#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00526 Uniform title: nādānusandhāna Manuscript : NGMCP 5-2714 Reel No. A62/11 Description: A tract on the yoga of the unstruck sound. Notes: Data-entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S.G. Dyczkowski. Revision 0: Sept. 12, 2021. Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : India #################################################### 1a) śrīvighnarājāya nama | śiva uvāca | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pratyayaṃ cāmṛtopamam | daśadhānāhataṃ nādaṃ sadyaḥ pratyayakārakam ||1|| ciṇīti prathamaṃ śabdaṃ ciṃciṇīti dvitīyakam | ciriśabdaṃ tṛtīyaṃ syācchaṃkhaśabdaścaturthakaḥ ||2|| paṃcamaṃ taṃtranirghoṣaṃ ṣaṣṭhaṃ ca raṇavantathā | saptamaṃ kāṃsyatālaṃ ca meghaśabdaṃ tathāṣṭamam ||3|| navamaṃ vārinirghoṣaṃ daśamo dundubhi dhvaniḥ | navaśabdān parityajya daśamo mokṣadāyakaḥ ||4|| āhatena vinā nādaḥ karoti daśadhā ravam | nādāhataśabdoṣṭo yaṃ karṇaraṃdhre vinirgataḥ ||5|| jñātvādau tu sa garbhakaṃ gurumukhāt tasyācca nirgartakaṃ vai tasmāt parato nirañjana padaṃ tasyācca vidbodhakam | vidbodhāt paramaṃ svarūpamamalaṃ paśyet sadā nandinaṃ siddhiḥ paṃcavidhaḥ prakāratanuttiḥ saṃkrīḍate līlayā ||6|| yo jānāti sa garbhakaṃ ciṇiravāt tāsāṃ tathārcittaṇe medinyāṃ caturasrake prathamatastatve śubhe pītake | śītādyairna hi pīḍyaterna ca jalaiḥ santāpapīḍādibhiḥ | kāmasthāna bhavaṃti roganicayā kāyodyamejāgrati ||7|| khaṇḍenduḥ kṛtamaṇḍale cirirave śaṃkhasya nāde tathā tasmin dṛṣṭanigarbhake trinipuṇadhītatve sthito vāruṇe ||8|| tejastatvavare trikoṇa sadaneta? ārave vaiṇave paśyed vātaniraṃjanaṃ sthiramatirmāyopame śāṃbhave | rakte śobhanamaṇḍale niśi divābhyāsonmukhaḥ paśyati | māyārūpadharāstrilokavaśakṛdevāṃganāmānayet ||9|| 1b) tatve vāyusamudbhave sati rave kāṃsyetha meghasvane ṣaṭkoṇe sati maṇḍale śubhamatiḥ paśyecca vidbodhakam | kuryāravasthitasaṃsthito guṇagaṇaiḥ saṃpūjyate kāmikaiḥ rūpe svapnabhave karoti khagatiṃ kālatrayajño bhavet ||10|| vṛtternimalake sunirmalaguṇe svatattvasaṃbhūtake jāṃnevāriravedhadundubhirave dṛṣṭe svarūpe male turmānāya pade layaṃ prakurute tatve yame sarvakṛt sarvajñaḥ svatu jāyate janayati pritiṃ parāṃ nyogavit ||11|| nityaṃ paṃcadaśāṃgulaiḥ kṣapakaroṇyetāni tāni tatvāni ca tatvānāṃ vilayaṃ krameṇa kurute saṃdhiṃ gate cetasi | tadehe prabhupādapadma yugalaṃ saṃdhīdyasastathā prāṇājīvasamanvitāḥ || kulagatāḥ | śaktyāsamaṃ krīḍate ||12|| pṛthvī pañcabhiraṃgulaiḥ kṣayakarī hyāpaścaturbhistathā | tejastryaṃgulakenāśoṣaṇakaraṃ vyomapadaṃ prāṇināṃ || tatvānāṃ vilayaṃ karoti ca punardvābhyāṃ tatonāhataścaikenāṃgula keśaśca śoṣaṇakaraṃ vyomapadaṃ prāṇināṃ ||13|| yo bhyāsaṃ vidadhāti śāmbhavapade jānāti tatvāni sastatvānāṃ vilayātmane pravilayaṃ tyaṃbhāve vidhīye punaḥ | śrīśaktyā sadṛśaḥ kṣaṇāt samaraso nityātmano jāyate satvevaṃ bhavatīśvaratvamakhilaṃ puṃsaḥ prasādāṅguroḥ ||14|| ādau syājjanavatsalaściṇiravābhyāsād dvitīye punarvyādhīnāṃ vilayo bhavet sukhayutorāve tṛtīye punaḥ dūrā ca śravaṇaṃ caturthakarave nāde tathā pañcame vācākāmikasiddhisaṃyuta sudhīḥ | ṣaṣṭho svare tyaktabhūḥ ||15|| 2a) dūre syādavalokanaṃ sukṛtino bhyāsādrave saptame saṃjāteṣṭamake svane kuliśa vatsaṃ jāyate yogavit | dehasya sphuraṇaṃ bhavecca navame svecchāvaro dundubhau saṃbhūte daśame svane samarasaḥ śrīśakti sarveśayoḥ ||16|| dhanyaḥ kopi naraḥ praviśya nipuno * *? lokaprasiddhe dhvanaubhityā dvāramaho mahāsamarasaḥ sthitvāvaniḥśaṃkitaḥ | kālaṃ vaṃcayate hyanena vidhinā helāprayogeṇa satyatkā candrapathaṃ tathā ravipathaṃ krīḍet sadā nanditaḥ ||17|| cīṇīti prathame rave tvaci gate śrīmatprabhuściciṇau rave raktamupāgate cirirave raṃmāṃse bhoga gacchati | mede śaṃkhamahārave ca vasati svāsthitasya ārave majjāyāṃ praviśedalopi ca mahāśaṃkhasya rāve prabhau ||18|| kāṃsye tāla bhaverave vibhurayaṃ śukre vinaṣṭastadā meghānāṃ svanite tadā praviśati prāṇeṣu tūrṇaṃ ca sa | jīve vāri raveṇa saṃkramayati tyakta svane dundubhau saṃjāte sati cobhayoḥ samarasaḥ syācchakti sarveśayoḥ ||19|| ityanāyāhatanādaḥ | kailāsaśikharāsīnaṃ devadevaṃ jagadguruṃ | pṛcchatisma śivādevī brahmajñānaṃ maheśvaram || śiva uvāca || kāṣṭamadhye yathāvahni puṣpe gandho rase ghṛtam | dehamadhye tathā deva puṇyapāpavivarjitaḥ ||2|| maheśaḥ khecarimudrāḥ manodaṃḍaḥ smṛtaḥ priye | śāligrāmastu sahajaḥ paṃcendriya samarcitaḥ ||3|| prakṛtiścandanandevi brahmacaryaṃ paraṃ vratam | 2b) brahmajñānaṃ punardhyānaṃ parabrahma namostu te ||4|| iḍā bhavati gaṃgā ca piṅgalā yamunānadī | vijñeyātaddvayormadhye suṣumnā ca sarasvatī ||5|| triveṇī saṃgamo mastra? tīrtharāmaḥ sa ucyate |? tatra snānaṃ prakurvāṇaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||6|| devyuvāca || kīdṛśī khecarī mudrā kīdṛśī śāṃkari punaḥ | vidyādhyātmya viniḥyatnād dvayaṃ brūhi bhaveśvara ||7|| manasthiraṃ yasya vināvalañcanaṃ vāyuḥ sthiro yasya vinā norodhanaṃ | dṛṣṭisthirā yasya vināvalokanaṃ saiveha mudrā vicalā tu khecarī ||8|| vālasya bhāvo mṛtakasya ceṣṭā svapnena hīnātra yathātra nidrā | paṃthāpathā vyomagato dvijānāṃ vidyā tathāśāṃkarikā pradhānā ||9|| devyuvāca || mṛtyuṃjaya jagannātha brūhi me parameśvara | darśanāni kathaṃ deva vadantītha pṛthak pṛthak ||10|| śiva uvāca || trināḍī ca bhaved bhedo vedābhyāsarataḥ sadā | śaivā na bindurvarddhajayaṃ mantrān ghoratarāṃścate ||11|| sāṃkhyāṃ prakṛti vādajñāḥ bauddhāḥ śūnya pracādinaḥ | jainājīvādi sattatva bhāṣino?rhanu pāśritā ||12|| nāstikā nāsti kiṃcid vai jalyaṃti viṣayāśritāḥ | niḥsukhāsakta cittāste nipataṃti bhavau dadhau ||13|| evaṃ brānti yathāḥ sarva śāstramohita buddhayaḥ | tasmāt sarvaprayatnena śāstrabhrāntiṃ tyajedbudhaḥ ||14|| etebhyopi suguptaṃ te brahmajñānaṃ vadāmyaham | 3a) yena jñāna prabhāvena mokṣasaukhyaṃ bhavadbhutam ||15|| umā pṛccha mahādeva piṇḍabrahmāṃdulakṣaṇaṃ | paṃcatatvāhatyakādeva guṇāḥ ke paṃcaviṃśatiḥ ||16|| śiva uvāca || asthimāṃsaṃ nakhāścaiva tvacāloma ca paṃcamam | bhuvaḥ pañcaguṇā hyete brahmajñāna prabhāṣitām ||17|| sukraśoṇitamajjāśca mūtraṃ jñātvā? ca pañcamī | apāṃpañca guṇāṃ hyete brahmajñānaṃ prabhāṣitāḥ ||18|| nidrā tṛṣā kṣudhā kāntirālasyaṃ pañcamantathā | ete tejo bhavāḥ paṃca brahmajñānena bhāṣitāḥ ||16|| kāmaṃ krodho mahālobho mahapaiśūnyameva ca | nabhaḥ pañcaguṇaṃ devi brahmajñānena bhāṣitam ||20|| ākāśājjāyate vāyurvāyorutpadyate raviḥ | rave hṛtpadyate toyantoyādutpatte mahī ||21|| paṃcatatvairbhavetsṛṣṭistatve tatvaṃ vilīyate | paṃcatatvī paraṃ tatvaṃ namastasmai cidātmane ||22|| pṛthivyāpastathā tejo vāyurākāśasaṃjñakaṃ | sūryācandramasāvātmādhāryate jagadaṣṭibhiḥ ||23|| sparśanaṃ rasanaṃ ghrāṇaṃ cakṣuśrotreṃdriyātmikā | paṃcatatvīmatātasyāṃmanabhadarddhagaṃ priye ||24|| brahmāṇḍe lakṣaṇaṃ yādṛk piṇḍe caivena tādṛśaṃ | tadākārā vinaśyanti nirākārastu īśvaraḥ ||25|| śukraśoṇita māṃsāsthi tvacoloma ca nāḍikāḥ | medorajastathāmajjā dhāturdaśavidhaḥ smṛtaḥ ||26|| 3b) saśarīrī bhavedātmā cāntarātmā manaḥ smṛtaṃ | paramātmā bhavedanye manastatatra vilīyate ||27|| raktādhāturbhavenmātuḥ śukradhātuḥ pitāstathā | śūnyadhyāna pravāhena garbhapiṇḍobhijāyate ||28|| asantuṃbhyadyate piṇḍo vidyamāna kva naśyati | garbhadhyānaṃ na jānāti tenāsau pravinaśyati ||29|| yathā svapnaṃ vinā nidrā yathā cintāṃ vināmataḥ | tādṛśoyaṃ jagatsraṣṭā garbhadhyānaṃ taducyate ||30|| manovaśīkṛtaṃ yena jitomenendriyo paraḥ | jitaṃ jagattrayantena sa devāṃsurapannagaṃ ||31|| avyaktājjāyate prāṇaḥ prāṇādutpadyate manaḥ | manaḥ manaṣo jāyate vāṇī vāṇī manasī līyate ||32|| tālu mūlaṃ sthitaḥścandro nābhi mūle divākaraḥ | sūryāṃge vasate vāyuścandrāṃge tu sadāmanaḥ ||33|| cittāgre vartate vāto nabhogre jīva āsthitāḥ | etatsarvaṃ mahāgopyaṃ labhyate guruvākyataḥ ||34|| śaktirvaśati pātāle brahmāṇḍe tu sadāśivaḥ | kālastadanaṃ jñeyo jarākālāt prajāyate ||35|| śiva * *? sadā yasya dehe samatayā sthitai | mṛtyurnotpadyate tasya dehasthānī sa sidhyati ||36|| cale citte bhavecchakti sthira citte bhavecchivaḥ | tacchuye? niścale jāte kārye yogī sa sidhyati ||37|| icchāśakti yā tathā jñānaṃ śakti trayamitīryate | jñānaśktiryadā bhūtā tadā cittaṃ vilīyate ||38|| ūrdhvaśaktirbhavenbhakti hyadhaḥ śaktirbhavedbhavaḥ | āsāvadantite nirañjanāḥ ||39|| ādhāraṃ guhyacakrasthaṃ svādhisthānaṃ ca liṃgakaṃ | maṇipūraṃ tu nābhisthaṃ hṛdaye syādanāhatam ||40|| 4a) viśuddhaṃ kaṃṭhadeśasthamājñācakraṃ bhuvonantaram | cakrabhedā mayākhyātāścakrātītaṃ priyaṃspara ||41|| brahmāṇḍāni kaṃṭherūrdhvaṃmadhaḥ pātālasaptakam | ūrdhvamūlamadhaḥ śākhaṃ vṛkṣākāramidaṃ vapuḥ ||42|| hṛdiprāṇābhidhovāyurapāno gudasaṃsthitaḥ | samoṃtye? nābhimadhyastha udānaḥ kaṃṭhamāśritaḥ ||43|| vyānaḥ sarvagato dehe vartate mṛgalocane | pañcate prakṛti prāyāḥ prāṇādyā dehavartinaḥ ||44|| nāgo gṛhnāti paṃcaitān kūrmaḥ saṃmīlanaḥ svayaṃ | kṣurta? karoti kṛkaro deva datto vi *? bhate ||45|| brūte dhanaṃjayaḥ śabdaṃ kṣaṇamātraṃ na viśramet | vadhnātyetāṃ yo vātān sa yogī yogīnāṃvaraḥ ||46|| navadvārāṇi pratyakṣāṇya mūnidaśamaṃtyataḥ | manodvāramidaṃ gopyaṃ labhyate guru sevayā ||47|| śaktikuṇḍalinī bhūtā tā imā daśanāḍikāḥ | iḍāñca piṅgalā tāsu suṣumnā corddhagāḥ smṛtāḥ ||48|| gāndhārī hastijihvā syāt pūrvādho gamanā apū | alaṃbuṣā jayākhye dve dakṣiṇāṃge samādhite ||49|| kuhūśca śaṃkhinī nāḍyau vāmāṅge dve vyavasthite | etā sāṃ daśanāḍīnāṃ svarūpaṃ gaditaṃ mayā ||50|| dvāsaptati sahasrāṇi nāḍikāmekavistarā | etājānāni yaḥ kaścit sa yogī kathyate budhaiḥ ||51|| satvabhāve sthito brahmā rajobhāve janārdanaḥ | 4b) tamobhāve bhavedrudra evaṃ triṣu guṇāstrayaḥ ||52|| dayābhāve sthito brahmā bhogabhāve sthito hariḥ | krodhabhāve sthito rudro bhāvā ete trayātriṣu ||53|| bindurūpe bhaved brahmā vāyurūpe bhaveddhariḥ | mano rūpe bhavedrudrastriṣu rūpatrayaṃ hyadaḥ ||54|| janmamṛtyujarāstāvadyadi triguṇatātmani | svapnepi spṛte naiva tābhistriguṇatokitaḥ ||55|| śrīdevyuvāca || kāmātākaḥ pitājantorbhrātākaśca svasāvakā | kaḥ sutogehinīkāvā brūhi me parameśvara ||56|| śiva uvāca || dayā mātā pitā jñānaṃ satkṛtyānica bāṃdhavāḥ | svasākṣāṃti sutaḥ satyaṃ gehinīhaśubhā gatiḥ ||57|| yādṛgyatāṃginiścitaṃmādṛkāṃkhya khagaścaret | pādagarbhakabhāvasyādbrahmajñānaṃ taducyate ||58|| kṣaṇamarddhakṣaṇārddhavā samādhiṃ yodhi gacchati | ājanma janitaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati ||59|| eṣā sā khecarī mudrā saiṣā vidyāpi śāṅkarī | mahāmudrā ca saivā trayacciṃtā sahitaṃ manaḥ ||60|| anyāhārāṃ mahāyāsaḥ prajalpo vyasanā grahaḥ | dānatvaṃ janatā saṃgastājyāḥ bda? yoginā amī ||61|| jīvoyaṃ yadi jāgarti tāvanmṛtyu bhayaṃkutaḥ | yadi mudrānvito nityaṃ jīvo nidrā sadāsyate ||62|| yāvadvāyu sthiro dehe tāvat mṛtyu bhayaṃkutaḥ | yāvanmudrāsanāvaddhastāvadvāyu kva gacchati ||63|| ālasyaṃ mahatī nidrā mataśca kapi cañcalam | tribhiratai bhavenmṛtyuḥ sidhyucchede trayo matāḥ ||64|| 5) yāvadviṃdu sthiro dehe tāvanmṛtyu bhayaṃ kutaḥ | yāvanmudrāsanāvaddhastāvadbiṃdu kva gacchati ||65|| pade śūnye nirālaṃbe cittaṃ carati yasya vai | sa eva brahmacārī syāt sa tu nārī na varjitaḥ ||66|| aprāpya rājyaṃ na dhanaṃ na vidyāṃ kāntāṃ na kāntāṃ suhṛdo narudhyān? | vāṃcchāmi kiṃ tvekamagaṇyalābhaṃ nityaṃ samīhe paramātma tatvaṃ ||67|| iti śrīyogaśāstre śrīpārvatīśvarasaṃvāde nādānusaṃdhānaṃ saṃpūrṇam || ########### END OF FILE #######