#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00073 Uniform title: prāṇatoṣiṇī kamyakāṇḍa Author : rāmatoṣaṇa compiler Description: Compiled by rāmatoṣaṇa bhaṭṭācārya Originally published by kalikātā in Bengali script in the tantrasārādivividhatantrasaṃgraha Notes: Data-entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S. G. Dyczkowski . Revision 0 : Dec. 11, 2007 . Publisher : kalikātā Publication year : Pre-1900 Publication city : Publication country : India #################################################### ṭitle page || śrīḥ || prāṇatoṣiṇī śrīrāmatoṣaṇa bhaṭṭācāryeṇa tantraśāstrāt saṃkalayya viracitā Vi, e upādhidhāriṇā paṇḍitakulapatinā srījīvānandavidyāsāgarabhaṭṭāacaryyeṇa prakāsitā | Kalikātānagare Kalikātāyantre mudritā 1898 āḍ 4) kāmyakāṇḍa p. 416) nityānandamayī nitāntanipuṇā bhakteṣṭasiddhyai nirākārā nūtananūtanollikhitakṛt prajñāsvarūpā kaveḥ | śabdārthobhayarūpiṇī śatasudhāṃśūddīptaśociḥ sadā dhyātā cetasi me cakāstu rucirā vāgīśvarī nirmalā || śrīyuktaḥ prāṇakṛṣṇo gurucaraṇasarojātasaṃlīnacetā datā khyātaḥ pramātā suvihitakṛtiko brahmasaṃsthāpakaḥ stāt | bhogāḍhyo dīrghajīvī yadanumativaśādudgateyaṃ vipaścidvṛndaṃ śrīprāṇatoṣiṇyatimṛdulalatā hlādayatvadrikāṇḍaiḥ | ādeṣṭratyantaśīghratvahetunā doṣarāśayaḥ | atra jātā budhaiḥ śodhyā iti bhūyo nivedanam || kāmyakāṇḍasya nirghaṇṭa ādau caitanyameva ca | sarvasāmeva vidyānāṃ mantrārthastadanantaram | kullukā ca tathā seturmahāsetustataḥ param | nirvāṇaṃ mukhaśuddhiśca prāṇayogastataḥ param | dīpanīsūtakonmuktijapakramanirūpaṇam | kullukādestathā sthānaṃ puraścaryā tataḥ param | vāramāsapuraścaryārahasyādipuraskriyā | grahaṇakālapuraścaryā tatra saṅkalpavāraṇam | mālāprakaraṇamiti prathamaccheda ucyate || 1 || sādhanasthānanirṇītimahāpīṭhanirūpaṇam | mahāpīṭhāni pīṭhāni tathaiva pīṭhadevatāḥ | pūjākālastadviśeṣastathā devārcanāvidhiḥ | ekāhādikramādbādhe kartavyanirṇayastataḥ | prāyaścittamiticchedadvitīyasya samāpanam|| 2 || kṛkalāsākhumārjāraśṛgālakhādisādhanam | iṣṭasādhanabhedāśca trivāṭādeśca sādhanam | kārtavīryaprayogastatkavacaṃ tadanantaram | paricchedatṛtīyasya samāpanamataḥ param || 3 || kukkuṭasya prayogaścocchiṣṭacāṇḍālinī tataḥ | dhūmāvatī tataḥ kṛtyā parimālātmikā tataḥ | jayadurgādiriti vai turyacchedasamāpanam || 4 || durgotsavasya ṣaṣṭhyādikalpatatkālanirṇayaḥ | pūjādhāraśca mṛṇmayyā niṣedhavidhikīrtanam | brāhmaṇādivarṇabhede vilvayugmasya nirṇayaḥ | pūrvādidiśyamālūrayugmasya phalakīrtanam | p. 417) bilvayugmasya mṛṇmayyāścātra doṣaścuktau tathā | tatprāyaścittakathanamutsavādinirūpaṇam | tatrānyakarmatyāgaśca pūjākarma tataḥ param | deśabhede mūrtibhedo maṇḍapantu tataḥ param | ṣaṣṭhīkṛtyañca dikpālāstantrapūjāvidhireva ca | balidānādi ca tato bilvavṛkṣanimantraṇam | tataśca saptamīkṛtyaṃ kārtikādeḥ prapūjanam | patrikāpūjanaṃ stotramaṣṭamīkṛtyameva ca | niśīthakṛtyaṃ navamīkṛtyañca daśamīkriyā | paricchedapañcamasya samāptiriti kīrtitam || 5 || durgāmantrastasya ṛṣiḥ puraścaryā ca yantrakam | dhyānaṃ stutistato durgānāmamahātmyakīrtanam | durgāyāḥ śatanāmākhyastotraṃ gītāvalistataḥ | homaprakaraṇaṃ tasya dravyasya parimāṇakam | mānādhyāya idaṃ ṣaṣṭhaparicchedasamāpanam || 6 || māsakṛtyaṃ tataḥ khañjarīṭaduṣṭiśca tatphalam | kojāgarākhyakṛtyañca kṛtyaṃ kārtikamāsikam | agrahāyaṇakṛtyāni pauṣakṛtyaṃ tataḥ param | māghakṛtyaṃ phālgunasya kṛtyāni tadanantaram | varṣakṛtyaṃ hṛtarājyarājyāptisādhanaṃ tataḥ | devīṣoḍaśayātrā ca māsimāsi yathāditaḥ | vaiśākhe mañjuyātrā ca prathamā parikīrtitā | jyaiṣṭhe mahāsnānayātrā rathayātrādikā śucau | śrāvaṇe jalayātrā ca bhādre ca dhūnanaṃ tathā | āśvine ca mahāpūjā kārtike dīpayātrikā | mārge navānnayātrā ca pauṣe'ṅgarāgarūpiṇī | māghe yātrā raṭantyākhyā phālgune dolayātrikā | dūtīyātrā rāsayātrā vāsantīnītyayātrikā | etāścatasraścaitre tu ṣoḍaśīyātrikā matā | digdarśanārthaṃ saṅghepānnirghaṇṭo vihito mayā | anyānyapi yathāsthānaṃ veditavyāni paṇḍitaiḥ || idaṃ granthiśākhāpraśākhāsupatraistathā tārakaiḥ suprasūnaiḥ phalaiśca | sadāśāṃ janānāṃ budhopāsakānāṃ prapūrṇāṃ vidhātā drutaṃ kāmyakāṇḍam || kāli hṛdabje śaṅkari ! nityam | rājatu devādhīśvarapūjye ! | atha caitanyam | p. 418) kubjikāyantre pañcamapaṭale || śrīpārvatyuvāca || bhagavan ! sarvadeveśa ! lokānāṃ hitakāraka ! | caturvargapradaṃ deva ! caitanyaṃ me prakāśaya || śaṅkara uvāca || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi caitanyaṃ paramādbhutam | rahasyaṃ paramaṃ puṇyaṃ gopanīyaṃ tvayā punaḥ | cicchaktyā dhvanitaṃ devi ! pariṇāmakrameṇa tu | varṇabhāvaṃ samātyajya nirmalaṃ vimalātmakam | ṣaṭcakrañca tathā bhittvā śabdarūpaṃ sanātanam | nādabindusamāyuktaṃ caitanyaṃ parikīrtitam | atha vānyaprakāreṇa śrūyatāṃ padmalocane ! | vinā yena na sidhyettu japapūjādi kiñcana | anāhatasya madhye tu grathitaṃ varṇamuttamam | suṣumnāvartmanā devi ! kaṇṭhadeśaṃ vinirgatam | caitanyañca maheśāni ! yogināṃ yogarūpakam | sahasrāre varṇarūpaṃ pariṇāmakrameṇa tu | karṇikāmadhyasaṃsthe tu nādabindusamanvitam | evaṃ sañcintayeddevīṃ caitanyañca punaḥ punaḥ | mantrākṣarāṇi cicchaktau grathitāni maheśvari ! | tāni sañcintayeddevi ! sahasrāradale tathā | caitanyamantrarūpā ca caitanyānandadāyinī | caitanyanādaśaktiśca caitanyavarṇarūpakam | maṇipūre sadā cintyaṃ mantrāṇāṃ prāṇarūpakam | athavānyaprakāreṇa śrūyatāṃ varavarṇini ! | kāmabījaṃ ramābījaṃ śaktibījaṃ sureśvari ! | etāni pūrvamuccārya mātṛkāṃ tadanantaram | puṭitaṃ mūlamantrañca śatamaṣṭottaraṃ japet | koṭikoṭiguṇañcaiva labhate nātra saṃśayaḥ | athavānyaprakāreṇa caitanyaṃ śṛṇu pārvati ! | yena vijñānamātreṇa paramaṃ paśyati dhruvam | sūryamaṇḍalamadhyasthaṃ cintayenmūlamantrakam | aṣṭottaraśataṃ jāpyaṃ mūlavidyāsvarūpakam | guruṃ sañcintayettatra śivarūpaṃ sanātanam | śaktiñca cintayettatra brahmarūpāṃ sanātanīm | evaṃ sañcintayedyastu japedvā surasundari ! | nāsādhyaṃ tasya loke'smin muktirdevi ! kare sthitā | tathā prathamapaṭale || mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ yonimudrāṃ na vetti yaḥ | p. 419) na sidhyati varārohe ! kalpakoṭiśatairapi | śatakoṭijapenāpi tasya vidyā na sidhyatīti sarasvatī tantre pāṭhaḥ || kathayāmi mahāmantraṃ mantrārthañca maheśvari ! | yena vijñānamātreṇa sarvasiddhīśvaro bhavet | kevalaṃ bhāvabuddhyā ca mantrārthaṃ prāṇavallabhe ! | kevalaṃ jñānayogena jīvanmukto bhaveddhruvam | kālītārā mahāvidyā ṣoḍaśī bhuvaneśvarī | bhairavī chinnamastā ca vidyā dhūmāvatī priye ! | bagalā caiva mātaṅgī kamalā ca prakīrtitā | brahmaviṣṇumaheśādyaiścaturvedairnamaskṛtā | bhogadā mokṣadā devi ! koṭibrahmāṇḍagopitā | asyā grahaṇamātreṇa jīvanmuktastu sādhakaḥ || varadātantre ṣaṣṭhapaṭale | śiva uvāca || mantrārthaṃ kathayāmyadya śṛṇuṣva parameśvari ! | vinā yena na sidhyettu sādhanaiḥ koṭiśaḥ śive ! | ādau prāsādabījasya mantrārthaṃ śṛṇu pārvati ! | sivavācī hakārastu aukāraḥ syāt sadāśivaḥ | śūnyaṃ duḥkhaharārthantu tasmāttena śivaṃ yajet || hauṃ || da durgāvācakaṃ devi ! | ukāraścāpi rakṣaṇe | viśvamātā nādarūpaḥ kurvartho bindurūpakaḥ | tasmāttenaiva bījena durgāmārādhayecchive ! || dūṃ || ka kālī brahma ra proktaṃ mahāmāyārthakaśca ī | viśvamātārthako nādo bindurduḥkhaharārthakaḥ | tenaiva kālikādevīṃ pūjayedduḥkhaśāntaye || krīṃ || hakāraḥ śivavācī syāt rephaḥ prakṛtirucyate | mahāmāyārtha īśabdo nādo viśvagrasūḥ smṛtaḥ | duḥkhaharārthako bindurbhuvanāṃ tena pūjayet || hrīṃ || mahālakṣmyarthakaḥ śaḥ syāddhanārdho repha ucyate | īstuṣṭyartho'paro nādo bindurduḥkhaharārthakaḥ | lakṣmīdevyā bījametattena devīṃ prapūjayet || śrīṃ || sarasvatyartha aiśabdo bindurduḥkhaharārthakaḥ | sarasvatyā bījametattena vāṇīṃ prapūjayet || aiṃ || ka kāmadeva udiṣṭo'pyathavā kṛṣṇa ucyate | la indra ī tuṣṭivācī sukhaduḥkhapradañca aṃ | kāmabījārthaṃ uktaste tava snehānmaheśvari ! | klīṃ || ha śivaḥ kathito devi ! u bhairava ihocyate | parārtho nādaśabdastu bindurduḥkhaharārthakaḥ | varmabījatrayo hyatra kathitastava yatnataḥ || hūṃ || gaṇeśārtho ga uktaste bindurduḥkhaharārthakaḥ | gaṃ bījārthantu kathitaṃ tava snehānmaheśvari ! | gaṃ || ga gaṇeśavyāpakārtho lakārasteja au mataḥ | duḥkhaharārthako bindurgaṇeśaṃ tena pūjayet || glauṃ || kṣaṇṛsiṃho vrahmā raśca ūrddhadantārthakaśca au | duḥkhaharārthako bindurnṛsiṃhaṃ tena pūjayet | kṣrauṃ || nāmādivarṇaḥ sarveṣāṃ nāma uktaṃ svayambhu vā | tenaivārthantu jānīyādarthalabhyantu cintayet | yathāyathaṃ vibhaktyantaṃ mantrārthe cintayecchive ! | tattadvarṇādiyogena saṃkṣepāt kathitaṃ tvayi | durgottāraṇavācyaḥ sa tārakārthastakārakaḥ | muktyartho repha ukto'tra mahāmāyārthakaśca ī | viśvamātārthako nādo bindurduḥkhaharārthakaḥ || vadhūbījārtha ukto'tra tava snehānmaheśvari ! || strīṃ || yatra bindudvayaṃ mantre ekaṃ duḥkhaharārthakam | anyat sukhapradaṃ devi ! jñātvā cārthaṃ vicintayet | yatra bindudvayaṃ mantre anyat pūrṇārthakaṃ matam | svāhāmātrārthakā devi ! parārthā vāṃ prakīrtitā | śakramātā vaṣaṭ proktā haripriyārthakā girā | surārthā phaṭ hayagrīve vivriṃbījaṃ vinirdiśet | yaṃ bījaṃ vāyuvācī syāt lamaindraṃ parikīrtitam | anekākṣarabīje ca svasvabījaṃ svanāmakam | evaṃ jñātvā maheśāni ! mantrārthaṃ paricintayet | ekabījadvayaṃ yatra pṛthagarthaṃ prakalpayet | vīpsārthaṃ vā maheśāni ! jñātvā mantraṃ japeddhiyā | iti te kathito devi ! mantrārthaḥ parameśvari ! | īṃ bījenaiva puṭitaṃ mūlamantraṃ japed yadi | tadeva mantracaitanyaṃ bhavatyeva suniścitam || sarasvatītantre prathamapaṭale || īśvara uvāca || mantrārthaṃ parameśāni ! sāvadhānāvadharaya | mūlādhāre mūlavidyāṃ bhāvayediṣṭadevatām | śuddhasphaṭikasaṅkāśāṃ bhāvayet parameśvarīm | p. 421) dhārayedakṣaraśreṇīmiṣṭavidyāṃ sanātanīm | muhūrtārddhaṃ vibhāvyaitāṃ paścāddhyānaparo bhavet | dhyānaṃ kṛtvā maheśāni ! muhūrtārddhaṃ tataḥ param | tato jīvo maheśāni ! manasā kamalekṣaṇe ! | svādhiṣṭhānaṃ tato gatvā bhāvayediṣṭadevatām | bandhūkāruṇasaṅkāśāṃ javāsindūrasannibhām | vibhāvya akṣaraśreṇīṃ padmamadhyagatāṃ parām | tato jīvaḥ prasannātmā pakṣiṇā sahasundari ! | maṇipūraṃ tato gatvā bhāvayediṣṭadevatām | vibhāvya akṣaraśreṇīṃ padmamadhyagatāṃ parām | śuddhasphaṭikasaṅkāśāṃ śiraḥpadmoparisthitām | tato jīvo maheśāni ! pakṣiṇā saha pārvati ! | hṛtpadmaṃ prayayau śīghraṃ nīrajāyatalocane ! | iṣṭavidyāṃ maheśāni ! bhāvayet kamalopari ! vibhāvya akṣaraśreṇīṃ mahāmarakataprabhām | tato jīvo varārohe ! viśuddhaṃ prayayau priye ! | hṛtpadmagahanaṃ gatvā pakṣiṇā saha pārvati ! | iṣṭaṃvidyāṃ maheśāni ! ājñāṃśe paricintayet | pakṣiṇā saha deveśi ! khañjanākṣi ! sucismite ! | iṣṭavidyāṃ maheśāni ! sākṣādbrahmasvarūpiṇīm | vibhāvya akṣaraśreṇīṃ haridvarṇāṃ varānane ! | ājñācakre maheśāni ! ṣaṭcakre dhyānamācaret | ṣaṭcakre parameśāni ! dhyānaṃ kṛtvā sucismite ! | dhyānena parameśāni ! yadrūpaṃ samupasthitam | tadeva parameśāni ! mantrārthaṃ viddhi pārvati ! || atha kullukādi | sarasvatītantre tṛtīyapaṭale || tārāyāḥ kullukā devi ! mahānīlasarasvatī | pañcākṣarī kālikāyāḥ kullukā parikīrtitā | kālī kūrcaṃ badhūrmāyā phaṭkārāntā maheśvari ! | chinnāyāstu maheśāni ! kullukāṣṭākṣarī bhavet | vajravairocanīye ca ante varma prapūjayet | sampatpradāyāḥ prathamaṃ bhairavyāḥ kullukā bhavet | śrīmattripurasundaryāḥ kullukā dvādaśākṣarī | p. 422) vāgbhavaṃ prathamaṃ bījaṃ kāmabījamanantaram | lajjābījaṃ tataḥ paścāttripureti tataḥ param | bhagavatīti tatpaścādante ṭhadvayamuddharet | athavā kāmabījañca kullukā parikīrtitā | prāsādabījaṃ śambhośca mañjughoṣe ṣaḍakṣaram | ekārṇā bhuvaneśvaryā viṣṇoḥ syādaṣṭavarṇakam | namo nārāyaṇāyeti praṇavādyañca kullukā | mātaṅgyāḥ prathamaṃ bījaṃ māyā dhūmāvatīṃ prati | bālāyāśca badhūbījaṃ lakṣmyāśca nijabījakam | sarasvatyā vāgbhavañca annadāyā anaṅgakā | apareṣāñca devānāṃ mantramātraṃ prakīrtitam | iyaṃ te kathitā devi ! saṅkṣepāt kullukā mayā | ajñātvā kullukāmetāṃ yo japedadhamaḥ priye ! | pañcatvamāśu labhate siddhihānistu jāyate | tathā japādikaṃ sarvaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ | tasmāt sarvaprayatnena dhārayenmūrddhni kullukām || tathā | viprāṇāṃ praṇavaḥ setuḥ kṣatriyāṇāṃ tathaiva ca | vaiśyānāñcaiva phaṭkāro māyā śūdrasya kathyate | ajaptvā hṛdi deveśa ! yo vai mantraṃ samuccaret | sarveṣāmeva mantrāṇāmadhikāro na tasya hi | mahāsetuśca deveśi ! sundaryā bhuvaneśvarī | kālikāyāḥ svabījañca tārāyāḥ kūrcabījakam | anyāsāntu badhūbījaṃ mahāseturvarānane ! | ādau japtvā mahāsetuṃ japenmantramananyadhīḥ | dhane dhaneśatulyo'sau vāṇyā vāṇīśvaropamaḥ | yuddhe kṛtāntasadṛśo nārīṇāṃ madanopamaḥ | japakālo bhavettasya sarvakālo na saṃśayaḥ | atha vakṣyāmi nirvāṇaṃ śṛṇuṣvāvahitānaghe ! | praṇavaṃ pūrvamuccārya mātṛkādyaṃ samuddharet | tato mūlaṃ maheśāni ! tato vāgbhavamuddharet | mātṛkāstu samastāstu punaḥ praṇavamuddharet | evaṃ puṭitamūlantu prajapenmaṇipūrake | evaṃ nirvāṇaṃ maheśāni ! yo na jānāti pāmaraḥ | kalpakoṭisahasreṇa tasya siddhirna jāyate || atha mukhaśodhanam || pañcamapaṭale || īśvara uvāca || aparaikaṃ pravakṣyāmi mtkhaśodhanamuttamam | p. 423) yatra kṛtvā mahādevi ! japapūjā vṛthā bhavet | aśuddhajihvayā devi ! yo japet sa tu pāpakṛt | tasmāt sarvaprayatnena jihvāśodhanamācaret | mahātripurasundaryā mukhasya śodhanaṃ śubhe ! | śrībījaṃ praṇavo lakṣmīstāraḥ śrīpraṇavastathā | imaṃ ṣaḍakṣaraṃ mantraṃ sundaryā daśadhā japet | śṛṇu sundari ! śyāmāyā mukhaśodhanamuttamam | nijabījatrayaṃ devi ! praṇavatritayaṃ punaḥ | kāmatrayaṃ vahnibinduraticandrayutaṃ pṛthak | eṣā navākṣarī vidyā mukhaśodhanakāriṇī | tārāyāḥ śṛṇu cārvaṅgi ! apūrvamukhaśodhanam | jīvanaṃ madhyamaṃ lajjāṃ bhuvaneśīṃ tataḥ priye ! | tryakṣarīyaṃ mahāvidyā vijñeyā'mṛtavarṣiṇī | durgāyāḥ śṛṇu cārvaṅgi ! mukhaśodhanamuttamam | dvādaśasvaramuddhṛtya binduyuktaṃ trayaṃ tathā | aparaikaṃ pravakṣyāmi bagalāmukhaśodhanam | vāgbhavaṃ bhuvaneśīñca vāgbījaṃ suravandite ! | mātaṅgyāḥ śodhanaṃ devi ! aṅkuśaṃ vāgbhavaṃ tathā | bījañcāṅkuśametaddhi vijñeyaṃ tryakṣarīyakam | lakṣmyāśca śodhanaṃ devi ! śrībījaṃ kamalānane ! | durgāyāḥ śodhanaṃ māyā vāgbījapuṭitā bhavet | durge ! svāhāpunarmāyā vāgbījañca punaśca vāk | praṇavaṃ dāntamuddhṛtya vāmakarṇavibhūṣitam | punaḥ praṇavamuddhṛtya dhanadāmukhaśodhanam | evaṃ mantraṃ maheśāni ! dhūmāvatyā bhavedapi || praṇavo bindumān devi ! pañcāntako gaṇeśituḥ | vedādigaganaṃ vahnimanuyugmantu candravat | dvyakṣaraṃ parameśāni ! viṣṇośca mukhaśodhanam | anyāsāṃ praṇavaṃ devi ! bālādīnāṃ prakīrtitam | strīṇāñca śūdratulyaṃ hi mukhaśodhanamīritam | mukhaśodhanamātreṇa jihvā'mṛtamayī bhavet | anyathā mukhaviḍyuktā jihvā bhavati sarvadā | bhakṣaṇairdūṣitā jihvā mithyāvākyena dūṣitā | kalahairdūṣitā jihvā tatkathaṃ prajapenmanum | tacchodhanamanācarya na japet pāmaraḥ kvacit | p. 424) śaivaśāktavaiṣṇavādeḥ sarvasyāvaśyameva vā | anyathā prajapenmantraṃ mohena yadi bhāvini ! | sarvaṃ tasya vṛthā devi ! mantrasiddhirna jāyate | ante narakavāsī ca bhavet so'pi na cānyathā | devo yadi japenmantramakṛtvā mukhaśodhanam | patanaṃ tasya deveśi ! kiṃ punarmartyavāsinām || ṣaṣṭhapaṭale || īśvara uvāca || atha vakṣyāmi deveśi ! prāṇayogaṃ śṛṇuṣva me | vinā prāṇaṃ yathā dehaḥ sarvakarmasu na kṣamaḥ | vinā prāṇaṃ tathā mantraḥ puraścaryāśatairapi | māyayā puṭito mantraḥ saptadhā japataḥ punaḥ | saprāṇo jāyate devi ! sarvatrāyaṃ vidhiḥ smṛtaḥ | tathaivaṃ dīpanaṃ vakṣye sarvamantre ca bhāvini ! | andhakāre gṛhe yadvanna kiñcit pratibhāsate | dīpanīrahito mantrastathaiva parikīrtitaḥ | vedādipuṭitaṃ mantraṃ saptavāraṃ japet punaḥ | dīpanīyaṃ samākhyātā sarvatra parameśvari ! | vedādipuṭitaṃ kṛtvā prayatnena sureśvari ! | daśadhā prajapenmantraṃ sūtakadvayamuktaye | athocyate japasyātra kramaśca paramādbhutaḥ | yaṃ kṛtvā siddhasaṅghānāmadhipo jāyate naraḥ | natirgurvādināmādau tato mantraśikhāṃ bhajet | tato'pi mantracaitanyaṃ mantrārthabhāvanā tataḥ | gurudhyānaṃ śiraḥpadme hṛdīṣṭadhyānamāharan | kullukāñca tataḥ setuṃ mahāsetumanantaram | nirvāṇañca tato devi ! yonimudrāvibhāvanā | aṅganyāsaṃ prāṇāyāmaṃ jihvāśodhanameva ca | prāṇayogaṃ dīpanīñca aśaucabhaṅgamevaṃ ca | bhrūmadhye vā nasoragre draṣṭisetuṃ japaṃ punaḥ | setumaśaucabhaṅgañca prāṇāyāmamiti kramāḥ || caturthapaṭale || kullukāṃ mūrddhni sañjapya hṛdi setuṃ vicintayet | mahāsetuṃ viśuddhau ca kaṇṭhadeśe samuddharet | maṇipūre tu nirvāṇaṃ mahākuṇḍalinīmadhaḥ | svādhiṣṭhāne kāmabījaṃ rākiṇīmūrddhnisaṃsthitam | vicintya vidhivaddevi ! mūlādhārāntikāṃ śive ! | viśuddhāntaṃ smareddevi ! visatantutanīyasīm | vedisthānaṃ hi jīvāntaṃ mūlamantrāvṛtaṃ muhuḥ || p. 425) anyastu bījacintāmaṇyādāvanusandheyo'tra granthagauravabhiyā na likhitaḥ || puraścaraṇantu tantrasārakāreṇaiva dhṛtam | puraścaraṇaviśeṣo likhyate | kaṅkālamālinītantre || athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | aṣṭamyāñca caturdaśyāṃ navamyāṃ vīravandite ! | sūryodayaṃ samārabhya yāvat sūryodayāntaram | tāvajjaptvā nirātaṅkaḥ sarvasiddhīśvaro bhavet | athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | aṣṭamyāñca caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi | astamārabhya sūryasya yāvat sūryāstamaṃ bhavet | tāvajjaptvā nirātaṅkaḥ sarvasiddhīśvaro bhavet | athavā vijanasthaśca asthiśayyāsamaśca vā | udayāstaṃ divā japtvā sarvasiddhīśvaro bhavet | tenāsane ca vā devi ! astamārabhya bhāsvataḥ | japitvodayaparyantaṃ sarvasiddhīśvaro bhavet | athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | sūryodayāt samārabhya ghaṭikādaśakaṃ kramāt | ṛtavaḥ syurvasantādyā ahorātraṃ dine dine | vasantagrīṣmavarṣākhyaśaraddhemantaśaiśirāḥ | vasantaścāpi pūrvāhṇe grīṣmo madhyāhna ucyate | aparāhṇaḥ prāviṣaḥ syuḥ pradoṣaḥ śaradaḥ smṛtaḥ | arddharātre ca hemantaḥ śeṣe ca śiśiraṃ smṛtam | sūryodayāt samārabhya vasantāntaṃ samāhitaḥ | tāvajjapenmaheśāni ! puraścaryā hi sidhyati | tataḥ pūjādikaṃ kṛtvā śaktiyuktaśca sādhakaḥ | gurave dakṣiṇāṃ dattvā sarvasiddhīśvaro bhavet || athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | grīṣmādiṣu maheśāni ṣaḍṛtuṣu ca sādhakaḥ | pṛthagjaptvā varārohe ! puraścaryā hi sidhyati | pūrvoktavidhinā sarvaṃ kartavyaṃ vīravandite ! | ṛtau japtvā tu ṛtvante śaktitaḥ pūjayecchivām | evamācarya kṛtyaṃ vai dhanānāmīśvaro bhavet || atha vārapuraścaraṇaṃ svatantratantre || ravivārādisarveṣu vārasaṃkhyasahasrakam | japtvā mantraṃ sadā devi ! sādhakaḥ siddhibhāgbhavet | p. 426) puraścaraṇametaddhi nātra kāryā vicāraṇā | evaṃvidhaṃ samācarya daśāṃśantu tadācaret | gurave dakṣiṇāṃ dattvā sarvakāmamavāpnuyāt || atha tithipuraścaraṇaṃ tatraiva || pratipattithimārabhya kuhuryāvadbhavet priye ! | tikhisaṃkhyākrameṇaiva varddhayecca sahasrakam | evaṃ japtvā tadā mantrī sarvakāmamavāpnuyāt | puraścaraṇametaddhi kathitañca varānane ! | pratipattithimārabhya rākā yāvadbhavet priye! | tāvanmantraṃ prajātitithisaṃkhyākrameṇa tu | sarvabhāvasamāyukto jāyate bhuvi sādhakaḥ | etenaiva samṛddhiḥ syānnātra kāryā vicāraṇā || atha māsaniyatakāryam || adyetyādivaiśākhe kārtike māghe vā māsi amukarāśisthe bhāskare amukapakṣe'mukatithāvārabhya amukagotraḥ śrīamukadevaśarmā amukadevatāyā amukamantrasiddhikāmo'mukasaṃkrāntyāmārabhya meṣatulāmakarastharaviṃ yāvat pratyahamamukadevatāyā amukamantrasahasrasaṃkhyakajapameṣādāvanantarataddaśāṃśahoma- taddaśāṃśatarpaṇataddaśāṃsābhiṣekataddaśāṃśa- brāhmaṇabhojanarūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye iti saṅkalpya māsaṃ vyāpya haviṣyānnabhuk niyamasthaḥ pratyahaṃ sahasrakṛtvo japet || tataḥ saurajyaiṣṭhasauramārgaśīrṣasauraphālgunaprathamadineṣu homādikaṃ kṛtvā dakṣiṇāṃ kuryāt yathā | adyetyādi kṛtaitat amuke māsi amukarāśisthe bhāskare amuke pakṣe amukatithau amukagotraḥ śrī-amukadevaśarmā amukarāśistharavikālīnāmukadevatāyā amukamantra iyatsaṃkhyakajapataddaśāṃśahomataddaśāṃśa- tarpaṇataddaśāṃśābhiṣekataddaśāṃśa-brāhmaṇabhojanarūpapuraścaraṇakarmaṇaḥ sāṅgatārthaṃ dakṣiṇāmidaṃ kāñcanaṃ vahnidaivatam amukagotrāya śrīamukadevaśarmaṇe gurave tubhyamahaṃ sampradade | tato'cchidrāvavāraṇaṃ kuryāt || atha vārādipuraścaraṇasaṅklpamāha || adyetyādi amuke māsi p. 427) amukarāśisthe bhāskare amuke pakṣe amukatithāvārabhya amukagotraḥ śrī- amukadevaśarmā amukadevatāyā amukamantrasiddhikāmaḥ ravivārādisarvavāreṣu amukadevatāyā amukamantrasya vārasaṃkhyakasahasrajaparūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye | iti saṅkalpayet | tataḥ śeṣadine tatparadine vā adyetyādi kṛtaitat amukadevatāyā amukamantrasya ravivārādyadhikaraṇakavārasaṃkhyakasahasrajapa- taddaśāṃśahomataddaśāṃśatarpaṇataddaśāṃśābhiṣekatadda- śāṃśabrāhmaṇabhojanakarmāṇyahaṃ kariṣye | tato dakṣiṇā | adyetyādi kṛtaitat ravivārādyadhikaraṇakavārasaṃkhyaka- sahasrajapataddaśāṃśahomataddaśāṃśatarpaṇataddaśāṃśābhi- ṣekataddaśāṃśabrāhmaṇabhojanarūpapuraścaraṇakarmaṇaḥ sāṅgatārthaṃ dakṣiṇāmidamityādi || tithipuraścaraṇe sarvemevaṃ sarvatra vāraśabdasthāne tithiśabdaprayogaḥ | atha ṛtupurścaraṇasaṅkalpaḥ || adyetyādi amukagotraḥ śrīamukadevaśarmā amukadevatāyā amukamantrasiddhikāmaḥ sūryodayaṃ samārabhya vasantāntaṃ yāvat amukadevatāyā amukamantrasya japarūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye || anyatra grīṣma-ṛtuvyāpakajaparūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye evaṃ sarvatra || japānte pūjāṃ kṛtvā dakṣiṇāṃ kuryad yathā | adyetyādi amukadevatāyā amukamantrasya vasanta-ṛtuvyāpakajaparūpapuraścaraṇakarmaṇaḥ sāṅgatārthaṃ dakṣiṇāmidamityādi | evaṃ sarvatra || tarpaṇābhiṣekaprayogo yathā | ācamya sāmānyārghyaṃ kṛtvā āsanaśuddhiṃ kṛtvā prāṇāyāmaṃ ṛṣyādinyāsakarāṅganyāsau ca kṛtvā dhyātvā mānasaiḥ sampūjya punardhyātvā jale devaṃ samāvāhya idamudakātmakaṃ pādyam amukadevatāyai namaḥ | idamudakātmakamarghyam | ityanena udakātmakairupacāraiḥ sampūjya sandhyoktavidhinā parivārān santarpya mūlamuccārya amukadevatāṃ tarpayāmi namaḥ | ityanena santarpya ātmānaṃ devatārūpaṃ dhyātvā namo'ntamūlamuccārya amukadevatāmahamabhiṣiñcāmi iti kumbhamudrayā mūrddhānamabhiṣicya saṃhāramudrayā devatāṃ visarjayet || p. 428) atha śrīdurgāyā rahasyapuraścaraṇaṃ svatantratantre || śrīpārvatyuvāca || kathayasva mahādeva ! siddhikāraṇamuttamam | yena siddhiṃ samayānti sarve mantrāśca siddhidāḥ | yeṣu yeṣu ca kāleṣu puraścaraṇaṃ bhaveddhruvam || śiva uvāca || kathayāmi samāsena śrūyatāṃ parvatātmaje ! | meṣe daśasahasrañca prajapenmantramuttamam | puraścaraṇametaddhi jāyate haravallabhe ! | vṛṣarāśau yadā mantramayutaṃ prajapet sudhīḥ | tena tatra susiddhiḥ syānnātra kāryā vicāraṇā | mithune ca tathā mantrī ayutaṃ mantramuttamam | prajapet prayato nityaṃ puraścaraṇamucyate | karkaṭe ca yadā mantrī sahasraṃ pratyahaṃ japet | tena sarvārthasiddhiḥ syāt puraścaraṇakṛdbhavet | siṃhe ca sarvamantrāṇāmayutānāṃ dvayaṃ japet | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ phalabhāg bhavati dhruvam | kanyāyāñca yadā mantrī mantraṃ mantraparāyaṇaḥ | sahasradvādaśañcaiva japenniyatamānasaḥ | puraścaraṇametaddhi sarvakāmārthasādhanam | iha loke sukhaṃ bhuktvā cānte devīpuraṃ vrajet | tulāyāṃ pratyahaṃ mantrī sahasraṃ sādhako japet | anena vidhinā devi ! puraścaraṇakṛdbhavet | vṛścike cāyutaṃ mantraṃ śayyāyāṃ prajapet sudhīḥ | tena sarvārthasiddhiḥ syāt puraścaryāphalaṃ labhet | dhanuṣi ca yadā mantraṃ japedayutamādarāt | ihaiva kandarpasamo dhanavān balavān sukhī | makare ca yadā mantraṃ japet sādhakasattamaḥ | ayutāni ca catvāri pratyahaṃ yatamānasaḥ | dhamārthaṃ bhāvayennityaṃ puraścaraṇamucyate | kumbhe caiva yadā mantraṃ japedayutamādarāt | tena sarvārthasiddhiḥ syāt puraścaraṇakṛdbhavet | mīne caiva yadā devi ! prajapedayutadvayam | puraścaraṇamityāhuḥ sarvāgamaviśāradāḥ | sarvatrajapanaṃ kāryaṃ rātrau vā maithune'pi vā | p. 429) śayyāyāñca viśeṣeṇa parayoṣitsamāgame | haviṣyāśī tadā devi ! japenniyatamānasaḥ | evaṃvidhaṃ japaṃ kṛtvā daśāṃśañca tadācaret | dakṣiṇāṃ gurave dattvā siddhibhāgbhavati dhruvam | yeṣu yeṣu nakṣatreṣu jāyate siddhiruttamā | kathayāmi samāsena śrūyatāṃ parvatātmaje ! | aśvinyāṃ prajapenmantraṃ sādhakaśca sahasrakam | tenāsmin siddhimāpnoti sādhako nātra saṃśayaḥ | dvisahasraṃ yadā mantraṃ bharaṇyāñca japet sudhīḥ | yamalokaṃ parityajya dhanena ca dhanādhipaḥ | kṛttikāyāṃ japenmantraṃ dvisahasrañca sādhakaḥ | rohiṇyāñca yadā mantraṃ japet sādhakasattamaḥ | sahasraṃ vā śataṃ vāpi sarvakāmamavāpnuyāt | mṛgaśīrṣe yadā mantraṃ niyataṃ prajapet sudhīḥ | sahasrapañcakañcaiva vṛhaspatisamo bhavet | ārdrāyāṃ japyate mantraṃ sādhakaiḥ susamāhitaiḥ | ṣaṭsahasraṃ yadā devi ! sarvakāmārthasiddhaye | punarvasusamāyoge sahasraṃ mantramuttamam | japanāt sādhako nityaṃ labhate ca surottamam | puṇyāyāñca japenmantraṃ saptānāñca sahasrakam | tena sarvasusiddhiḥ syāt puraścaryādhiko vidhiḥ | aśleṣāyāṃ yadā mantraṃ mantrī devi ! samāhitaḥ | sahasraṣaṭkakañcaiva japet sarvārthasiddhaye | daśasahasraṃ maghāyāñca japtvā mantraṃ samāhitaḥ | purandarasamo bhūtvā sādhako vicaredbhuvi | ekādaśasahasrantu pūrvātraye japet sudhīḥ | kubera iva vittāḍhyo jāyate sādhako bhuvi | uttarātritaye devi ! sahasradvādaśaṃ tathā | japyate sādhakairnityaṃ sarvakāmārthasiddhaye | hastāyāñca japeddevi ! trayodaśasahasrakam | sūryasveva samo bhūtvā vicāredbhuvi sādhakaḥ | citrāyāñca japenmantraṃ dvisahasrañca sādhakaḥ | nānābhogasamāyukto bhavedbhuvi purandaraḥ | svātyāṃ sarvārthasiddhiḥ syadvisahasrasya jāpanāt | sādhako'vyāhatagatirjāyate nātra saṃśayaḥ | viśākhāyāṃ yadā mantraṃ catuḥsāhasrakaṃ priye ! | p. 430) japecca sādhako nityaṃ somavat priyadarśanaḥ | anurādhāyāṃ yadā devi ! mantrī mantraṃ sadā japet | putrapautrasamāyuktaḥ khecaro jāyate dhruvam | jyeṣṭhāyāñca yadā mantraṃ dvisahasraṃ vicakṣaṇaḥ | japanāllabhate siddhiṃ nātra kāryā vicāraṇā | mūlāyāñca japenmantraṃ sahasrapañcakaṃ priye ! | nānāsiddhimavāpnoti sādhako nātra saṃśayaḥ | śravaṇāyāṃ yadā mantraṃ dvisahasraṃ japet sudhīḥ | aṣṭasiddhirbhavettasya nātra vai saṃśayaḥ priye ! | dhaniṣṭhāyāṃ japenmantraṃ dvisahasraṃ samāhitaḥ | varuṇena samo bhūtvā jāyate sādhako bhuvi | śatabhiṣāyāṃ yadā mantraṃ dvisahasraṃ japet sudhīḥ | sa mahāpātakānmucyet phalabhāgbhavati dhruvam | revatyāñca mahāmantraṃ catuḥsāhasrakaṃ tathā | japtvā stutvā sadā devi ! somalokamāpnuyāt | rātrau vā maithune vāpi śayyāyāñca vyavasthitaḥ | prajapet sādhako nityaṃ sādhayedātmano hitam | sarvadā prajapenmantraṃ haviṣyāśī divā śuciḥ | dakṣiṇāṃ gurave dadyādyathāvibhavavistaram | athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | vavādikaraṇenaiva puraścaraṇamucyate | viṣkumbhādiṣu yogeṣu yo japedyogasaṃkhyayā | sahasraṃ sādhako nityaṃ sarvasiddhiparāyaṇaḥ | puraścaraṇametaddhi tantre tantre nirūpitam | saṃkrāntiṣu ca sarvāsu viṣuvādiṣu pārvati ! | saṃkrānteranusāreṇa varddhayecca sahasrakam | pūrvamukho japenmantraṃ dhanārthī sarvadā priye ! | śatrunāśāya satataṃ prajapet paścimāmukhaḥ | lokānāṃ vaśyahetvarthaṃ muktyarthaṃ vā yadā priye ! | uttarābhimukho bhūtvā japenmantraṃ samāhitaḥ | śatrunāśāya satataṃ dakṣiṇābhimukho japet || iti haragaurīsaṃvāde rahasyapuraścaraṇam || atha grahaṇapuraścaraṇam || grahaṇantu cakṣuṣā rāhordarśanam | sa tu caṇḍālasvarūpa iti kiṃvadantī | tasya darśanaṃ kathaṃ puṇyajanakamiti sandehe mātṛkābhedatantre ṣaṣṭhapaṭale || p. 431) caṇḍikovāca || rāhuścāṇḍālavikhyātaḥ sarvatra parameśvara ! | puṇyaṃ kālaṃ kathaṃ deva ! tasya sparśe divākare | niśākare tathā nātha ! ceti me saṃśayo hṛdi | kathayasva parānanda ! paścādanyaṃ prakāśaya || śrīśaṅkara uvāca || śṛṇu sarvāṅgasubhage ! grahaṇa~cottamottamam | grahaṇaṃ trividhaṃ devi ! candrasūryāgnisaṃyutam | sakterlalāṭe netre ca vahnistiṣṭhati sarvadā | vāmanetre tathā candro dakṣe sūryaḥ pratiṣṭhitaḥ | śambhunāthena deveśi ! ramaṇaṃ kriyate yadi | tadaiva grahaṇaṃ devi ! śaktiyuktaḥ sadāśivaḥ | vāmanetre cumbite ca śaśāṅkagrahaṇaṃ tadā | dakṣanetre cumbite ca bhāskaragrahaṇaṃ tathā | lalāṭe cumbite cāgnigrahaṇaṃ parameśvari ! | śivavīryaṃ yato vahnirato dṛśyaḥ sureśvari ! | rāhuḥ śivaḥ samākhyātastriguṇā śaktirīritā | śivaśaktyoḥ samāyogād grahaṇaṃ parameśvari ! | śivaśaktyoḥ samāyogakālo brahmamayaḥ priye ! | ata eva maheśāni ! rāśyādīn na vicārayet | tithīnakṣatrayoge tu yadyogaṃ parameśvari ! | tadaiva parameśāni ! rāśyādigaṇanaṃ caret | śivaśaktisamāyogāt sarvaṃ brahmamayaṃ jagat | māsapakṣatithīnāñca noccāryaṃ parameśvari ! | dṛṣṭimātreṇa japtavyaṃ tadā siddho bhaved dhruvam | tatkālaṃ paramaṃ kālaṃ vijñeyaṃ vīravandite ! | tatra yad yat kṛtaṃ sarvaṃ bahu kiṃ kathyate'dhunā | etat suguptabhedaṃ hi tava snehāt prakāśitam | na vaktavyaṃ paśoragre prāṇānte'pi sureśvari ! || atrānantaphalakīrtanāt japadaśāṃśahomādikamapi na kartavyam || taduktaṃ gāyatrītantre prathamabrāhmaṇaparicchede || candrasūryoparāge ca japtvā brahmamayo bhavet | mantrasya parameśāni ! na ca homādikañcaret | kṛte homādike bhadre ! tajjapaṃ viphalaṃ bhavet | japamātre maheśāni ! anantatanmanuryathā | anantasya maheśāni ! daśāṃśaṃ kena jāyate || p. 432) śāktānandataraṅgiṇīdvādaśollāsadhṛtabījārṇavatantrīya-ṣoḍaśapaṭale || ekadā parameśāni ! kāmākhyāyāṃ maheśvari !| dṛṣṭvoparāgaṃ yatkāryaṃ tacchṛṇuṣva varānane ! | kutaḥ snānaṃ kutaḥ sandhyā prāṇāyāmaḥ kutaḥ priye ! | bhūtaśuddhiḥ kuto bhadre ! kutaḥ pūjā varānane !| kālātītabhayāddevi ! sarvaṃ santyajya kāmini ! | saṅkalpaṃ mānasaṃ kṛtvā japaṃ kṛtvā varānane ! | pañcāṅgaistu vihīno'pi siddho bhavati nānyathā | mantraṃ vidyā maheśāni ! kavacaṃ stavameva vā | dhyānaṃ vā parameśāni ! nyāsaṃ vā kamalekṣaṇe ! | ekoccāreṇa girije ! tadbhaveddaśakoṭayaḥ | asaṃkhyaṃ tajjapaṃ devi ! grahaṇe candrasūryayoḥ | tatkathaṃ parameśāni ! kriyate japasaṃkhyakam | ata eva maheśāni ! homo nāsti śucismite ! | abhiṣekañca deveśi ! tathā tarpaṇameva ca | bhojanañca maheśāni ! nāstyatra kamalānane ! | candrasūryagrahe devi ! pañcāṅgaṃ nāsti kāmini ! | pañcāṅgena vihīno'pi siddho bhavati nānyathā | saṅkalpaṃ vidhivaddevi ! mānasaṃ yadupasthitam | tatsaṅkalpaṃ vijānīyādgrahaṇe candrasūryayoḥ | tasmāttu capalāpāṅgi ! saṅkalpaṃ naiva kārayet | saṅkalpaṃ mānasaṃ devi caturvargaphalapradam | tato hi mānasaṃ devi ! mukhyaṃ saṅkalpamīritam | vyarthaṃ hi sthūlasaṅkalpaṃ grahaṇe parikīrtitam | saṅkalpena vinā devi ! yatkiñcit kurute naraḥ | vyarthameva hi tat sarvaṃ tasmāttanmānasaṃ param | prathame prahare devi ! candragrāsaṃ yadā bhavet || tadaiva divase bhuktvā satvaraṃ narakaṃ vrajet | niśīthe tu yadā devi ! graseccandraṃ yada tamaḥ | tadaiva divase bhuktvā pītvānandamayo bhavet | candragrahaṇakāletu japayajñādikañcaret | rātrau bhuktvā ca pītvā ca japayajñādikaṃ caret | sarveṣu viṣṇumantreṣu saure gāṇapate tathā | śaktimantre maheśāni ! praśastaṃ satataṃ japm | p. 433) iti bījārṇave tantre śivena parikīrtitam | etat kalpaṃ jñānināntvajñānināmapi cocyate || gāndharve || athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | grahaṇe'rkasya cendorvā śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ | nadyāṃ samudragāminyāṃ nābhimātrodake sthitaḥ | grahaṇādivimokṣāntaṃ japenmantraṃ samāhitaḥ | dṛṣṭvā snātvā susaṅkalpo vimokṣāntaṃ japañcaret || japasya tu daśāṃśena homaṃ kuryād yathāvidhi | homārthaṃ tad dviguṇaṃ japenmantraṃ samāhitaḥ || homasya tu daśāṃśaśca tarpaṇaṃ samupācaret | abhiṣekadaśāṃśena brāhmaṇān bhojayettataḥ | tadante mahatīṃ pūjāṃ kuryāt sādhakasattamaḥ | gurave dakṣiṇāṃ dattvā bhaktyā viprāṃśca tarpayet || kālītantre || athavānyaprakāreṇa puraścaraṇamiṣyate | candrasūryagrahe caiva grāsāvadhivimuktitaḥ | yāvatsaṃkhyaṃ manuṃ japtvā tāvaddhomādikaṃ caret | jāmale || api śuddhodake snātvā śucau deśe samāhitaḥ | grāsādvimuktiparyantaṃ japenmantramananyadhīḥ | evaṃ japtvāpyasandigdho japasya phalabhāgbhavet || grahaṇapūrvāhe upavāsāśaktasya phaladugdhādibhojanāprāmāṇyāt varaṃ hariṣyācaraṇaṃ śāstraṃ nimittāniścaye tasyāṅgatvābhāvādupavāsaṃ vinaiva puraścaraṇamit guravaḥ | atra śrāddhamakurvāṇaḥ paṅke gauravasīdatīti nindāśravaṇamupadiṣṭaviṣayam | upadiṣṭasya tu japasyāvaśyakatvaṃ vaidhahiṃsāvaditi mānyāḥ | sanatkumārīye | śrāddhāderanurodhena yadi jāpaṃ tyajennaraḥ | sa bhaveddevatādrohī pitṝn sapta nayatyadha ityārabdhapuraścaraṇaviṣayam | tyajediti śravaṇāt || atha mālāprakaraṇam || nityātantre navamapaṭale || īśvara uvāca | akṣamālāṃ samāśritya mātṛkāvarṇarūpiṇīm | atha muktāphalamayī bhogamokṣapradāyinī | rājavaśyakarī sarvasiddhidā nātra saṃśayaḥ | yathā muktāphalamayī tathā sphaṭikanirmitā | p. 434) rudrākṣamālā girije ! mokṣadā ca samṛddhidā | prabālaghaṭitā mālā vaśyadā karmasādhinī | māṇikyaracitā mālā sāmrājyaphaladāyinī | puttrañjīvakamālā tu vidyālakṣmīpradāyinī | padmabījākṣamālā tu mahālakṣmīpradāyinī | raktacandanabījākṣamālā vaśyaphalapradā || muṇḍamālātantre dvitīyapaṭale | sphāṭikairmokṣalābhaḥ syāt rudrākṣairbahuputradā | jīvaputtraiśca dhandā pāṣāṇairbhogamokṣadā | śuddhasphaṭikamālā tu mahāsampatpradā priye ! | śmaśānadhūsturairmālā ekā dhūmāvatīvidhau | tathā | maṇiratnaprabālaiśca hemarājatasambhavā | mālā kāryā kuśagranthyā sarvabhogaphalapradā | samayācāratantre dvitīyapaṭale || pūrvāmnāyādi sarveṣāṃ mālāṃ śṛṇu yathākramam | japtvā yenāśu labhate phalaṃ devaiśca durlabham | akṣamālā prathamato mātṛkārṇasvarūpiṇī | atha muktāmayī mālā ratimokṣaphalapradā | sarvasiddhikarī mālā sarvarājavaśaṅkarī | prabālamālā vaśyārthaṃ sarvakāryaphalapradā | māṇikyaracitā mālā sāmrājyaphaladāyinī | putrañjīvakamālā sā lakṣmīvidyāpradāyinī | padmākṣaracitā mālā yaśolakṣmīpradā sadā | suvarṇaracitā mālā sphāṭikī sarvakāmadā | raktacandranamālā ca bhogadā mokṣadā bhavet | rudrākṣaracitā mālā sarvakāmaphalapradā | sarvamālāṃ prapūjyātha candanena vilepitām | samāśritya japennityaṃ yathoktaphalamāpnuyāt | etā mālāśca subhage ! pañcāmnāyeṣu pūjitāḥ || muṇḍamālātantre || devyuvāca || akṣamālā tu kathitā yatnato na prakāśitā | akṣamāleti kiṃ nāma phalaṃ vā kiṃ vadasva me || īśvara uvāca akṣamālā tu deveśi ! kāmyabhedādanekadhā | bhavanti śṛṇu tatprājñe ! vistarāducyate mayā | anulomavilomena kḷptayā varṇamālayā | ādilāntalādi ānta krameṇa parameśvari ! | kṣakāraṃ merurūpañca laṅghayenna kadācana | merulaṅghanadoṣastu tatraiva || p. 435) meruhīnā ca yā mālā merujaṅghā ca yā bhavet | aśuddhā pratikāśā ca sā mālā niṣphalā bhavet | citriṇī visatantvābhā brahmanāḍīgatāntarā | tayā saṃgrathiā mālā sarvakāmaphalapradā | aṣṭottaraśataṃ japtvā ādiklīvaṃ samācaret | ṛ ṝ ḷ ḹ dvayaṃ yattu taddhi klīvaṃ pracakṣate | vargāṇāmaṣṭabhirvāpi kāmyabhedāt krameṇa tu | akacaṭatapayaśā aṣṭau vargāḥ prakīrtitāḥ || mālayā japaviśeṣeṇa phalaviśeṣastu nityātantre || akṣamālāṃ prapūjyātha candanena sulocane ! | samāśritya japedvidvān lakṣamātramananyadhīḥ | yoṣitaḥ sakalā vaśyāḥ saptadvīpasya pārvati ! | tato dvitīyalakṣañca prajapedvīravandite ! | pātālatalanāgendrakanyā vaśyā bhavanti hi | tato lakṣatrayaṃ bhadre ! prajapet sādhakottamaḥ | devāṅganā bhavantyeva vaśyāstasya maheśvari ! | mahāpātakakoṭiśca nāśayet kamalekṣaṇe ! | abhimānena saubhāgyaṃ saukhyaṃ saundaryamāpnuyāt | caturlakṣaṃ prajapyātha mahāyogīśvaro bhavet | pañcalakṣajapāddevi ! kuberapadavīṃ vrajet | ṣaḍlakṣajapamātreṇa sarvavidyāsu kovidaḥ | saptalakṣajapāddevi ! khecaro bhavati dhruvam | aṣṭalakṣaṃ prajapyātha devapūjyo bhavennaraḥ | aṇimādyaṣṭasiddhīnāṃ nāyako nātra saṃśayaḥ | rājāno vaśagāstasya yoṣitaśca viśeṣataḥ | navalakṣaṃ mahādevi ! yo japet sādhakottamaḥ | rudramūrtiḥ svayaṃ sākṣāt kartā hartā na saṃśayaḥ || samayācāratantre || uttarāmnāyeṣu yā mālā bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te | atha varṇamayī mālā sarvotkṛṣṭā ca sā matā | mahāśaṅkhamayī mālā vāñchitārthaphalapradā | uḍumbaraphalasyātha sūkṣmasyātha kṛtā matā || yoginītantre pūrvakhaṇḍe dvitīyapaṭale || īśvara uvāca || varṇamālā śubhā proktā sarvamantrapradīpanī | tasyāḥ pratinidhirdevi ! mahāśaṅkhamayī śubhā | mahāśaṅkhaḥ kare yasya tasya siddhiradūrataḥ | p. 436) tadbhāve vīravandye ! sphāṭikī sarvasiddhidā || maṇibhedena phalabhedamāha muṇḍamālātantre || triṃśataiśvaryaphaladā pañcaviṃśaistu mokṣadā | caturdaśamayī mokṣadāyinī bhogavarddhinī | daśapañcātmikā devi ! māraṇoccāṭane sthitā | stambhane mohane vaśye bodhane añjane tanoḥ | pādukāsiddhisaṅghe ca śatasaṃkhyā prakīrtitā | aṣṭottaraśataṃ kuryādatha vā sarvakāmadam | yoginītantre || maṇisaṃkhyāṃ mahādevi ! mālāyāḥ kathayāmi te | pañcaviṃśatibhirmokṣaṃ puṣṭyai tu saptaviṃśatiḥ | triṃśadbhirdhanasiddhiḥ syāt pañcāśanmantrasiddhaye | aṣṭottaraśataiḥ sarvasiddhireva maheśvari ! | etatsādhāraṇaṃ proktaṃ viśeṣaṃ kāmināṃ vada || śrīśiva uvāca || dantamālā jape kāryā gale dhāryā nṛṇāṃ śubhe ! | daśanairyadi kartavyā saṃkhyā dantasya te priye ! | sarvasiddhipradā mālā rājadantena meruṇā | anyatrāpi maheśāni ! merutvenaivamādiśet | nityaṃ japaṃ kare kuryānna kāmyamavarodhanāt | kāmyamapi kare kuryānmālābhāve priyaṃvade ! | atrāṅgulyā japaṃ kuryāt sāṅguṣṭhāṅgulibhirjapet | aṅgulena vinā karma kṛtaṃ tanniṣphalaṃ bhavet || utpattitantre prathamapaṭale || nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ kare kuryādvicakṣaṇaḥ | karamālā mahādevi ! sarvadoṣavivarjitā | chinnabhinnādidoṣo'pi kare nāsti kadācana | akṣayastu karo devi ! mālā bhavati tādṛśī ! granthiḥ sā kuṇḍalīśaktiḥ pañcāśadvarṇarūpiṇī | ata eva maheśāni ! karamālā mahāphalā || yoginītantre || tathā tathāto grathanaṃ mālānāṃ tatra bodhanam | pūjāṃ vidhāya bhaktyā tu śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ | vijane grathayenmaunī svayaṃ mālāñca sādhakaḥ | kṛtanityakriyaḥ śuddhaḥ śuddho'kṣeṣu ca mantravit | yathākālaṃ yathākāmamakṣāṇyānīya yatnataḥ | anyonyasamarūpāṇi nātisthūlakṛśāni ca | kīṭādibhiraduṣṭāni na jīrṇāni navāni ca | gavyaistu pañcabhistāni prakṣālya ca pṛthak pṛthak | p. 437) pṛthvī devendrapuṇyastrīnirmitaṃ granthivarjitam | triguṇaṃ triguṇīkṛtya paṭṭasūtramathāpi vā | śuklaṃ raktaṃ tathā pītaṃ śāntivaśyavicārake | sūtraṃ sampātayedvidvān tat prakṣālya ca pūrvavat | mālāmekaikamādāya sūtre sampātayet sudhīḥ | mukhe mukhantu saṃyojya pucche pucchantu yojayet | gopucchasadṛśī kāryāthavā sarpākṛtirbhavet | tatsajātīyamekākṣaṃ merutvenāgrato nyaset | ekaikamālāmadhye tu brahmagranthiṃ prakalpayet || utpattitantre ṣaṣṭipaṭale || kramotkramācchatāvṛttyā pañcāśadvarṇamālayā | yo japaḥ sa tu vijñeya uttamaḥ parikīrtitaḥ | iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe granthikathanarūpaḥ prathamaḥ paricchedaḥ | athe sādhanasthānam || śāradāyāṃ dvitīyapaṭale || puṇyakṣetraṃ nadītīraṃ guhāparvatamastakam | tīrthapradeśāḥ sindhūnāṃ saṅgamaḥ pāvanaṃ mahat | udyānāni viviktāni vilvamūlaṃ taṭaṃ gireḥ | devatāyatanaṃ kūlaṃ samudrasya nijaṃ gṛham | sādhaneṣu praśasyante sthānānyetāni mantriṇām | nadītīraṃ puṇyanadītīraṃ sāmānyanadītīrasya niṣiddhatvāt | viviktāni vijanāni || rāghavabhaṭṭadhṛtam | pratyaṅmukhaḥ śivasthāne vṛṣabhādivivarjite | aśvatthabilvatulasīvane puṣpāntarāvṛte | gavāṃ goṣṭhe'śvatthamūle puṇyakṣetreṣu śasyate || goṣṭha ityanenaiva gosthāne labdhe gavāmiti yaduktaṃ tat tātkālikagosambandhajñāpanāya tena gosamīpe japādikarma praśastamataeva gavāṃ samīpa ityuktam || vāyavīyasaṃhitāyām | yathā | sūryasyāgre gurorindordīpasya ca jalasya ca | viprāṇāñca gavāñcaiva sannidhau śasyate japaḥ | athavā nivasettatra yatra cittaṃ prasīdati | muṇḍamālātantre tṛtīyapaṭale ca || nadītīre bilvamūle śmaśāne śūnyaveśmani | ekaliṅge parvate vā devāgāre catuṣpathe | p. 438) śavasyopari muṇḍe vā jale vā kaṇṭhapūrite | saṃgrāmabhūmau yonau vā sthāne vā vijane vane | yatra kutra sthale ramye yatra vā syānmanolayaḥ || vṛhannīlatantre dvitīyapaṭale || ekaliṅge śmaśāne vā śūnyāgāre catuṣpathe | harmye vā sādhayeddevīṃ sarvābhīṣṭapradāyinīm | ekaliṅgalakṣaṇamāha || pañcakrośāntare yatra na liṅgāntaramīkṣyate | tadekaliṅgamākhyātaṃ tatra siddhiranuttamā | iti śyāmārahasyadhṛtenaikaliṅgaṃ jñātavyam || tathā | ujjaṭe parvate vāpi nirjane vā catuṣpathe | devāgāre devaśūnye bilvamūle nadītaṭe | svagṛhe nirjane'raṇye tathā cāśvatthasannidhau | ityapi śyāmārahasye nityātantre prathamapaṭale ca || ekaliṅge śmaśāne vā śūnyāgāre nadītaṭe | pātālabhavane vāpi girau vā dīrghikātaṭe | śaktikṣetre mahāpīṭhe bilvamūle śivālaye | dhātrīvṛkṣatale'śvatthamūle caiva tarostale || pātālabhavane bhūmimadhye || samayācaratantre dvitīyapaṭale'pi || japasthānāni deveśi ! siddhapīṭhāni yāni ca | siddhapīṭhe ca śayyāyāṃ khaṭṭāśayyāviśeṣataḥ | catuṣpathe siddhaliṅge gurudevālaye tathā | vaṭāśvatthabilvamūle rambhāyā vipine tathā | nadītīre śivāgare guhāparvatamastake | japasthānāni deveśi ! kathitāni nagātmaje ! | śṛṇu devi ! viśeṣeṇa uttarāmnāyahetave | veśyāgṛhe śmaśāne vā gatvā maithunamācaret | tato japādikaṃ devi ! kṛtvā ca labhate phalam | athavā svagṛhe rātrau bhaktimān susamācaret | sa prāpnoti phalaṃ sarvaṃ cintādibhayavarjitaḥ || puraścaraṇarasollāsatantre caturthapaṭale || goṣṭhaṃ catuṣpathañcaiva tripathañca varānane ! | nirjanañca tathāraṇyaṃ śūnyagehaṃ tathaiva ca | parvatañca nadītīraṃ tathaiva dīrghikātaṭam | aśvatthavṛkṣamūle ca vaṭavṛkṣatale tathā | dhātrīvṛkṣatale devi ! tathaiva vakulasya ca | p. 439) yatra padmavanaṃ bhadre ! śuklaṃ raktaṃ varānane ! | droṇapuṣpasya cārvaṅgi ! yadi bhāgyena labhyate | aruṇādityasaṅkāśaṃ japakālaṃ parātparam | sthānaviśeṣe annadākalpe dvitīyapaṭale || gośālāyāṃ puṇyabhūmau gurorgehe viśeṣataḥ | bilvamūle nadītīre parvate śivasannidhau | svagṛhe puṇyanilaye tathā sādhakamandire | śrīdurgāpratimāsthāne yuvatīnāñca sannidhau | evamādiṣu deśeṣu dīkṣākarma praśasyate || phalaviśeṣastu rāghavabhaṭṭenokto yathā || gṛhe japaḥ samaḥ prokto goṣṭhe śataguṇastu saḥ | ārāme ca tathāraṇye sahasraguṇa ucyate | ayutaḥ parvate puṇye nadyāṃ lakṣaguṇastu saḥ | koṭirdevālaye prāhuranantaṃ śivasannidhau || atha siddhapīṭham || kubjikātantre saptamapaṭale || śiva uvāca || śrūyatāṃ sāvadhānena siddhapīṭhaṃ pativrate ! | yasmin sādhanamātreṇa sarvasiddhīśvaro bhavet | māyāvatī madhupurī kāśī gorakṣakāriṇī | hiṅgulā ca mahāpīṭhaṃ tathā jālāndharaṃ punaḥ | jvālāmukhī mahāpīṭhaṃ pīṭhaṃ nagarasambhavam | rāmagirirmahāpīṭhaṃ tathā godāvarī priye | nepālaṃ karṇasūtrañca mahākarṇaṃ tathā priye ! | ayodhyāñca kurukṣetraṃ siṃhanādaṃ manoramam | maṇipūraṃ hṛṣīkeśaṃ prayāgañca tapovanam | vadarīñca mahāpīṭhaṃ ambikā arddhanālakam | triveṇī ca mahāpīṭhaṃ gaṅgāsāgarasaṅgamam | nārikelañca virajā uḍḍīyānaṃ maheśvari ! | kamalā vimalā caiva tathā māhiṣmatīpurī | vārāhī tripurā caiva vāgmatī nīlavāhinī | govarddhanaṃ vindhyagiriḥ kāmarūpaṃ kalau yuge | ghaṇṭākarṇo hayagrīvo mādhavaśca sureśvari ! | kṣīragrāmaṃ vaidyanāthaṃ jānīyādvāmalocane ! | kāmarūpaṃ mahāpīṭhaṃ sarvakāmaphalapradam | kalau śīghraphalo devi ! kāmarūpe japaḥ smṛtaḥ | anyatra jape'likāmākhyāvastrayogena phalamuktaṃ tatraiva || p. 440) kāmākhyāvastramādāya japapūjāṃ samācaret | pūrṇakāmaṃ labheddevi ! satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || tantracūḍāmaṇau mahāpīṭhanirūpaṇaṃ yathā | īśvara uvāca || mātaḥ ! parātpare ! devi ! sarvajñānamayīśvari ! | kathyatāṃ me sarvapīṭhaṃ śaktirbhairavadevatā || devyuvāca || śṛṇu vatsa ! pravakṣyāmi dayālo ! bhaktavatsala ! | yābhirvinā na sidhyanti japasādhanatatkriyāḥ | ekapañcāśataṃ pīṭhaṃ śaktirbhairavadevatā | aṅgapratyaṅgapātena viṣṇucakrakṣatena ca | mamāsya vapuṣo devahitāya tvayi kathyate | brahmarandhraṃ hiṅgulāyāṃ bhairavo bhīmalocanaḥ | koṭṭarīśo mahādevastriguṇā yā digambarī || 1 || karavīre trinetraṃ me devī mahiṣamardinī | krodhīśo bhairavastatra || 2 | | sugandhāyāñca nāsikā | devastryambakanāmā ca sunandā tatra devatā || 3 || kāśmīre kaṇṭhadeśaśca trisandhyeśvarabhairavaḥ | mahāmāyā bhagavatī guṇātītā varapradā || 4 || jvālāmukhyāṃ mahājihvā deva unmattabhairavaḥ | ambikā siddhidānāmnī | 5 | stanaṃ jālāndhare mama | bhīṣaṇo bhairavastatra devī tripuramālinī || 6 || hṛdyapīṭhaṃ vaidyanāthe vaidyanāthastu bhairavaḥ | devatā jayadurgākhyā || 7 || nepāle jānu me śiva ! | kapālī bhairavaḥ śrīmān mahāmāyā ca devatā || 8 || mānave dakṣahastaṃ me devī dākṣāyaṇī hara ! | amaro bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ || 9 || utkale nābhideśastu virajākṣetramucyate | vimalā sā mahadevī jagannāthastu bhairavaḥ || 10 || gaṇḍakyāṃ gaṇḍapātaśca tatra siddhirna saṃśayaḥ | tatra sā gaṇḍakī caṇḍī cakrapāṇistu bhairavaḥ || 11 || vahulāyāṃ vāmabāhurbahulākhyā ca devatā | bhīruko bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ || 12 || ujjayinyāṃ kūrparañca māṅgalyakapilāmbaraḥ | bhairavaḥ siddhidaḥ sākṣāddevī maṅgalacaṇḍikā || 13 || caṭṭale dakṣabāhurme bhairavaścandraśekharaḥ | p. 441) vyaktarūpā bhagavatī bhavānī tatra devatā | viśeṣataḥ kaliyuge vasāmi candraśekhare || 14 || tripurāyāṃ dakṣapādo devī tripurasundarī | bhairavastripureśaśca sarvābhīṣṭapradāyakaḥ || 15 || trisrotāyāṃ vāmapado bhrāmaro bhairaveśvaraḥ || 16 || yonipīṭhaṃ kāmagirau kāmākhyā tatra devatā | yatrāste triguṇātītā raktapāṣāṇarūpiṇī | yatrāste mādhavaḥ sākṣādumānando'tha bhairavaḥ | sarvadā vihareddevī tatra muktirna saṃśayaḥ | tatra śrībhairavī devī tatra na kṣetradevatā | pracaṇḍacaṇḍikā tatra mātaṅgī tripurātmikā | bagalā kamalā tatra bhuvaneśī sadhūminī | etāni nava pīṭhāni śaṃsanti varabhairavāḥ || 17 || aṅgulīvṛndaṃ hastasya prayāge lalitā bhava ! || 18 || jayantyāṃ vāmajaṅghā ca jayantī kramadīśvaraḥ | sarvatra viralā cāhaṃ kāmarūpe gṛhe gṛhe | gaurīśikharamāruhya punarjanma na vidyate || 19 || bhūtadhātrī mahāmāyā bhairavaḥ kṣīrakaṇṭhakaḥ | yugādyā sā mahāmāyā dakṣāṅguṣṭhaḥ pado mama | nakulīśaḥ kālīpīṭhe dakṣapādāṅgulīṣu ca || 20 || karatoyāṃ samārabhya yāvaddikkaravāsinī | śatayojanavistāraṃ trikoṇaṃ sarvasiddhidam | devā maraṇamicchanti kiṃ punarmānavādayaḥ || iti kāparūpamāhātmyam || bhuvaneśī siddhirūpā kirīṭasthā kirīṭataḥ | devatā vimalānāmnī saṃvarto bhairavastathā || 21 || vārāṇasyāṃ viśālākṣī devatā kālabhairavaḥ | maṇikarṇītivikhyātā kuṇḍalañca mama śruteḥ || 22 || kālyāśrame ca me pṛṣṭhaṃ nimiṣo bhairavastathā | sarvāṇī devatā tatra || 23 || kurukṣetre ca gulphataḥ | sthāṇunāmnī ca sāvitrī aśvanāthastu bhairavaḥ || 24 || maṇibandhe ca gāyatrī sarvānandastu bhairavaḥ || 25 || śrīśaile ca mama grīvā mahālakṣmīstu devatā | bhairavaḥ saṃvarānando deśe deśe vyavasthitaḥ || 26 || kāñcīdeśe ca kaṅkālo bhairavo rurunāmakaḥ | p. 442) devatā devagarbhākhyā || 27 || nitambaḥ kālamādhave | bhairavaścāsitāṅgaśca devī kālī susiddhidā || 28 || dṛṣṭvā dṛṣṭvā namaskṛtya mantrasiddhimavāpnuyāt | śoṇākhye bhadrasenastu narmadākhyā nitambake || 29 || rāmagirau tathā nālā śivāno caṇḍabhairavaḥ || 30 || vṛndāvane keśajāla umānāmnī ca devatā | bhūteśo bhairavastatra sarvasiddhipradāyakaḥ || 31 || saṃhārākhya ūrddhadante devī nārāyaṇī śucau || 32 || adhodante mahārudro vārāhī pañcasāgare || 33 || karatoyātaṭe talpaṃ vāme vāmanabhairavaḥ | aparṇā devatā tatra brahmarūpā karodbhavā || 34 || śrīparvate dakṣagulphaṃ tatra śrīsundarī parā | sarvasiddhīśvaro sarvā sunandānandabhairavaḥ || 35 || kapālinī bhīmarūpā vāmagulphaṃ vibhāṣake | bhairavaśca mahādevaḥ sarvānandaḥ śubhapradaḥ || 36 || udarañca prabhāse me candrabhāgā yaśasvinī | vakratuṇḍo bhairavaśca || 37 || ūrddhvoṣṭhe bhairavaparvate | avantyāñca mahādevī lambakarṇastu bhairavaḥ || 38 || citrake bhrāmarī devī kikubhākhyā jale sthale | bhairavaḥ sarvasiddhiśastatra siddhiranuttamā || 39 || gaṇḍo godāvarītīre viśveśo viśvamātṛkā | daṇḍapāṇirbhairavastu | 40 | vāmagaṇḍe tu rākiṇī | bhairavo vatsanābhastu tatra siddhirna saṃśayaḥ || 41 || ratrāvalyāṃ dakṣaskandhe kumārībhairavaḥ śivaḥ || 42 || mithilāyāṃ mahādevī vāmaskandhe mahodaraḥ | 43 | nalāhāṭyāṃ nalāpāto yogīśo bhairavastathā | tatra sā kālikā devī sarvasiddhipradāyikā || 44 || kālīghāṭe muṇḍapātaḥ krodhīśo bhairavastathā | devatā jayadurgākhyā nānābhogapradāyinī || 45 || vakreśvare mana pāto vakranāthastu bhairavaḥ | nadī pāpaharā tatra devī mahiṣamardinī || 46 || yaśohare pāṇipadmaṃ devī yaśohareśvarī | caṇḍaśca bhairavastatra yatra siddhimavāpnuyāt || 47 || aṭṭahāse cauṣṭhapāto devī sā phullarā smṛtā | viśveśo bhairavastatra sarvābhīṣṭapradāyakaḥ || 48 || p. 443) hārapāto nandipure bhairavo nandikeśvaraḥ | nandinī sā mahādevī tatra siddhirna saṃśayaḥ || 49 || laṅkāyāṃ nūpurañcaiva bhairavo rākṣaseśvaraḥ | indrākṣī devatā tatra indreṇopāsitā purā || 50 || virāṭadeśamadhye tu pādāṅgulinipātanam | bhairavaścāmṛtākhyaśca devī tatrāmbikā smṛtā || 51 || tatrāste kathitāḥ putra ! pīṭhanāthādhidevatāḥ | kṣetrādhīśaṃ vinā devaṃ pūjayeccānyadevatām | bhairavairhriyate sarvaṃ japapūjādisādhanam | ajñātvā bhairavaṃ pīṭhaṃ pīṭhaśaktiñca śaṅkara ! | prāṇanātha ! na sidhyettu kalpakoṭijapādibhiḥ | na deyaṃ paraśiṣyebhyo nindakāya durātmane | śaṭhāya krūrakāryāya dattvā mṛtyumavāpnuyāt | dadyācchāntāya śiṣyāya mantrī mantrārthasiddhaye | mahānīlatantre pañcamapaṭale || pīṭhārcanaṃ mahādevi ! yatra siddhiranuttamā | pīṭhānāṃ paramaṃ pīṭhaṃ kāmarūpaṃ mahāphalam | tatra yā kriyate pūjā sakṛdvāpi maheśvari ! | vihāya sarvapīṭhāni tasya dehe vasāmyaham | tasmācchataguṇaṃ proktaṃ kāmākhyāyonimaṇḍalam | teṣāṃ phalaṃ maheśāni ! vaktuṃ kiṃ śakyate mayā | tatra koṭiguṇaiḥ sārddhamādyā vasati tāriṇī | yatpīṭhaṃ brahmaṇā guptaṃ vaktuṃ sarvasukhāvaham | yato devāśca vedāśca munayaścaiva bhāvajāḥ | sarve'pyāvirbhavantyete tena guptaṃ sadā kuru | dvividhañcaiva yatpīṭhaṃ goptavyaṃ tanmaheśvari ! | vaktrādguptaṃ mahāpuṇyaṃ durāpaṃ sādhakādhamaiḥ | vyaktaṃ sarvatra deveśi ! labhyate kulasundari ! | pīṭhaprasaṅgāddeveśi ! pīṭhāni śṛṇu bhairavi ! | śṛṇu tāni mahāprājñe ! śreṣṭhasthānāni yāni ca | siddhipradāni sādhūnāṃ mahadbhiḥ sevitāni ca | puṣkarañca gayākṣetramakṣayākhyavaṭastathā | varāhaparvatañcaiva tīrthañcāmarakaṇṭakam | narmadā yamunā piṅgī gaṅgādvāraṃ tathā priye ! | gaṅgāsāgarasaṅgañca kuśīvartañca bilvakam | śrīnīlaparvatañcaiva kalambakubjake tathā | bhṛgutuṅgañca kedāraṃ sarvapriyaṃ mahābalam | p. 444) lalitā ca sugandhā ca śākambharī purapriyam | karṇatīrthaṃ mahāgaṅgā taṇḍulikāśrama eva ca | kumārākhyaprabhāsau ca tathā dhanyā sarasvatī | agastyāśramamiṣṭaṃ me karṇāśramamataḥ param | kauśikīsarayūśoṇajyotiḥsarapuraḥsaram | kālodakaṃ priyaṃ śrīmat priyamuttamamānasam | pataṅgavāpī saptārcirmahāviṣṇupadaṃ mahat | vaidyanāthaṃ mahātīrthaṃ priyaḥ kālañjaro giriḥ | rāmocchedaṃ gargocchedaṃ harocchedaṃ mahānanam | bhadreśvaraṃ mahātīrthaṃ lakṣmaṇacchedameva ca | jānīhi priyaśreṣṭhā ca kāverī kapilodakā | someśvaraṃ śuklatīrthaṃ kṛṣṇavelvāprabhedakam | pāṭhalā ca mahābodhirnagatīrthaṃ madantike ! | puṇyaṃ rāmeśvaraṃ devi ! tathā meghavanaṃ hareḥ | ailamavanakañcaiva govarddhanamajapriyam | hariścandraṃ puraścandraṃ pṛthūdakamatipriyam | indranīlaṃ mahānādaṃ tathaiva priyamainakam | pañcāsaraṃ pañcavaṭī vaṭī parvaṭikā tathā | gaṅgābilvaprasaṅgaśca priyanādavaṭaṃ tathā | gaṅgārāmācalañcaiva tathaiva ṛṇamocanam | gautameśvaratīrthañca vaśiṣṭhatīrthameva ca | hārītañca tathā devi ! brahmāvartaṃ śivapriyam | kuśāvartamatiśreṣṭhaṃ haṃsatīrthaṃ tathaiva ca | piṇḍārakavanaṃ khyātaṃ haridvāraṃ tathaiva ca | tathaiva badarītīrthaṃ rāmatīrthaṃ tathaiva ca | jayantīvijayantañca sarvakalyāṇadaṃ priye ! | vijayā śāradātīrthaṃ bhadrakāleśvaraṃ tathā | aśvatīrthaṃ suvikhyātaṃ tathā devaśivapriyam | oghavatī nadī caiva tīrthamaśvapradaṃ tathā | chāgaliṅgamātṛgaṇaṃ karavīrapuraṃ tathā | saptagodāvaraṃ tīrthaṃ liṅgākhyaṃ sarvamohanam | kirīṭamuttare tīrthaṃ dakṣiṇe tīrthamuttamam | viśālatīrthaṃ kālyāśca vanaṃ vṛndāvanaṃ tathā | jvālāmukhī hiṅgulā ca mahātīrthaṃ gaṇeśvaram | jānīhi sarvatīrthānāṃ hetusthānāni sundari ! | atra sannihitā nityaṃ sarve devā maharṣayaḥ | pitaro yoginaścaiva ye ye siddhiparāyaṇāḥ | p. 445) āśu sidhyanti karmāṇi śraddhābhaktimatāṃ priye ! | puṇyakāle paṭhed yastu tatpuṇyamakṣayaṃ bhavet | śrāddhakāle paṭhet yastu juhuyādvāpi bhaktitaḥ | akṣayaṃ tadbhavet kavyaṃ pitṝṇāṃ paramaṃ sukham | asmin sthāne paṭhed yastu siddhirbhavati tatkṣaṇāt || atha vakṣye maheśāni ! yatra yā devatā śṛṇu | yatra te yāni nāmāni kathayiṣyāmi tat śṛṇu | magno'haṃ paramānande tatkathāmṛtavāridhau | puṣkare kamalākṣī ca gayāyāñca gayeśvarī | akṣayā akṣayavaṭe'mareśo'marakaṇṭake | varāhaparvate ca tvaṃ varāhī dharaṇīpriyā | narmadā narmadāyāñca kālindī yamunājale | śivāmṛtā ca gaṅgāyāṃ aśvā dehalikāśrame | śāradā sarayūtīre śoṇe ca kanakeśvarī | aprakāśā yadā devī jyotirmayyabdhisaṅgame | śrīrahaṃ śrīgirau caiva kālī kālodake tathā | mahodarī mahātīrthe nīlā cottaramānase | mātaṅginyāṃ mataṅge ca guptārciviṣṇupāduke | svargadā svargamārge ca godāvaryāṃ gaveśvarī | vimuktiścaiva gomatyāṃ pipāśāyāṃ mahābalā | śatadrvāṃ śatarūpā ca candrabhāgā ca tatra vai | airāvatyāñca īrnāma siddhidā siddhitīrake | dakṣapañcanade caiva dakṣiṇāhaṃ prakīrtitā | aujase vīryadā ca tvaṃ saṅgamā tīrthasaṅgame | bāhudāyāmanantāhaṃ kurukṣetre raṇekṣaṇā | tapasvinī puṇyatamā bhāratī bhāratāśrame | sukathā naimiṣāraṇye pāṇḍau ca pāṇdarānanā | viśālāyāṃ viśālākṣī muṇḍapṛṣṭhe śivātmikā | śraddhā kanakhale tīrthe śuddhabuddhirmunīśvarī | suveśā sumanā gaurī mānase ca sarovare | nandāpure mahānandā lalitā lalitāpure | brahmāṇī brahmaśirasi mahāpātakanāśinī | pūrṇimā cendumatyāñnca kāñcyāmatipriyā sadā | jāhnavīsaṅgame vṛttiḥ svadhā ca pitṛtuṣṭidā | puṇyāhaṃ bahumityāñca prapāyāṃ pāpanāśinī | śaṅkhasaṃhāriṇī caiva ghorarūpā mahodarī | p. 446) svargocchede mahāvāriḥ prabalā ca mahāvane | bhadrā ca bhadrakālī ca bhadreśvarī śivapriyā | bhadreśvare ramā viṣṇupriyā viṣṇupade tathā | dāruṇā narmadācchede kāveryāṃ kapileśvarī | bhedinī kṛṣṇavettāyāṃ sambhede śubhavāsinī | śraddhā ca śukratīrthe ca prabhāse ceśvarī tathā | mahābodhau mahābuddhiḥ paṭale pāṭaleśvarī | subalā nāgatīrthe ca nāgeśī nāgavanditā | madantau ca madantī ca pramadā ca madantikā | meghasvanā meghavāme vidyut saudāminīcchadā | rāmeśvare mahābuddhirvīrā celāpure satī | priyā ca mārgake durgā sureśā surasundarī | kātyāyanī mahādevī govarddhane'khilātmikā | śubheśvarī hariścandre puracandre pureśvarī | pṛthūdake mahāvegā maināke'khilavarddhinī | indranīle mahākāntā ratnaveśā suśobhanā | māheśvarī mahānāde mahātejā mahābale | patyapāsarasi sāraṅgā pañcakaṭyāṃ tapasvinī | vaṭīśāvaṭikāyāñca sarvavarṇā suraṅgiṇī | saṅgame vindhyagaṅgāyāṃ vindhye śrīvindhyavāsinī | mahānandā nandataṭe gaṅgabālācale śivā | āryāvarte mahāryā tvaṃ vimuktir-ṛṇamocane | aṭṭahāse ca cāmuṇḍā tantre śrīgautameśvarī | vedamayī brahmavidyā vaśiṣṭhe tvamarundhatī | harite hariṇākṣī ca brahmāvarte brajeśvarī | gāyatrī caiva sāvitrī kuśāvarte kuśapriyā | haṃseśvarī mahātīrthe parahaṃseśvareśvarī | piṇḍārakavane dhanyā surasā sukhadāyinī | nārāyaṇī vaiṣṇavī ca gaṅgādvāre vimuktidā | śrīvidyā vadarītīrthe rāmatīrthe mahādhṛtiḥ | jayantī ca jayante tvaṃ vijayante'parājitā | vijayā ca mahāśuddhiḥ śāradāyāñca śāradā | subhadre bhadradā bhavyā bhadrakāleśvare tathā | mahābhadrā mahākālī hayatīrthe gavīśvarī | vedadā vedamātā ca videśe vedamastake | yuvatyāñca mahāvidyā mahānadyāṃ mahodayā | p. 447) caṇḍā ca tripade caiva chāgaliṅge balipriyā | mātardṛśe jaganmātā karavīrapure satī | malinī raṅgiṇī rāmā paramā parameśvarī | saptagodāvare tīrthe devarṣirakhileśvarī | ayodhyāyāṃ bhavānī ca jayadā jayamaṅgalā | mādhavī mathurāyāñca devakī yādaveśvarī | vṛndā gopeśvarī rādhā rāsavṛndāvane rame | kātyāyanī mahāmāyā bhadrakālī kalāvatī | candramālā mahāyogā mahāyoginyadhīśvarī | vajreśvarī yaśodeti vajraśrīgokuleśvarī | kāñcyāṃ kanakakāñcī syādavantyāmatipāvanī | vidyā vidyāpure caiva vimalā nīlaparvate | rāmeśvarī setubandhe vimalā puruṣottame | virajā yāgapuryāñca bhadre'pi bhadrakarṇikā | tamolipte tamoghnī ca svāhā sāgarasaṅgame | kulaśrīrvaṃśavṛddhiśca mādhavī mādhavapriyā | maṅgalā maṅgale koṭe rāḍhe maṅgalacaṇḍikā | jvālāmukhī śivāpīṭhe mandare bhuvaneśvarī | kālighaṭṭe guhyakālī kirīṭe ca maheśvarī | kirīṭeśvarī mahādevī liṅgākhye liṅgavāhinī | sākṣī sarvatra bhaktānāmabhaktānāṃ kuto'pi na || athānyat sampravakṣyāmi siddhasthānāni sundari ! | sarvapāpavināśārthaṃ sarvasiddhipradaṃ nṛṇām | nirmitāni śiveneha siddhasthānāni yāni ca | śrutvā manasi bhāvyāni prakāśyānyadhikāriṣu | amareśamahāpīṭhe kuśatuṅgārasaṃjñakaḥ | tatra durgādvayaṃ nāma caṇḍikā ca maheśvarī | prabhāse somanātho'sau devī ca puṣkarekṣaṇā | devadevādhipaḥ śambhurnaimiṣe ca maheśvaraḥ | tatra prajñā ca devī ca śivānī liṅgadhariṇī | puṣkare ca rājagandhiḥ purahūtā maheśvarī | śrīparvate śriyo nāma śaṅkarastripurāntakaḥ | māyāvī śaṅkarī tatra bhaktānāmakhilārthadā | japyeśvare mahāsthāne śaṅkarī ca triśūlinī | triśulī śaṅkarastatra sarvapāpavimocakaḥ | āmrātakeśvare sūkṣmā sūkṣmākhyā parameśvarī | p. 448) gaṇakṣetre maṅgalākhyā śivo yaḥ prapitāmahaḥ | kurukṣetre śivasthāṇuḥ śivāsthāṇuḥ śriyā parā | iṣṭalābhe svayambhūśca devī svāyambhuvā matā | ugraḥ kanakhale proktaḥ śivogre śivavallabhā | vimaleśvare viśvaśambhurviśvāviśvapriyā sadā | aṭṭahāse mahānando mahānandā maheśvarī | mahāntako mahendraśca pārvatī ca mahāntakā | bhīmeśvaro bhīmapīṭhe śivā bhīmeśvarī tathā | vastrapāde bhavo nāma bhavānī bhuvaneśvarī | adrikūṭe mahāyogī rudrāṇī parameśvarī | avimukte mahādevo viśālākṣī śivā parā | mahāmāye haro rudro mahābhāgā śivā tathā | mahābalaśca gokarṇe śivabhadrā ca caṇḍikā | bhadrakarṇe mahādevo bhadrā ca karṇikā tathā | suparṇākhye sahasrākhya utpalā parameśvarī | sthāṇusaṃjñe śivasthā śrīsvarasthā śrīdharā śivā | kanakālaye mahāsthāne kamalākhyo maheśvaraḥ | kamalākṣī maheśāni ! sakalārthapradāyinī | chāgalā tu kapardī ca prasabhā ca maheśvarī | ūrddharetā vareṇye ca sandhyākhyaparameśvarī | sākoṭāsyamahākoṭā śivā ca muṇḍakeśvarī | mātuleśvarapīḥe ca karavīrā ca śekharā | śrīmadvyāghrapure sākṣāddharanāmā sabhāpatiḥ | śivaḥ sabhāpatirnāma yatra nṛtyati śaṅkaraḥ | ātmānandamahānādapūrṇānandamahārṇavam | nṛtyantaṃ yatra deveśaṃ deveśī paripaśyati | yatra āśu mahādevo bhaktānāṃ varado bhavet | nṛtyantaṃ yatra sarveśaṃ vīkṣya loko vimucyate | puṇyasthāneṣu sarveṣu sthānametanmahottamam | yad yatkarmāṇi sarvāṇi akṣayāṇi bhavanti vai | tasmin mahottame sthāne śivagaṅgākhyamadbhutam | taḍāgamasti tattīre dakṣiṇe nṛtyatīśvaraḥ | taḍāge'smin vasan snātvā sabhānāthaṃ samīkṣate | aṣṭottarasahasrantu japecchuddho mudānvitaḥ || yāni te kathitānyatra sadā tiṣṭhanti devatāḥ | pitaraḥ siddhagandharvāḥ siddhayaḥ sarvasiddhidāḥ | p. 449) atra dattaṃ hutaṃ japtaṃ snānamakṣayapuṇyadam | yad yat prakīrtitaṃ nāma bhairavaṃ paripūjya ca | praṇavādi hṛdante ca labhate'bhīṣṭamuttamam | bhojayed brāhmaṇān yo'tra akṣayaṃ phalamaśnute | iha nānāsukhaṃ bhuktvā haragaurīpuraṃ vrajet | śokaduḥkhavināśo'yaṃ karuṇānidhirīśvaraḥ | nirmame sarvasamprīttyai puṇyakṣetrāṇi bhūtale | akāle puṇyaśuddhānāmanekaiḥ puṇyasādhanaiḥ | āstikānāṃ bhavedatra nivāsaḥ sādhanaṃ prati | tasmād yatnena kartavyamatra sādhanamuttamaiḥ | idānīṃ śṛṇu cārvaṅgi ! pīṭhaṃ sarvāṅgasundaram | akṣamālāmayaṃ pīṭhaṃ brūhi me parameśvari ! | yatra sidhyanti kāryāṇi sthitiste śaṅkarasya ca | viṣṇoragādhabodhasya tatpriyāyā maheśvari ! | anyeṣāñcaiva devānāṃ yugmaṃ padanivāsinām | prasādo hi bhavatyāśu tatra ca prītiruttamā || atha pūjākālaḥ samayācāratantre prathamapaṭale || pūjanādiṣu yaḥ kālo devānāñca pṛthak pṛthak | sa kālaḥ samayo nāma yajjñātvā'mṛtamaśnute || tathā | prātarmadhyāhnakaḥ kālaḥ pradoṣaśca tṛtīyakaḥ | rātriprathamayāmaśca caturthaḥ parikīrtitaḥ | pañcamastvarddharātraśca pañca kālāḥ prakīrtitāḥ | dinasya prathamasyādau kālaḥ prathama īritaḥ | dinamadhye tu yaḥ kālo dvitīyaḥ parikīrtitaḥ | sūryāstarajanīkādau pradoṣo yastṛtīyakaḥ | brāhmyamuhūrtāvadhikamarddharātrādanantaram | kālaḥ ṣaṣṭhātmako jñeyo devānāmapi durlabhaḥ | śāntikarma tathā vaśyaṃ stambhadveṣaṇamohanam | uccāṭanaṃ māraṇañca karmāṇi ca pṛthak pṛthak | śāntyarthaṃ prathamḥ kālo madhyāhnastadanantaram | sāyaṃ sūryāstasamayastrikālānāmayaṃ kramaḥ || matsyasūkte pañcamapaṭale || anuktakāle sarvatra divasādau śubhe'hani | bhāgānukte samaṃ kuryād vārānukte gurordine | tithyanukte'ṣṭamī grāhyā nakṣatre rohiṇī matā | p. 450) yoge'nukte dhruvo yogaḥ sarvatraiva vidhiḥ smṛtaḥ | yoginītantre pūrvakhaṇḍe dvitīyapaṭale || gate tu prathame yāme tṛtīyapraharāvadhi | kālo naktaṃ japasyoktaṃ pūjākālamiti śṛṇu | sārddhayāmagate nakte sārddhayāmaḥ sthito yadā | pūjākālo bhaved yāmaścaturvargapradaḥ sadā | śliṣṭe dve ghaṭike ye tu rātrermadhyamayāmayoḥ | sā mahārātriruddiṣṭā tatkṛtaṃ tvakṣayaṃ phalam | yad yajjaptaṃ hutaṃ yad yat yat kṛtaṃ mokṣasādhanam | sarvaṃ tadakṣayaṃ yāti tathānantyāya kalpyate | guptasādhanatantre ṣaṣṭhapaṭale || niśā tu parameśāni ! sūrye cāstamupāgate | prahare ca gate rātrau ghaṭike dve pare ca ye | mahāniśā samākhyātā tataścātimahāniśā | tantrāntare ghaṭikādvayameva ceti pāṭhaḥ | atimahāniśāntamuktvā tu | tatra na pūjayeddevīṃ paśubhāvaḥ kadācana | daśadaṇḍe tu yā pūjā tatsarvamakṣayaṃ bhavet | ṣaṣṭhakrośe maheśāni ! tat sarvamamṛtaṃ priye ! | saptamakrośake devi ! sarvaṃ kṣīropamaṃ bhavet | aṣṭamakrośaka ityādi samānam | arddharātre gate devi ! sarvaṃ kṣīropamaṃ smṛtam | aṣṭamakrośake devi ! dravyatulyaṃ na saṃśayaḥ | ataḥ paraṃ maheśāni ! viṣatulyaṃ na saṃśayaḥ | etat sarvaṃ maheśāni ! paśubhāve mayoditam | divyavīramate devi ! tattvajñāne prapūjayet | pañcatattvaṃ samānīya yadi pūjāparo bhavet | kālākālavicārantu devi ! tatra vivarjayet | arddharātre gate devi ! kūlapūjā prakīrtitā | tattattantrānusāreṇa sarvapūjādikañcaret | vṛhanmuṇḍamālātantre || āgamaprakāśadhṛte || śaratkāle'thavā caitre sūryendusaṅgame'sitā | arddharātre'rcitā devī bhogasvargāvavargadā | sūryendusaṅgame'māvasyāyām | asitā śyāmā kāliketi yāvat || āgamasāre || tulāmakarameṣeṣu kuhuṃ prāpya sureśvari ! | p. 451) pūjayet kālikāṃ devīṃ caturvargaphalāptaye || nandikeśvaratantre || niśīthe kārtike kuhvāṃ yajeddīpānvitādine | kālikāṃ kālikā tasya sarvābhīṣṭapradāyikā | pratisaṃvatsaraṃ kuryāt kālikāyā mahotsavam | kārtike tu viśeṣeṇa amāvasyāṃ niśārddhake | tasyāṃ sampūjayeddevīṃ bhogamokṣapradāyinīm | tulāyāṃ kujavāre'pi kuhureva yadā bhavet | pragalbhāntu jagaddhātrīṃ pūjayedgītamaṅgalaiḥ | muṇḍamālātantre || tulādityaniśārddhe tu pañcadaśyāṃ nagātmaje ! | pūjayet kālikāṃ tatra pracaṇḍāṃ muṇḍamālinīm || ṣaṣṭhapaṭale || divāpūjā vidhātavyā niśāpūjā maheśvari ! | sandhyāpūjā vidhātavyā tadā siddhimavāpnuyāt | na divā na niśābhāge na sandhyāyāṃ kadācana | pūjayenna jagaddhātrīṃ halāyāṃ paripūjayet | divā na pūjayeddevīṃ rātrau naiva ca naiva ca | sarvadā pūjayed devīṃ divā rātrau na pūjayet | vacanatrayāṇāṃ iti divyavīraviṣayatvena samādhānamato na kaściddoṣaḥ | tathā ca niruttaratantre prathamapaṭale || na divā pūjayedvīraḥ paśūrātrau na pūjayet | viparītaṃ maheśāni ! abhicārāya kalpyate || nanu prāguktaguptasādhanatantroktavacanena paśunāṃ ṣoḍaśadaṇḍātmakarātrimadhye pūjāśravaṇāt rātrau paśukartṛkapūjananiṣedhaḥ kathaṃ saṅgacchata iti cet satyam | nandikeśvaramuṇḍamālātantrayorvacanairāgamaprakāśadhṛtaiḥ sahaikavākyatayā guptasādhanatantroktavacanaṃ dīpānvitādinimittakartavyaśyāmādipūjāviṣayakam | niruttaratantrantu nityapūjāviṣayamiti sarvaṃ samañjasam | divāvīrapūjāniṣedho'pi pañcatattvahīnapūjāviṣayatvena boddhavyaḥ | anyathā pūrvoktakālākāletivacanamanarthakaṃ syāt | atiniśāyāṃ pūjāniṣedhastu apraśastakālārthaḥ | anyathā dravyasyāmṛtatvādikīrtanasya vaiyarthyaṃ syāt | sārddhayāmetyāda vastutastu kulapūjāviṣayam | mahānirvāṇatantre caturdaśollāse || p. 452) devyuvāca || yadyakasmāddevatānāṃ pūjābādho bhavedvibho ! | vidheyaṃ tatra kiṃ bhaktaistanme kathaya tattvataḥ | apūjanīyāḥ kairdoṣairbhaveyurdevamūrtayaḥ | tyājyā vā kena doṣeṇa tadupāyaśca bhaṇyatām || śrīsadāśiva uvāca || ekāhamarcanābādhāt dviguṇaṃ devapūjanam | dinadvaye bhaveddviguṇaṃ taddvaiguṇyaṃ dinatraye | tataḥ ṣaṇmāsaparyantaṃ yadi pūjā na sambhavet | tadāṣṭakalasairdevaṃ snāpayitvā yajet sudhīḥ | ṣaṇmāsāt parato devaṃ prāk saṃskāravidhānataḥ | punaḥ susaṃskṛtaṃ kṛtvā pūjayet sādhakāgraṇīḥ | khaṇḍitaṃ sphuṭitaṃ vyaṅgaṃ saṃspṛṣṭaṃ kuṣṭharogiṇā | patitaṃ duṣṭabhūmyādau na devaṃ pūjayedbudhaḥ | hīnāṅgaṃ sphuṭitaṃ bhagnaṃ devaṃ toye-visarjayet | sparśādidoṣaduṣṭantu saṃskṛtya punarcayet | mahāpīṭhe'nādiliṅge sarvadoṣavivarjite | sarvadā pūjayettatra svasvamiṣṭaṃ sukhāptaye || atha prāyaścittam || śyāmārahasyadhṛtaliṅgāgame || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi prāyaścittamanuttamam | tadviśuddhiśca vidhivadbhairaveṇa subhāṣitam | gurutyāgakaraḥ śiṣyaḥ prāyaścittī bhaveddhruvam | lakṣaṃ śrīpādukāṃ japtvā tasmāt pāpādviśudhyati | mantratyāgakaraḥ śiṣyastatsaṅgaṃ naiva kārayet | lakṣamekaṃ japenmantraṃ homatarpaṇataḥ śuciḥ || etattu divyavīragurutyāge boddhavyam | kulaśiṣyeṇa paśugurutyāgaḥ kartavya eva | iti śyāmārahasyoktaṃ tanna samīcīnam kaulikānāṃ prāyaścittābhāvāt || taduktaṃ kulārṇave pañcamakhaṇḍe || prāyaścittaṃ bhṛgoḥ pātaṃ sannyāsaṃ vratadhāraṇam | tīrthayātrābhigamanaṃ kaulaḥ pañca vivarjayet || tena prāyaścittaṃ paśuśiṣyaviṣayam | paśugurutyāgasya śāstroktatvānna tatra prāyaścittam | tadvacanantu rudrajāmalakulārṇavayoḥ | madhulubdho yathā bhṛṅgaḥ puṣpāt puṣpāntaraṃ vrajet | jñānalubdhastathā śiṣyo gurorgurvantaraṃ vrajet | mantrānmantrāntaramiti pāṭhāntaram | tanmate ca ripumantraḥ sādhyamantro jīvahīnaḥ sandigdho vā yathā syāttathā taṃ hitvā anyamantragrahaṇaṃ kuryāt | p. 453) tathā vidyāṃ vihāya - mahāvidyāgrahaṇaṃ kuryāt || taduktaṃ tatraiva || sakalo jīvahīnaśca sandigdho nidritastathā | manavaste na sidhyanti guruḥ syād brahmaghātakaḥ | tadā taṃ sahasā jñātvā mantradevaṃ guruṃ tyajet | bahujño'pi gurustyājyo jñātvā sāraṃ varānane ! | alpajño'pi guruḥ pūjyo yo jānāti kulākulam | ekatra guruṇā sārddhaṃ svapityupaviśecca yaḥ | sa yāti narakaṃ ghoraṃ yāvadindrāścaturdaśa | guruvākyaṃ hataṃ kṛtvā ātmāvākyantu ropayet | guruṃ jetuṃ mano yasya sa patennarakārṇave | anekadhā paśorannaṃ bhuñjate ye ca kaulikāḥ | tebhyaḥ prakupyate devī tatsaṅgaṃ naiva kārayet | kaulikaḥ paśusaṃsargo paśuśaktiṃ ramedbalāt | goṣṭhīmadhye ca yatnena darśaṃ tasya na kārayet | ekapātre pibeddravyaṃ vīro māheśvaro yadi | śuno viṣṭhā bhavet pānaṃ prāyaścitī sa kaulikaḥ | gāyatrībhiḥ sahasreṇa tatpāpaṃ śamayedatha | homayeddhaviṣājyena niṣpāpaḥ sa bhaveddhruvam | lakṣatrayaṃ japellopāṃ lakṣaṃ vāpyajapāṃ japet | samyak śodhitacittastu suvarṇaṃ gurave dadet | cakraṃ kṛtvā tu deveśi ! pūjayettarpaṇaṃ vinā | catvāri tasya naśyanti āyurvidyā yaśo balam | abhiṣeke vinābhūte ācāryatvaṃ karoti yaḥ | yonikoṭiśataṃ yāti rauravaṃ narakaṃ vrajet | mātṛrūpāṃ parityajya strīrūpāṃ śaktimācaret | sa yāti narakaṃ ghoraṃ janmakoṭiśatāni ca | mūlaṃ lakṣatrayaṃ japtvā ajapāṃ lakṣameva ca | kūrcabījaṃ pañcalakṣaṃ tataḥ śuddhimavāpnuyāt | mantramātā ca putrī ca bhaginī ca kulāṅganā | na ramet kauliko nityametāḥ samyak samarcayet | śrīpātragrahaṇaṃ kṛtvā cakramutthāpayedyadi | paśupānaṃ bhavettasya prāyaścittaṃ prajāyate || atha mantramātṛgamane prāṇāntikaprāyaścittam | taduktaṃ tantrāntare || p. 454) balādvā svecchayā vāpi yo ramenmantramātaram | daśalakṣaṃ manuṃ japtvā tuṣānalaṃ samācaret | putrīkulāṅganābhaginīgamane mūlamantralakṣajapāt śuddhistaduktaṃ tatraiva || mantraputrī svaputrī ca bhaginī ca kulāṅganā | ramaṇāllakṣajāpena śuddho bhavati kaulikaḥ || tantrāntare || parvaṇyapūjya deveśīṃ gurumagniñca śaktitaḥ | adattvā ca baliṃ tatra śatamaṣṭottaraṃ japet | patraṃ puṣpaṃ phalaṃ mūlamantrapānādimauṣadham | anivedya na bhuñjīta yadāhārāya kalpyate | anivedyantu bhuñjānaḥ prāyaścittī bhavennaraḥ | devyāścāṣṭaśataṃ mantraṃ japtvā pūto bhavennaraḥ | anasthiprāṇisaṅghātaṃ hatvā ca daśakaṃ japet | hatvā ca pakṣiṇaḥ sarvān tribhirekādaśaṃ japet | sarpamārjāranakulaṃ śvānamuṣṭraṃ kharaṃ hayam | gajādyāṃśca mṛgān sarvān hatvā cāṣṭaśataṃ japet | japedaṣṭasahasrantu kṣatravaiśyabadhe budhaḥ | hatvā paśuṃ striyaṃ bālaṃ mantraṃ pañcaśataṃ japet | japedaṣṭasahasrantu sacchūdravinipātane | trayodaśasahasrantu divyavīrabadhe japet | vīrastrīgamanenāpi vṛthāpāne tathaiva ca | gurusnuṣāmantraputtrigamane cāpi kaulikaḥ || iti tu ajñānakṛte bodhyaṃ jñānakṛte tu lakṣajapāt śuddhiḥ || taduktaṃ brahmajāmale || kṛtvā vīrabadhaṃ mantrī vṛthāpānaṃ gurusnuṣām | vīrapatnīṃ mantraputtrīṃramitvā digayutaṃ japet || iti | mahāpātakaprāyaścittajapastu latāsambandhena kāryaḥ | taduktaṃ kālītantre || latāratena japtavyaṃ mahāpātakamuktaye | rudrajāmale uttarakhaṇḍe dvitīyapaṭale || paśūnāṃ vratabhaṅgādau vidhiṃ prathamataḥ śṛṇu | vratabhaṅge nityabhaṅge nityapūjādikarmaṇi | sahasraṃ prajapenmantrī vratadoṣopaśāntaye || gāyatrītantre pañcamabrāhmaṇapaṭale | śālagrāmaśilādyagre kṛtvā divyaṃ karoti yaḥ | śālagrāmādikaṃ spṛṣṭvā yadi divyaṃ karoti ca | tathā gaṅgājalādīṃśca tāmrañca gomayaṃ tathā | tulasīñca mahādevi ! suvarṇaṃ gorajastathā | vedādīnyapi puṇyāni dravyāṇyanyāni yānyapi | p. 455) tīrthapīṭhādināmāni spṛṣṭvā divyaṃ karotyapi | divyakartuḥ kārayiturnarakānna ca niṣkṛtiḥ || pūrvoktaṃ yanmaheśāni ! tatpāpasya viśuddhaye | yadi brahmabadhaproktaprāyaścittaṃ kariṣyati || tasmāt pāpāt tadā śuddho nānyathā kalpakoṭibhiḥ | aparañca pravakṣyāmi śṛṇuṣva kamalānane ! | gaṅgāsnānaṃ hi nandādau sarvapāpapraṇāśanam | gaṅgātoye kṛtaṃ divyaṃ tatpāpaṃ naganandini ! | mahāpātakopapāpaṃ gaṅgāsnānādvinaśyati | gaṅgāyāṃ mauṣalaṃ snānaṃ mahāpātakanāśanam || prāyaścittātmakagaṅgāsnānasaṅkalpaḥ || adyetyādiśālagrāmasannidhidivyakaraṇaśālagrāmagaṅgājala- tāmragomayagorajastulasīsuvarṇarajatatīrthamahāpīṭhavedādiśāstra- sparśapūrvakadivyakaraṇadevādināmoccāraṇapūrvakadivyakaraṇa- kāraṇajñānakṛtabrahmahatyādijanitapāpakṣayakāmo nandāyāṃ gaṅgāsnānamahaṃ kariṣye | iti tu samuccitapāpakṣayasaṅkalpaḥ | adyetyādigaṅgājalasparśapūrvakadivyakaraṇadivyakāraṇajanitapāpa-kṣayakāmo gaṅgāyāṃ snānamahaṃ kariṣye | iti gaṅgājalasparśapūrvakadivyakaraṇapāpakṣayasaṅkalpaḥ | adyetyādijñānājñānakṛta brahmahatyādipāpakṣayakāmo gaṅgāyāṃ snānamahaṃ kariṣye || iti brahmahatyādipāpakṣayasaṅkalpaḥ || iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe śākhākathanaṃ nāma dvitīyaḥ paricchedaḥ | atha viśeṣasādhanāni | kṛkalāsadīpikāyāṃ prathamapaṭale || śrīnīlāvāṇyuvāca || idānīṃ kṛkalāso'pi paśurūpadharo'vyayaḥ | paśuvākyaprabodhāya upāyaṃ vada śaṅkara ! || īśvara uvāca || sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi ! paśuvākyapraodhanam | ādau tu kathayiṣyāmi paścāt sādhanamuttamam | kārtike phālgune māsi tṛtīyāyāṃ mahāniśi | ekākī nirbhayo gatvā citāyāṃ varavarṇini ! | p. 459) śuddhāsanaṃ samāsādya devīṃ dhyātvā tu carcikām | śuṣkakaṇṭhīmugrarāvāṃ śunāṃ ghoratarekṣiṇīm | yuvatīṃ dvibhujāṃ tālajaṅghāṃ muktakacāṃ bhaje | evaṃ dhyātvā prayatnena japenmantramananyadhīḥ | tārāṃ māyāṃ tathā carcicarcike kṛkalāsakam | bodhayadvitayaṃ vahnikāntāmantraḥ parātparaḥ | evaṃ sahasraṃ prajapet tataḥ siddhiranuttamā | kṛkalāsaravaṃ jñātvā sādhako gataśokabhāk | tatprasādānmaheśāni ! sāphalyaṃ tasya jāyate | sa brūte sakalāṃ vārtāṃ sādhakāya yadā tadā | rājānaṃ vaśayet kṣipraṃ kāminīñca na saṃśayaḥ || 1 || athavā goṣṭhamāsādya niśīthe sādhakottamaḥ | ugracaṇḍāṃ prayatnena dhūpadīpairmanoramaiḥ | bhaktitaḥ parameśāni ! pūjayettāramāyayā | nijamantrasahasrantu tadaiva prajapettataḥ | tataḥ sidhyati deveśi ! nātra kāryā vicāraṇā || 2 || athavā kāminīpuṣpamakarandena sundari ! | tilakaṃ kārayenmūrddhni japedetaṃ manuṃ tataḥ | tatkṣaṇāt siddhimāpnoti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || 3 || iti kṛkalāsasiddhiḥ || atha vallīsiddhiḥ || tatraiva | vallikāyāṃ sādhayedvidvānnadītīre mahāniśi | ugrakeśīṃ prayatnena pūjayitvā viśeṣataḥ | tāraṃ hṛdugrakeśīñca caturthyantāṃ dviṭhāvadhi | japedetat sahasrantu sidhyatyeva na saṃśayaḥ | athavā muktakeśastu citāyāṃ parameśvari ! | bagalāṃ pūjayed yatnādupacārairyathocitaiḥ | oṃ namo bagale ! māyā svāhānto'yaṃ mahāmanuḥ | aṣṭottarasahasrantu japedananyamānasaḥ | tato devi ! samānīya godhikāṃ gṛhasambhavām | pūjayettāṃ prayatnena punarjāpaṃ samācaret | tataḥ prabhṛti deveśi ! vallikāśabdavidbhavet | atītānāgatāṃ vārtāṃ līlayā vakti sarvadā || 1 || athavā niśi māṃsādyaiḥ pūjayet kṛṣṇapiṅgalām | japenmāyātrayaṃ lakṣmīṃ ṅeyutaṃ nāmasaṃyutam | japedayutamānantu tataḥ siddho bhavenmanuḥ | p. 457) tadeva phalamāpnoti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | prātaḥkāla samāsādya japedenaṃ dināvadhi | sandhyāyāṃ parameśāni ! jyaiṣṭhikāśabdavidbhavet || atha mūṣikasādhanaṃ tatraiva || atha vakṣye maheśāni ! mūṣikāśabdasādhanam | upoṣya pūrve'hani śuddhamānasaḥ prātaḥ śuciḥ sundaraveśadhārī | gatvā nadītīramuṣīṃ satārāṃ ṅe'ntāṃ namo'ntāṃ prajapecca yatnāt | siddhāvadhi śrīgirirājakanyāprasādato mūṣikaśabdavidbhavet || 1 || kiṃvā ramāyugmamuṣīñca ṅe'ntāṃ dviṭhāvadhi proktamavītimanyat | japet sahasrañca śataṃ niśānte tato maheśāni ! bhavettadeva || 2 || vāṇīṃ ramāñca pradadāsi vidyāṃ lajjāñca tārañca punaśca lajjām | tāraṃ punarmūṣikaśabdapūrvaṃ vicarcike vahnivadhūsametam | śayyāmupetyāśu japecca vidyām svakāntayā vā parakāntayā vā | tato maheśāni ! sa rājagoṣṭhī brūte raho mūṣikaśabdavṛndam | durbhikṣaṃ vā subhikṣaṃ vā bandhañcāpi śubhāśubham | deśānāñca maheśāni ! śīghraṃ brūte śubhāśubham || atha mārjārasādhanaṃ tatraiva || atha vakṣye maheśāni ! mārjāraśabdamuttamam | pauṣe vā śrāvaṇe vāpi haviṣyāśī jitendriyaḥ | dhupadīpaiśca naivedyai raktacandanapuṣpakaiḥ | pūjayitvā prayatnena vikaṭākṣāṃ mahotkaṭām | bibhratīṃ kaṅkiṭīṃ dhyāyenmārjāroparisaṃsthitām | tāraṃ māyāṃ kaṅkaṭāñca caturthyantāmudīrayet | svāhāntā kathitā vidyā japettāmayutatrayam | evaṃ saptadinaṃ rātrau śmaśāne sādhakottamaḥ | kuryāt siddho'tha mārjāraśabdaṃ budhyati nānyathā | atītānāgatāṃ vārtāṃ sa brūte parameśvari ! || śṛgālasādhanamapi tatraiva || atha vakṣye maheśāni ! pherūṇāṃ śabdamuttamam | amāvāsyādine pheru ekaghātaprahāriṇaḥ | gataprāṇo'tha saṃsthāpya bhūtale darbhasa~caye | tamāruhya maheśāni ! pūjayet pherukaṃ sudhīḥ | p. 458) caturbhujāṃ viśālāsyāṃ vivastrāmunnatastanīm | taptakāñcanasaṅkāśāṃ padmaṃ śaṅkhaṃ gadāmasim | bibhratīṃ muktakeśīñca sarvabhītiharāṃ parām | iti dhyātvā prayatnena gandhapuṣpairmanoramaiḥ | sāmiṣaiḥ surasaiścaiva naivedyaiśca manoramaiḥ | pūjayitvā varārohe ! japet praṇavasampuṭām | kālī māyā tathā kālī vahnikāntāvadhi priye ! | prajapedarddharātrau ca lakṣamānaṃ śuciḥ pumān | pheruḥ sa jīvati tato divyamutpadyate tadā | varaṃ varaya bho vatsa ! yatte manasi vartate | tataḥ sa sādhakaśreṣṭho devadevaṃ manorame ! | vaśībhūtvā sahasrābdān tvaṃ māṃ pālaya sarvadā | evaṃ prārthya varaṃ devi ! pūjayettāṃ prayatnataḥ | raktaśākānnapiṣṭena bhojanañca yathocitam | tataḥ sa tiṣṭhati sadā yāvadāyurna saṃśayaḥ | tachayanañca lakṣamānañca hanyāt sa vīkṣaṇena tu | yad yat samprārthayenmantrī sarvamānīya yacchati | sahasraṃ vā śataṃ vāpi dhanaṃ dadyāddine dine | icchābhojyaṃ maheśāni ! tathaiva varasundarīm | ānīya krośalakṣasthāṃ jape yacchati pārvati ! | anāgatāṃ tathā vārttāṃ brūte ṣāṇmāṣikīmapi | atītāṃ śatavarṣīyāṃ brūte nityaṃ maheśvari ! | śivānāṃ sarvavārtāñca svayaṃ bodhayati dhruvam | pratyahaṃ prajapettañca yatnena sāmiṣānnakaiḥ | sa śrutvā pherukāṇāñca śabdaṃ praṇatimācaret || atha śvaśabdasādhanam tatraiva | nimbamūlaṃ samāsādya pūjayedbhojane'satām | dhūpadīpaiśca naivedyairbalibhiḥ paramottamaiḥ | pūjayitvā niśābhāge japedaṣṭāyutaṃ budhaḥ | sphiṃ sphiṃ kāli ! vahnikāntā vidyeyaṃ paramottamā | tataḥ siddho maheśāni ! sarvaṃ kukkurabhāṣitam | budhyeddevi ! tadā sarvaṃ tadarthañca yathatatham || iti śvaśabdajñānam | mekasādhanaṃ tatraiva | nadītīraṃ samāsādya snāto nirmalavastraṣṭak | p. 459) prajāpatiṃ vahnisaṃsthamanusvārasamanvitam | tritayaṃ tattvato bheṃ bheṃ mantrametadudīritam | japeddevi ! sahasrantu pratyahaṃ saptavāsarān | tato mekavare devi ! sarvatattvārthavidbhavet | atītānāgatāṃ vārtāṃ brūte cāpi yathocitām || atha godhāsādhanam | godhayā hatayā vāpi athavā bilvamūlake | godhikāṃ khaḍgahastāñca daṃṣṭrāṃ śāntimukhīṃ śivām | raktagambhīranayanāṃ raktavarṇaśiroruhām | japellakṣapramāṇantu godhikāsiddhihetave | siddhāyāṃ godhikāyāñca kiṃ na sidhyati pārvati ! | icchārūpaṃ dadātyannaṃ dadāti vipulaṃ dhanam | atītānāgatāṃ vārtāṃ vartamānāṃ tathā priye ! | raktiśaktī yathā syātāṃ yadvat pṛcchati sarvadā || atha gośabdajñānam | gavāṃ mūtreṇa deveśi ! | yāvakaṃ pācayedbudhaḥ | tasmāddinatrayaṃ vāpi śuddhavāsodharaḥ pumān | dharābījadvayaṃ devi ! japellakṣapramāṇataḥ | pūjayedenāṃ satīṃ devīṃ nīlavarṇāṃ manoramām | dvibhujāṃ sarvabhūṣāḍhyāṃ nānālakṣaṇalakṣitām | evaṃ dhyātvā prayatnena paśyedenāṃ na saṃśayaḥ | tasya gehe sadā devi ! gavāṃ vṛddhirbhaveddhruvam | gavāñca sarvavārtāñca samprabuddhyenna saṃśayaḥ | tasya gehe sthirā lakṣmīrjāyate nātra saṃśayaḥ | atha mṛgaśabdajñānam tatraiva | bilvamūlaṃ samāsādya devi ! gandhādibhiḥ śubhaiḥ | pūjayet kamalāṃ devī nīlavastrāṅgarāgiṇīm | dvibhujāmambujadvandvadhāriṇīṃ parameśvarīm | evaṃ dhyātvā prayatnena śuddhāsanagataḥ pumān | kamalāṃ kamalāṃ māyāṃ māyāṃ vahnibadhūntathā | japedaṣṭāyutaṃ devi ! kamalāsiddhihetave | siddhāyāṃ kamalāyāntu mṛgaśabdaṃ subudhyate | dhanañca vipulaṃ devi ! bhavettasya gṛhe dhruvam | ripurna jāyate tasya jāyante sarvasampadaḥ | kāminī vaśamāyāti yadi rambhāsamā bhavet || p. 460) atha meṣaśabdajñānam tatraiva | mahāgaṇḍārakaṃ devi ! tasya carmaṇi cārdrake | upaviśya japedvidyāṃ koṅkālāṃ kanakaprabhām | raktavastraparīdhānāṃ nānāmaṇḍanamaṇḍitām | dvibhujāṃ sundarīṃ devīṃ dhyātvā prayatamānasaḥ | dharābījadvayaṃ devi ! kāmabījadvayaṃ tathā | svāhāntā kathitā vidyā japedaṣṭāyutaṃ budhaḥ | tataḥ sidhyati deveśi ! koṅkaṇā parameśvari ! | śabdaṃ budhyati deveśi ! meṣāṇāṃ tatprasādataḥ || atha chāgalaśabdajñānam | kevalaṃ chāgadugdhena paramānnantu pācayet | tadeva bhakṣayeddevi ! japedenāmananyadhīḥ | japecca koṅkaṇāṃ vidyāṃ saptāyutamatandritaḥ | tatprasādānmaheśāni ! chāgānāṃ śabdavidbhavet | atha vanaviḍālaśabdajñānam | haviṣyāśī niśābhāge japedenāṃ hi sādhakaḥ | ṣaṭsahasrapramāṇena ṣaḍdinaṃ yāvadeve hi | tataśca śaśakānāṃ vai śabdaṃ budhyati nānyathā | anenaiva vidhānena ṛtumūlalatāṃ spṛśan | ayutaikapramāṇena sandhyāyāṃ prajapenmanum | tatastasyāḥ prasādena kapīnāṃ śabdavidbhavet | anenaiva vidhānena japed yadi dināvadhi | tato vanaviḍālānāṃ śabdaṃ budhyati nānyathā | atha ṛkṣaśabdajñānam | tāraṃ māyā ramāyugmaṃ viśālāṃ ṅeyutāṃ tathā | astrānteyaṃ mahāvidyā svāhāntāmapi suvrate ! | viśālāṃ ghoravadanāṃ muktakeśīṃ digambarīm | yauvanodbhinnavakṣojāṃ sarojākṣīṃ hasanmukhīm | khaḍgakhaṭvāṅgapadmāsīn bibhratīṃ parameśvarīm | evaṃ dhyātvā japenmantraṃ mucyate nātra saṃśayaḥ | niśābhāge haviṣyāśī japenmantraṃ jitendriyaḥ | pūjayitvā prayatnena raktacandanapuṣpakaiḥ | daśāṃśaṃ juhuyādvahnau nimbakāṣṭhairvarānane ! | tataḥ sidhyati deveśi ! ṛkṣāṇāṃ śabdavidbhavet | vivāde saṅkaṭe yuddhe jayī bhavati nānyathā | kevalaṃ smṛtimātreṇa ṛkṣa āyāti tatpuraḥ | p. 461) yuddhe vāpi vivāde vā ripuṃ hanyācchatāyutam | vipulañca balaṃ dadyāt satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | gajendramadasambhūtadraveṇa tilakaṃ yadi | tadājñāvaśato hanyāt ripusainyaṃ śatāyutam | vipulañca balaṃ dadyāt satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | anenaiva vidhānena śmaśāne yadi sādhakaḥ | japellakṣapramāṇena vyāghrāṇāṃ śabdavidbhavet | śvāpadasmṛtimātreṇa samayācāratatparaḥ | anenaiva vidhānena japedaṣṭāyutaṃ budhaḥ | juhuyāttaddaśāṃśena hastisiddhirbhaviṣyati | aṣṭabhiḥ sahāyutamiti sahārthe tṛtīyā samāso'pi kvacidgamakatvāttenāṣṭādhikamayutamityāyātam | kariśabdañca sa brūte sabhāyāṃ parameśvari ! | hastināntu prasādena sa jayī sarvavidbhavet | karikṛtaśabdamabhipretya sabhāyāṃ sa brūte ityarthaḥ | hastikarṇe tadā tena kathyate yanmaheśvari ! | tadeva kurute hastī drumādīnāntu bhañjanam | anenaiva vidhānena yadi puṣpavatīgṛhe | niśābhāge japellakṣaṃ pūjayedbalibhiḥ śubhaiḥ | puṣpavatīgṛhe rajaḥsvalāyonimaṇḍale | juhuyādayutaṃ padmairlohitaiḥ parameśvari ! | oṃ namo devadevāya pañcāsyāya mahātmane | tvatprasādānmahādeva ! mama siddhirbhaviṣyati | iti stutvā maheśāni ! mṛgendraśabdavidbhavet | mṛgendrasya prasādena tasyāsādhyaṃ na vidyate | yuddhe vāpi vivāde vā sa bhavedvijayī naraḥ | mṛgendrasmṛtimātreṇa siṃho gacchati tatpuraḥ | tadājñāvaśato nityaṃ kāryaṃ sādhayati dhruvam | iti te kathitaṃ sarvaṃ durlabhaṃ bhuvanatraye | tasya gehe sthirā lakṣmīḥ puttrapautrāvadhi sthitā | etanmantraṃ maheśāni ! yadi parvatamastake | haviṣyāśī japeddevi ! sadā sarvatra siddhidaḥ || atha śūkaraśabdajñānam || paṅkabhūmiṃ samāsādya tāraṃ ghurughurudvayam | ghūt ghūt svāhāntamantro'yaṃ japet saptāyutaṃ budhaḥ | ghoṇirāpūrayed yatnāttataḥ sidhyati nānyathā || p. 462) atha kaṅkālasiddhiḥ || nadītīraṃ samāsādya kṛtasnāno divā śuciḥ | kaulikīṃ pūjayed yatnānnānāpuṣpairmanoramaiḥ | madyairmāṃsairlohitaiśca nṛtyagītādibhiḥ svayam | pītvā kularasaṃ yatnāt kulaṃ gatvā prayatnataḥ | kālī māyābālike ca kaṅkālī vahnivallabhā | etanmantraṃ maheśāni ! japedviṃśasahasrakam | tadāyāti mahādevi ! kaṅkālī tatra sodyamā | sādhakāya varaṃ dattvā vāhanañca varānane ! | yāti vā vāhanaṃ tasya vāhyaṃ vahati sarvadā | hanti śatrusahasrāṇi pṛthvīṃ bhramati tatkṣaṇāt | balañca vipulaṃ dadyāt satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | tāraṃ māyā ramābījaṃ paśunāmāgnivallabhā | kālikāpūjanaṃ yastu paśunāmnā japenmanum | sahasraṃ parameśāni ! tasya śabdaṃ prabudhyati || atha kākaśabdajñānam || dvitīyapaṭale || kākapucchaṃ maheśāni ! mūrdhni sandhārya yatnataḥ | kālībījaṃ tathā kākā kālīmantro'yamuttamaḥ | citāyāṃ ṣaṭ sahasrāṇi homapūjāvivarjitam | japenniśīthe deveśi ! tataḥ siddho bhavennaraḥ | tataḥ prabhṛti deveśi ! sārvajñaṃ tasya jāyate | kākaśabdaprabodhena sarvaṃ vakti yathātatham | cirajīvī bhavenmartyo nātra kāryā vicāraṇā || 1 || atha khañjanasiddhiḥ || tāraṃ timiranāśyai ca māyābījaṃ maheśvari ! | pūjayet parameśāni ! yatrāttimiranāśinīm | tataḥ khañjanasiddhiḥ syānnātra kāryā vicāraṇā | khañjanānāṃ tatastasya darśanañca bhavet sadā | mūrdhni nīte ca tatpakṣe daive'pi sa na dṛśyate | jānīyāt khāñjanaṃ śabdaṃ sarveṣāṃ priyatāmiyāt | atha jalacarapakṣisiddhiḥ | etanmantraṃ maheśāni ! śmaśāne yadi vā japet | ṣaṭsahasrapramāṇena pūjayedambuvāsinīm | tadā vāricarāṇāñca pakṣiṇāṃ śabdavidbhavet | etanmantraṃ khañjanasādhanoktaṃ mantram || p. 463) smṛtimātreṇa deveśi ! pakṣiṇaḥ śataśaḥ kṣaṇāt | tadājñāvaśagāḥ sarve pakṣiṇaḥ pūrvavartinaḥ || 2 || atha mayūrasiddhiḥ || vaṭamūlaṃ samāsādya niśīthe pūjayecchivām | parāṃ caṇḍoṃ sahāsyāṃ vipulakucayugāṃ muktakeśīṃ vivastrāṃ nānālaṅkārapūrāṃ śaśadharaśakalaṃ bibhratīṃ bhīmakāntām | japyantīmadrikārṇaṃ varajaghanabharāt kṣauṇicakraṃ samagraṃ nyakurvantīṃ samantādavaniripugaṇaṃ carvayantīṃ bhajāmi | evaṃ dhyātvā tato devīṃ gandhapuṣpairmanoharaiḥ | madyairmāṃsairmahābhogaiḥ pūjayitvā yathāvidhi | kālībījaṃ samuccārya punaḥ kālī varānane ! | tato mayūraśabdasya mantro'yaṃ bahusiddhidaḥ | aṣṭāyutaṃ japet paścāt humettāvat sahasrakam | nimbakāṣṭhairharidrāktairbilvapatrairmanoharaiḥ | samāyāti tato devī mayūragaṇamaṇḍitā | varaṇ dattvā sādhakāya prayāti parameśvarī | mayūraśabdavidbhūtvā sārvajñaṃ labhate dhruvam | yathecchati tathā kṣate viṣaṃ jārayituṃ kṣamaḥ | ripūṇāṃ jayamāpnoti satyaṃ devi ! vadāmi te | anenaiva vidhānena baliṃ dattvā svadehajām | dakṣiṇāṃ śabdamātreṇa mama tulyo na saṃśayaḥ | pūjayet kālikāṃ devīṃ madyairmāṃsairmanoharaiḥ | tataḥ sidhyati deveśi ! kulasiddhiḥ sadā bhavet | kulānāṃ śabdavidbhūtvā sārvajñaṃ labhate dhruvam || 3 || atha vidyādharapakṣiviśeṣasiddhiḥ | māyāṃ tāraṃ gauṃ gauṃ caiva pātayettadanantaram | etanmantraṃ maheśāni ! niśīthe tu japet sudhīḥ | ayutañca jepeddevi ! tataḥ siddhirbhaved dhruvam | gandharvaśabdavidbhūtvā balavān puttravān bhavet || 4 || atha kaṅkaśabdajñānam | kāmaṃ kelikeli dvandvaṃ kāmamantreṇa uttamaḥ | japtvā saptasahasrantu kaṅkaśabdaprabodhanam | kaṅkālaśabdavidbhūtvā sarvajño bhavati dhruvam || 5 || p. 464) kolakāla varārohe ! vahnikāntā tataḥ param | bilvamūle maheśāni ! japedayutamānataḥ | pūjayet kālikāṃ devīṃ tataḥ siddhirbhaveddhruvam | vakānāṃ śabdavidbhūtvā sarvajño jāyate naraḥ || 6 || atha caṭakaśabdajñānam || cāṭu cāṭu maheśāni ! spheṃ pūrvaṃ parameśvari ! | saptāyutaṃ japed yatnāt kālikāmapi pūjayet | tato budhyati deveśi ! caṭakāśabdamuttamam || 7 || atha śukaśabdajñānam || māyābījaṃ śukadvandvaṃ bodhayadvitayaṃ tathā | vahnikāntāvadhirmantro japedayutamānataḥ | tataḥ śukasya śabdajño naro bhavati nānyathā | śukasyāpi prasādena mahāsampattimān bhavet | etanmantraṃ maheśāni ! niśīthe tyaktabhojanaḥ | japedaṣṭasahasrantu śārikāpadadānataḥ | śārikāśabdavidbhūtvā sarvajño jāyate naraḥ || 8 || atha sārasasiddhiḥ || dharābījaṃ samuddhṛtya bhaiṃ bhaiṃ bījaṃ samuddharet | etanmantraṃ maheśāni ! saptāyutamatandritaḥ | japet kamalamadhye tu haviṣyāśī jitendriyaḥ | tataḥ sidhyati deveśi ! nātra kāryā vicāraṇā | sārasāṇāṃ ravaṃ buddhvā sarvajño jāyate naraḥ || 9 || atha kapotasiddhiḥ || spheṅkāraṃ pūrvamuddhṛtya huṅkāradvayamuddharet || svāhāntā kathitā vidyā japedayutamānataḥ | śālmalīmūlamāsādya pūjayet siddhikālikām | tataḥ sidhyati deveśi ! nātra kāryā vicāraṇā | kapotasya ravaṃ devi ! sa budhyati na saṃśayaḥ || 10 || kauraberaśabdamuccārya kūrcabījaṃ samuddharet | siddhikālīṃ prapūjyātha japedayutapañcakam | tataḥ sidhyati deveśi ! nātra kāryā vicāraṇā | kapotasya ravaṃ devi ! sa budhyati na saṃśayaḥ || 11 || p. 465) kapotaviṣṭhayā mūdhni tilake'pi kṛte budhaḥ | bhūtaṃ bhāvi vartamānaṃ sarvaṃ vakti yathātatham || 12 || atha kukkuṭaśabdajñānam | kaṃ kaṅkāraṃ samuccārya kūrcabījamathoddharet | japedaṣṭāyutaṃ devi ! kālikāñca prapūjayet | madyairmāṃsairlatāgehe siddho bhavati nānyathā | siddhe mantre tathā mantrī bhavedbhūmipurandaraḥ | śabdaṃ budhyati teṣāṃ vai sarvajño bhavati dhruvam | yāvattiṣṭhati tadviṣṭhā tasya mūrdhni varānane ! | kavitvaṃ kurute tāvat vādinaṃ jayati dhruvam || 13 || atha śarālusiddhiḥ || haṃ haṅkāraṃ samuccārya spheṃ spheṅkāraṃ samuccaret | haṃsa haṃsa tato brūyāt japellakṣaṃ varānane ! | guhyakālīṃ prapūjyātha madyairmāṃsairvarānane ! | tataḥ sidhyati deveśi ! haṃsaśabdo hi suvrate ! | tadviṣṭhātilakaṃ kṛtvā mahāsarvajñatāmiyāt || 14 || atha kṣemaṅkarīsiddhiḥ || māyābījaṃ samuddhṛtya dharābījaṃ samuddharet | kṣemaṅkarīpadaṃ paścāttadante vahnivallabhā | vaṭamūlaṃ nadītīraṃ gatvā lakṣaṃ japennaraḥ | pūjayet kālikāṃ devīṃ madyamāṃsairmanoramaiḥ | raktapuṣpai raktamālyairnānālaṅkārasaṃyutaiḥ || tataḥ sidhyati deveśi ! niśīthe sa bhavet priye ! | kṣemaṅkarīṇāṃ śabdajño jāyate nātra saṃśayaḥ | parastrīnirato devi ! manovāñchāmavāpnuyāt || 15 || atha ṭiṭṭibhasiddhiḥ | ṭiṭṭibhāyastu svaṃ bījaṃ vahnikāntā tataḥ param | kālīṃ sampūjayedyatnāt ṭiṭṭibha śabdavidbhavet || 16 || atha kokasiddhiḥ | kokayugmaṃ vahnikāntā japet saptāyutaṃ budhaḥ | kālikāṃ pūjayedyatnāt kokānāṃ śabdavidbhavet || 17 || atha cakoraśabdajñānam | kālībījaṃ cakorāya japedaṣṭāyutaṃ budhaḥ | vaṭamūlaṃ samāsādya kālikāṃ pūjayettataḥ | cakoraśabdavidbhūtvā sarvajño jāyate naraḥ || 18 || p. 466) tāraṃ kālī cakorāya japedaṣṭāyuta naraḥ | mahākālī tato devi ! astraṃ vahnibadhūṃ tataḥ | etanmantraṃ maheśāni ! japellakṣaṃ maheśvari ! | madyairmāṃsai raktapuṣpairmahākālīṃ prapūjayet | evaṃ kṛtvā vidhanena tatpucchaṃ mūrddhnidhārayet | tatpakṣiṇaḥ śabdavettā jāyate nātra saṃśayaḥ || 18 || atha koṭaśabdajñānam | atha vakṣye maheśāni ! kīṭasādhanamuttamam | vaṭamūla samāsādya snātaḥ śuklāmbaraḥ śuciḥ | vyāghracarmaiḥ samāsādya sadyairmāṃsairmanoharaiḥ | dhūpadīpaiśca naivedyairbalibhiḥ paramottamaiḥ | latābhirveṣṭito bhūtvā kīṭakañca samarpayet | tuṅgavakṣījayugalāṃ cakoranetrāṃ hasanmukhīm | pibantīṃ rudhiraṃ dhārāṃ muktakeśīṃ digambarām | bibhratīṃ khaḍgamuṇḍañca tato vikaṭasannibhām | evaṃ dhyātvā prayatnena japenmantramananyadhīḥ | kālībījaṃ kīṭakālī nivasettatra sā'sitā | etanmantra maheśāni ! japedekāgramānasaḥ | sahasraṃ padmapatrāṇāṃ juhuyāt saṃskṛte'nale | kīṭakālī samāyāti tato nātrāsti saṃśayaḥ | sādhakāya varaṃ dattvā prabhāte yāti kālikā | tataḥ prabhṛti deveśi ! kīṭaśabdasya sādhakaḥ | līlayā sādhakaḥ sarvaṃ buddhvā sarvajñatāmiyāt | pipīlikādikīṭānāṃ śabdaṃ boddhuṃ kṣamo bhavet | svarge martye ca pātāle dharāyāṃ yā kathā bhavet | bhūtaṃ bhavyaṃ vartamānaṃ sādhakendrāya sarvadā | kīṭāḥ śaṃsanti deveśi ! nātra kāryā vicāraṇā | kīṭakālīprasādena gṛhe lakṣmīḥ sthirā bhavet | dhanavān putravān bhūtvā svargamokṣamavāpnuyāt || 20 || atha prakṛtasādhanam | muṇḍamālātantre caturthapaṭale || niśāhāge caturdaśyāmamāyāṃ haravallabhe ! | japedayutasaṃkhyañca sa siddhaḥ sarvakarmasu | sa yogīndraḥ sa bhāvajñaḥ sa dhīraḥ sarvakarmasu || 1 || tathā | prabhāte'śvatthamūle ca gatvā paramakovidaḥ | pūjayet parayā bhaktyā sāmiṣairlohitairapi | p. 567) bilvairbilvadalairvāpi bilvapuṣpairvarānane ! | japellakṣaṃ caturdaśyāmārabhya naganandini ! | pañcamena yajeddevīṃ bilvamūle divāniśam | tadā vāksiddhimāpnoti sphuṭaṃ vācaspatirbhavet || 2 || tathā | vāmabhāge striyaṃ sthāpya dhūpāmodasugandhibhiḥ | tāmbūlacarvaṇādyaiśca pūjayedbhavagehinīm | bhavānīṃ tāriṇī vidyāṃ brahmavidyāṃ manoharām | śuddhāṃ siddhimavāpnoti tatkṣaṇādeva śaṅkari ! | viśvamātarjayādhāre ! viśveśvari ! namo'stu te | karālavadane ! ghore ! candraśekharavallabhe ! | māṃ tāraya mahābhāge ! dehi siddhimanuttamām | kāmakalpalatārūpe ! kāmeśvari ! kalāmate ! | kāmarūpe ! ca vijaye ! nistāre ! śavavāhini ! || 3 || gṛhītvā śacāṇḍālaṃ dhṛtvā bhālaṃ mukhaṃ śiraḥ | nāsāṃ karṇau ca hṛtpadmaṃ nābhiṃ liṅgaṃ gudaṃ tathā | bāhupṛṣṭhañca jaṭharaṃ dhṛtvā dhṛtvā muhurmuhuḥ | ādau māyāṃ punarmāyāṃ punarmāyāṃ niyojayet | badhūbījaṃ tathā lajjāṃ sarvāṅge nikṣipenmanum | aṣṭottaraśataṃ japtvā kṛtvā ca śavabandhanam | punaḥ svamantrabījena nīladraveṇa cakṣuṣā | sattvena rajasā devi ! tamasā naganandini ! | harabījena sammārjya sa siddheśvaratāmiyāt | vāyustambhaṃ jalastambhaṃ vahnistambhaṃ nagātmaje ! | tatkṣaṇādeva deveśi ! jāyate nātra saṃśayaḥ || 4 || śūnyāgāre maheśāni ! bhaveddhandadiṅmukhaḥ | śaṅkhamālā grahītavyā sphāṭikī vātha rājatī | cāmīkaramayī mālā prabālaghaṭitā tathā | mūrdhni deśe kullukāñca japtvā śatamanuttamām | tadā mantraṃ japenmantrī maheśo nātra saṃśayaḥ | sa śāktaḥ śivabhaktaśca bhairavaśca sadāśivaḥ || 5 || tathā | aśvatthe bilvamūle vā svajāyāmandire'tha vā | devīṃ vā kāminīṃ vāpi dhyāyet paramadevatām | ādyāṃ jyotirmayīṃ vidyāmabhayāṃ varadāṃ śivām | praṇamet stutibhiścaṇḍīṃ sarvadoṣanikṛntanīm | p. 468) śmaśānasthaḥ śavastho'pi prapaṭhet kavacottamam | tathā śmaśāne deveśi ! śave vā varavarṇini ! | siddhirbhaviṣyati tadā pratipakṣā na bhairavāḥ | unmattaḥ krodhanaścaiva bhairavo vaṭukātmakaḥ | saṃhāro bhīṣaṇaścaiva tathā ca kālabhairavaḥ | mahākālabhairavaśca bhairavā vasusaṃkhyakāḥ | dṛṣṭvā śmaśānaṃ deveśi ! śavasādhanameva ca | nṛtyanti bhairavāḥ sarve garjanti raktalocanāḥ | adya matsadṛśo vāpi adyaiva vātulo'pi vā | śavaśmaśānayormadhye na jānāmi kathañcana | mābhaiṣīrbhairavāḥ sarve vadiṣyanti ca rakṣaṇāt | siṃhavyāghravarāhādyākārā garjanti sarvataḥ | mābhaiṣīścaiva mābhaiṣīrmābhaiṣīścaiva sādhakam | yo vadiṣyati purataḥ sa gurustattvakovidaḥ || 6 || pañcamapaṭale || kṛṣṇāṣṭamyāṃ navamyāṃ vā prajapedayutaṃ niśi | tadā siddhimavāpnoti mantradhyānapuraḥsaram || 7 || tathā | mahāpīṭhāśramaṃ yāti mahāpīṭhasya darśanam | mahāpīṭhe yajeddevīṃ bhaktyā paramayā yutaḥ | pūjayedraktapuṣpaiśca raktagandhānulepanaiḥ | mahiṣaiśca yajeddevīṃ meṣajaiḥ kṣatajairapi | chāgalairlohitairdevīṃ gātrajairbrāhmaṇairapi | tadā siddheśvaro bhūtvā gāṇapatyaṃ labhettu saḥ || tathā | stutipāṭhāddṛḍhajñānāt pūjanācchivasundari ! | suprasannā mahāvidyā japāt siddhirbhaviṣyati || 8 || ṣaṣṭhapaṭale || kulavāre maheśāni ! sahasramayutaṃ japet | śanaiścare caturdaśyāmamāyāṃ kujavāsare | sthitvā kuśāsane jñānī mantrasiddhiparāyaṇaḥ | ayutaṃ bhaktibhāvena sahasraṃ ca varānane ! | antaryāgaṃ tataḥ kṛtvā sarvasiddhīśvaro bhavet || 9 || aśvatthavaṭamūle vā bilvamūle'tha vā priye ! | pūjayet parayā buddhyā mantrasiddhiṃ jano labhet || 10 || tathā ! | suṣumnāntaḥ sthitāṃ devīṃ padmakiñjalkavāsinīm | dhyāyennāḍīviśuddhena mantrasiddhiranuttamā || tathā | śmaśāne'śvatthamūle vā śave vā śūnyamandire | prajapet kālikāṃ tārāṃ mahāvidyā prasīdati | japena tapasā stotrairantaryāgairmanoharaiḥ | p. 469) pūjanaiḥ kavacairdevi ! mahāvidyā prasīdati || 11 || vāme surāyāṃ deveśi ! nānālaṅkārabhūṣitām | kulacakre ca deveśi ! prajapettu samaḥ śivaḥ | niśi cakre karālāsye muktakeśo digambaraḥ | sahasraṃ vāyutaṃ vāpi japenmadanamandire | śvetaṃ vā lohitaṃ vāpi kusumaṃ pañcamānvitam | evaṃvidhavidhānena mahākālyai nivedat | divāpūjā vidhātavyā niśāpūjā maheśvari ! | sandhyāpūjā vidhātavyā tadā siddhimavāpnuyāt || tathā | śave bilvaṃ kare dakṣe mālāṃ saṃgṛhya sādhakaḥ | prajapet pārvatīmantraṃ sarvakāryārthasiddhaye | praṇamya bhaktyā deveśi ! japeccintāmaṇiṃ manum | cintāmaṇiprasādena kiṃ na sidhyati bhūtale | cintāmaṇiṃ kalpalatāṃ gṛhitvā paramāṃ śivām | japtvā mahāmanuṃ caṇḍi ! devadeveśvaro bhavet | yoginītantre pūrvakhaṇḍe pañcamapaṭale || devyuvāca || bhagavan ! sarvadharmajña ! lokānugrahakāraka ! | sādhanaṃ sarvamantrasya sarvāśāparipūrakam | sādhanaṃ siddhamantrasya vada me karuṇāmaya ! || īśvara uvāca || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi sādhanaṃ paramādbhutam | sārddhayāmagatāyāntu niśāyāṃ sādhakottamaḥ | bhūtvā digambaraḥ samyagācamya vidhivattatthā | abhyukṣya mūlamantreṇa śayyāyāṃ tatra saṃviśet | guruṃ paramaguruñca parāparaguruṃ tathā | parameṣṭhiguruñcaiva vāme'bhyarcya gaṇeśvaram | dakṣiṇe ca dhruvākhyantu śmaśānavāsinyai namaḥ | tato māyā āsanāya nama ityuccarecchive ! | śayyā śayyātale devi ! praṇavānte dhruvañca phaṭ | likhitvācamya yatnena svatantroktavidhānataḥ | praṇavaṃ maṇidharī caiva vajriṇī ca mahāpadam | pratisare rakṣa rakṣa māṃ huṃ phaṭ svāhayā yutaḥ | anena manunā deve ! śikhāṃ baddhvā vidhānataḥ | aṅganyāsakaranyāsau mātṛkānyāsameva ca | bhūtaśuddhyādikaṃ kṛtvā tataśca paramāṃ śivām | dhyātvā bhaktyā samabhyarcya mānasaiḥ sādhakottamaḥ | p. 470) śayyātale maheśāni ! mantro'pi ca varānane ! | praṇavañca tato devi ! vaṭukebhyo namastathā | iti mantreṇa manasā vaṭukaṃ pādyādibhiryajet | tatastu vahnibījena samantājjaladhārayā | vahniprācīramācintya saṅkalpya ca samādarāt | japaṃ kṛtvā samarpyātha vidhinā parameśvari ! | punaḥ saṅkalpya deveśi ! kuryāt sa kramataḥ śive ! | homañca tarpaṇañcaiva abhiṣekaṃ tataḥ param | viprasya bhojanañcaiva abhāve dviguṇaṃ japet | kāñcanaṃ dakṣiṇāṃ dattvā'cchidrāvadhāraṇaṃ caret | sammocya vaṭukaṃ devi ! kṣamasveti visarjayet | evamuktaṃ maheśāni ! śayyāsādhanamuttamam | mantrasiddhikaraṃ śīghramasmatsāyujyadāyakam || viśeṣaśayyāsādhanantu nirguṇakāṇḍe vakṣyate || tatraiva || itaḥ śṛṇu trivāṭasya caturvāṭasya sādhanam | gatvā tu tripathaṃ vāpi catuṣpathaṃ varānane ! | prāgvaddevīṃ samabhyarcya maṇidharīti mantrataḥ | baddhvā granthintu vastrānte nirbhayaṃ sādhakottamaḥ | śmaśānavāsino ye ye devā devyaśca bhairavāḥ | kṛpāṃ kurvantu te sarve siddhidāśca bhavantu me | praṇamet praṇavādyena manunānena bhaktitaḥ | tataḥ pūrvamukho vāpi uttarāśāmukho'pi vā | upaviśya samācamya svasti vācya maheśvari ! | sthānaṃ sammārjya tatraiva pretabījaṃ likhet sudhīḥ | bījopari mahādevi ! vihitāsanamāstaret | tatropaviśya deveśi ! hṛdīṣṭadevatāṃ smaret | yatheṣṭaṃ manasārādhya aṣṭāśāsu baliṃ haret | kālyādibhyo viśeṣeṇa pūjayitvā maheśvari ! | kālī kapālinī kullā kurukullā virodhinī | vipracittā tathā nīlā balākā ca ghanādviṣaḥ | praṇavādyā ṅeyutāntā pūjyā balyā vinā smṛtā | saṅkalpyāṣṭottarayutaṃ japtvā'cchidrāvadhāraṇam | kṛtvā sthānaṃ pariṣkṛtya devīṃ smaran gṛhaṃ vrajet | ataḥ paramahaṃ vakṣye bilvamūlasya sādhanam | bilvamūlaṃ maheśāni ! samantāt ṣoḍaśaṃ karam | atastatsādhanaṃ devi ! sarveṣāṃ priyakārakam | p. 471) tatra gatvā bilvamūlaṃ prāgvadgurucatuṣṭayam | abhyarcya yatnato devi ! kṣetrapālaṃ prapūjya ca | kṣetrapāla ! mahābhāga ! śmaśānādhipa ! suvrata ! | siddhiṃ dehi jagatkartā dehi sthānaṃ namo'stu te | anena praṇavādyena manunā praṇamecca tam | tataḥ sthānantu sampūjya likhettatra varānane ! | vāgbhavaṃ pretabījañca punarvāgbhavameva ca | tadante mūlamantrañca likhet sādhakasattamaḥ | pūjayitvā ca kālyādi pūrvavat parameśvari ! | saṅkalpyāṣṭottaraśataṃ japtvā'cchidrāvadhārayet | pariṣkṛtya tataḥ sthānaṃ guruṃ smaran gṛhaṃ vrajet | ityevaṃ kathitaṃ tubhyaṃ sārātsāraṃ parātparam | gopanīyaṃ sadā bhadre ! viśeṣāt paśusaṅkule || atha kārtavīryārjunaprayogaḥ || mantramahodadhau || yathā phrauṃ vrīṃ kloṃ hraṃ hrīṃ kroṃ strīṃ huṃ phaṭ kārtavīryārjanāya namaḥ || vahnitārayuto vādyo lakṣmīragnonduśaktiyuk | vedhādharenduśāntyāḍhyo nidrādhīśāgnirinduyuk | māyāṅkuśaṃ badhūrvarmāstre tataḥ kārtavī padam | rephavāyvānalo vahnijau dakṣakarṇasaṃsthitau | meghaḥ sadīrghaḥ pavano manuvaktro hṛdantakaḥ | ūnaviṃśativarṇo'yaṃ tārādimakhavarṣakaḥ || iti pramāṇam || oṃ kārtavīryārjunāya namaḥ || athāsya nyāsaḥ || yathā | oṃ namo bhagavate bho bhoḥ kārtavīryārjuna oṃ oṃ oṃ mama hṛdaye duṣṭaṃ dāraya duritaṃ hanahana pāpaṃ mathamatha ārogyaṃ kurukuru hāṃ hāṃ huṃ dviṣaḥ || 1 || oṃ phrauṃ vroṃ huṃ āṃ hrīṃ kroṃ strīṃ huṃ phaṭ kārtavīryārjunāya namaḥ | ayaṃ viṃśatyarṇaḥ || dvitīyanyāsaḥ || oṃ namo bhagavate bho bhoḥ kārtavīryārjuna oṃ phrauṃ oṃ mama udare duṣṭaṃ dāraya duritaṃ hanahana pāpaṃ mathamatha ārogyaṃ kurukuru hāṃ hāṃ hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ dviṣaḥ || 2 || oṃ namo bhagavate kārtavīryārjuna oṃ vrīṃ oṃ mama nābhau duṣṭaṃ dāraya duritaṃ hanahana pāpaṃ mathamatha ārogyaṃ kurukuru hāṃ hāṃ huṃ huṃ phaṭ phaṭ dviṣaḥ || 3 || p. 472) oṃ ityādi 15 oṃ klīṃ mama jaṭhare duṣṭaṃ dārayetyādi || 4 || oṃ ityādi 15 oṃ druṃ mama guhyamaṇḍale duṣṭamityādi || 5 || oṃ ityādi 15 oṃ āṃ oṃ mama ūruyugjānupādeṣu duṣṭamityādi || 6 || oṃ ityādi 15 oṃ hrīṃ oṃ mama mūrdhni duṣṭamityādi || 7 || oṃ ityādi 15 oṃ krauṃ oṃ mama bhrū yugale duṣṭamityādi || 8 || oṃ ityādi 15 oṃ śrīṃ oṃ mama karṇākṣināsikājihvāvaktreṣu duṣṭamityādi || 9 || oṃ ityādi 15 oṃ huṃ oṃ mama kaṇṭhabāhuyugeṣu duṣṭamityādi || 10 || oṃ ityādi 15 oṃ kāṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi | oṃ ityādi 15 oṃ phaṭ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 11 || oṃ ityādi 15 oṃ oṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭaṃ dārayetyādi || 12 || oṃ ityādi 15 oṃ vīṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 13 || oṃ ityādi 15 oṃ ryyāṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 14 || oṃ ityādi 15 rjjuṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 15 || oṃ ityādi 15 oṃ nāṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 16 || oṃ ityādi 15 oṃ yaṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 17 || oṃ ityādi 15 oṃ naṃ oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 18 || oṃ ityādi 15 oṃ ma oṃ mama sarvāṅgeṣu duṣṭamityādi || 19 || atha gāyatrī || oṃ kārtavīryāya vidmahe mahāvīryāya dhīmahi tanno'rjunaḥ pracodayāt | gāyatryeṣā samākhyātā prayogādau japettu tām || iti mantramahodadhyuktaprayogaḥ || athāsya kavacam || śrīdevyuvāca || devādhideva ! sarvajña ! sarvalokahite rata ! | kena rakṣā bhavennṝṇāṃ bhītānāṃ vividhapadi | rājacaurādipīḍāsu śastrāgniviṣapātane | mārīduḥsvapnapīḍāsu graharogabhaye'pi ca | p. 473) jvarāpasmārapīḍāsu siṃhavyāghranipātane | rākṣasāsuravetālapiśācapretapātane | mahābhaye mahānāśe mahākārāgāragate'rṇave | mahāmṛtyubhaye ghore mahākalahapātane | kenopāyena śāntiḥ syāt sādhakānāṃ maheśvara ! | anaṣṭadravyatā caiva naṣṭasya punarāgamaḥ | sarvākarṣṇasaṃkṣobhaḥ sarvasaṃhananaṃ tathā | bhavatyabhīṣṭaṃ jantūnāṃ kevalaṃ vada me śiva ! || īśvara uvāca || śṛṇu guhyatamaṃ devi ! gopanīyaṃ prayatnataḥ | avācyamapi vakṣyāmi tava lokahitāya vai | kavacaṃ kārtavīryasya sāṅgāvaraṇakaṃ kramāt | svamūrtiśaktimantraughaṃ sajapadhyānapūrvakam | sahasrādityasaṅkāśe nānāratnasamujjvale | bhāsvaddhvajapatākāḍhye turagāyudhabhūṣaṇe | mahāsaṃvartakāmbhojabhīmarāvavirāviṇi | samuddhṛtamahācchatravitānitaviyatpathe | nirmāṇakiṅkiṇījālacalaccāmaraśobhite | mahārathavare dīpte nānāyudhavirājite | susthitaṃ vipulodārasahasrabhujamaṇḍitam | vāmorukuṇḍakodaṇḍān dadhānamaparaiḥ śarān | kirīṭahāramukuṭakeyūrabalayāṅgadaiḥ | mudrikodaragandhāḍhyairmauñjīnūpurakādibhiḥ | bhūṣitaṃ vividhākalpairbhāsvaraiḥ sumahādhanaiḥ | ābaddhakavacaṃ vīraṃ suprasannānanāmbujam | dhanurjyāsiṃhanādena kampayantaṃ jagattrayam | sarvaśatrukṣayakaraṃ sarvavyādhivināśanam | sarvasampatpradātāraṃ vijayaśrīniṣevitam | sarvasaubhāgyadaṃ bhadraṃ bhaktānāṃ bhayanāśanam | divyamālānulepāḍhyaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam | rathanāgāśvapādātivṛndamadhyagamīśvaram | varadaṃ cakravartīnāṃ mahīlokaikapālakam | samānoditasāhasraṃ divākarasamatviṣam | mahāyogabalaiśvaryaṃ kīrtyākrāntajagattrayam | śrīmaccakrahareraṃśādavatīrṇaṃ mahābalam | samyagātmavibhedena dhyātvā rakṣāmudīrayet | dattātreya ṛṣiḥ prokto'nuṣṭupchandaḥ prakīrtitam | kārtavīryārjuno viṣṇuścakravartī ca devatā | p. 474) viniyogaśca rakṣāyai sarvataḥ parikīrtitaḥ | sarvaduṣṭavināśāya sarvārthasya ca siddhaye | asyāṅgamūrtayaḥ pañca pāntu māṃ sphaṭikojjvalāḥ | agnīśāsuravāyavyakoṇeṣu hṛdayādikāḥ | sarvatastūjjvalarūpavīracarmāsipāṇayaḥ | avyāhatabalaiśvaryaśaktisāmarthyavigrahaḥ | kṣemaṅkarīśaktiyutaścaurāṇāṃ madabhañjanaḥ | prācīdiśaṃ rakṣatu me vāṇavāṇāśayāyudhaḥ | śrīkarāśaktisahito mārīmadavibhañjanaḥ | śaracāpadharaḥ śrīmān diśaṃ me pātu dakṣiṇām | mahāvaśyakarīyuktaḥ śatrūṇāṃ madabhañjanaḥ | kodaṇḍeṣu dharaḥ sauryāṃ diśaṃ me parirakṣatu | prajākarīyutaścāpavāṇaduṣṭapraṇāśanaḥ | parirakṣatu me samyak vidiśaṃ caitrabhānavīm | vidyākarīsamāyuktaḥ sumahān duṣṭanāśanaḥ | pātu me nai-ṛtīṃ cāpa vāṇavān diśamīśvaraḥ | dhanakaryā samāyukto mahāduritanāśanaḥ | iṣvāsaneṣudhṛk pātu vidiśaṃ mama vāyavīm | āyuṣkaryā samāyuktaḥ śrīmān bhayavināśanaḥ | cāpeṣudhāro śaivīṃ me vidiśaṃ parirakṣatu | vijayaśrīyutaḥ sākṣāt sahasrāradharo vibhuḥ | diśamūrddhvābhavatu me mahābhayavināśanaḥ | śaṅkhabhṛt sumahāśaktisaṃyuto'pyadharāṃ diśam | parirakṣatu me duḥkhadhvāntasambhedabhāskaraḥ | mahāyogasamāyuktaḥ sarvadikcakramaṇḍalam | mahāyogīśvaraḥ pātu sarvato mama padmabhṛt | etā diṅmūrtayo raktā raktamālyāṃśukairvṛtāḥ | pradhānadevatārūpāḥ pṛthak rathavare sthitāḥ | śaktayaḥ padmahastāśca nīlendīvarasannibhāḥ | suśuklamālyavasanāḥ suliptatilakojjvalāḥ | tatpārśvadevatāḥ svasvavāhanāyudhabhūṣaṇāḥ | svasvadikṣu sthitāḥ pāntu māmindrādyā mahābalāḥ | etāstasya samākhyātāḥ sarvāvaraṇadevatāḥ | sarvato māṃ sadā pāntu sarvaśaktisamanvitāḥ | hṛdaye codare nābhau jaṭhare guhyamaṇḍale | ūruyugjānupādeṣu mūrddhni bhrūyugaleṣu ca | karṇākṣināsikājihvākaṇṭhabāhuyugeṣu ca | daśabījātmakā mantrāḥ samyak sampattidāyakāḥ | p. 475) tejorūpāḥ sthitāḥ pāntu vāñchāsuradrumāḥ | daśa cānye mahāvarṇā mantrarūpā mahojjvalāḥ | vyāpakatvena pāntvasmānāpādatalamastakam | kārtavīryaḥ śiraḥ pātu lalāṭaṃ haihayeśvaraḥ | sumukho me mukhaṃ pātu karṇau vyāptajagattrayaḥ | sukamāro hanū pātu bhrūyugaṃ me dhanurdharaḥ | nayane puṇḍarīkākṣo nāsikāṃ me guṇākaraḥ | adharoṣṭhau sadā pātu brahmageyo dvijān kaviḥ | sarvaśāstrakalādhāro jihvāṃ cibukamavyayaḥ | dattātreyapriyaḥ kaṇṭhaṃ skandhau rājakuleśvaraḥ | bhujau daśāsyadarpaghno hṛdayaṃ me mahābalaḥ | karau sarvārthadaḥ pātu karāgrāṇi jagatpriyaḥ | kukṣiṃ rakṣatu me vidvān vakṣaḥ parapurañjayaḥ | revāmbulīlāsantṛpto jaṭharaṃ parirakṣatu | vīraśūrastu me nābhiṃ pārśvau me sarvaduṣṭahā | sahasrabhujabhṛt pṛṣṭhaṃ saptadvīpādhipaḥ kaṭim | ūrūmāhiṣmatīnātho jānunī vallabho vibhuḥ | jaṅghe vīrādhipaḥ pātu pātu pādau manojavaḥ | pātu sarvāyudhadharaḥ sarvāṅgaṃ sarvamarmasu | sarvaduṣṭāntakaḥ pātu dhātvaṣṭakakalevaram | prāṇādidaśajīveśān sarvaśiṣṭeṣṭado'vatu | vaśīkṛtendriyagrāmaḥ pātu sarvendriyāṇi me | anuktamapi yat sthānaṃ śarīre'ntarvahiśca yat | tatsarvaṃ pātu me sarvalokanātheśvareśvaraḥ | vajrāt sāratarañcedaṃ śarīraṃ kavacāvṛtam | bādhāśatavinirmuktamasti me bhayavarjitam | baḍdhvedaṃ kavacaṃ divyaṃ na bhedyaṃ haihayeśituḥ | vicarāmi divārātrau nirbhayeṇāntarātmanā | rājamārge mahādurge mārge caurādisaṅkule | viṣame vipine ghore dāvāgnau girikandare | saṃgrāme śastrasaṅghāte siṃhavyāghraniṣevite | gahvare sarpasaṅkīrṇe sandhyākāle nṛpālaye | vivāde vipulāvarte samudre ca nadītaṭe | paripanthijanākīrṇe deśe dasyugaṇairvṛte | sarvasvaharaṇe prāpte prāpte prāṇasya saṅkaṭe | nānārogajarāveśe viṣādaprāptabhūtale | mārīduḥkhasvapnapīḍāsu kliṣṭe viśvāsaghātakaiḥ | p. 476) śārīre ca mahāduḥkhairmānase ca mahājvare | ādhivyādhibhaye vighne jvālopadravake'pi ca | na bhavettu bhayaṃ kiñcit kavacenāvṛtasya me | āgantukāmānakhilān suradasyuvilumpakān | vināśayettaddordaṇḍasahasreṇa mahārathaḥ | svakaroddhṛtanirbhinnān sahasraśarakhaṇḍitān | rājacūḍāmaṇiḥ kṣipraṃ karotvasmadvirodhakān | khaḍgasāhasradalitān sahasramūṣalārditān | caurādiduṣṭasattvaughān sahasrārasahasrabhṛt | kṛtavīryasuto rājā sahasrabhujamaṇḍitaḥ | avatāro hareḥ sākṣāt pālayet sakalaṃ mama | kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān | tasya smaraṇamātreṇa kṛtaṃ naṣṭañca labhyate | yo bhavellokarakṣārthamaṃśāccakraṃ harerbhuvi | taṃ namāmi mahāvīryamarjunaṃ kṛtavīryakam | sahasrabāhuṃ saśaraṃ sacāpaṃ raktāmbaram raktakirīṭakuṇḍalam | caurādiduṣṭabhayanāśanamiṣṭadaṃ taṃ vande mahābalavijṛmbhitakārtavīryam | kārtavīrya ! mahāvīrya ! sarvaduṣṭavināśana ! | sarvatra sarvadā tiṣṭha duṣṭānnāśaya pāhi mām | dakṣe pañcaśataṃ vāṇā vāme pañcaśataṃ dhanuḥ | yo bibharti sa pātvasmān viṣavyālaśatākulān | uttiṣṭha duṣṭadamana ! saptadvipaikapālaka ! | tvameva śaraṇaṃ prāptaṃ sarvato rakṣa rakṣa mām | uttiṣṭha kiṃ tvaṃ svapiṣi kiṃ tiṣṭhasi cirāya hi | pāhi naḥ sarvadā sarvabhayebhyaḥ svasutāniva | ya caurā vasuhartāro vidviṣo ye ca hiṃsakāḥ | antarāyakarā duṣṭāḥ pāpakā ye durāśayāḥ | durhṛdo duṣṭabhūpālā duṣṭā mānyāśca pāpakāḥ | ye ca kāryaviloptāro ye khalāḥ paripanthinaḥ | sarvasvahāriṇo ye ca ye ca māyāvino'pare | mahākleśakarā mlecchā dasyavo vṛṣalāśca ye | ye mahāśaradātāro vañcakāḥ śastrapāṇayaḥ | ye pāpā duṣṭakarmāṇo duḥkhadā duṣṭabuddhayaḥ | vyājakāḥ kupathāsaktā ye ca nānābhayapradāḥ | chidrānveṣaratā nityaṃ ye'smān bādhitumudyatāḥ | p. 477) te sarve kārtavīryasya mahāśaṅkhavarāhatāḥ | sahasā vilayaṃ yāntu dūrādeva vimohitāḥ | ye dānavā mahādaityā ye yakṣā ye ca rākṣasāḥ | piśācā ye mahāsattvā ye bhūtā brahmarākṣasāḥ | apasmāragrahā yeca ye grahāḥ piśatāśanāḥ | mahālohitabhoktāro vetālā ye ca guhyakāḥ | manobuddhīndriyajavāḥ sphoṭakāśca mahājvarāḥ | mahāśanā balibhujo mahākuṇapabhojanāḥ | gandharvāpsarasaḥ siddhā ye ca devādiyonayaḥ | ḍākinyo ghonasāḥ pretāḥ kṣetrapālā vināyakāḥ | mahāvyāghramahāmeṣamahāturagarūpakāḥ | mahāpūjā mahāsiṃhā mahāmahiṣasannibhāḥ | ṛkṣavārāhaśunakarūpā volukamūrtayaḥ | mahoṣṭrakharamārjārasarpāṇāṃ viṣamastakāḥ | nānārūpā mahāsattvā nānākleśasahasradāḥ | nānārogakarāḥ kṣudrā mahāvīryā mahābalāḥ | vātikāḥ paittikā ghorāḥ ślaiṣmikāḥ sānnipātikāḥ | māheśvarā vaiṣṇavāśca vairivaṃśyā mahāgrahāḥ | skāndā vaināyakāḥ krūrā ye ca pramathasambhavāḥ | mahāśatrugrhā raudrā mahāmārīmasūrikāḥ | aikāhikā dvyāhikā tryāhikāśca mahājvarāḥ | cāturthikāḥ pākṣikāśca māsāḥ ṣāṇmāsikāśca ye | sāṃvatsarā durnirvāryā jvarāḥ paramadāruṇāḥ | svāpnikāśca mahotpātā ye ca duḥkhapnikā grahāḥ | kuṣmāṇḍā jṛmbhakā bhaumā ghonāsā nidhivañcakāḥ | bhrāmakāḥ prāṇahartāro ye ca bālagrahādayaḥ | divācarā rātricarā ye ca sandhyāsu dāruṇāḥ | pramattā apramattā vā ye'smān bādhitumudyatāḥ | te sarve haihayeśasya dhanurmuktaśarārditāḥ | sahasradhā praṇaśyantu bhagnasattvabalodyamāḥ | ye sarpā ye mahānāgā mahāgiriguhāśayāḥ | kālavyālā mahādaṃṣṭrā mahājagarasaṃjñakāḥ | anantakulikādyāśca daṃṣṭrāviṣamahābhayāḥ | anena śataśīrṣāśca khaṇḍapucchāśca dāruṇāḥ | mahāviṣajalīkāśca vṛścikā raktapucchakāḥ | āśīviṣāḥ kālakūṭā mahāhālāhalāhvayāḥ | jalasarpā jalavyālā jalagrahāśca kacchapāḥ | p. 478) māsikā viṣapucchāśca ye cānye jalavāsinaḥ | jalajāḥ sthalajāścaiva nānābhedaśatodbhavāḥ | ye ca ṣaḍvindavo lūtā bhrāmarāḥ śukapucchikāḥ | sthāvarā jaṅgamāścaiva kṛtrimāśca mahāviṣāḥ | guptarūpā guptaviṣā mūṣikā gṛhagodhikāḥ | apasmāraviṣā ghorā mahograviṣasaṃjñakāḥ | ye'smān bādhitumicchanti śarīraprāṇanāśanāḥ | te sarve kārtavīryasya khaḍgasāhasrakhaṇḍitāḥ | dūrādeva vinaśyantu pranaṣṭendriyasāhasāḥ | manuṣyāḥ paśavo vṛkṣā vānarā vanagocarāḥ | siṃhavyāghravarāhāśca mahiṣā ye mahāmṛgāḥ | gajāsturaṅgā gavayā rāsabhāḥ śarabhā vṛkāḥ | śunakāḥ piśunāḥ śūdrā mārjārā vilayonayaḥ | śṛgālāḥ śaśakāḥ śyenā garutmanto vihaṅgamāḥ | bheruṇḍā vāyasā gṛdhrā haṃsādyāḥ pakṣijātayaḥ | uḍbhijjāścāṇḍajāścaiva svedajāśca jarāyujāḥ | nānābhedakule jātā nānābhāvapṛthagvidhāḥ | ye'smān bādhitumicchanti sandhyāsu ca divā niśi | te kṣipraṃ kārtavīryasya gadāsāhasracūrṇitāḥ | dūrādeva vinaśyantu vinaṣṭagatipauruṣāḥ | ye cākṣepapradātāro dveṣṭāro ye vidūṣakāḥ | kārtyayantraprakartāraḥ kūṭāmāyāvino'pare | māraṇoccāṭanonmūladveṣamohanakārakāḥ | viśvāsaghātakā duṣṭā ye ca svāmidruho narāḥ | ye cātatāyino duṣṭā ye pāpā goprahāriṇaḥ | dāhopaghātagaralaśastrapātātiduḥkhadāḥ | kṣetravittāpaharaṇabandhanādibhayapradāḥ | ete ye vividhākārā ye cānye duṣṭajātayaḥ | pīḍākarāśca satataḥ chidramicchanti bādhitum | te sarve kārtavīryasya cakrasāhasradāritāḥ | dūrādeva vināśyantu kṣayaṃ yāntu sahasradhā | ye meghā ye mahāvarṣā ye vātā yāśca vidyutāḥ | ye mahāśanayo dīptā nirghātādyāśca dāruṇāḥ | ulkāpātāśca ye ghorā ye mahendrāyudhādayaḥ | sūryendukujasaumyāśca gurukāvyaśanaiścarāḥ | rāhuśca ketavo ghorā nakṣatrāṇi ca rāśayaḥ | p. 479) tithayaḥ saṃkramā māsā hāyanā yuganāyakāḥ | manvantarādhipāḥ siddhā ṛṣayo yogasiddhayaḥ | śrutaya ṛgyajuḥsāmātharvaṇādyāśca vahnayaḥ | ṛtavo lokapālāśca pitaro devasaṃhatiḥ | vidyāścaiva catuḥṣaṣṭibhedotthā bhuvanatraye | ete vai kīrtitāḥ sarve ye cānye nānukīrtitāḥ | te santu naḥ sadā saumyā sarvakālaṃ sukhāvahāḥ | ājñayā kārtavīryasya yogīndrasyāmitadyuteḥ | kārtavīryārjuno dhanvī rājendro haihayeśvaraḥ | dattātreyapriyatamaḥ sahasrabhujamaṇḍitaḥ | cāpī khaḍgī rathī vāṇī tūṇī carmī mahābalaḥ | subhagaḥ sumukhaḥ śāntaścakravartī guṇākaraḥ | daśāsyadarpahāro vā līlātṛptaḥ sudurjayaḥ | duṣṭahā cauradamano rājarājeśvaraḥ prabhuḥ | sarvajñaḥ sarvadaḥ śrīmān sarvaśiṣṭeṣṭadaḥ kṛtī | rājacūḍāmaṇiryogī saptadvīpādhināyakaḥ | vijayī viśvato rājñāṃ mahāmatiralolupaḥ | devaviprapriyo vidvān brahmageyaḥ sanātanaḥ | māhiṣmataupatiryoddhā mahākīrtirmahābhujaḥ | sukumāro mahāvīro mārīghno madirekṣaṇaḥ || śatrughnaḥ śāśvataḥ śūraḥ śaṅkhabhṛdgopivallabhaḥ | mahābhāgavato dhīmān mahābhayavināśanaḥ | asādhyavigraho divyabhāvo vyāptajagattrayaḥ | sarvaśāstrakalādhāro virajo lokavanditaḥ | vīro vimalasattvāḍhyo mahābalaparākramaḥ | vijayaśrīmayo nānyo jitārirmantranāyakaḥ | cakrabhṛt kāmadaḥ kāntaḥ kāmaghnaḥ kamalekṣaṇaḥ | bhadravādapriyo vaidyo vibudho varado vaśī | jitendriyo jitārātiḥ mahān yo'nantavikramaḥ | cakrabhṛt paracakraghnaḥ saṃgrāmavidhipūjitaḥ | mahādhano nidhipatirmahāyogī gurupriyaḥ | yogāḍhyaḥ sarvarogaghno rājitākhilabhūtalaḥ | divyāstrabhṛdameyātmā sarvagoptā mahojjvalaḥ | sarvāyudhadharo'bhīṣṭapradaḥ parapurañjayaḥ | yogasiddho mahākāyo mahāvṛndaśatādhipaḥ | sarvajñānanidhiḥ sarvasiddhadānakṛtodyamaḥ | ityaṣṭaśatanāmotthā mūrtayo daśadikapateḥ | p. 480) samyak daśa diśo vyāpya pālayantu ca māṃ sadā | manaḥsaukhyamasambādhamārogyamaparājayaḥ | duḥkhahānirarighnaśca prajāvṛddhiḥ sukhodayaḥ | vāñchāptiriti kalyāṇamavaiṣamyamanāmayam | anālasyamabhīṣṭañca mṛtyuhānirbalonnatiḥ | bhayahāniryaśaḥ kāntirvidyābuddhimahocchritaḥ | anaṣṭadravyatā caiva naṣṭasya punarāgamaḥ | dīrghāyuṣṭraṃ manolābhaḥ saukumāryamabhīpsitam | apradhṛṣṭamanlpatvaṃ mahāsāmarthyameva ca | santu me kārtavīryasya haihayendrasya kīrtanāt | ya idaṃ kārtavīryasya kavacaṃ puṇyavarddhanam | sarvapāpapraśamanaṃ sarvopadravanāśanam | sarvaśāntikaraṃ guhyaṃ samastabhayanāśanam | vijayārthapradaṃ nṝṇāṃ sarvasampatpradaṃ śubham | śṛṇuyādvā paṭhedvāpi pūjayedvāpi pustakam | nityaṃ śirasi yo dhatte sarvān kāmānavāpnuyāt | mucyate sarvaduḥkhaistu sarvatra vijayī bhavet | mārīcaurādi pīḍādyairna kadācit prabādhyate | paṭhataḥ prātarutthāya duḥsvapnādi vinaśyati | labhate vāñchitānarthān pūjyate tridaśairapi | śayyātalagato rātrau ya idaṃ kavacaṃ paṭhet | na tasya taskarārātiduḥsvapnādikṛtaṃ bhayam | caurairyadā hṛtaṃ paśyet paśvādidhanamātmanaḥ | saptavāraṃ tadā japtvā niśi paścimadiṅmukhaḥ | saptarātreṇa labhate naṣṭadravyaṃ na saṃśayaḥ | saptaviṃśatidhā japyāt prācīdigvadano yadi | tadā devāsuranibhaṃ paracakraṃ nivārayet | vivāde kalahe ghore pañcadhāḥ yaḥ paṭhedidam | vijayo jāyate tasya na kadācit parājayaḥ | samyak dvādaśadhā rātrau prajapedbandhamuktaye | tridinānnigaḍagrasto mucyate nātra saṃśayaḥ | anenaiva vidhānena sarvasādhanakarmaṇi | asādhyamapi saptāhāt sādhayenmantravittamaḥ | yātrākāle paṭhitvedaṃ mārge gacchati yaḥ pumān | na tasya cauravyāgrādyairbhayaṃ syāt paripanthibhiḥ | nityaṃ gṛhagato japtvā kalyāṇaiḥ paripūryate | na bhayaṃ jāyate tasya duṣṭasattvādibhiḥ kvacit | sarvarogaprapīḍāsu tridhā vā pañcadhā paṭhet | p. 481) sa rogamṛtyuvetālabhūtapretairna bādhyate | jagannāsecanaṃ kuryājjalenāñjalinā tanau | na cāsau viṣakṛtyādirogasphoṭaiḥ prabādhyate | trisandhyaṃ yaḥ paṭhedetat ṣaṇmāsaṃ vijitendriyaḥ | kālamṛtyumapi prāptaṃ jīyānnāstyatra saṃśayaḥ | paṭhataḥ kavacañcedaṃ viṣaṃ nākramate tanau | na jāḍyāndhatvamūkatvaṃ nopasargabhayaṃ kvacit | viṃśatyā coktavidhinā dhyātvā devaṃ tadātmakam | mantrī guruprasādāptaṃ mantrarājaṃ japet punaḥ | kavacenāvṛto bhūyo mantradhyānaṃ samācaret | ādau sambodhanaṃ kuryāttannāmadhyānapūrvakam | caturaścakramantraṇāmuccaredvījapūrvakān | kṛtvānte caiva mantrāṇāmuccaredvījapūrvakān | śarīre nyāsamevaṃ hi yaḥ karoti samāhitaḥ | sa yathoktaṃ labhet sadyaḥ phalaṃ vajratanurbhavet | yathātathedaṃ kavacaṃ kasyacinna prakāśayet | gopanīyaṃ prayatnena śivasya vacanaṃ yathā | subhaktāya suśiṣyāya dadyāt sarvasvadāyine | sādhakānāṃ hitārthāya yaduktaṃ candramaulinā | kārtavīryasya kavacaṃ yaduktaṃ vai mayā tava | tena saṃvīkṣito devi ! kālenāpi na jīryate | tasmāt sarvaprayatnena kavacaṃ dhārayet sudhīḥ | kārtavīryaḥ khaladveṣī kṛtavīryasuto balī | sahasrabāhuḥ śatrughno raktavāsā dhanurddharaḥ | raktagandho raktamālyo rājā smarturabhīṣṭadaḥ | dvādaśaitāni nāmāni kārtavīryasya yaḥ paṭhet | sampadastasya jāyante janāstasya vaśe sadā | iti śrī uḍḍāmareśvaratantre kārtavīryārjunakalpe umāmaheśvarasaṃvāde kārtavīryārjunakavacaṃ nāmāṣṭāśītipaṭalaḥ samāptaḥ | iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe praśākhākathanaṃ nāma tṛtīyaḥ paricchedaḥ | atha kukkuṭaprayogaḥ | phetkāriṇītantre dvitīyapaṭale | atha vakṣye saṃgrahataḥ kukkuṭamantramahaṃ manusāram | jagatāmupakāraparaiḥ kṣapaṇakagurubhiryathā purā proktam | p. 482) nāntaṃ ṣaṣṭhasvaraparigataṃ bindumat kukkuṭākhyaṃ vīpsai tattvāṃ punarapi padaṃ vīpsitaṃ pūrvakaṃ tat | nāntaṃ bhūtasvaraparigataṃ veti mantro'yamuktaḥ syādāyuḥ śrīvibhavasukhasaubhāgyasampatpradāyī | proktaḥ pañcadaśārṇo'yaṃ mantraḥ kukkuṭadaivataḥ | sa sarvadevatātejaḥśaktivṛṃhitavigrahaḥ | kṣīrodadhimadhyagate dvīpavare kanakaratnamayabhūmau | anavaratasikatāmuktāmaṇimṛdupavanasuśītale ramye | tatra samutthitamamalaṃ vipulataraṃ kalitavararatnaphalajātam | haimaṃ tālamahījaṃ bahumaṇivilasadvicitrapatravaram | taṃ punaradhitiṣṭhantaṃ dhyāyedakhilojjvalanāṅgam | atiśobhācūḍāśobhitavaktram kukkuṭamatitīkṣṇanakhacaraṇam | vaktraṃ yasya ṣaḍānano girisutā yasyodaraṃ kālahā pṛṣṭhaṃ yasya ca varhikukkuramukhau pādau ca vakretarau | pakṣau yasya suradrumau maṇimayau yā śṛṅkhalābandhanī kāmākarṣakarīkarotu sa tu naḥ sarvānāsau kukkuṭaḥ | gaurīhastāravinde tvaniśamadhivasan ṣaṇmukhārūḍhakāmaḥ sarvālaṅkāradīptaḥ pracalitacaraṇaḥ pakṣavikṣepadakṣaḥ | hemābho ratnacañcūmaṇimayavilasadvṛttakaṇṭhaḥ svarūpaḥ pāyānnastāmracūḍaḥ sakalajanarataḥ sarvasiddhipradātā || 1 || athavā | sarvapriyaḥ sāgaramadhyaratnadvīpasya tālāganivāsikukkuṭaḥ | vidyābhirāmo'khilabhūṣaṇāḍhyo vaśīkarotyāśu susevito naraiḥ | amuṣya pūrvasevārthamekaliṅge śivālaye | devasya mahatīṃ pūjāṃ kṛtvā āsīdudaṅmukhaḥ | parvatāgre nadītīre vṛṣaśūnyaśivālaye | paścimadvārasaṃyukte kuryānmantrapuraṣkriyām | guruṃ praṇamya śirasā āsanaṃ parikalpayet | karaśuddhiṃ dehaśuddhiṃ tālatrayamathācaret | digbandhanaṃ kārayet paścād vidyāmantreṇa tatparaḥ | prāṇāyāmatrayaṃ paścāt praṇavena tu kalpayet | mātṛkāṃ vinyaset pūrvaṃ paścānnyāsaṃ samācaret | pakṣimantrasya prathamaṃ hṛnmantraṃ taṃ vinirdiśet | dvitīyapadamuccārya śirasaiva tu yojayet | p. 483) vāṃ śikhāyāñca vinyasya varmapakṣitṛtīyakam | turīyapadamuccārya netre ca viniyojayet | purābhyāñcāstrasaṃyuktamaṅgaṣaṭkaṃ vidhīyate | namaḥ svāhā vaṣaṭ huñca vauṣaṭ phaṭ ca kramānnyaset | pumādivāntavarṇāṃśca kramaśo vinyaset sudhīḥ | lalāṭe bindumadhye ca cakṣuḥśravaṇayorapi | nāsāvivarayoścaiva āsye kaṇṭhe tathā hṛdi | jaṭhare nābhideśe ca liṅge guhye ca vinyaset | namo'ntena tu mantreṇa mūrdhnādivyāpakaṃ nyaset | evaṃ vinyastadehastu dhyāyedvahniśivātmakam | manasā devamabhyarcya ṣoḍaśairupacārakaiḥ | vijñāpyāvāhya yāgena devaṃ santoṣya yatnataḥ | dhyātvā kukkuṭadevañca japedbhānusahasrakam | tāvacchataṃ tarpayitvā puraścaryāṭṭato bhavet | vaśyākarṣaṇavidveṣastambhanoccāṭanādikam | karmāṇi kuryādiṣṭāni mantreṇānena mantravit | ālikhya mantreṇa vidarbhitaṃ tatsādhyāhvayaṃ tālavarasya patre | prāṇān pratiṣṭhāpya śataṃ yathāṣṭau japtvā dhṛtañcet śaraṇaṃ prayāti | tāmbūlaṃ yadyaṣṭottarasahasraṃ japtvā dattaṃ bhuktyai yasyāḥ | vaśyā nityaṃ pratyupadeśāddāsyatyarthān prārthitabhogān | mantraṃ japannatha pañcakamalaṃ yaḥ kanakāhvayamaṅgapañcayuktam | bhakṣyabhojyavidhiṣu pratiyojyaṃ sāsya yāti vaśagā maraṇāntam | mūlaṃ tasya ca mūlakena sahitaṃ citāhvayasya tvacaṃ puṣpaṃ bījasavīryahastikusumaṃ svarṇāsikāntarjalam | patraṃ rohiṇamaṅgapañcakamalaṃ tadbhāṇḍayuktaṃ mitho dattaṃ vā puruṣasya taddhṛtamidaṃ vaśyāṅganā manmathaiḥ | aṣṭottaraśataṃ japtvā hayamāraprasūnakam | saptarātrau kṣiped yasya mūrddhni sāsya vaśībhavet | hayamāraṃ karavīram || bhūrje sādhyavidarbhitaṃ manumimaṃ saṃlikhya kaulālamṛtsnākākalpitaputtalīhṛdi kṛtaṃ prāṇān prathiṣṭhāpya ca | japtvā saptadinaṃ trisandhyamatha tāmāloḍya bhāṇḍīrasairlimpedvaśyamavaśyameva bhavitā cānyeṣu janmasvapi | bhāṇḍī bhārgī || aṣṭottaraśataṃ japtvā samūlakāṇḍāṃ kṛtāñjaliṃ śirasā | p. 484) dhārayati sarvalokapriyo bhavenniyatameva mantrivaraḥ | kṛtāñjalirlajjāvatī | tacchatamakhavallīlakṣmīpuṣpāṇi dhārayedevaṃ samudābhadrakaviṣṇupriyāśca mūṣalī sa mantrajāpena | madhukaṃ dūrvāṃ sahāñcaiva yathādhṛtam śirasā | sā tathaivaikaṃ svargalokakalyāṇanayanasamarthakam | kā kathā manuṣyalokeṣu daśa ravivasurudramanuṣu | aṣṭavākṣiviśvadrogabhāge añjalyādi kramaśaḥ | saṃyojyādaśakamakhilavaśyakaram | pratyekaṃ śatamaṣṭau japtvā saṃyojya daśakamapiṣṭvā guṭikīkṛtya sahasrāṣṭakaṃ japtvā guṭikayā racitā tilakakriyā suranārīnaralokarañjanādikaṃ kapilādhṛtadīpitayā tattaccūrṇagarbhayā vartyā kajjalamuddhṛtamiva tatkarpūrayutaṃ sahasraṃ parijaptam | dinamanudinanayanayutaṃ kuryādakhilalokamavaśyavaśyakaram || ete vaśyāprayogāḥ | ātmānaṃ kukkuṭaṃ dhyātvā svakīyagaṇaśaktayā | sādhyāṃ śṛṅkhalayā kaṇṭhe baddhvā kiṣamanuvrajet | sahasramarddharātre tu rātritrayamatandritaḥ | turīyakukkuṭasyānte sādhyanāma svakarma ca | japet saṃyojyavaśyādikāryeṣu sakaleṣvapi | yāmārabhya japedenaṃ peṣitaṃ sā madālasā | bibhrat sadārdravasanā madanākulacetanā | utphullaguhyajaghanā śithilāṃśukabhūṣaṇā | calatpādaparinyāsā sphuradromāñcakañcukā | kāmānaloṣṇaniśvāsā śobhitādharapallavā | vikīrṇakeśapāśāsau vepitā ghūrṇitekṣaṇā | racitāñjalirāyāti svayamasyālayaṃ niśi | sādhyāhvānavidarbhitaṃ manumimaṃ tāmbūlapatrodare lekhanyā pratilikhya karmasahitaṃ prāṇān pratiṣṭhāpya ca | japtvāṣṭau śatamarkadugdhajanitā dīpe trirātrāntare | guptaṃ dīpaśikhāgninā svayamamuṃ vaśyorvaśī cāśrayet | bhūrje mantramamuṃ vilikhya sakalaṃ sādhyāhvayāsampuṭaṃ prāptaprāṇamathāṣṭakottaraśataṃ japtaṃ trirātraṃ punaḥ | kṣaudrakṣīraghṛteṣvidaṃ pṛthagapi prakṣipya mantraṃ japannākarṣatyacirādabhīṣṭavanitāṃ nāgādilokādapi | p. 485) ālikhyaiva śarāvake manumimaṃ tannāmakarmānvitam | rātrau rocanayā praṇītapavanaṃ japtvā ca sāṣṭau śatam | tasyā nābhimukhāṅgajanmabhavanaṃ santāpayan khādire vahnau caitamanaṅgavegavivaśā yā vā samayāti ca | nābhimātrajale sthitvā sādhyanāmavidarbhitam | japet sahasraṃ tridinamiṣṭāmākarṣayed dhruvam || ityākarṣaṇam | kapiromahiṅgudārvīkharacarmāṇi cūrṇayet | taccūrṇaṃ mantrasañjaptaṃ nāmakarmavidarbhitam | trisahasraṃ punastena snigdhayorantarātmanoḥ | dhūpairatīva vidviṣṭau snigdhāvapi bhaviṣyati | tālapatre likhenmantraṃ nāmakarmavidarbhitam | kṛtaprāṇapratiṣṭhāntaṃ prajaptaṃ trisahasrakam | viṣāliptaṃ dvidhā kṛtvā nikhanet sindhutīrayoḥ | snigdhayorāśu vidveṣaḥ syādumeśānayorapi | sindhutīrayoḥ nadyubhayatīre | ulūkakākayoḥ pakṣau gṛhītvā mantravittamaḥ | mantre ālikhya vai śarāve niśāyāñca sādhyākṣarasampuṭitaṃ mantraṃ sthāpitapavanaṃ sahasrajaptaṃ catuṣpathe nikhanet | stambhanametadavaśyaṃ bhavitā jagatāñca nātra sandehaḥ | sthāpitapavanaṃ kṛtaprāṇapratiṣṭham || kṛtvā pratikṛtimathavā śmaśānāṅgārakeśaśavavasanajāṃ sapadi samyagadhiṣṭhitapavanāṃ hṛdgatanāmnīṃ samantralalāṭāṃ vasanādhiṣṭhitapavanāṃ sahasrajaptāṃ pratiṣṭhitaprāṇām | bandhanaṃ prati tīkṣṇataraṃ stambhanamatitīkṣṇāmbunikṣiptām | likhitamantracitāmayakīlakaṃ sahitakarma sanāma samārutam | kṛtajapaṃ trisahasrakasaṃkhyāyāḥ pathisvanedatha yānanivāraṇam | vihitanimbatarau ripunāmayutaṃ manumimaṃ niśayā kṛtanāmakam | navasahasrajapādiṣu sādhitaṃ pathi khanet parasainyanirodhanam || iti stambhanam || aṅgārakaṃ pitṛbhuvo ripunaidhanarkṣe japtvā vinirmitamidaṃ pitṛbhūgatāgnau | dagdhvā ca tabbhasitamiśritamātraśatrorālikhya nāma manukarmayutaṃ svamūrddhni | p. 486) kṣipraṃ sa cālayati cāṣṭasahasrajaptaṃ japtvā śive kujadine sacaturdaśīke | karmāhvayamānampuṭaṃ manum | sahasrajaptaṃ nikhaned dviṣāṃ gṛhe dvāre taduccāṭanamāśu jāyate | nirasya kākanilayaṃ pitṛbhūgatāgnau dagdhvā ca tadbhasitamiśritamantriśatroḥ | ālikhya nāma manumarmayugasya mūrdhni proccāṭayeccāṣṭasahasrajaptam | japtvā śive kujadine sacaturdaśīke karmāhvayāḍhyamanunā trisahasrajaptam | dattaṃ vidhāya ripumūrdhni vinikṣipecca proccāṭayedripumasau drutamāśu caitat | śmaśānaje cele vā ripunāmakarmasaṃyuktaṃ mantrapañcasahasrajaptam | dvāri kṣipedamukāmukasya śatroruccāṭayet saptadināntarāle | kīlaṃ citākāṣṭha mayañca mantrī karmānvitaṃ cāṣṭasahasrasaṃkhyam | mantrṇa japtaṃ nikhanedarātigehe tamuccāṭayati kṣaṇena | unmattarasālocitāmasīsakārūpakṣaṇavidhinā | kāraskaraphalakāntamanuṃ likhet karmanāmasampuṭitam | sthāpya prāṇānasmin dviṣato'ṣṭaviṣānuliptasaṃsiddham | tatraiva sahasrajaptaṃ śmaśānadeśe catuṣpathe vāpi | nikhanedaribhavane tadaṣṭamarkṣe ripoḥ kṣipraṃ deśāntaramathavāsau | masyeti tenodvijitalokāntaraṃ sadā rogī || ityuccāṭanam || mantraṃ sādhyasya nāma pratipuṭitamathālikhya tālasya patre puttalyāṃ tannidhāyārpitapavanamatho japtamaṣṭau sahasram | rātrāvunmattadīpte pitṛvanajanite tīkṣṇatailena liptaṃ chitvā chitvā niśārddhe tridinaparimite mohayenmārayed vā | madhyārkavṛkṣakṛtarūpamadhiṣṭhite'nujaptaṃ sahasramapi kīlayati śmaśāne | mantreṇa dārayati sādhitamantramaṅgaṃ yadyadriporapi vinaśyati tattadaṅgam | vairiprasravamṛttikāpadarajaḥsaṃyuktacakrīmṛdā kṛtvā puttalikāñca nāma hṛdaye śīrṣe pade vā likhet | aṅgāraiḥ pitṛbhūgatairmanumimaṃ tannāmakarmānvitam | tasya nyasya hṛdīdamāśu pavanaṃ saṃyuktacakrīmṛdā | p. 487) kṛtvā puttalikāñca nāma hṛdaye śīrṣe pade vā likhet | aṅgāraiḥ pitṛbhūgatairmanumimaṃ tannāmakarmānvitaṃ tasya nyasya hṛdīdamāśu pavanaṃ japyāt sahasratrayam | sañchittvaivamakhaṇḍitena śatadhā śastreṇa tāṃ puttalīṃ yāmyāśābhimukho dināni daśabhirdīpte śmaśānānale | tailaṃ tīkṣṇataraṇ niṣicya juhuyāt naidhanya-ṛkṣe'thavā mantrī pretapateḥ puraṃ drutamasau yāsyatyarātirdhruvam | naidhanya-ṛkṣe śatrorbadhatārāyām | aṅgāravāre kulikodayeriporālikhya patre pratimāṃ pratiṣṭhitām | prāṇān pratiṣṭhāpya viṣānuliptāṃ śmaśānabhūmau juhuyādvinaśyet | ripoḥ pratikṛtiṃ kṛtvā gomayena ca taddhṛdi | tālapatre samālikhya manumākhyāvidarbhitam | vinyasya tatpratikṛteḥ sthāpyopari ca rājatam | mṛṇmayaṃ vā ghaṭaṃ samyag gomayena ca pūritam | tatrāpi nikṣipenmantraṃ likhitākhyapuṭaṃ budhaḥ | vairiprāṇān pratiṣṭhāpya tasmin gomayavāriṇi | trisandhyaṃ prajapettasmin chāyāyāmādbhaviṣyati | dṛṣṭvā tāṃ gomayajale ripucchāyāṃ samāhitaḥ | astreṇa chedayedaṅgaṃ yasya yadyadabhīpsitam | tattadvinaśyati ripoḥ saptāhānnātra saṃśayaḥ | hṛdayodarakaṇṭheṣu chinneṣu bhavitā mṛtiḥ | śirorogo bhavettasya vraṇe śastreṇa mastake | śuṇṭhī hiṅgu ca citrakaṃ marīcaṃ rohipippalī | mandībadhūmayūrakalpaṃ proktametadviṣaṃ budhaiḥ | kāraskaramāmalakīmauḍumbarajambūkhadirakṛṣṇā ca | vaṃśapippalanāgau rohiṇamalināsanabhrumālikāḥ | ariṣṭabilvavikaṅkatakadambavakulatvaksaṃjñāḥ | vañjulapanasārkaśamīkadambanimbaprakāśamūlañca | tataḥ sahasramanumādarāt japati yaḥ sa ramābhavanaṃ bhavejjapavidhau kapīsīkusumaiḥ | siddhajape tu kukkuṭamanvaham aṣṭottaraṃ manumimaṃ prajapet sahasraṃ dhyāyenmaheśamanukukkuṭarūpakaṇṭham | pañcārcito'sya bhavanañca manorathādyairāpūryate bahuvidhairapi vatsareṇa | nityaṃ gna(?) tyuṣasi pratītamanasā pādena bhūdhāriṇā ratnānyeva samantataḥ svapurataḥ paryākṣipantaṃ muhuḥ | dhyātvā kukkuṭamīśarūpamathavā bhūtyaiva māyā svayam | bhaktyā yaḥ prajapedupendramitaraṃ prāpyendirā lakṣayet | tattvena khaṇḍīkṛtatālavṛttāṃ kṣmāṃ chādayettāṃ phalaratnakhaṇḍaiḥ | dhyātvā manuṃ svaṃ nayane japed yo vidviṣṭamākhaṇḍalavat sameti | dodhūyamāno nijapakṣapatravat parārddharatnaṃ kiraṇakanakarāgapuṣpam | dhyātvā sunirniyatameva manuṃ prajapya prauḍhāṃ śriyaṃ bhṛśamavāpsyati ratnapūrṇām | bhūmau kāñcanamṛttikāpadarajorājīṃ kirantaṃ mudā kūjantaṃ caraṇena dhānyanicayānākīrya cañcādinā | sañcintyojjvalatāmracūḍamaruṇaṃ kiñcit samākuñcitagrīvaṃ yaḥ prajapedamuṣya bhavanaṃ dhānyādibhiḥ pūryate | daśauṣadhadagdhabhasitamanunāmunā kṛtajapaṃ niśi vasādhṛtam | duritarogaviṣabhūtabhayāpahaṃ bhajatāṃ vaśīkaraṇamatīva ramākaram || sthalajendhanacarmabhasitaṃ tridhā vidhivat sahasrajaptamabhirakṣati cākhilam | bhūrjapatramabhilikhitanāmamātrakaṃ naramāśu rakṣati dhṛtaṃ japānvitam | manunā taṇḍulamanunā | sahasrajaptaṃ tadvat kukkuṭaṃ yo vetti so'sau | kukkuṭasaṅghān svakīyān yuddhe jeṣyati kṣipram | smṛtvā sahasramapi sañcintya kukkuṭaṃ japet | jeṣyati sapadi raṇe svabhaṭe caraṇāyudhaiḥ samāyātaḥ | bahunā kimatra manunā likhitaṃ parivāñchitaṃ sapadi sādhyataram | acireṇa tasya bhavane japato vasatiṃ prayāti kamalā vimalā | iti japaniratānāṃ kukkuṭaṃ lakṣayitvā kṣapaṇakamanivāhakṣiptabhūtāripakṣaḥ | tvaritanivahapakṣakṣepakaḥ sarvabhakṣya praṇatasujanarakṣī vīkṣitānāṃ svapakṣaḥ | nikhilamabhimatānāmarthināṃ kalpavṛkṣaḥ suravaranaranārīrañjanākṛṣṭidakṣaḥ | anantaṃ bindusaṃyuktaṃ puṅkolidvitayaṃ tataḥ | vāṃ śaktiścātha puṅkoliyugalaṃ vilikhettataḥ | vukāraṃ varuṇārūḍhamanantaṃ vāsabindukam | krośantamuddharenmantraṃ kukkuṭaṃ sumanoharam || iti kukkuṭaprayogaḥ || athocchiṣṭācāṇḍālīprayogaḥ || tatraiva ṣaṣṭhapaṭale || śrīpārvatyuvāca || sūcitā me purā śambho ! mantrā naikavidhāstvayā | idānīṃ śrotumicchāmi devīmucchiṣṭapūrvikām || śambhuruvāca || śṛṇu devi ! varārohe ! devīṃ tāṃ kathayāmyaham | yayā vijñātamātreṇa abhūdvidyāmayo naraḥ || śrīdevyuvāca || ko vidhiḥ kiṃ phalaṃ cāsyā mayi vidyāsvarūpataḥ | kathyatāṃ deva ! yatnena rahasyenaṃ niveditam || śambhuruvāca || śṛṇu devi ! vidhiṃ vakṣye phalañcoccāṭanādikam | viṣañca sthāvaraṃ devi ! vidyābhāvānnihanti ca | athānyat sampravakṣyāmi devīṃ guhyatamāṃ priye ! | ucchiṣṭapūrvikāṃ devīṃ mātaṅgīṃ sarvasiddhidām | sarvapāpaharāṃ devīṃ sarvadoṣavivarjitām | yayā vijñātayā ekāḥ kṣayaṃgacchanti cāpadaḥ | sthāvaraṃ jaṅgamañcaiva kṛtrimaṃ jaṅgamaṃ tathā | viṣaṃ jayati deveśi ! sthāvarāṅgasamāśritam | iyaṃ vidyā parāvidyā sarvapāpavināśinī | svargadā mokṣadā caiva rājyasaukhyaphalapradā | iyaṃ devī mayā pūrvaṃ sādhitā viṣavarjitā | sakṛduccāritā vidyā brahmahatyāviśodhanī | sarvapāpavihantrīyaṃ sarvasaubhāgyadāyinī | yadyucchiṣṭamukho bhūtvā smareddevīṃ kadācana | tadācānto bhaveddevi ! vinaivācamane kṛte | durbhagā subhagā nūnaṃ duḥkhitā sukhitā bhavet | bandhyāpi labhate putraṃ śatahāyanajīvitam | nirdhano dhanamāpnoti mūrkho vidyāmavāpnuyāt | yāṃ yāṃ prārthayate siddhiṃ haṭhāttāṃ tāmavāpnuyāt | vidhānaṃ hyatra vakṣyāmi śṛṇu devi ! manorame ! | bhojanānantaraṃ devi ! vinaivācamane kṛte | baliṃ dattvā prathamato mūlamantreṇa sādhakaḥ | tato mantraṃ japeddhyātvā devīṃ tāmiṣṭasiddhaye | mantraṃ śṛṇu mahādevi ! yathāvat kathayāmi te | p. 490) nama ucchiṣṭapūrvantu tathā cāṇḍālinīti ca | sumukhī ca tato devī kīrtayettadanantaram | mahāpiśācinī tasmāllajjāvījamataḥ param | nādabindusamāyuktaṃ ṭhakāradvitayaṃ punaḥ | savisargaṃ mahādevi ! sarvasiddhipradāyakam | na tithirna ca nakṣatraṃ nopavāso vidhīyate | nāṅganyāsakaranyāsau na varṇanyāsa īritaḥ | na videśo na vā vighno nāśaucaṃ niyamo na ca | yasya tiṣṭhati mantro'yaṃ na na sa vighnairavāpyate | dhyānamasyāḥ pravakṣyāmi yathāvajjagadīśvari ! | śavopari samāsīnāṃ raktāmbaraparicchadām | raktālaṅkārasaṃyuktāṃ guñjāhāravibhūṣitām | ṣoḍaśābdāñca yuvatīṃ pīnonnatapayodharām | kapālakṛtakāhastāṃ paramajyotirūpiṇīm | bāladakṣiṇayogena dhyāyenmantraviduttamaḥ | ucchiṣṭena baliṃ dattvā japettadgatamānasaḥ | ucchiṣṭenaiva kartavyo japo'syāḥ siddhimicchatā | ucchiṣṭajapamānasya jāyante sarvasiddhayaḥ | aparañca pravakṣyāmi śṛṇu devi ! phalapradam | homaṃ santarpaṇañcāsyāḥ sahasā kāryasiddhaye | sthaṇḍile maṇḍalaṃ kṛtvā caturasraṃ samāhitaḥ | pūjayenmaṇḍalaṃ devi ! mūlamantreṇa mantravit | tato devīṃ samādhāya vahnirūpāṃ vyavasthitām | devīṃ dhyātvā carddhomaṃ dadhisiddhānnataṇḍulaiḥ | sahasraikaṃ vidhānena rājā bhavati vaśyagaḥ | mārjārasya tu māṃsena yo devyai homamācaret | sa prāpnoti parāṃ vidyāṃ śastraśāstravahiṣkṛtām | kuryāttu chāgamāṃsena homaṃ madhusamanvitam | sahasraikaṃ vidhānena bhavanti dhanasiddhayaḥ | vidyākāmaścareddhomaṃ śarkarāmadhupāyasaiḥ | punastasya bhavantyeva siddhavidyāścaturdaśa | rajasvalāyā vastreṇa madhunā pāyasena ca | homaṃ kṛtvā mahādevi ! trailokyaṃ vaśamānayet | nāgavallyā careddhomaṃ madhunā saha sarpiṣā | ayutaikaṃ vidhānena siddhividyā bhaved dhruvam | sadyo mārjāramāṃsena ghṛtena madhunā saha | p. 491) cāṇḍālakeśayuktena bhavedākarṣaṇaṃ dhruvam | śaśakasya tu māṃsena madhunāloḍitena tu | kṛtvā homamavāpnoti vidyāṃ vittaṃ varāḥ striyaḥ | dhustūrārkasya yogena citāvahnau tu mantravit | kokilākākapakṣaiśca homaḥ śatrūn vināśayet | uccāṭanāya śatrūṇāṃ homaṃ kuryācca mantravit | pūrvoktena vidhānena citākāṣṭhahutāśane | ulūkakākapakṣābhyāṃ kṛtvā homaṃ nirantaram | vedhayecchatrumanyonyaṃ kalahākulamuddhṛtam | ulūkapakṣahomena garbhapāto varastriyaḥ | sahasraikaṃ vidhānena kuryāddhomaṃ samāhitaḥ | bilvapatreṇa sājyena māsamekaṃ nirantaram | api bandhyā labhet putraṃ cirajīvinamuttamam | bandhūkakusumaṃ hutvā raktaṃ madhusitānvitam | durbhagāyā haṭhāddevi ! saubhāgyasukhadāyakam | prātarutthāya yaḥ kaścit kuryāddhomaṃ dine dine | javāpuṣpeṇa sājyena śatamaṣṭottaraṃ priye ! | ṣaṇmāsasya prayogeṇa bhavedākarṣaṇaṃ dhruvam | devagandharvamartyānāṃ kanyā nāgāṅganā dvijāḥ | haṭhādāgatya kāmārtā balādāliṅgayanti tam | vidyāyāḥ kriyate homastilapāyasamiśritaiḥ | sa prāpnoti mahāvidyāṃ śāstraughapadaśālinīm | madhunā rurumāṃsena homaṃ kuryāt prayatnataḥ | vidyāvān dhanavān buddhiṃ śastraśāstravaśīkṛtām | iyaṃ devī mahādevi ! vāmācāraphalapradā | dakṣiṇācārayogeṇa na bhavet phaladāyinī | sabhājanāntarañcāsyā baliṃ dattvā dine dine | ucchiṣṭena japenmantraṃ śatamaṣṭottaraṃ priye ! | ujjaṭe vā śmaśāne vā śūnyāgāre catuṣpathe | balipradānato devī pratyakṣā bhavati dhruvam | eṣā devī mayā khyātā bhairavākāramicchatā | ityeṣā kathitā devī sarvapāpāpahāriṇī | mantrasyoccāraṇāddevi ! sarvapāpavivarjitaḥ | ucchiṣṭadūṣaṇaṃ tyaktvā sa pavitro bhaved dhruvam | ityucchiṣṭacāṇḍālinī devī bhuvanaviśrutā | nānāpravartane kāñcidvidyāṃ śṛṇu varānane ! || (p. 492) śrīśiva uvāca || śṛṇu devi ! mahāvidyāṃ samayākāradhāriṇīṃ | na tithirna ca nakṣatraṃ na sādhyādiṃ vicārayet | mahādevīti vikhyātā śivadīkṣāntagāminī | yajñopavītaṃ deveśi ! dhāryate sādhakena vai | ucchiṣṭenārcayeddevīṃ mahādevena sādhitām | nānyamavagatastiṣṭhet sarvagranthaṃ suvistaram | bahunoktena kiṃ devi ! trailokyamapi sādhayet | sadā kālantu mantro'yaṃ smartavyastripurāriṇā | payoguḍena bhaktena māṃsena juhuyānnaraḥ | āyurdhanañca putrāṃśca vidyāmaṣṭādaśīṃ labhet | goptavyeyaṃ prayatnena kathitavyā na kasyacit | gurubhaktiḥ pradātavyā kāyena ca dhanena ca | lokāpavādo na ca devi ! pāpaṃ naivāparā tiṣṭhati martyaloke | marttyaloke sukhaṃ bhuktvā pare devīpuraṃ vrajet | mokṣaikasārāṃ dhanadaikasārāṃ vidyaikasārāṃ śṛṇu devi ! vidyām | sarvopakārāṃ paramārthasārāṃ mahānubhāvāṃ bhuvi kāmadhenum || ityucchiṣṭacāṇḍālinīprayogaḥ || matsyasūkte aṣṭapañcāśatpaṭale ! grāmamedhaṃ pravakṣyāmi kṛte rogairna bādhyate | akṛte maraṇaṃ grāme tasmāt kuryāt prayatnataḥ | tatra sampūjayeddevīṃ śivaṃ viṣṇuṃ prajāpatim | bhadrakālīñca kṣetreśaṃ ghaṇṭākarṇaṃ viśeṣataḥ || atha dhūmāvatīprayogaḥ || phetpāriṇītantre || dhūmāvatīprayogo'yamadhunā kathyate mayā | dāntau sārghīśavindvantau bīje dhūmavatīhdviṭhaḥ | dhūmāvatīmanuḥ prokto vairinigrahakārakaḥ | ṣaḍaṅgaṃ jātisaṃyuktaṃ kalpayettena mantravit | pippalādo muniśchando nīvṛdeṣā ca devatā | vivarṇā ca~calā kṛṣṇā dīrghā ca malināmbarā | vimuktakuntalā rūkṣā vidhavā virasadvijā | kākadhvajarathārūḍhā vilambitapayodharā | sūrpahastātirūkṣākṣā dhṛtahastā varānvitā | pravṛddhaghoṇā tu bhṛśaṃ kuṭilā kuṭilekṣaṇā | kṣutpipāsārditā nityaṃ bhayadā kalahāspadā | p. 493) evaṃvidhāṃ samādhyāyettataḥ karma samārabhet | caturthena tu varṇena ṣaṣṭhasvarayutena ca | ṣaḍdīrghajātiyuktena kuryādaṅgāni mantravit | japet kṛṣṇacaturdaśyāṃ puraścaraṇasiddhaye | upavāsarato mantrī śūnyāgāre divāniśam | śmaśāne vipine vāpi japellakṣantu vāgyataḥ | soṣṇīṣaḥ sārdravāsāśca puraścaraṇakarmaṇi | sādhyopari mantramālikhya tasmin sthāpya śivaṃ vrajet | avaṣṭabhya śivaṃ śatrunāmnātha prajapenmanum | sahasrādūrddhvataḥ śatrurjvareṇa parigṛhyate | pañcagavyena śāntiḥ syājjvarasya payasāpi vā | mantrādyakṣaramālikhya śatrunāma tataḥ param | dvitīyantu manoḥ śatrornāmaikaṃ manumālikhet | vane'yutaṃ japet śatrorniścitaṃ maraṇaṃ bhavet | kṛtvā mantre riporākhyāṃ māraṇe yāminīdale | utsādo jāyate śatrormanorayutajāpataḥ | dagdhvā kākaṃ śmaśānāgnau tadbhasmādāya mantritam | virodhināmāṣṭāśāsu sadya uccāṭanaṃ ripoḥ | śmaśānabhasmanā kṛtvā śivaṃ tasyopari nyaset | virodhināmasaṃruddhaṃ kṛṣṇapakṣe samuccaret | mahiṣīkṣīradhūpañca dadyāt śatruvipatkaram | mahiṣīrūpamāsthāya śatruṃ sā vinipātayet | mantreṇānena nikhanettadbhasma ripumandire | śatrumuccāṭayettūrṇaṃ nātra kāryā vicāraṇā | nyasya pāṇitale śatrorākhyānaṃ citibhasmanā | vahnāvadho mukhaṃ kruddhaḥ sthāpayannayutaṃ japan | dhūmāvatīmanuṃ mantrī śatrukṣayaparaṃ nayet | prāgvat karatale nyasya tvarddhayorddhaṃ ripornyaset | jalasthaḥ prajapet mantrī huṅkārānnāśayedarīn | śmaśānāṅgāramādāya kṛtvā puṣpādinārcayet | bhagaliṅgaṃ samābhāṣya manasā karma cintayan | nimbakākacchadānekīkṛtya cāṣṭaśataṃ japet | dadyāddhūpaṃ sādhyanāmnā sadyo vidveṣayedarīn | citākāṣṭhānale kṣīrahomācchāntiḥ prajāyate | rajodhūpapradānena gṛdhrarūpeṇa kālikā | mārayatyarimāgatya śāntinirmālyadhūpataḥ | varāhabāladhūpena hanyādvārāharūpiṇī | p. 494) aśvatthapatradhūpena śāntirbhavati nānyathā | śāntiḥ sarvābhicārasya pañcagavyena jāyate | kṣīreṇāpi ca deveśi ! madhuratritayena ca | kīle kṣeḍatarorvidarbhya vilikhenmantreṇa nāmākṣaraṃ japtvā lekhyapadadvaye tu nikhaneduccāṭanaṃ vidviṣām | tvatpādadvayadhūlikīrṇahaviṣā dattvā dvijebhyo baliṃ tajjaptvā citibhasmakīrtitamarergehe ca tadvadbhavet | vāyavye vilikhecca parṇasahitaṃ japtaṃ sahasrādhikam | japtvā vāyusurā śivākṣadakṛśatve vā na tadrodhakam | cūrṇaṃ tasya ca pallave vinihitaṃ japtaṃ sahasrākṣaraṃ kāntaṃ śatrugṛheṣu tacchirasi vā teṣāṃ kuloccāṭanam | japtvārāme śmaśāne ca nirmālye padagocare | gardabhāvāsabhūmau ca bhūtasthāne catuṣpathe | ūṣare mehanābhūmau puṣpitāvāsameghayoḥ | ānīya śarkarāṃ mantrī digvāsā dakṣiṇāmukhaḥ | śmaśānaloṣṭre nikṣipya tatrāgnau bharjayettathā | cūrṇaṃ tattu japellakṣaṃ prakṣipecchatruveśmani | senāmadhye ca sarveṣāṃ pakṣāduccāṭanaṃ bhavet | garte pipīlikānāntu pādadhūlī ṣaḍānanān | dhṛtānnaṃ saptarātrantu juhuyānmantravinniśi | bhramate kākavat sarvāṃ mahīmāmāraṇādripuḥ | kṛtvā pratikṛtiṃ śatrorjanma-ṛkṣeṇa mantravit | kṛtvā pratiṣṭhāṃ prāṇasya viddhvā marmasu kaṇṭakaiḥ | āyasairmantramāvartya bhaumavārodayādiṣu | dhustūrarasasampiṣṭacitāṅgāreṇa mantriṇā | nityasya pṛṣṭhato baddhvakeśapāśena taṃ japet | śmaśāne śatrumāhūya tadgṛhe nikhanenniśi | vidveṣaṇaṃ bhavet sadyo gaurīśaṅkarayorapi | aśvatthatvaci mantrārṇairdarbhitaṃ sādhyamālikhet | anyadviṣatarostadvajjaptvā tatkṛtyayā nyaset | pūrvoktakaṇṭakaividvān japet piṣṭvā śataṃ śatam | vidviṣṭau bhavatastau tu nāmnāmapi ca tatkṣaṇāt | varṇāṃstān vilikhedviṣākhyamabhitaḥ koṇeṣu mantrākṣaraiḥ saṃruddhān paritaḥ prabhañjanagṛhaṃ madhye ca sādhyaṃ pṛthak | p. 495) aṅgāraiḥ kanakodbhavairapi padairmantraṃ japaṃstāḍayet | kārpāsena raṇe kujārkadivase bhūlokavidveṣaṇam | āpādya pūrvāṃ murtiñca śatrorālikhya śodhayet | ātape niśitāṃ japtvā vahnerupari lambayet | evaṃ saptadinaṃ dravyairājapyālikhya śodhayet | vyomāgnilaśulonmattahiṅgusiddhārthaśūraṇaiḥ | piṇḍairlavaṇasambhūtairunmattadravasaṅgataiḥ | peṣayitvā tena samyag likhenmantrī manuṃ japet | balimadhye khanet kīlaṃ yuktarūpaṃ tathopari | vahniṃ prajvālya taddhyuccairgavyayuktaṃ humejjapet | nikṣipya pratimāṃ tatra japennityaṃ mahāmanum | saptaviṃśaṃ tataḥ kuṇḍaṃ śūnyāgāre ca vā humet | trikoṇaśūladīptāgramekhalātritayānvitam | tatrāpi nikhanet kolaṃ vahniṃ prajvālya pūrvavat | tataḥ pratikṛtiṃ mantrī vahnerupari lambayet | ukta dravyeṇa saṃliptvā ūrddhvapādāmadhomukhīm | raktadravyaiḥ samārādhya prajvālya viṣavṛkṣajaiḥ | indhanaiḥ pratimāyāñca samitprajvalitāṃ humet | āvaraṇādibhirāmartyo layaṃ yāti na saṃśayaḥ || iti dhūmāvatīprakaraṇam || atha kṛtyāparimalaprayogaḥ | trayodaśapaṭale || athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantraṃ parimalātmakam | yena vijñānamātreṇa nāsādhyaṃ bhuvanatraye | rudrajāyā mahāyogī nato gaurīpadaṃ vadet | bhuvanabhayaṅkarīti padaṃ varmāntamuccarenmanum | athavā prathamādanyamathāto brahmaṇaḥ padam | parimala ityādi brahmādyakhaṇḍaparimalaḥ | ṣaḍdīrghayuktabījena mantrārddhenāstrayogiṇā | hṛdayañca tato'rddhena varmāstreṇa śiraḥ kramāt | śikhākavacanetrāstramevaṃ nyāsakramaḥ smṛtaḥ | aṅgirā ca ṛṣirdevī gāyatrīcchanda īritam | siṃhavaktrā ca bhūtānāṃ bhayaṅkariṇyataḥ param | mahākṛtyā devatā cetyuktvā nyāsaṃ samācaret | siṃhānanāṃ kṛṣṇamukhīṃ lambamānapayodharām | daṃṣṭrākarālavadanāṃ trinetrāṃ sarvatojjvalām | kṛṣṇakañcukasaṃvītāṃ vidhūmāgnisamaprabhām | p. 496) triśūlacakramuṣalakhaṭṭāṅgakarapaṅkajām | lelihānāṃ mahajjihvāṃ vidyutprekṣasabhīṣaṇām | dhyātvā kṛtyāṃ vidhānena pūjayenmantravittamaḥ | dhyātvā kṛtyāmarcayati raktaiḥ puṣpaiśca vaśyake | kṛṣṇā māraṇakṛtyeṣu māṃsaraktāsavaistathā | kṛtyāñca madanāṃ sarvakulyāṃ svañchādinīṃ tathā | bhīṣaṇāṃ śrīmatīṃ caiva pratiṣṭhāñca tataḥ param | vidyāmabhyarcayedaṣṭapatreṣu kramaśaḥ sudhīḥ | pūrve tu śāṅkarīnāma śuklavarṇāṃ varānvitām | dvibhujāṃ saumyavadanāṃ pāśāṅkuśadharāṃ śivām | dakṣiṇe bhīṣakānāma lambajihvāṃ sudhāmukhīm | kṛṣṇavarṇāṃ raktamukhīṃ raktamālyānulepanām | caturbhujāṃ siṃhanādāhlādakāñca kapālinīm | khaḍgahastāṃ śiromālāṃ sarvābharaṇabhūṣitām | paścime vāruṇīnāma svarṇavarṇāṃ hasanmukhīm | surudramālikāṃ śubhradaṃṣṭrāmabhayadāṃ sadā | uttare bhīmikānāma caturvarṇabhayaṅkarīm | pūjayitvā japenmantraṃ nityamaṣṭottaraṃ śatam | avāpya viniyogastu kartavyo mantriṇā sadā | kālaṃ viditvā pratimāṃ madhūcchiṣṭena kārayet | dvādaśāṅgulaṃ tat śatrornakhalomasamanvitam | hṛdaye nāmadheyañca phaṭkāraṃ sarvavarmake | amuṣya prāṇa iha cāmuṣya jīva iha sthitaḥ | amuṣya sarvendriyāṇi tathā cāmuṣya vāṅmanaḥ | cakṣuḥśrotraghrāṇaprāṇānihānayatvagniballabhā | iti prāṇaṃ pratiṣṭhāpya maricairlepayettataḥ | mṛtabrāhmaṇacāṇḍālakeśābhyāṃ pādayoḥ pṛthak | baddhvā kāraskaramaye toraṇe cāpyayomukhīm | tasyādho mekhalāyuktaṃ trikoṇaṃ tatra kuṇḍakam | tatra śāvaṃ vidhāyāgniṃ paristīrya śaraistṛṇaiḥ | vibhītakaparidhyā ca kalpayed yasya māraṇam | juhuyānnimbatailāktaiḥ kākolūkasya picchakaiḥ | dārayainaṃ śodhayainaṃ mārayetyabhidhāya ca | aṣṭottaraśatenaiva manunā vidhinā budhaḥ | homānte vidhivat kṛtyāmārādhyāgneśca sannidhau | yo me ekasthagṛho'tidūrastho vāntike'pi ca | p. 497) piva kṛtye'sṛk tasya humityuktvā nivedayet | saṃrakṣāgniṃ vidhānena navarātraṃ samācaret | humed yāvattāvadasya bhavedeva ripormṛtiḥ | arkakṣīreṇa maricaṃ piṣṭvā siddhārthameva ca | jale saṃloḍya mantreṇa ripuṃ dhyātvā niruddhadṛk | kṛṣṇāmbarottarīyāgraṃ pādenākramya tadripum | vajraṃ śūlamiti dhyātvā tasyopari vinikṣipet | navarātrāntare śatrurmriyate nātra saṃśayaḥ | dūrasiddhe citāvahnau tailāsaktairvibhītakaiḥ | juhvato mriyate śatruḥ satyamauśanasoditam | ripoḥ pratikṛtiṃ kṛtvā sādhyarkṣaphalake'male | arkakṣīreṇa maricaṃ piṣṭvā tatraiva lepayet | phaṭkāraṃ hṛdaye kṛtvā śivaṃ nirmāya dhūpakaiḥ | kṣipet kṛṣṇacaturdaśyāṃ japtvā mantraṃ sahasraśaḥ | sadyo'vagāhanaṃ kṛtvā kuryād yasyātmarakṣaṇam | mantraṃ japtvā vidhānena bhedayet saha mudrayā | ṣaṇmāsāt mriyate śatruḥ sandhyayorubhayorapi | vāyunā coddhṛtaṃ parṇaṃ śuṣkaṃ vaibhītakaṃ tataḥ | gṛhītvā ca likhenmantrī kṛṣṇasarpasya śoṇitaiḥ | nāmadheyaṃ riporante vāyubījaṃ prayojayet | nikhanettasya gehe tu kākavaktrāmaye dhruvam | vātoddhūtaiḥ śuṣkaparṇaiḥ kāṣṭhairaśanipātitaiḥ | uṣṭrāsthi ca navāṅgāraiḥ śatroruccāṭanaṃ humet | dūrvāguḍūcīṃ gandhena sarpiṣā tilataṇḍulaiḥ | annaḥ samidbhiḥ pālāśaiḥ śāntiṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | lakṣmīṃ bilvaphalaiḥ patrairnandyāvartaiḥ śriye tathā | vajrapatrairapāmārgairaṅgāraiśca subhadrakaiḥ | madhuratrayasaṃyuktairebhiḥ kuryāttu vaśyakam | uttame panase tantre vāsavasyāpi kathyate | śāntiṃ kṛtvā vidhānena japet parimalaṃ tvidam | mahāvyādhipraśamanaṃ nityamaṣṭādhikaṃ śatam | japedekāgracittastu lokavaśyakaraṃ śubham | manasā cintayedetāṃ gajārūḍhāṃ viyatsthitām || tasya vaśyā bhavet kṣipramaśvārūḍhā tathā bhavet | cauravyāghramṛgādīnāṃ salilādibhayāpahām | sakṛt śravaṇamātreṇa sarvapāpavināśanam | saptābhimantritaṃ toyaṃ pītvā nityaṃ samāhitaḥ | p. 498) medhāvī ca bhavedvāgmī tāvajjaptvābhiṣekataḥ | saptābhimantritaṃ kṛtvā viṣamapyamṛtaṃ bhavet | māsaṃ pakṣaṃ dvimāsañca ṣaṇmāsaṃ vatsarantu vā | evaṃ yaḥ kurute martyaḥ sa puṇyāṃ gatimāpnuyāt | atha vakṣye viśeṣeṇa mahāśāntividhikramam | sarvasiddhikaraṃ puṇyaṃ sarvapāpavināśanam | sarvamudrāpaharaṇaṃ sarvāriṣṭavināśanam | mahāvyādhipraśamanamapasmāravināśanam | yoginībhūtavetālāḥ pretakuṣmāṇḍapannagāḥ | tatra sthāne na tiṣṭhanti ḍākinyādyā viśeṣataḥ | kṛtyāmabhyarcayedvatsa ! yathāvidhipuraḥsaram | ṣoḍaśāraṃ likhet padmaṃ yoniyugmaṃ sabindukam | tanmadhye'ṣṭadalaṃ likhya yakārādīn nyaset kramāt | tanmadhye rasakoṇantu likhenmūlamanuṃ smaran | candrabimbaṃ likhenmadhye tasyorddhve pratimāṃ likhet | tasya madhye nyaset kumbhaṃ vane sragdāmabhūṣitām | tasya madhye nyaset kṛtyāṃ sarvalakṣaṇasaṃyutām | pūjayecca yathānyāyaṃ pāyasantu nivedayet | paritoṣya ghaṭe nyasya cāsitāṅgādibhairavān | asitāṅgo ruruścaṇḍaḥ krodhīśonmattabhairavaḥ | kapālī bhīṣaṇaścaiva saṃhāraścāṣṭamaḥ smṛtaḥ | gandhapuṣpādinābhyarcya tadvāhye kṣetrapālakān | lokapālaṃ yajeddevīṃ tadagre homamācaret | juhuyādājyāpāpāmārgāvakṣatābhiramarṣaṇaḥ | dūrvāgrakhadirāśvatthaṃ pratyekantu śatādhikam | kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi homakarma samācaret | tasya dakṣiṇapārśve tu lakṣmīṃ dhyāyed yathāvidhi | kuṇḍamadhye nyasyeddevīṃ dakṣiṇe tu śriyaṃ smaret | vāmapārśve smareddevīṃ hṛllekhāṃ parameśvarīm | tasyaiva vāmapārśve tu pūjayeddaśa nāyakān | ayutaṃ mūlamantrañca japenmṛtyuvināśanam | ayutaṃ bhrūṇahatyāyāṃ japet parimalaṃ viduḥ | mahāvyādhipraśamanaṃ tāvajjaptvābhiṣekataḥ | evaṃ yaḥ kurute marttyaḥ puṇyāṃ gatimavāpnuyāt | yena jñātaṃ parimalaṃ yasya vaktre sthitaṃ sadā | tasyāvaśyaṃ nivedyeta vyādhibhyo'pi bhayaṃ na hi | p. 499) ityādividhinā candre jñeyaḥ parimalo vidhiḥ | mahāśāntikaraḥ puṃsāṃ duḥkhādivighnanāśanaḥ || iti kṛtyāparimalaḥ || atha jayadurgā | caturdaśapaṭale || durge durge padaṃ coktvā rakṣaṇīti padaṃ tataḥ | tārādivahnijāyānto jayadurgāmahāmanuḥ | jātimadhyagataṃ kṛtvā nyasenmantrapadaṃ budhaḥ | rakṣākarīyaṃ kathitā jayadurgā varmasaṃyutā | śyāmāṃ trilocanāṃ durgāṃ dhyātvā tvenāṃ caturbhujām | śaṅkhaṃ cakraṃ śaraṃ śūlaṃ vahantīṃ raudrarūpiṇīm | yuddhe ca vyavahārādau jayedetajjapānnaraḥ | jayāṃ śrīṃ pūjayennityāṃ śaṅkhañca churikāṃ tathā | jayadurgāmanuḥ proktaḥ kathyate cāparo manuḥ | namo bhagavatītyuktvā jvālāmālinyataḥ param | gṛdhragaṇaparivṛte dviṭhastārādirīritaḥ | oṃ namo hṛdayaṃ proktaṃ bhagavati śirastathā | jvālāmālinī śikhā gṛdhragaṇaparivṛte tataḥ | kavacaṃ svāhāstramityetat jātiyuktaṃ nyasettanau | ayutaṃ niyutañcaitajjayamantraṃ yajejjayī | rudrāṅganāgnijāyābhyāṃ ruddhvā jvālāmukhītyapi | mantrāntaraṃ samākhyātaṃ jvālāmukhyāmanuttamam | dīpatailāktapādo'rddharātre gurudināditaḥ | japedaṣṭasahasrantu trayoviṃśativāsarān | pratyahaṃ sā raupyaṣaṭkaṃ dadātīti na saṃśayaḥ | nārāyaṇīyaṃ kathitamagastyairnavadhā punaḥ | durgā navaprakārākhyā navadurgā viśeṣataḥ | susiddhimicchatā gopyo mānavena samīrayet | puro'pi nṛpate'dyāpi dhārmikasya nyaśeṣataḥ | navadurgāvidhānantu darśayet karmagauravāt || nṛpaśca samyagārādhya mantrañca vividhairdhanaiḥ | bhaktyā sannihitaṃ kuryādrakṣārthaṃ nityamādarāt | āpatsvayaṃ prayoktavyo māraṇādau viśeṣataḥ | tato mantrī prayatnena prakuryānmāraṇakriyām | parairdurddharṣito mantrī rājñe sarvaṃ nivedayet | nivedya vidhivat paścāt mantravarṣeṇa nirdahet | p. 500) smṛtimātreṇa vai mantrī ripūn sarvān vināśayet | pradadyādambikāṃ tasmai sahasraṃ śatameva vā | gavāṃ suvarṇaniṣkāṇāṃ bhūmiṃ vā śasyaśālinīm | sarvaśāntimavāpnoti sarvarakṣākṛtirbhavet || iti phetkāriṇītantre jayadurgāgṛdhragaṇaparivṛtājvālamukhīprayogaḥ || iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe kukkuṭocchiṣṭa- cāṇḍālinīdhūmāvatīkṛtyāparimalajayadurgāgṛdhragaṇa- parivṛtajvālāmukhīprayogarūpapallavakathanaṃ nāma caturthaḥ paricchedaḥ || atha durgotsavaḥ || matsyasūkte mahāmantre uparibhāge ekacatvāriṃśatpaṭale || bhagavānuvāca || atha cāśvayuje śuklapakṣamāsādya nandikām | samārādhya tato durgāṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ | kṛtvā srotojale snātvā tasyāstīre samarcayet | tasyā iti strīliṅganirdeśānnadyāstīre samarcayedityarthaḥ || pūjāprakāro'pi tatraiva || nandāyāṃ pūjayet kumbhe dvitīyāyāñca pustake | tṛtīyāyāṃ tathā khaḍge caturthyāṃ keśaśodhanam | pañcamyāṃ sūryabimbe ca ṣaṣṭhyāṃ bilvasya mūlake | saptamyāṃ patrikāyāntu aṣṭamyāṃ pratimāsu ca | jyeṣṭhānakṣatrayuktāyāṃ ṣaṣṭhyāṃ bilvābhimantraṇam | mūlādyapāde saptamyāṃ patrikāyāḥ praveśanam | pūrvāṣāḍhāyutāṣṭamyāṃ devī pūjyā mahotsavaiḥ | uttareṇa navamyāntu balibhiḥ pūjayecchivām | śravaṇānte daśamyāntu praṇipatya visarjayet | etena devīpurāṇoktasya kanyāsaṃsthe ravau śakraśuklāmārabhya nandikāmiti vacanasya ṣaṣṭhītaḥ prabhṛti navamīparyantaṃ pūjeyamityekatvenoktamiti smārtabhaṭṭācāryavyākhyānam | nandikāpratipaditi durgābhaktitaraṅgiṇyuktaṃ yuktamiti vācyam | mahānavamīvihitaṣaṣṭhyatikrame mānābhāvāditi vacanādevaṃ pratipaditi durgābhaktitaraṅgiṇyuktameva bhadramutpaśyāmaḥ | p. 501) keśaśodhanamiti saptamyarthe prathamā | keśaśodhanakaṅkatikāyāṃ pūjayedityarthaḥ || nakṣatrāṇāmabhāve kṛtyalopaḥ syādityāha tatraiva || nakṣatrāṇāmabhāve'pi ṣaṣṭhyādikramaśastathā | sarvameva vidhiṃ kuryāttārālābhe phalodayaḥ | phalodayaḥ viśiṣṭaphalodaya ityarthaḥ | anyathā nakṣatrābhāve phalābhāvaprasaṅgaḥ syāt | iti pratipadādikalpakathanam | atha pūjādikālastatraiva || jyeṣṭhā vāpyathavā ṣaṣṭhī sāyaṃkāle na cedbhavet | sāyameva tathapi syādbilvaśākhābhimantraṇam | pūrvāṃ ṣaṣṭhīṃ sanakṣatrāṃ sāyaṃ prāptāmapi tyajet | yadā tu patrikāpūjā na paredyurbhaviṣyati | sannikṛṣṭantu yat pūrvaṃ patitaṃ divasasya ca | taddine varaṇaṃ kṛtvā pare śākhāṃ praveśayet | saptamyāntu yadā ṣaṣṭhī niḥsṛtā vā na niḥsṛtā | varddhate saptamī kintu daṇḍamātraṃ pare yadi | pare'hanīti śeṣaḥ | muhūrtamadhikā vāpi navamyāmaṣṭamī bhavet | varddhate daśamī caiva tadā kāryaṃ yathā śṛṇu | na kevalaṃ navamī daśamī ceti cārthaḥ | saptamyāṃ bilvavaraṇamaṣṭamyāntu praveśanam | pūjāṣṭakā navamyāntu daśamyāṃ preṣayecchivām | atra kecit sāmānyavidhiprāptatithibādhabhiyā saptamyāṃ bahukālīnasaptamīyutaṣaṣṭhyāmiti vyākhyānti | tatra ṣaṣṭhī na niḥsṛteti vacanamanākulaṃ veti pratibhāti | yadā ṣaṣṭhau ca saptamyāṃ aṣṭamyāñcāpi varddhayet || svārtha iṇapāṇinividāntu ṇic varddheta | arthāt saptamīti śeṣaḥ | aṣṭamī paragā caiva taddine ca dinakṣayaḥ | tadā ṣaṣṭhyāṃ pūrvadine bilvasya vandanaṃ matam | ṣaṣṭhīsaṃyuktasaptamyāṃ patrikāyāḥ praveśanam | atikalpe tathāṣṭamyāṃ mṛṇmayīñca praveśayet | atikalpe atipratyūṣe || saptamyā saṃyutāṣṭamyāṃ mahāpūjotsavakriyā | navamyāntu baliṃ dadyāddaśamyāṃ preṣayecchivām | navamyāmaṣṭamī yatra navamī parato nacet | p. 502) bhaved vā daśamīviddhā navamī ca pare'hani | tadāṣṭamīnavamyośca dvayoḥ pūjādvayaṃ kila | ekasminneva divase kartavyaṃ balibhiḥ saha | aṣṭakā navamīpūjā trisandhyavyāpinī parā | tadā tadā navamyuktaṃ balidānaṃ pare'hani | trisandhyavyāpinī cet syād yadā pūrvadine'ṣṭamī | daśamīviddhanavamyāntu kuryāt pūjāṃ na saṃśayaḥ | aṣṭakānavamīyogo rātriyogo viśiṣyate | arddharātrau śataguṇaṃ sandhyāyāṃ dviguṇaṃ smṛtam | saptamyādiṣu pūrvāhṇe tārāyogo na cedbhavet | tadāpyārabhya pūrvāhṇe nakṣatrāṃśe samāpayet | daśamyāṃ śravaṇo vyāpī tathotthāya kṛtakriyaḥ | prātaḥ sampūjya vidhivat nṛtyagītapuraḥsaraiḥ | pratīkṣya śrāvaṇaṃ kālaṃ prāpte sampreṣayecchivām | yadi nakṣatramāśritya saptamyādi trikaṃ sthitam | tadaiva śravaṇāpekṣā daśamyāṃ kecidabruvan | śravaṇānte gate rātrau tadante navamī dine | svasvasthānocitaṃ karma dakṣiṇāntaṃ samāpaet | daśamyāntu tadaprāptau dhaniṣṭhāyāṃ yathāvidhi | preṣayedbhagavatīṃ durgāmaśeṣaiḥ śāradotsavaiḥ | navamī daśamīyuktā śravaṇā tu gatā niśi | tadā sampreṣayeddevīṃ navamyāṃ daśamīkṣaṇe | aṣṭamīdinaparyantā rātrau cennavamī bhavet | navamyāmapi kurvīta mahāpūjāṃ mahāniśi | candrodite niśāyāntu yā bhavedaṣṭamītithiḥ | mahāṣṭamīti sā proktā devyāḥ prītikarī parā | tato'nu navamī yā syāt sā mahānavamītithiḥ | pūjādhāramāha tatraiva || citre ca pratimāyāñca mṛṇmayyāṃ śrīphale'pi ca | mahāyonau candrabimbe śilāyāṃ yonimaṇḍale | pustake pāduke khaḍge mahābimbe tathaiva ca | puṇyakṣetre ca gaṅgāyāṃ devīmāvāhya pūjayet || pramākaraṇavidhiniṣedhāvapi tatraiva || na gṛhī mṛṇmayīṃ kuryānna vai tālamayīṃ kvacit | p. 503) trihastāṃ tṛṇagarbhāñca vilvayugme samarcayet || na gṛhī mṛṇmayīṃ kevalamṛttikayā pratimāṃ na kuryāttathā tālamayīṃ sārddhatrihastaparimitāṃ gṛhī na kuryāt | vidhimāha trihastāmiti | trihastāṃ pratimāmityadhikaparimāṇavyavacchedārthamuktam | tena tannyūnapratimākaraṇe na doṣaḥ | mṛṇmayyāḥ pratiprasavamāha tṛṇagarbhāmiti | tena tṛṇagarbhamṛṇmayīpūjane doṣaḥ | cakāro bhinnakrame tṛṇagarbhāṃ samarcayet bilvayugme ceti | brāhmaṇādibhedena bilvayugmasya viśeṣamāha | māhendrasthañca īśasthaṃ brāhmaṇasya praśasyate || ūrddhasthamuttarasthañca kṣatriyasya varānane ! | vāyavyasthañca vaiśyasya śūdrasya ca varānane ! | māhendrasthaṃ tatheśasthaṃ sarveṣāmathavā priye ! | pūrvādisthabilvayugmaphalamāha || māhendrasthe jñānavṛddhirīśasthe sarvakāmadam | vāyusthe ca dhanāvāptiraiśvaryamuttarāsthite | yāmyasthe śatruvṛddhiḥ syāt koṇage maraṇaṃ bhavet | vāyvīśānakoṇasthasya viśeṣaphalābhidhānādatra koṇapadamagninai-ṛtakoṇaparaṃ pāriśeṣyāditi | bilvayugasya śubhalakṣaṇamagrāhyatvañcāha tatraiva || samaṃ vṛttaṃ samaṃ sthūlaṃ śastaṃ kīṭādidūṣitam | na grāhyaṃ parameśāni ! kadācidūrddhvamadhyagam | ūrddhvagetikṣatriyabhinnasyāgrāhyatvam | samamiti sarvasya | yadvā kadāciduktasthānasthasyāprāptādūrddhvamadhyagamapi grāhyaṃ nindyaphalāśruteriti tātparyam | bilvayugmādeścyutidoṣo'pi tatraiva || snānasthāne nīyamāne cyute yugme maheśvari ! | mṛṇmayyāśca cyutiryatra jāyate maraṇaṃ dhruvam | taddoṣapraśamanārthañcāyutaṃ juhuyād ghṛtaiḥ | dhenuñca dakṣiṇāṃ dadyāt śvetāśvaṃ śetachāgalam || iti bilvayugapratimācyutiprāyaścittam | nandāmārabhyadaśamīparyantamutsavaṃ viduḥ | mahāmahotsavaṃ jñeyaṃ tridinaṃ tat prakīrtitam | tadanyadevatāyāgaṃ yaḥ karoti maheśvari ! | na tasya phalamāpnoti so'nte narakamāpnuyāt | devyā bhāgaśataṃ sarvaṃ tasmānnānyaṃ samarcayet | p. 504) punaraṣṭamyāṃ pratimāsu cetyantamabhidhāya | prahare prahare snānaṃ prahare prahare baliḥ | prahare prahare homamannañcābhiṣasaṃyutam | prabhūtabalidānañca navamyāñca praśasyate | navamyā pūjitā devī dadātyanantakaṃ phalam || deśaviśeṣe mūrtiviśeṣo'pi tatraiva || oḍradeśe kaliṅge ca madhyadeśe tathaiva ca | devī cāṣṭabhujā pūjyā ayodhyāyāṃ surāṣṭrake | cohāre caiva śrīhaṭṭe kośale śavavallake | aṣṭādaśabhujā kāryā mahendre ca himālaye | kaurave mathurāyāñca kedāre rāmaṭhe'pi ca | pūjayed dvādaśabhujāṃ makarandre virāṭake | kaumāre caiva gauḍe ca pāripātre ca dakṣiṇe | devī daśabhujā kāryā marahaṭṭe gajāhvaye | pūrṇe caiva tu nepāle kacchaseśe ca kaṅkaṇe | caturbhujā bhaveddevī dvibhujā sāgarāntike | dīpasthānantu kūrmacakraśiraḥsthānam | tattu tantrasārakāreṇaiva dhṛtam | dīpasthānavivarjiteneṣṭakāracitasthānena kadācana devīmarcayedityanena dīpasthāne tṛṇakāṣṭhādimayagṛhe na doṣaḥ | tathā dīpasthānabhinne iṣṭakāmayagṛhe'pi dīpasthānabhinnasya pratiprasavamāha || aiśānyāñca mahendre vā uttare bhavanasya ca | kārayedbhavanaṃ divyaṃ dhanaiśvaryaprasādataḥ | ekatriṃśacca dairghyeṇa pañcatriṃśadathāpi vā | vartulaṃ navahastaṃ vā tūryahastamathāpi vā | vibhidya pārśvayorbhāgaṃ kṛtvā madhyaṃ suśobhanam | caturdikṣu pramāṇena devīṃ tatraiva kārayet | atha siṃhāsanādilakṣaṇam | hastamātraṃ samutsedhaṃ loma tatra samanvitam | siṃhāsanaṃ mahācakraṃ sarvatobhadrameva ca | rajasā maṇḍalaṃ kuryāt pīṭhaṃ tatra niveśayet | kṣīraṃ śrīpatikodbhūtaṃ sahakāramathāpi vā | muṣṭibāhupramāṇena prādeśocchrāyameva ca | prāpte'ṣṭadhā ca kuṭilaṃ catuṣkoṇaṃ samaṃ śubham | bhadrāsanamidaṃ proktaṃ kūrmāsanamathāpi vā | vivāhe saurayāge ca sahakāraṃ vivarjayet | vāruṇaṃ vā maheśāni ! padmakaṃ devadārukam | p. 505) praśastaṃ sarvavedīṣu tathā śālamayāni ca | tato'ruṇena gandhena kuṅkumena gajena vā | mahāyoniṃ likhitvā tu vahiḥ padmadvayānvitam | gajena mṛgamadena || tatra saṃsthāpayeddevīṃ sarvakāmārthadāyinīm | ṣaṣṭhīkartavyakarmāha | nityaṃ nirvarttya vidhivat sāyaṃ ṣaṣṭhyāṃ tato gṛhī | yāyādalaṅkṛto maunī bilvamūlaṃ samāhitaḥ | brāhmaṇān bhojayitvā tu pañcāṅgena praṇamya ca | uttarāśāmukho bhūtvā pīṭhaṃ nirmāya sādhakaḥ | pañca devānnamaskṛtya tataḥ saṅkalpayet sudhīḥ | tryambakeṇaiva mantreṇa vṛkṣaṃ toyena sāpayet | kṣīreṇa pañcagavyena tathā pañcāmṛtena ca | snātvā kumbhatrayeṇāpi sūtramāṇeti vai ṛcā | niṣiktena tu sūtreṇa triguṇena ca pañcadhā | veṣṭayeddakṣiṇāvarte pañca vrīhīṃśca vāpayet | adyāmuke māsyamuke pakṣe etasmin puṇyabhūpredeśe bhavantamambikāśivayoḥ priyataraṃ śāṇḍilyagotraṃ bilvavṛkṣam amukagotro'mukadevaśarmā amukakāmanayā abhinnavṛntaphalayugalayuktāṃ śākhāṃ durgāsvarūpataḥ pūjārthaṃ netuṃ naktamebhirabhyarcya vṛṇe | hastaṃ dattvā vṛkṣamūle phalairmālyaiḥ samanvitam | saṃvāhya taiḥ samabhyarcya sthaṇḍile pūjayettataḥ | gaṇeśamuttaradvāri pūrve caṇḍañca dakṣiṇe | pracaṇḍaṃ paścime caiva vetālañca tataḥ param | madhye ādhāraśaktyādīn sāṅgopāṅgāṃstathaiva ca | mahārajatasaṅkāśāṃ pūrṇacandranibhānanām | nānāratnasamākīrṇāṃ kaṅkaṇaiḥ kaṭakairapi | vibhrājamānāṃ daśabhirbāhubhiḥ sumanoharaiḥ | śaradambhojasaṅkāśavikāśimukhapaṅkajām | indīvarābhairviṣamairlocanaistribhiruttamaiḥ | vidyotayantīṃ nayanairuddāmadyutidāmabhiḥ | triśūlaṃ karabālañca cakraṃ vāṇañca śaktyapi | cintayed vāmabhāge tu kheṭakaṃ pūrṇacāpakam | pāśāṅkuśañca paraśuṃ jvālāmālopaśobhitam | ūrddhvapādaṃ vāmapādaṃ mahiṣoparisaṃsthitam | p. 506) māhiṣaṃ chinnaśirasamadhastāt paricintayet | khaḍgacarmadharaṃ tatra samudbhūtaṃ mahāsuram | bilvavṛkṣasthitāṃ dhyāyet sarvakāmārthadāyinīm | evaṃ dhyātvā maheśāni ! āsanaṃ pratipūjya ca | mūlenāvāhanaṃ kuryāt pradadyādāsanaṃ tataḥ | pādyādikaṃ tato dattvā aṅgapūjāṃ vidhāya ca | pūrvādipatramūleṣu jayantyādīn samarcayet | patrāgre caiva brahmādīn bhairavān patramadhyataḥ | tatrāgatya vṛkṣamūle vṛkṣāgre ca samarcayet | vetālaṃ maṇibhadrañca yakṣakañca tathaiva ca | tripurāntakaṃ samākhyātaṃ kaṇaṃ hetukameva ca | agnijihvarasañcaiva gandhapuṣpaiḥ samarcayet | tato grahān digīśāṃśca tadastrāṇi ca tadbahiḥ || atra dikpālatadastrapūjāyāṃ viśeṣa uktaḥ śāradātilake caturthapaṭale mahāprāmāṇikairlakṣaṇācāryaiḥ | yathā | ante yajellokapālānmūlapāriṣadānvitān | hetijātyadhipopetān dikṣu pūrvāditaḥ kramāt || mūlapāriṣadānvitāniti asyāyamarthaḥ | yadā śaktyāvaraṇe indrādipūjā tadā pratyekaṃ śaktipāriṣadāyeti evaṃ gaṇapatipūjāyāṃ pratyekaṃ gaṇeśapāriṣadāyeti evaṃ sūryapūjāyāṃ pratyekaṃ sūryapāriṣadāyeti | evaṃ viṣṇupūjāyāṃ viṣṇupāriṣadāyeti | hetīti pratiyoge jātyadhipānā pūrvamuccaraṇaṃ paścāddhetīnāṃ mūle hetiśabdasya pūrvanipātaḥ | śastrajātayaḥ svaratejaḥpretarakṣojavavātakṣetrabhūtanāgalokān savāhanān saparivārānityapi jñeyam || dikpālānāha tatraiva || indramagniṃ yamaṃ rakṣo varuṇaṃ pavanaṃ vidhum | īśānaṃ pannagādhīśamadha ūrddhvaṃ pitāmaham | pīto rakto'sito dhūmraḥ śuklo dhūmraḥ sitāvubhau | gauro'ruṇaḥ kramādete varṇataḥ parikīrtitāḥ | teṣāṃ vāhanāni rāghavabhaṭṭadhṛtāni | yathā | airāvatājamahiṣanaramakarahariṇāśvavṛṣabharathahaṃsāḥ | eteṣāṃ bījāni kapilapañcarātre || yānyulomatṛtīyantu dvitīyaṃ lavilomataḥ | caturthakaṃ vilomena vānulomena cāṣṭamam | p. 507) tṛtīyañcānulomena na vilomāt tṛtīyakam | caturthaṃ saptamaṃ varṇaṃ vānulomena saṃsthitam | caturthaṃ khavilomena tṛtīyaṃ gavilomataḥ | surānteṣu sunādābhyāṃ bheditaṃ sarvameva tat | ānupūrvoddhṛtaṃ bījaṃ brahmāṇḍaṃ vāsavādikamiti | etāni bījāni dīrghāṇīti sampradāyavidaḥ | anantabrahmaṇormāyā pāśavī iti kecit | pṛthvyāgnipavanādyantā varuṇānilasendukaiḥ | anantabindusaṃyuktairarcyāḥ pāśena māyayeti | prayogo yathā | oṃ lāṃ indrāya pītavarṇāya surādhipataye vajrahastāya airāvatavāhanāya saparivārāya durgāpāriṣadāya namaḥ | evaṃ rāṃ agnaye piṅgalavarṇāya tejo'dhipataye śaktihastāya ajavāhanāya saparivārāya durgāpāriṣadāya namaḥ | ityādi ūhyam | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena || prayajet svadikṣvamaladhīḥ svajātyadhīrahetiparivārasaṃyutāniti granthakṛdapi || nityātantre || lokapālān yajedante vāhanāyudhasaṃhatān | ityeṣāṃ pūjānantaramāyudhān pūjayet || śāradāyām || vajraṃ śaktiṃ daṇḍamasiṃ pāśamaṅkuśakaṃ gadām | śūlaṃ cakraṃ padmameṣāmāyudhāni kramādviduḥ || merutantre caturthaprakāśe'pi || vajraṃ śaktiṃ daṇḍakhaḍgapāśāṅkuśagadāḥ punaḥ | pūrvatastu tathaiśyānyāṃ śūlacakrāmbujānvitamiti | āyudhānāṃ rūpamuktam śāradāyām || pītaśuklāsitākāśavidyudraktasitāsitāḥ | kurubindapāṭalābhā vajrādyāḥ parikīrtitāḥ | kurubindaḥ padmarāgaḥ || tatra prayogo yathā || oṃ vajrāya vajrahastāya pītavarṇāya vajralāñchitamaulaye savāhanāya saparivārāya durgāpāriṣadāya namaḥ | ityādyūhyam | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena | arcyā vahirnijamalakṣitamauliyuktā svasvāyudhābhayasamudyatapāṇipadmā iti | matsyasūkte || baliṃ dadyādvidhānena homaṃ kuryādvidhānataḥ | yavaṃ kṣīrañca śālyannaṃ śāntyarthañca nivedayet | yakṣebhyo yāvakānnañca bhāṣabhaktamathāpi vā | p. 508) kṛtāñjalistato bhūtvā jānubhyāmavanīṃ gataḥ | tato bodhanamantrāṃśca pāṭhayet surapūjite | aiṃ rāvaṇasya badhārthāya rāmasyānugrahāya ca | akāle brahmaṇā bodho devyāstvayi kṛtaḥ purā | ahamapyāśvine māsi tatastvāṃ bodhayāmi te | ṣaṣṭhyāṃ nakṣatrayuktāyāṃ sāyāhne bodhayāmi te | etadarthaṃ ārdrānakṣatrālābhena pāṭhyaṃ tātparyārthasyāsamatvatattvāditi | śrīśailaśikhare jātaḥ śrīphalaḥ śrīniketanaḥ | netavyo'si mayā gaccha pūjyo durgāsvarūpataḥ | aśeṣasukhalābhāya nārīvibhavahetave | netavyaḥ svodite gehe sarvakāmaprado bhava | merumandarakailāsahimavacchikhare girau | jātaḥ śrīphalavṛkṣa ! tvamambikāśaṅkarapriyaḥ | namaste bilvavṛkṣāya sarvakāmapradāya ca | dātavyaṃ svodite hastaṃ pūjanīyaṃ phaladvayam | mahādevapriyo'si tvaṃ śrīvṛkṣa ! sarvakāmadaḥ | durgāyajñanimittārthaṃ śākhāmekāṃ prayaccha me | tañca ārohayet paścāduttarāśāmukhena ca | kiñciduṣṇena toyena kuśapuṣpaphalākṣatam | śaṅkhe kṛtvā dadedarghyaṃ bilvavṛkṣodbhavena ca | dantakāṣṭhaṃ tato dadyādariṣṭañcānumārjayet | dūrvākṣatena siddhārthaṃ vastrayugmena veṣṭayet || iti bilvavṛkṣanimantraṇarūpaṣaṣṭhīkṛtyam | atha saptamīkṛtyaṃ tatraiva || mūlayuktena saptamyāṃ bhāskare codite priye ! | bilvamūlaṃ tato gatvā gandhapuṣpaiḥ samarcayet | gṛhītvā caiva kaṭṭāraṃ sutīkṣṇaṃ muṣṭisaṃyutam | dvādaśāṅgulakaṃ mānaṃ muṣṭiḥ ṣaḍaṅgulaṃ smṛtam | chindhi chindhi yugaṃ dadyāttārayugmaṃ tathaiva ca | astrāya hṛdayānto'yaṃ chinnamantra udāhṛtaḥ | yugamiti saptamyarthe prathamā yuge arthādvilvayugānvitaśākhāviśeṣe | dadyādarpayet pūrvoktakaṭṭārakamiti śeṣaḥ | rajakasya vastraṃ dadātītivadatra dādhātorapaṇārthakatā | arpaṇamantramāha | chindhi chindhīti na tu chindhi chindītyanena yugaśabdāt trayañchindhītyasya catuṣkatvāpatteḥ | p. 509) chedanamantrastu tārayugmamityādi | chinne chedane mantraśchinnamantra ityarthaḥ | cālanamantrastu | cāmuṇḍe ! calayugmantu cālayadvitayaṃ tathā | śīghrañca mandirañcaiva praviśa pūjālayaṃ padam | tārādyo vahnijāyānto manunānena cālayet || chedanakāle strīprabhṛtīnāṃ dṛṣṭirniṣiddhā yathā tatraiva | strīṇāṃ dṛṣṭiḥ paśordṛṣṭiryathā naiva tu chedane | tathā kuryāt prayatnena śivikāyāṃ praveśayet | pūjādiṣu praṇayet tadāha || unmattaṃ patitaṃ klīvaṃ vāmanaṃ chidrasaṃyutam | na yojayeddaridrañca mantrakuṇṭhaṃ na veśayet | chedane nayane kāle sthāpane ca viśeṣataḥ | bhagne tu maraṇaṃ vidyāt prāyaścittaṃ tadācaret | pārśve dīpayugaṃ dadyādikṣudaṇḍāśrayaṃ dvayam | gṛhapraveśakāle ca ghaṭayugmañca sthāpayet | ghaṭaṃ sammārjanīyuktaṃ raktasūtreṇa gumphitam | cūtapatrasamāyuktāṃ darbhacchedanabhūṣitām | dvāri dvāri nyaset sraktāṃ sapuṣpāṃ śobhanāṃ śubhām | samūlāṃ chinnarahitāṃ toraṇena vibhūṣitām | janateti vat srakśabdāt samūhārthe tāpratyayaḥ | sraktāṃ mālāsamūhaṃ dvāri nyasedityarthaḥ | prāpte pratolikāṃ dvāri gṛhiṇī lakṣaṇānvitā | sādhvībhirnavanārībhiḥ kṛtamaṅgalapūrvakam | bījayedvyajanenāpi vāmadakṣiṇapārśvayoḥ | kaṭutrayaṃ salavaṇaṃ mukhe kṛtvā maheśvari ! | devyāḥ pracumbanaṃ kuryāttataḥ kuryād gṛhāṅgane | patrikāṃ snānapīṭhe ca vastrādīn madhyadeśake | deśaviśeṣe navapatrikākramamāha | māṇādīṃścaiva śrīśaile dhyānyādiṃ malaye girau | kramukādiṃ sāgarānte kacvī caikāmrakādike | rambhādiṃ gauḍe vaṅge ca kaumāre kālarūpake | pratipīṭhe yajedvāpi lakṣmīkāmena sundari ! | rambhā kacvī haridrā ca jayantī bilvadāḍimau | aśoko māṇakaścaiva dhānyādirnavapatrikā | samūlā patrikā grāhyā haridrādhānyakaṃ vinā | p. 510) samūlā eva rambhā syādrāmarambhāṃ vivarjayet | śvetarambhā rājyarambhā tathā caiva sugandhinī | eṣāmekatamaṃ grāhyaṃ bījarambhāṃ vivarjayet | śarkarāsvāduyuktāyāḥ phalaṃ vṛkṣañca santyajet | triputrañcaikaputrañca mṛtavatsañca varjayet | dvijātiropitaṃ grāhyamathavā girisambhavam | brāhmaṇasya gṛhe jātaṃ tīrthebhyo'nyasamudbhavam | antyajasyālaye jātaṃ śmaśānanilayañca vā | śākhoṭamūrddhajaṃ śuṣkaṃ tyājyaṃ syāddūradhukṣakam | evameva ca mṛṇmayyāmānīya śubhajairjalaiḥ | snāpayet śaṅkhatoyena pratimāyāñca darpaṇe | dantakāṣṭhaṃ tato dadyānmantreṇa ca viśeṣataḥ | daśākṣareṇa deveśi ! pañcagavyena cāntaram | pratyekena tataḥ paścāt tathā pañcāmṛtena ca | triśītena triraktena tathā tīrthodakena ca | vedyāmīśānato vātha patrikāyāśca sthāpanam | madhye bilvaṃ vijānīyādathavā ekamūlakam | rambhāvṛkṣe nibadhnīyādviṣṇukrāntālatātribhiḥ | veṣṭayitvā tu rambhāyāṃ hastocchrāye tu yugmakam | pītasūtreṇa vastreṇa veṣṭayenmukuṭānvitam | kusumbharaktaṃ kṣaumaṃ vā dukūlaṃ kīṭakāni ca | varjayet prathamaṃ devi ! hyalaktāktaṃ viśeṣataḥ | mahotsave tataḥ kuryād vedaghoṣapuraḥsaram | kumārīṇāñca sādhvīnāṃ śrāvayecca tathā dhvanim | balikarmaṇi yātrāyāṃ praveśe navaveśmanaḥ | mahotsave ca māṅgalye tatra strīṇāṃ dhvaniḥ śubhaḥ | nirmañchanaṃ tathā kuryāllājajambūphalādibhiḥ | svāgataṃ kuśalapraśnamāsanañca nivedayet | jānubhyāmavanīṃ pretya paṭhenmantraṃ kṛtāñjaliḥ | oṃ śāradīyāmimāṃ pūjāṃ gṛhāṇa tvamihāgatā | svāgatante mahādevi ! viśveśvari ! namo'stu te | dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ saphalaṃ jīvitañca naḥ | āgatāsi yato durge ! māheśvari ! mamāśramam | arghyamannaṃ phalaṃ pādyaṃ mālāṃ malayavāsini ! | gṛhāṇa varade ! devi ! kalyāṇañca pradehi me | caṇḍike ! caṇḍarūpe ! tvaṃ sarvakāmaprade ! śubhe ! | p. 511) gṛhāṇārghyamidaṃ bhadre ! āgaccha mama mandiram | gṛhītvā śāradīṃ pūjāṃ martyamaṇḍalamāgatā | caṇḍike ! tvāṃ namāmyadya puṣpamarghyaṃ pragṛhyatām | caṇḍi ! tvaṃ caṇḍarūpāsi suratejomahābale ! | praviśya tiṣṭha madgehe yāvat pūjāṃ karomyaham | sāmānyārghyaṃ vidhāyātha āsanaṃ pratigṛhya ca | vikirān vikirettatra prāṇāyāmaṃ tataścaret | gaṇeśagrahadikpālān kalase pūjayettataḥ | snāpayecca svamantreṇa varayedarghyapātrakam | dineśārghyaṃ tato dadyādbhūtaśuddhimathācaret | daśākṣareṇa mantreṇa bhāvayedraktabudbudam | tanmadhye rukmabrahmāṇḍaṃ punareva tu bhedayet | tanmadhye cintayeddevīṃ sarvakāmapradāyinīm | jaṭājūṭasamāyuktāmarddhendukṛtaśekharām | navayauvanasaṃyuktāṃ sarvābharaṇabhūṣitām | trinetrāṃ pūrṇavadanāṃ mahiṣāsuramardinīm | triśūlañca tathā cakraṃ khaḍgaṃ vāṇaṃ tathaiva ca | dakhiṇe ca tathā śaktiṃ vāmataḥ kheṭakaṃ dhanuḥ | pāśāṅkuśañca ghaṇṭāñca nāgahāragarīyasīm | adhastānmahiṣaṃ tadvadviśiraskaṃ pradarśayet | śiraśchedodbhavaṃ tadvaddānavaṃ khaḍgapāṇinam | hṛdi śūlena nirbhinnaṃ niryadantravibhūṣitam | devyāstu dakṣiṇaṃ pādaṃ samaṃ siṃhoparisthitam | kiñcidūrddhvaṃ tathā vāmamaṅguṣṭhaṃ mahiṣopari | evaṃ sañcintya manasā pratimāṃ kṛtya sannyaset | ātmānamantarātmānaṃ paramātmānamarcayet | mātṛkānyāsapūrveṇa kalānyāsamathācaret | mantranyāsaṃ tataḥ kṛtvā tāreṇārghyaṃ viśodhayet | arghya syottarataḥ kāryaṃ pādyamācamanīyakam | madhuparkaṃ tataḥ pārśve prokṣaṇyāñca japenmanum | aṣṭakṛtvo japenmantrī gāyatryā rakṣayettataḥ | oṃ durgāyai vidmahe nārāyaṇyai dhīmahi | dhiyo yo naḥ pracodayāditīrayet | tena toyena deveśi ! yāgavastūni secayet | gaṇeśamatha caiśānyāṃ gaṇapaṃ gurupādukām | gurubhyaḥ paramaṃ hyevaṃ parameṣṭhiguroḥ param | guruṃ jñānañca vairāgyamaiśvaryañca yathā kramāt | p. 512) raktaṃ śyāmañca hāritaṃ nīlābhañcaiva pūjayet | dhūmrābhaṃ kanakāvidyudrūpān dharmādikān priye ! | adharmādīni patrāgre agnyādau ca yathāvidhi | adharmañca tathājñānamavairāgyaṃ tathaiva ca | anaiśvaryaṃ kṛṣṇavarṇaṃ pītaraktaṃ vibhāvayet | ajameṣahaṃsavarṇarūpān dharmādikānapi | dvārapārśve mahākālaṃ kapilaṃ kṛṣṇalocanam | nandinaṃ raktapītañca śūlakhaṭvāṅgadhāriṇam | bhujaṅgaśvetasaṅkāśaṃ dvibhujaṃ paṅkajānanam | caṇḍeśañca karālāsyaṃ piṅgorddhvanayanaṃ yajet | adhaḥ kūrmaśivārūḍhāṃ śaraccandranibhānanām | ādhāraśaktiṃ prayajet paṅkajadvayadhāriṇīm | murddhnitasyāḥ samāsīnaṃ kūrmāsanaṃ samarcayet | ūrddhvaṃ brahmaśilāsīnamanantaṃ kundasannibham | adhaścakradharaṃ mūrdhni dhārayantaṃ vasundharām | tamālaśyāmalāṅgīñca nīlendīvaralocanām | abhyarcayedvasumatīṃ sphuratsāgaramekhalām | tatra sañcintayet padmaṃ vikāranavakeśaram | mantrī prakṛtipatrāṇi bhāvayeddaśakarṇikam | bhūstattvañca bhuvastattvaṃ svastattvañca tathaiva ca | sattvaṃ rajastama iti sūryādīnāṃ trimaṇḍalam | punarānantaraṃ vajranakhadaṃṣṭrāyudhāya ca | mahāsiṃhāya varmāstramahāsiṃhamanurmataḥ | dadyādāsanametena mūrtiṃ mūlena kalpayet | gṛhītvā raktakusumaṃ prakuryāt pāṇikacchapam | kṛtvā sampūrṇapātrañca gandhapuṣpākṣatāni ca | hṛdaye sthāpayedbhaktyā dhyātvā purvoktavartmanā | pūjayedupacārādyairmaṇḍale sthāpayettataḥ | āsanaṃ svāgataṃ pṛcched dadyātpādyādikaṃ trikam | madhuparkaṃ tato dadyādaṅgapūjāṃ vidhāya ca | darśayedaṣṭamudrāśca tata āvāhanaṃ paṭhet | oṃ āvāhitāsi durge ! tvaṃ mṛṇmayyāṃ śrīphale'pi ca | sthirā tvaṃ gṛhiṇo bhūtvā gṛhe kāmapradā bhava | ehi durge ! mahābhāge ! patrikā gṛhyatāmiyam | tava sthānamidaṃ bhadraṃ śaraṇaṃ tvāṃ namāmyaham | tvaṃ devi jagatāṃ mātaḥ ! sṛṣṭisaṃhārakāriṇi ! | p. 513) patrikāsu samastāsu sānnidhyamiha kalpaya | āyurdehi dhanaṃ dehi yaśo rājyañca dehi me | santuṣṭā cātra madgehe mano'bhīṣṭaṃ prasādhaya | tataḥ pūrvādipatreṣu rudracaṇḍādikān yajet | rudracaṇḍāṃ pracaṇḍāñca caṇḍogrāṃ caṇḍanāyikām | caṇḍāṃ caṇḍavatīṃ caṇḍarūpāñcaivāticaṇḍikām | agnivarṇāṃ tato madhye ugracaṇḍāṃ samarcayet | sarvā yuvatyo dīptāṅgā varābhayakarāḥ śubhāḥ | raktāḥ pītāmbaradharā nānābharaṇabhūṣitāḥ | tryakṣareṇa ca mantreṇa vāgādyena maheśvari ! | pūjayedaṣṭapatreṣu dalāgreṣu viśeṣataḥ | brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā | vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍā caṇḍikā tathā | daṇḍaṃ kamuṇḍaluṃ paścādakṣasūtramathābhayam | bibhratī kanakachāyāṃ brāhmī kṛṣṇājināmbarā || 1 || śūlaṃ paraśvadhaṃ kṣuraṃ dundubhiṃ candraśobhitam | vahantī himasaṅkāśā dhyeyā māheśvarī sadā || 2 || aṅkuśaṃ daṇḍakhaṭvāṅgaṃ pāśañca dadhatī karaiḥ | dhyeyā bandhūkasaṅkāśā kaumārī kāmadāyinī || 3 || cakraṃ ghaṇṭāṃ kapālañca dadhatī karaiḥ | tamālaśyāmalā dhyeyā vaiṣṇavī vidyutojjvalā || 4 || muṣalaṃ karabālañca kheṭakaṃ dadhatī halam | karaiścaturbhirvārāhī dhyeyā kālānalacchaviḥ || 5 || aṅkuśaṃ tomaraṃ vidyāṃ kuliśaṃ bibhratī karaiḥ | indranīlanibhendrāṇī dhyeyā sarvasamṛddhidā || 6 || śūlaṃ kapālaṃ nṛśiraḥ kvapāṇaṃ dadhatī karaiḥ | muṇḍasraṅmaṇḍitā dhyeyā cāmuṇḍā raktavigrahā || 7 || akṣasrajaṃ raktasravaṃ kapālaṃ nīlanīrajam | vahantī hemasaṅkāśā vyāghrasya carmaṇojjvalā || 8 || raktākṣīṃ daṇḍikāñcaiva nṛsiṃhīṃ śivadūtikām | nārāyaṇīṃ kālikākhyāṃ māyāñcaiva tu bhrāmarīm | aravindāṃ viśālākṣīṃ bhīmāñcaiva sarasvatīm | aparājitāṃ somalatāṃ anantāñca kapālinīm | bhadrakālīñca purata etāḥ ṣoḍaśa nāyikāḥ | caturbhujā yuvatyaśca śaṅkhacakragadāṅkuśāḥ | p. 514) sarvābharaṇasandīptāḥ siṃhasthāḥ śaśiśekharāḥ | bālādyāstryakṣareṇaiva sampūjyā raktavigrahāḥ | kālīvilāsatantre viṃśatipaṭale || ādau daśabhujā pūjyā ghaṭasthāpanapūrvikā | pañca devān prapūjyādau paścānmahiṣamardinīm | tataśca kārtikādīnāṃ pūjāñca yatnataścaret | tataśca patrikāpūjā devīpurāṇasammatā | iti vacanāt patrikāpūjanāt pūrvaṃ kārtikeyādīn pūjayet || devyāḥ kasmin deśe kaḥ pūjya ityāha tatraiva || jayā vāme sthitā vidyā vijayā cāpi dakṣiṇe | vāme ca kārtikaṃ devaṃ dakṣiṇe gaṇapatiṃ tathā | atha kartikeyadhyānamaṣṭādaśapaṭale || sutaptakanakaprekṣaṃ khaḍgapaṭṭidharaṃ varam | soṣṇīṣamastakaṃ devaṃ mayūravaravāhanam | brahmāṇḍābhyantare vīraṃ brahmaviṣṇuśivātmakam | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā daśadhā prajapenmanum | śṛṇu mantraṃ pravakṣyāmi kārtikeyaṃ yathocitam | hrīṃ guhāya kārtikeyāya senānye svāhayānvitā | caturdaśākṣarī vidyā kārtikeyasya kīrtitā | pratimāyāṃ hṛdi sthāne dattvāṅguṣṭhaṃ sulocane ! | daśadhā mantramuccārya prāṇanyāsastato bhavet | atha jayādhyānam || taptakāñcanasaṅkāśāṃ dvibhujāṃ lolalocanām | kaṭākṣaviśikhopetāṃ digambaraparicchadām | divyābharaṇasaṃyuktāṃ dhyāyet siddhipradāyinīm | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā sampūjya prajapenmanum | mantrastu hrīṃ hrīṃ jayāyai hrīṃ hrīṃ | saptākṣarī mahāvidyā jayāyāḥ parikīrtitā | māyādvayajayā ṅe'ntā punarmāyādvayaṃ priye ! | saptākṣarī mahāvidyā kathitā surapūjitā | jayāyā hṛdaye'ṅguṣṭhaṃ dattvā mantraṃ japeddaśa | prāṇasiddhistadā devi ! jāyate nātra saṃśayaḥ | adhunāhaṃ pravakṣyāmi vijayādhyānamuttamam | dalitāñjanasaṅkāśāṃ dvibhujāṃ khañjanekṣaṇām | p. 515) kaṭākṣaviśikhoddīptāmañjanāñcitalocanām | divyāmbaraparīdhānāṃ nānāratnavibhūṣitām | dhyāyettāṃ vijayāṃ nityāṃ sarvasiddhipradāyinīm | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā daśadhā prajapenmanum | mantrastu | vāgbhavaṃ śambhuvanitā nāma sambodhanaṃ tataḥ | māyā ca vāgbhavañcaiva manuḥ saptākṣaraḥ priye ! | vijayāhṛdaye'ṅguṣṭhaṃ dattvā mantraṃ japed yadi | prāṇasiddhistadā devi ! jāyate nātra saṃśayaḥ | atha mayūradhyānam || nānācitravicitrāṅga ! garuḍājjananaṃ tava | anantaśaktisaṃyukta ! kālāhibhakṣaṇaṃ tava | garuḍastvaṃ mahābhāga ! atastvāṃ praṇamāmyaham | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā ekadhā mantramuccaret | māyā bhago nādabindū ṅe'ntanāma sulocanā | saptākṣaraṃ mahāmantraṃ hṛdaye prajaped yadi | prāṇasiddhistadā devi ! mayūrasya bhaveddhruvam || atha mūṣikadhyānam || vṛṣākāra ! mahābhāga ! vṛṣarūpa ! mahābala ! | karmarūpa ! vṛṣastvaṃ hi gaṇeśasya ca vāhanam | namaskaromyahaṃ deva ! pūjāsiddhiṃ prayaccha me | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā kṣipet puṣpāñjalitrayam | māyādvayaṃ samuccārya vadecca mūṣikaṃ tataḥ | ṅe'ntañca vanitāṃ śambhormūṣikasya manuḥ priye ! | prāṇapratiṣṭhā pūrvavat || siṃhadhyānam || siṃhastvaṃ harirūpo'si svayaṃ viṣṇurna saṃśayaḥ | pārvatyā vāhanastvaṃ hi ataḥ pūjāmi tvāmaham || siṃhamantraḥ || māyādvayaṃ samuccārya siṃhāya mahābalāya ca | punarmāyādvayaṃ devi ! manureṣa prakīrtitaḥ | dvādaśākṣarī mahāvidyā siṃhasya parikīrtitā | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā ekadhā mantramuccaret || ūnaviṃśatipaṭale || mahiṣadhyānam || mahiṣastvaṃ mahāvīra ! śivarūpa sadāśiva ! | p. 516) atastvāṃ pūjayiṣyāmi kṣamasva mahiṣāsura ! | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā ekadhā prajapenmanum | māyādvayañca nakulaṃ nādabinduvibhūṣitam | mahiṣañca tathā ṅe'ntaṃ kūrcaṃ māyādvayaṃ tathā | ekādaśākṣarī vidyā bhaktyā te parikīrtitā | atha gaṇeśadhyānam || lambodaraṃ mahākāyaṃ gajavaktraṃ trilocanam | sarvadevamayaṃ devaṃ pārvatīnandanaṃ bhaje | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā ekadhā mantramuccaret | māyāṃ kavargatṛtīyaṃ nādabindusamanvitam | tathā gaṇapatiṃ ṅe'ntaṃ vilomena punarlayam || lakṣmīdhyānam | taptakāñcanasaṅkāśāṃ dvibhujāṃ lolalocanām | kaṭākṣaviśikhoddīptāmañjanāñcitalocanām | śuklāmbaraparīdhānāṃ sindūratilokojjvalām | śuklapadmāsanagatāṃ dhyāyennārāyaṇapriyām | dhyātvā pādyādikaṃ dattvā daśadhā prajapenmanum || mantrastu || māyāṃ kāmañca deveśi ! kamalāntaravāsinī | ṅe'ntaṃ kāmaṃ tato māyāṃ lakṣmīdevyā daśākṣaram || atha sarasvatīdhyām | śaṅkhendukundasaṅkāśāṃ dvibhujāṃ padmalocanām | kaṭākṣaviśikhoddīptāṃ divyāmbaraparicchadām | divyābharaṇaveśāḍhyāṃ vāgrūpāṃ paramāṃ bhaje || sarasvatīmantro yathā || māyāñca vāmakarṇañca bindunādasamanvitam | sarasvatyai punarbījadvayañcāṣṭākṣarī matā || brahmadhyānam || taruṇādityasaṅkāśaṃ caturvaktraṃ caturbhujam | caturvedamayaṃ vaktraṃ dharmakāmārthamokṣadam | brahmamantraḥ || māyāṃ kavargasyādyantu nādabindusamanvitam | brahmaṇe namaścavargādyaṃ nādabindusamanvitam || māyāṃ saptākṣaraṃ mantraṃ brahmaṇaḥ parikīrtitam | p. 517) sāvitrīpūjanaṃ bhadre ! śṛṇuṣva kathayāmi te || sāvitrīdhyānam || taptakāñcanavarṇābhāṃ dvibhujāṃ lolalocanām | divyābharaṇaveśāḍhyāṃ divyāmbaraparicchadām | sindūratilakoddīptāmañjanāñcitalocanām | sāvitrīmantrastu || māyāṃ sāṃ sāvitryai tataḥ puraḥ sāṃ māyāṃ tataḥ param | saptākṣaramidaṃ devi ! sāvitryāḥ parikīrtitam || atha navapatrikāpūjā matsyasūkte || rambhāñca dvibhujāṃ pītāṃ śūlapustakadhāriṇīm | pūjayet kāmabījena mantreṇānena śaṅkari ! | durge ! devi ! samāgaccha sānnidhyamiha kalpaya | rambhārūpeṇa me devi ! śāntiṃ kuru namo'stu te || 1 || khaḍgaśūlāṅkuśadharamabhayaṃ dadhatī karaiḥ | mahiṣāsurayuddhe tvaṃ kacvīrūpāsi suvrate ! | śakrasyānugrahārthāya āgaccha mama mandiram || 2 || māyābījena sā pūjyā haridrāmatha cintayet | dvibhujāṃ pītavasanāṃ trinetrāṃ khaḍgadhāriṇīm | mahiṣasthāṃ viśālākṣīṃ ambaraṃ vāmahastake | haridre ! varade ! devi ! umārūpāsi suvrate ! | mama vighnavināśāya pūjāṃ gṛhṇa sureśvari ! || 3 || jayantīṃ raktavasanāṃ pītāñca caṇḍamālinīm | śūlacakradharāṃ caiva sarvālaṅkārabhūṣitām | niśumbhamathane caiva sendrairdevagaṇairapi | pūjitāsi jayanti ! tvamasmākaṃ varadā bhava || 4 || vipaddhantrīñca dvibhujāṃ mahāvṛṣabhavāhinīm | śvetāmabhītivaradāṃ gagane tu samarcayet | mahādevapriyakaraḥ sarvadevarataḥ sadā | umāprītikaro yasmāt tasmāt tvāṃ praṇamāmyaham || 5 || dāḍimīpatrikāṃ raktāṃ raktābharaṇabhūṣitām | raktavastradharāṃ saumyāmarddhendukṛtaśekharām | caturbhujāṃ trinayanāṃ mahiṣoparisaṃsthitām | khaḍgacarmadharāṃ skandhe vāmenotpalapustikām | mandareṇaiva bījena bālādyena samarcayet | siddhamantraṃ purā jātaṃ raktabījasya sammukhe | umāprītikaraṃ yasmāttasmāttvāṃ praṇamāmyaham || 6 || p. 518) aśokapatrikāṃ raktāṃ sindūrāruṇavigrahām | vāṇacāpadharāṃ saumyāṃ padmasthāṃ nāgavāhanām | haraprītikaro vṛkṣo hyaśokaḥ pāpanāśanaḥ | umāprītikarastvaṃ hi māmaśokaṃ sadā kuru || 7 || śyāmāṅgīṃ māṇapatrīñca nīlanīrajadhāriṇīm | mahiṣasthāṃ trinetrāñca kanyābījena cārcayet | patre vasasi kaumāri ! māṇavṛkṣe śacīpriye ! | mama cānugrahārthāya pūjāṃ gṛhṇa yathāsukham || 8 || dhānyavṛkṣe nimagnāñca dvibhujāṃ śvetavigrahām | śvetapadmopraviṣṭāñca varābhayakarāṃ śubhām | śrībījena satāreṇa pūjayet kamalānanām | jagatprāṇahitārthāya brahmaṇā nirmitaṃ purā | umāprītikaraṃ dhānyaṃ śāntiṃ kuru namo'stu te || 9 || vahiḥ pīṭhe jayantyākhyāṃ dikpatīn sāyudhāṃstathā | upacāraiḥ samabhyarcya hṛṣṭapuṣṭikarān punaḥ | kumudotpalapadmāni kundaśephālikājavāḥ | vakulaṃ tagarañcaiva puṣpāṣṭakamudāhṛtam | mantraṃ japedaṣṭaśataṃ homaṃ kuryād yathāvidhi | balidānāntare caiva pādaṃ saṃśrapayeccarum | kṛtāñjalistataḥ kṛtvā jānuspṛṣṭamahītalaḥ | paṭhet stotraṃ yathānyāyaṃ vāgvījādyantasaṃyutam || atha stotram | durgāṃ śivāṃ śāntikarīṃ brahmāṇīṃ brahmaṇaḥ priyām | sarvalokapraṇetrīñca praṇamāmi sadāmbikām | maṅgalāṃ śobhanāṃ śuddhāṃ niṣkalāṃ paramāṃ kalām | viśveśvarīṃ viśvamātāṃ caṇḍikāṃ praṇamāmyaham | īśānamātaraṃ devīṃ sarvalokabhayāpahām | brahmeśaviṣṇunamitāṃ praṇamāmi sadā umām | viśvasthāṃ viśvanilayāṃ divyasthānanivāsinīm | yoginīṃ yogamātāñca caṇḍikāṃ praṇamāmyaham | īśānamātaraṃ devīmīśvarīmīśvarapriyām | praṇato'smi sadā durgāṃ saṃsārārṇavatāriṇīm | ya idaṃ paṭhati stotraṃ śṛṇuyādvāpi bhaktitaḥ | sa muktaḥ sarvapāpebhyo modate durgayā saha | pañcaghoṣeṇa bheryādigītavādyādinisvanaiḥ | p. 519) divāvasāne snātvā tu sāyaṃsandhyāṃ samāpya ca | paścimāśāmukho bhūtvā gandhamālyairalaṅkṛtam | dhyāyet pūrve devīrūpaṃ haṃsamantreṇa vāgyataḥ | dadyādarghyaṃ namaskuryāttato devīgṛhaṃ vrajet | pañcopacārairvidhivat pūjayet parameśvarīm | haviṣyānnaṃ tato bhaktvā dantakāṣṭhañca bhakṣayet || iti saptamīkṛtyam || athāṣṭamīkṛtyam || tataḥ kalpaṃ samutthāya aṣṭamyāṃ prātareva ca | nadītīraṃ tato gatvā snānaṃ kuryāt samāhitaḥ | abhāve srotastoyena yatra sūryasya darśanam | svasti tato vācayitvā pañca devānnamasya ca | snānaṃ homaṃ samuddiśya balinirdeśanaṃ nutim | yathā praharapūjā ca arddharātre viśeṣataḥ | navamyāñca tathā pūjāṃ daśamyāñca visarjanam | tarpaṇaṃ brāhmaṇānāñca gotroddeśaṃ svasaṃjñakam | evaṃ saṅkalpya matimān devyāḥ snānaṃ samācaret | tārārkavacanaṃ ṅe'ntaṃ caṇḍikāhṛdayaṃ tataḥ | pānīyasya ca kathitaṃ kṣīrasya śṛṇu sundari ! | māyāṃ gāṃ gauryai hṛdayaṃ pañcagavyasya ca śṛṇu | tārāṃ vāṇīñca netrābhyāṃ sarvato hṛdayāntakam | māyāntanuvudāñcaiva hṛdayārṇañca śarkarām | tārāṃ māyāñca giriśe ! madhumantra itīritaḥ | māyāṃ śikhāyai nama iti punaḥ pānīyakena tu | tāraṃ cakraṃ bhadrakālī kavacāyeti dadhimantra udāhṛtaḥ | vāgbhavādyañca tailasya māyāṃ gauryai namaḥ sthitam | uṣṇodakasya deveśi ! tathā guḍaghṛtasya ca | vāṅmantreṇa maheśāni ! tathaivekṣurasena ca | anukte caṇḍikāśāntaṃ yaccāntena maheśvari ! | daśākṣareṇa mantreṇa nānāgandhodakena ca | triraktena trigandhena triśītena maheśvari ! | phalodakaistīrthatoyaiḥ puṣpatoyaiḥ kuśodakaiḥ | ghaṭasthāpanaṃ tataḥ kṛtvā pīṭhapūjāṃ samāpya ca | pūrvavaddhyānaṃ dhyātvā ca mantreṇāropayettataḥ | āgatāṃ svāgatāṃ pṛccheddayāt pādyādikaṃ tataḥ | p. 520) gāyatryā snāpayeddevīmaṅgapūjāṃ vidhāya ca | madhuparkaṃ tato dadyāt punarācamanīyakam | pūrvādipatre sampūjyā jayantyādyāśca mātaraḥ | jayantī maṅgalā kālī bhadrakālī kapālinī | durgā śivā kṣamā dhātrī svāhā svadhā tataḥ param | tatraiva ca dalāgreṣu rudracaṇḍādikā api | rocanābhāṃ rudracaṇḍāṃ pracaṇḍāmaruṇaprabhām | caṇḍogrāṃ kṛṣṇavarṇāñca śyāmāñca caṇḍanāyikām | śuklābhāṃ caṇḍarūpāñca dhūmrāṃ caṇḍavatīmapi | aticaṇḍāṃ pāṇḍurābhāṃ pītavarṇāntu caṇḍikām | vāgādyena tu mantreṇa tārādihṛdayāntakam | agnivarṇāmugracaṇḍāṃ madhye tu paripūjayet | pūrvādiṣvaṣṭapīṭheṣu catuḥṣaṣṭhīḥ samarcayet | brāhmī māheśvarī caiva kaumāri vaiṣṇavī tathā | pañcopacārairvidhivajjayantyādi tataḥ param | jayantī maṅgalā kālī bhadrakālī kapālinī | durgā śivā kṣamā dhātrī pūjanīyāḥ prayatnataḥ | dakṣiṇaprānteṣu devyāḥ svāhāñcaiva svadhāṃ tataḥ | ambikāṃ carcikāñcaiva tathā kātyāyanīmapi | raktadantikāñca sarvādimaṅgalāñca tataḥ param | śākambharīṃ bhrāmarīñca śivadūtīṃ tataḥ param | mahākālīñca gauriñca tarjanīṃ bhāvinīṃ tathā | mahāmohāñca prayajet tathā caiva bhayaṅkarīm | tataḥ paścimaprānteṣu bhīmāṃ padmāṃ śacīṃ tathā | medhāñcaiva mahāmāyāṃ sāvitrīṃ vijayāṃ jayām | devasenāṃ dhṛtiñcaiva puṣṭiṃ dhṛtiñca bhrāmarīm | mahāmāyāṃ mahādevīṃ mahāmedhāṃ tathaiva ca | kāmeśvarīmuttarasyāṃ kāmadāmapi cārcayet | bhrāmarīṃ kālarātriñca mahārātriṃ tathaiva ca | cakreśvarīṃ tataścaiva pūjayedbhagamālinīm | dhūmrāṃ bhīmāñca śāntāñca vidārīñca mahāmbikām | lakṣmīñcaiva suparṇāñca mahogromāṃ tathādarāt | kuladevīṃ tryakṣareṇa mantreṇa ca samarcayet | vaṭukān pūjayed dvāre dvau dvau kṛtvā vibhāgataḥ | siddhākhyañcaiva sandehaṃ kālaputrākhyameva ca | p. 521) kriyākulanibhañcaiva mantrāṅgaṃ devi ! pūttrakam | mandareṇaiva bījena satāreṇa prapūjayet | bhairavānasitāṅgādīn kṣetreśāṃśca yajet kramāt | hetukaṃ tripurāṅgañca agnijihvaṃ tathaiva ca | kālāsyañca karālāsyamekapādañca bhīmakam | anugrahañcorddhabhāge adhaśca nāsikeśvaram | nārasiṃhena bījena satāraṃ hṛdayāntakam | vahiḥ pīṭhe cārcayedvai tena bījena sādhakaḥ | jambhakaṃ maṇibhadrañca pūrṇabhadraṃ tathaiva ca | virūpañca virūpākṣaṃ citrakuṇḍalamityapi | citrākṣaṃ citrarūpañca kelimālinameva ca | varendraṃ nandinaṃ siṃhaṃ grahān lokapatīn yajet | ādityādigrahā ye ca ye grahāḥ krūrakarmaṇaḥ | tithayo vāsarāḥ sarve teṣāṃ hi sannidhau sthitāḥ | te pūjārthamihāyāntu pūjayiṣyāmi tānaham | krūrakarmaṇa iti chāndasatvāt hrasvaḥ | athāstrapūjā || dakṣiṇādikrameṇaiva devyastrāṇi prapūjayet | pratimantraiḥ svabījaiśca gandhacandanapuṣpakaiḥ | iyaṃ yena dhṛtā kṣauṇī hataśca mahiṣāsuraḥ | tridhārāya ca śūlāya tasmai śuddhātmane namaḥ | asirviśasanaḥ khaḍgastīkṣṇadhāro durāsadaḥ | śrīgarbho vijayaścaiva dharmapāla ! namo'stu te | ityaṣṭāveva prayajettīkṣṇadhārābhirālikam | cakreśvarītimatreṇa lauhadaṇḍaṃ tathaiva ca | sudarśana ! mahācakra ! daityarājabhayaṅkara ! | tripurāntakaraḥ śrīmān cakravarya ! namo'stu te | cārvaṅgagaṇasampanna ! cakrāya ca namo namaḥ | satāraścakramantro'yaṃ sarvavighnavināśanaḥ | namo'stu pañcavāṇāya nirmalāya mahātmane | pañcatattvasvarūpāya pañcavāṇāya vai namaḥ | śaktistvaṃ sarvabhūtānāṃ vyāpakānāñca vyāpakam | kālākālamavaṣṭabhya śaktivarya ! namo'stu te | ramābījaṃ satārañca sajayaṃ mantramīritam | vāmādivāmataḥ pūjyāḥ paścānmantrairyathāvidhi | dharmapradastvaṃ samare dharmāṇāmāyudho'pyasi | p. 522) rakṣaṇīyastvayā yasmāt varānagha ! namo'stu te | dhṛtaṃ kṛṣṇena rakṣārthaṃ saṃhārārthaṃ hareṇa ca | trayīmūrtiñca sagaraṃ dhanurastraṃ namāmyaham | atyantaṃ rāmakṛṣṇābhyāṃ dhanuṣe vahnivallabhā | vijayādiśarāntañca dhanurmantra udāhṛtaḥ | nāgarāja ! mahāpāśa ! anantavaraṇāya ca | nirmito viṣṇunā yasmādataḥ pāhi namaḥ svadhā | caṇḍikāyāḥ pradattāsi sarvānubālavarhiṇī | churike ! rakṣa māṃ nityaṃ śāntiṃ kuru namo'stu te | churikāyai ca ṭhadvayam | ghaṇṭāyāḥ śṛṇu mantrañca koṇāntena ca sundari ! | paritaḥ pūjayenmantrān devāṃścaiva ṛṣīnapi | pīṭheśāṃścaiva jīveśānupacārairanantaram | tatraiva ca śivaṃ viṣṇuṃ vanitārañca pūjayet | vedoktairāgamoktaiśca tathā paurāṇikairapi | mantrairyathā vibhāgena svatantroktaiḥ prayatnataḥ | śubhreṇa dadhisūktena gāyatryā tadanantaram | mantraṃ japtvā stutiṃ kuryāddhomaṃ kuryāddaśāṃśakam | prasādanaṃ tataḥ kuryādimaṃ mantraṃ paṭhettataḥ | yanmayopahṛtaṃ kiñcit puṣpagandhānulepanaiḥ | tat sarvamupayuñjīta prasīda varadā bhava | puṣṭīṃ prajñāṃ dhṛtiṃ medhāmārogyaṃ bhūtimeva ca || atha ṣoḍaśopacāramantrāḥ || prasīda jagatāṃ mātaḥ ! saṃsārārṇavatāriṇi ! | mayā niveditaṃ bhaktyā āsanaṃ saphalaṃ kuru || 1 || āsanaparimāṇantu mātṛkābhedatantre pañcamapaṭale || caturaṅgulavistāraṃ raupyanirmāṇapīṭhakam | alaṅkāraṃ yathāyogyaṃ puruṣastu nivedayet | mūlaprakṛtirūpeṇa sūyate sacarācaram | pūjāmahaṃ vidhāsyāmi svāgatante maheśvari ! || 2 || durgandhi paramāmodaṃ paraṃ vāgīśvareśvarī | pādyametanmayā dattaṃ prasīda bhuvaneśvari ! || 3 || dūrvātaṇḍulasammiśraṃ karpūrāgurupūritam | arghyaṃ dattamidaṃ gṛhṇa mattastribhuvanārcite ! || 4 || āpo nārāyaṇaḥ sākṣādapsu sarvaṃ carācaram | nivedayāmi te devi ! adbhirācamanīyakam || 5 || p. 523) vājimedhaphalāvāptyai mayā dattaṃ varānane ! | madhuparkaṃ pratīcchastra mātarme bhuvaneśvari ! || 6 || punarācamanīyamapyācamanīyamantreṇa vā dadyāt || 7 || śaṅkhasthamudakaṃ puṇyaṃ sugandhi sumanoharam | niveditaṃ mayā devi ! snānīyaṃ pratigṛhyatām || 8 || tvaṃ devi ! parameśāni ! paraṃbrahmasvarūpiṇi ! | gṛhṇa vastramidaṃ devi ! yajñasūtramidaṃ śubhe ! || 9 || jyotiṣāṃ jyotirekastvamanādinidhanaṃ na te | mayā dattamalaṅkāramalaṅkuru namo'stu te || 10 || sugandhi durgamaṃ nānyaṃ kumudotpalamālinam | sitapītāruṇādānaṃ gṛhṇa puṣpaṃ varānane ! || 11 || dhūpaṃ guggulusaṃyuktaṃ candanāgurucarcitam | daśāṣṭāṅgasamudbhūtaṃ gṛhāṇa parameśvari ! || 12 || paraṃ jyotiḥ paraṃ brahma jagadekaṃ sanātani ! | bhūtaye mama deveśi ! dīpo'yaṃ pratigṛhyatām || 13 || yaddattaṃ parayā bhuktyā phalamūlādikaṃ mayā | gṛhāṇa parameśāni ! naivedyaṃ sumanoharam || 14 || mātṛkābhedatantre || naivedyaṃ vividhaṃ ramyaṃ nānāphalasamanvitam | śarkarāsaṃyutaṃ kṛtvā pāyasañca nivedayet | matsyasūkte || aśeṣajagadādhārabhūte ! trailokyavandite ! | pradakṣiṇamahaṃ vande vidvatsu pādapaṅkajam || 15 || dhānyamudgakalāyasya rajovasya tilasy ca | prakaṭānekaphalayugracanāṃ vinivedayet || 16 || prāṇān rakṣa yaśo rakṣa puttradāradhanāni ca | sarvarakṣākarī yasmāttvaṃ devi ! bhuvanatraye | atra balidānoktasmārtabhaṭṭācāryalikhitābhilāpavākyavad dravyaviśeṣe'pi kāmanāviśeṣeṇābhilāpa uktastatraiva || dravyadānocitaṃ vākyaṃ śṛṇu vakṣye samāsataḥ | yādṛśaṃ kalpasampūrṇaṃ tat prayaccha varānane ! | tato yathābhimatavijayakāmo gandhamahaṃ dadāmīti gandhaṃ dadyāt | kalpakoṭisvarganivāsakāmaścandanāgurukarpūrakuṅkumairanu-lepanamahaṃ dadāmīti miśritānulepanaṃ dadyāt | tataḥ puṣpaṃ daśasuvarṇadānaphalaprāptikāmo nānāvidhayuktapuṣpamahaṃ dadāmīti uddiśya jātīyuktavimuktacampakabilvapatrotpalakumuda- mallikākāñcanśephālikākahlārakaravīrajayantībandhūkayathā- kālaprāptajalajāraṇyajaparvatasambhūtoktānuktapuṣpāṇi dadyāt | p. 524) adya rājasūyayajñaphalaprāptikāmo bilvapatramālādvayaṃ dadyāt | tataḥ puṣpadānatriguṇaphalaprāptikāmaḥ karavīramālyamahaṃ dadāmīti uktvā nānākarmaviracitakṛtyaṃ vakulamālyaṃ dadyāt | adya gosahasradānaphalaprāptikāmo mālatīmālādvayaṃ raktotpalañca dadyāt || tato vājapeyaphalaprāptikāmo dhūpamahaṃ dadāmīti bahuvidhadhūpaṃ dadyāt | aśvamedhaphalaprāptikāmo ghṛtapradīpamahaṃ dadāmītyuddiśya ghṛtena dīpamālāyāṃ dīpolkāñca dadyāt | tato gomedhaśatayajñaprāptikāmo hṛdyanānāphalānvitapatrapuṣpopetabahuvidhānnapānatāmbūlādīni medhyānyamūni dadyāt | tataḥ puṣkarādhikaraṇakadaśasuvarṇatāradānaphalaprāptikāmaḥ stavakādiphalapañcaśasyaprarūḍhadhānyaśālūkapadmamṛṇālāni yathāsambhavamedhyamatirūpāṇi dadyāt | etadvastratantusaṃkhyavarṣasahasrāvacchinnaśivadurgālayamodana-kāmo netrakṣaumādiyathāsambhavavastrāṇyahaṃ dadāmīti uktvā sūkṣmamṛdurūpāṇi vastrāṇi dadyāt | tato gaṅgādhikaraṇakadaśagodānaphalaprāptikāmaḥ sottarīyayajñasūtraṃ dadāmītyuddiśya dadyāt | tato gosahasradānaphalaprāptikāmaḥ suvarṇamahaṃ dadāmītyuktvā dadyāt | tataḥ svargādhikaraṇakadīpyamānakāmaśchatramahaṃ dadāmīti chatram | agniṣṭomayajñaphalaprāptikāmaścāmaramahaṃ dadāmīti cāmaraṃ dadyāt | adya dīrghāyurārogyavijayāvacchinnavipulabhogaprāptikāmaḥ adya candrāṃśujanmaṇisamaḥ atisaubhāgyakāmaḥ rūpadhānyakanyāyutasahasrāvacchinnadurgālokaprāptikāmaḥ sopadhānaśayyāpādukādīni dadyāt | dattvā baliṃ tataḥ kuryāt kṛṣṇacchāgaṃ parātparam || balidānasya viśeṣo'gre vakṣyate | p. 525) japtvā pradakṣiṇaṃ kuryāt stutipāṭhaṃ sadācaret | atha stutiḥ || nārada uvāca || oṃ bhagavati ! bhayocchede ! kātyāyani ! ca kāmade ! | kauśiki ! tvaṃ maheśāni ! kālike ! tvāṃ namāmyaham || 1 || pracaṇḍe ! puttrade ! devi ! sūprīte ! suranāyike ! | kuladyotikare ! cogre ! pārvati ! tvaṃ prasīda me || 2 || durgottāriṇi ! durge ! tvaṃ sarvāśubhanivāriṇi ! | sarve ! sarvārthade ! devi ! bhava tvaṃ varadā mama || 3 || caṇḍogre ! varade ! devi ! pracaṇḍe ! vijayaprade ! | dharmārthakāmade ! devi ! kātyāyani ! namo'stu te || 4 || janmāntarasahasreṣu tiryagyonigatasya ca | aghaṃ saṃhara me devi ! jñānato'jñānataḥ kṛtam || 5 || śāntipuṣṭiprade ! devi ! mātastrailokyatāriṇi ! | namasyāmi jagaddhātri ! tvāmahaṃ bilvabhāvini ! || 6 || namaste'stu śive ! devi ! sarvavyāpini ! śāṅkari ! | nijadharmādikaṃ kāmyaṃ kalyāṇañca pradehi me || 7 || sarveṣāṃ nāthabhūtāsi tvamevaikākinī yataḥ | tasmānnamāmi deveśi ! prasannā varadā bhava || 8 || iyaṃ sarveśvarīpūjā yanmayā devi ! te kṛtā | pūrṇā bhavatu sā sarvā tvatprasādānmaheśvari ! || 9 || jātasya yajamānasya garbhasthasya ca dehinaḥ | mā bhūttatra kule janma yatra devī na caṇḍikā || 10 || ityaṣṭamīkṛtyam || atha niśīthakṛtyam || arddharātrau tataḥ kuryād divase vā samāhitaḥ | sandhyāyāṃ vā maheśāni ! śaraṇāmbhasi pūrvakam | aṣṭamyāñca navamyāñca śivikāyāṃ yathecchayā | niśāyātrāṃ prakurvīta sandhyāyāṃ rajanīmukhe | tataḥ sampūjayedbhaktyā balibhiḥ pāyasādinā | nṛtyagītavicitraiśca vādyairuccāvacairapi | raktapuṣpasya kusumaṣṭamyāñca nivedayet | sahasrasaṃkhyakairdevi ! vakulairvā manoramaiḥ | puṇḍarīkantu yo dadyādarddharātrau viśeṣataḥ | sarvān kāmānavāpnoti śatamaṣṭottaraṃ tathā | p. 526) atha navamīkṛtyam tatraiva || navamyāṃ pūrvavat pūjā kartavyā bhūrtimicchatā | devyai navamyāṃ sandhyāyāṃ piśitānnaṃ saśarkaram | dadyād yadi tadā madyavarjitaṃ tadarānvitam | araṃ kāñjikam || śāntiṃ kṛtvā dadeddhenuṃ dakṣiṇāṃ vidhivad yathā | dakṣiṇāṃ vastrayugmañca ācāryāya nivedayet | paritoṣaṃ punardānaṃ vidhijñāya ca kāñcanam | dhānyaṃ vāmastathā tāmraṃ brahmaṇe dhānyakāñcanam | ṛtvije'pi tathā dhānyaṃ satilaṃ kāñcanaṃ tathā | brāhmaṇāṃśca kumārīśca anyānapi ca pūjayet | dīnāndhakṛpaṇānāñca bhaktitaḥ pūjanaṃ caret | dadyāduktamarkabhojyaṃ dinabhojyaṃ viśeṣataḥ || patiranyaṃ yadā dorbhirbalidānādyaśāntaye | śivabhaktān pūjayecca śivābhaktān viśeṣataḥ | śivabhaktāśca ye kecid viṣṇubhaktāśca pārvati ! | gṛhaṃ praviśya ca punargītavādyapuraḥsaram | gṛhaṃ sampūjayedbhaktyā bhuñjīta bāndhavaiḥ saha || iti navamīkṛtyam || tatraiva | prātareva daśamyāntu nityaṃ nirvartya sādṛtaḥ | jānubhyāmavanīṃ gatvā idaṃ saṃśrāvayettataḥ | oṃ kāli ! kāli ! mahākāli ! kālike ! pāpanāśini ! | kāli ! karālaniṣkrānte ! kālike ! tvāṃ namo'stu te | siṃhavāhini ! cāmuṇḍe ! pinākadhanuvallabhe ! | upahāraṃ gṛhītvaivaṃ prasīda parameśvari ! | oṃ uttiṣṭha devi ! cāmuṇḍe ! śubhāṃ pūjāṃ pragṛhya ca | vraja tvaṃ srotasi jale vṛddhau ca sthīyatāmiha | nirmālyadhāriṇī pūjyā cāṇḍālī gandhacandanaiḥ | samarpayitvā mantreṇa mantrametadudīrayet | nimajyāmbhasi sampūjyā parikālārcite jale | puttrāyurdhanavṛddhyarthaṃ sthāpitāsi jale mayā | yajamānaḥ svayañcaiva caṇḍikāṃ preṣayecchivām | na vīkṣeta maheśānīṃ na nagnāṃ preṣayejjale | daśamyāṃ śravaṇāprāpte apsu nikṣipya dārakaḥ | alābhe kevalāyāntu na niśāyāṃ kathañcana | pūjopahāradravyāṇi ācāryāya nivedayet | tadarddhañca vidhijñāya tadarddhañcaiva brahmaṇe | p. 527) taccheṣaṃ ṛtvije dadyāt paritoṣaṃ tathaiva ca | pūjālayaṃ na vīkṣeta gṛhasthaḥ svaṃ kadācana | apsu nikṣipya deveśīṃ brāhmaṇāyopapādayet | devīsthitagṛheṇāpi yo gṛhaṃ kārayet sudhīḥ | tasya lakṣmīrbalañcāyuḥ sarvaṃ naśyati tatkṣaṇāt | iti daśamīkṛtyam || iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe durgotsavaprakaraṇe pratipadādikṛtyarūpastavakathanaṃ nāma pañcamaḥ paricchedaḥ | ekapañcāśatpaṭale || bhagavānuvāca || atha durgāmanuṃ vakṣye sarvatantrānusārataḥ | śāradīyaprayoge tu tadviśeṣaṃ yathā śṛṇu | vākśaktikamalāsyāśca tryakṣaraṃ parikīrtitam | nitye naimittike kāmye mokṣeṣu ca niyojayet | ṛṣiḥ syānnāradaścāsya chando'nuṣṭup prakīrtitam | śambhuśca devatā devī caturvargeṣu yojayet | kāmalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśena tarpaṇam | tattvanyāsaṃ baliñcaiva homaṃ daśadaśāṃśake | ṣaṭpurañcāṣṭapatrañca kalāpatraṃ dharāpuram | caturdvāraṃ bījayuktaṃ pīṭhayuktaṃ samarcayet | brāhmyādīnatha patre ca jayantyādīṃśca ṣaṭpure | śeṣaśeṣaṃ tathā madhye amṛtādyāḥ kalācchade | dhyānam || jaṭājūṭasamāyuktāmarddhendukṛtaśekharām | locanatrayasaṃyuktāṃ pūrṇendusadṛśānanām | taptakāñcanavarṇābhāṃ supratiṣṭhāṃ sulocanām | navayauvanasampannāṃ sarvābharaṇabhūṣitām | sucārudaśanāṃ tadvat pīnonnatapayodharām | tribhaṅgasthānasaṃsthānāṃ mahiṣāsuramardinīm | triśūlaṃ dakṣiṇe haste khaḍgaṃ cakraṃ tathaiva ca | tīkṣṇavāṇaṃ tathā śaktiṃ dakṣiṇe'pi nibodhata | kheṭakaṃ pūrṇacāpañca pāśamaṅkuśameva ca | ghaṇṭāṃ vā paraśuṃ vāpi devyā vāme vicintayet | adhastānmahiṣaṃ tadvadviśriraskaṃ pradarśayet | śiraśchedodbhavaṃ tadvaddānavaṃ khaḍgapāṇinam | p. 528) hṛdi śūlena nirbhinnaṃ niryadantravibhūṣitam | raktaraktīkṛtāṅgañca raktavisphuritekṣaṇam | veṣṭitaṃ nāgapāśena bhṛkuṭībhīṣaṇānanam | pibantañcaiva raktañca devyāḥ siṃhaṃ pradarśayet | devyāstu dakṣiṇaṃ pādaṃ samaṃ siṃhoparisthitam | kiñcidūrddhvaṃ tathā vāmamaṅguṣṭhaṃ mahiṣopari | dhyātvānena japenmantraṃ baliṃ dattvā stutiṃ paṭhet | ṛṣiḥ syānnāradaśchando'pyanuṣṭup śambhureva ca | devatā ca samākhyātā caṇḍikā parameśvari ! | oṃ paraṃbrahmasvarūpāñca vedagarbhāṃ jaganmayīm | śaraṇye ! tvāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 1 || kāmākhyāṃ kāmadāṃ śyāmāṃ kāmarūpāṃ manoramām | īśvarīṃ tvāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 2 || trinetrāṃ hāsyasaṃyuktāṃ sarvālaṅkārabhūṣitām | vijayāṃ tvāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 3 || brahmādibhiḥ stūyamānāṃ siddhagandharvasevitām | bhavānīṃ tvāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 4 || niśumbhaśumbhamathanīṃ mahiṣāsuraghātinīm | divyarūpāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 5 || viṃśatyarddhabhujāṃ devīṃ śuddhakāñcanasannibhām | gaurīrūpāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 6 || triśūlaṃ khaḍgacakrañca vāṇaśaktiṃ paraśvadham | dadhānāṃ tvāmahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 7 || jaganmayīṃ mahāvidyāṃ sṛṣṭisaṃhārakāriṇīm | sarvadaivamahaṃ vande durgāṃ durgatināśinīm || 8 || idantu kavacaṃ divyaṃ mahāmantraṃ mahāphalam | yaḥ paṭhenmānavo nityamasmadbhaktisamanvitaḥ | dhanaṃ dhānyaṃ prayacchāmi sakṛdāvartanena tu | iti matsyasūkte durgāstotraṃ samāptam | tatraiva | durgantvāraktaśṛṅkhalam | nigamādyaṃ vahnijāyāṃ daśārṇaṃ parikīrtitam | eṣā vidyā mahāvidyā jayadurgā prakīrtitā | ṛṣiḥ syānnāradaśchando gāyatrī parikīrtitā | devatā ca bhaveddurgā sarvārthe viniyojayet | mantraṃ lakṣaṃ japenmantrī tattvanyāsa udāhṛtaḥ | p. 529) taddaśāṃśaṃ juhuyācca tarpaṇaṃ ṛtusaṃkhyakam | dadyānmahiṣamantreṇa āsanaṃ parikīrtayet | mūlena kalpayenmūrtiṃ śṛṇu dhyānaṃ varānane ! | tato jalanidhestīre vanarājivirājitam | tamālatālahintālapāṭalāmalakairvṛtam | kundamandāradāḍīmakadambakusumairyutam | campakāśokarambhāḍhyaṃ candanāgurubhūṣitam | sugandhikusumāmodagandhāmoditadiṅmukham | paśupakṣigaṇākīrṇaṃ bilvanopasarovaram | kumudotpalakahlārapuṇḍarīkopaśobhitam | tasminnamṛtadaṃ cārupārijātacatuṣṭayam | pādapallavamāmodi mañjarīpuñjadhāritam | tasminmaṇimayaṃ kuṇḍaṃ maṇḍapaṃ maṇikuṭṭimam | taḍitkoṭipratīkāśaṃ bālādityasamaprabham | maṇḍitaṃ pāṇḍaracchatrairvimānena virājitam | śobhitaṃ śatasāhasrairdhvajaiḥ pāṇḍaracāmaraiḥ | tatra siṃhāsanaṃ ramyaṃ ratnadāmavirājitam | tato bhāvayedbhāsvaraṃ siṃhamājaṃ caturvedapādaṃ caturviṃśatattvam | vahirlolajihvaṃ calatpiṅgalākṣaṃ tuṣāraprabhaṃ durnirīkṣaṃ samastaiḥ || mahattāprabhavāraktapaṅkajaṃ ṣaṭpurānvitam | vibhrājamānaṃ vistīrṇaṃ mṛgarājoparisthitam | dhyāyettasmin taptajāmbūnadābhāṃ divyairbhavyairbhāsayantīṃ trinetraiḥ | candrādityau kuṇḍale dve dadhānāmūrddhvaṃ candraṃ dhārayantīṃ mudā hi | sa chinnabalavīryaugho nirgato mahiṣāsuraḥ | saprāsena triśūlena bhrukuṭīkuṭilānanām | gṛhītanāgatatkeśamṛgendrākṛṣṭavāhakam | lohitāsyairmahāghoraiḥ śārdūlairapi bhakṣitam | niyuktaṃ raktapaṃ siṃhaṃ vīkṣayantī muhurmuhuḥ | siddhagandharvarakṣobhiryakṣavidyādharoragaiḥ | gītavāditranirghoṣaiḥ stūyamānā maheśvarī | mahotsave mahārātrau utthāne śayane'pi ca | mahāmakhe mahāyoge dhyānaṃ tatra niyojayet | nityāṃ nīlotpalābhāṃ tāṃ trinetrāṃ śaśiśekharām | caturbhiḥ svakarairdhatte śaṅkhacakrakṛpāṇakam | triśikhañca jaṭājūṭaṃ siṃhasthāmapi cintayet | p. 530) pīṭhasiṃhe maheśāni ! yajet śaktisamanvitām | prabhā māyā jayā sūkṣmā viśuddhā nandinī tathā | suprabhā vijayā sarvasiddhidā nava śaktayaḥ | ṣaṭpure bhairavīñcaiva śeṣamadhye samāpayet | pūrvādyagre ca brahmādīn yaccheṣaṃ pūrvavat priye ! | aṣṭādaśabhujāyāśca vakṣye mantraṃ śivapradam | bhāvasthāne samunnīya tattvaduṣṭe udāhṛtaḥ | dhyānaṃ devyāḥ pravakṣyāmi sarvapāpapraṇāśanam | sūryamaṇḍalamadhyasthāṃ dāvāgnisadṛśaprabhām | jaṭājūṭasamāyuktāṃ trinetrāṃ śaśiśekharām | aṣṭādaśābdikāṃ devīṃ raktāmbaravibhūṣitām | nighnantīṃ mahiṣañcaiva siṃhāsanoparisthitām | śaktiñca durddharaṃ śūlaṃ vajraṃ khaḍgaṃ tathāṅkuśam | śaraṃ cakraṃ śalākañca vāmadakṣiṇataḥ śṛṇu | siddhākhyavaṭukañcaiva sandehavaṭukaṃ punaḥ | samayādyaṃ tathāṅgāni patrādyañca kriyā tathā | putraṃ teṣāmanantantu vaṭukaṃ śaktivāmataḥ | tāreṇa bhāvayuktena namasāntena cārcayet | ajitāparājitā caiva jayā ca vijayā punaḥ | kālī caiva tathā śyāmā maṅgalā siddhireva ca | kātyāyanyāḥ pravakṣyāmi mantraṃ sarvārthasādhanam | vāgādyā jayadurgāyāstāramūle maheśvari ! | tataścārkabhujāyāśca kamalādyaṃ samuddharet | māyānyāsañca sarvatra dvibhujāyāśca vāgbhavam | sindūrārkaprasaṅkāśāṃ pīnonnatapayodharām | trinetrāṃ mahiṣaghnīñca candralekhāṃśubhiryutām | karaiścaturbhiḥ khaḍgañca śūlaṃ cakraṃ gadāṃ tathā | vāme carmāṅkuśaṃ ghaṇṭāṃ muṇḍapañcakameva ca | yavādyāḥ pūjayet patre śrīkaṇṭhādīṃśca tadvahiḥ | atha cāṣṭabhujāyāśca dhyānaṃ vakṣye samāhitaḥ | sūryakoṭipratīkāśāṃ trinetrāṃ śaśiśekharām | mṛgacarmottarāsaṅgāṃ siṃhaskandhanivāsinīm | aṣṭabhirbāhubhiḥ khaḍgaṃ cakraṃ dakṣiṇabāhubhiḥ | vajrāśaniṃ kapālañca vāme carma dhanuḥ śaram | ghaṇṭāñca paraśuñcaiva kramādastrāṇi vai priye ! | puṣṭyādimātaraḥ patre śrīkaṇṭhādīṃśca tadbahiḥ | p. 531) caturbhujāyāḥ śrīvatsadhyānaṃ vaiṣṇavacoditam | siṃhārūḍhāṃ mahābhīmāṃ śūlaṃ cakraṃ dhanustathā | śaṅkhaṃ padmañca mahiṣaṃ nighnantīṃ paricintayet | iti durgāviśeṣapūjā | atha durgānāmamāhātmyaṃ tatra svarūpaṃ darśayatri rudrajāmale | tavargatṛtīyo varṇaḥ pañcamasvarasaṃyutaḥ | kavargasya tṛtīyaśca rephaṃ tasyopari priye ! | dvitīyasvarasaṃyuktaṃ nāmedaṃ parikīrtitam | atha nāmamāhātmyam | muṇḍamālātantre dvitīyapaṭale | na hi durgāsamā pūjā na hi durgāsamo japaḥ | na hi durgāsamaṃ jñānaṃ na hi durgāsamaṃ tapaḥ | durgāyāścaritaṃ yatra tatra kailāsamandiram | tṛtīyapaṭale | durgāsmaraṇajaṃ devi ! durgāsmaraṇajaṃ phalam | durgāyāḥ smaraṇenaiva kiṃ na sidhyati bhūtale | śaivo vā vaiṣṇavo vāpi śākto vā girinandini ! | bhajeddurgāṃ smareddurgāṃ yajeddurgāṃ śivapriyām | tatkṣaṇāddevadeveśi ! mucyate bhavabandhanāt | tathā | durgāyā mantramākāraṃ nānātantre śrutaṃ tvayā | durge durgeti durgāyā durge nāmaparaṃ manum | yo bhajet satataṃ caṇḍi ! jīvanmuktaḥ sa mānavaḥ | he durge ! durge ghorasaṅkaṭe durgāyāḥ paraṃ manuṃ durge iti nāmaśataṃ yo bhajejjapet sa jīvannapi mukto bhavedityanvayaḥ | phalāntaramāha tatraiva | mahotpāte mahāroge mahāvipadasaṅkaṭe | mahāduḥkhe mahāśoke mahābhaye samutthite | yaḥ sadā saṃsmareddurgāṃ yo japet paramaṃ manum | sa jīvaloke deveśi ! nīlakaṇṭhatvamāpnuyāt | mahotpātādiṣu durgāṃ yaḥ smaret smṛtiviṣayatāśālinīṃ kuryādyaśca japan mānasapratyakṣaviṣayatāvatīṃ kuryāt sa nīlakaṇṭhatvamāpnuyāt kālakūṭasyeva mahotpātādeḥ pātṛtve labhet | uttaratra tu nīlakaṇṭhatvaṃ śivatvamit sarvaṃ samañjasamiti | p. 532) tadeva spaṣṭayati caturthapaṭale | śraddhayā'śraddhayā vāpi yaḥ kaścinmānavaḥ smaret | durgāṃ durgaśataṃ tīrya sa yāti paramāṃ gatim | saptamapaṭale | nānātantramataṃ devi ! nānāratnaṃ prakāśitam | brahmasvarūpaṃ vijñātuṃ kaḥ samartho mahītale | nānāmārge pradhāvanti paśavo hatabuddhayaḥ | śrīdurgācaraṇāmbhojaṃ hitvā yānti rasātalam | satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi pathyaṃ vacmi punaḥ punaḥ | na bhuktiśca na muktiśca vinā durgāniṣevaṇāt | aṣṭamapaṭale | bhaktyā bhagavatīṃ durgāṃ duḥkhadāridryanāśinīm | saṃsmaret prajapeddhyāyet sa mukto nātra saṃśayaḥ | jīvanmuktaḥ sa vijñeyastantrabhaktiparāyaṇaḥ | sa sādhako mahājñānī yaśca durgāpadānugaḥ | na ca bhuktirna vā muktirna gatirnaganandini ! | vinā durgāṃ jagaddhātri ! niṣphalaṃ jīvanaṃ bhavet | śaktimārgarato bhūtvā yo'nyamārge pradhāvati | na ca śāktāstasya vaktraṃ paripaśyanti śaṅkari ! | vinā durgāṃ jagaddhātri ! vāgjālaśāstramohitāḥ | anyadevaṃ bhajante te cānyaśāstreṣu ghūrṇitāḥ | picchilātantre pūrvakhaṇḍe tṛtīyapaṭale | na durgānāmasadṛśaṃ nāmāsti jagatītale | yasya smaraṇamātreṇa palāyante mahyapadaḥ | durgānāmasmaraṇena sarvavidyāsmaraṇamāha | tāriṇī sundarī kālī durgā ca bhairavī tathā | bhuvaneśī mahālakṣmīstāsāṃ durgeti nāma vai | tāsāmiti bahuvacanādgaṇo labhyate | prāguktanāmno mantratvamatra spaṣṭayati | durgānāmamahāmantraḥ sarvamantrottamottamaḥ | lakṣasaṃkhyājapenaiva puraścaryā vidhīyate | rājādibhayamāpanne durgānāma parā gatiḥ | mahāpadi mahātrāse mahādāridryasaṅkaṭe | lakṣasaṃkhyājapenaiva palāyante mahāpadaḥ || jāmale | śiva uvāca | ārogyasya ca sampatterjñānasya ca mahodayaḥ | p. 533) nāmedaṃ paramo heturmuktaye bhavasaṅginām | kalikāle viśeṣeṇa mahāpātakināmapi | nistārabījaṃ vijñeyaṃ nāmasaṃsmaraṇaṃ priye ! | paradārarato'pi syāt paradravyāpahārakaḥ | so'pi pāpāt pramucyeta yo vā syādatipātakī | brahmahatyā surāpānaṃ steyaṃ gurvaṅganāgamaḥ | tasmādapi pramucyeta yadi nāma smaret sudhīḥ | viṣṇunāmasahasrebhyo hyadhikaṃ parameśvari ! | durgānāma samākhyātaṃ caturvedavidāṃ matam | durgānāmajapāt pāpaṃ sarvaṃ yāti hi tatkṣaṇāt | vedeṣvāgamatantreṣu purāṇeṣu suniścitam | harināmnaḥ paraṃ nāsti vaiṣṇavānāmidaṃ smṛtam | tādṛśāñca mate jñeyaṃ durgānāma tato'dhikam | na tasya durlabhaṃ kiñcit paratreha ca sundari ! | yaḥ smaret satataṃ durgāṃ sa eva śrīsadāśivaḥ | śaucācāravihīno'pi saṃsmaret parameśvarīm | sa eva paramaṃ sthānaṃ kathitaṃ vīravandite ! | vaiṣṇavānāñca śaivānāṃ śuddhānāṃ yādṛśī gatiḥ | nāmasaṃsmaraṇādyasya tathā śāktajanasya ca | karmaṇānena deveśi ! nādhikārī yamo mama | durgānāmajapo yasya kiṃ tasya kathayāmi te | ahaṃ pañcānanaḥ kānte ! varṣakoṭiśatairapi | yāvadbhūrvāyurākāśaṃ jalaṃ vahniḥ śaśī grahāḥ | tāvattiṣṭhanti te svarge durgānāmaparāyaṇāḥ | dhanī putrī sukhī so'pi cirajīvī bhavedbhuvi | pratyahaṃ yo japed bhaktyā śatamaṣṭottaraṃ śuciḥ | aṣṭottarasahasrantu yo japedbhaktimān naraḥ | pratyahaṃ parameśāni ! tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu | dhanārthī dhanamāpnoti jñānārtho jñānameva ca | rogārto mucyate rogāt baddho mucyeta bandhanāt | bhīto bhayāt pramucyeta pāpānmucyeta pātakī | putrārthī putramāpnoti devi ! satyaṃ na saṃśayaḥ | ayutaṃ yo japedbhaktyā pratyahaṃ parameśvari ! | nigrahānugrahe śaktaḥ sa bhavet kalpapādapaḥ | tasya krodhādbhavenmṛtyuḥ prasāde paripūrṇatā | p. 534) evañca taṃ vijānīyāt samarthaṃ sarvakarmaṇi | māsi māsi ca yo lakṣaṃ japaṃ kuryādvarānane ! | na tasya grahapīḍā syānnāpi bandhuviyojanam | na caiśvaryaṃ kṣayaṃ yāti na ca sarpakṣataṃ kvacit | nāgnicaurabhayaṃ vāpi na cāraṇye jale bhayam | parvatārohaṇe devi ! siṃhavyāghrabhayādike | bhūtapretapiśācānāṃ bhayaṃ vā kutracidbhavet | na ca vairibhayaṃ kānte ! na ca dasyubhayaṃ pathi | jvarādīnāñca rogāṇāṃ na śarīre sthitiḥ kvacit | paraloke bhavet svargī kathitaṃ vīravandite ! | candrasūryasamo bhūtvā vaset kalpāyutaṃ divi | vājapeyasahasrasya yat phalaṃ syādvarānane ! | pratyahaṃ tat phalaṃ durgānāmajāpādvarānane ! | pūjākāle japedyastu gaṅgātīre ca mānavaḥ | śatāśvamedhayajñānāṃ phalamāpnoti sādhakaḥ | prājāpatyavrate yādṛk tathā cāndrāyaṇe'pi vā | ekādasyupavāsena koṭisaṃkhyena yādṛśam | candrasūryagrahe gatvā gaṅgāyāñca sureśvari ! | kurukṣetre ca sarvasvadāne yat phalamīritam | prayāgādiṣu tīrtheṣu māghasnāne ca yat phalam | śivarātricaturdaśyāṃ śambhoścaiva prapūjanāt | rathasthaṃ vāmanaṃ dṛṣṭvā kṣetre śrīpuruṣottame | kāmarūpe mahāmāyāṃ kāmākhyāyonimaṇḍale | pūjayitvā phalaṃ yādṛk durgānāma tato'dhikam | aṣṭamyāñca caturdaśyāṃ navamyāñca mahāniśi | śmaśāne ca japaṃ kuryāccāṇḍālahṛdayopari | digambaro nirātaṅko muktakeśo bhavedyadi | sa siddhiṃ samavāpnoti devānāmapi durlabhām | śanibhaumadine devi ! bhavedindukṣayo yadi | tatrāyutaṃ japedyastu nirātaṅko mahāniśi | saṃvandyo devatānāñca munīndrāṇāñca sundari ! | bhaumavāre mahādevi ! yadi syādaṣṭamītithiḥ | bilvapatrasahasraistu tatra sampūjya pārvatīm | baliṃ dadyādvidhānena japtvā nāmasahasrakam | yadyadiṣṭatamaṃ loke tattadāpnoti niścitam | p. 535) kṛṣṇāṣṭamīsamāyuktaniśāyāṃ sa gaṇo bhavet | tatra gatvā śmaśāne vai śanivāre varānane ! | paśūnāṃ ghātanaṃ kṛtvā yonimudrāṃ vidhāya ca | sarvapāpavinirmuktaḥ sādhakaḥ sādhayecchivām | aṣṭamyāñca caturdaśyāṃ navamyāñcaiva pārvati ! | śatamaṣṭottaraṃ yastu durgānāmajapaṃ caret | sa labhedvāñchitaṃ sarvamiha loke paratra ca | gaṅgāgodāvarīrevāyamunājalasannidhau | yo japet sādhako bhaktyā sahasrañca tithikṣaye | parastrīharaṇāt pāpaṃ paradravyāpahāraṇāt | sarvaṃ tat kṣayamāpnoti mahārauravakāraṇam | kāmarūpe mahātīrthe kāmākhyāyonisannidhau | lakṣamekaṃ japedyastu niśāyāṃ vīravandite ! | sa ca vāgīśvaro bhūtvā paratra śivatāṃ vrajet | bhavānīsannidhau yastu vārāṇasyāṃ japaṃ caret | daridro'pi dhanī bhūtvā śivaloke mahīyate | iti durgānāmaphalam | atha durgāśatanāmastotram | muṇḍamālātantre dvitīyapaṭale | durgāyāḥ śatanāmāni śṛṇu tvaṃ bhavagehini ! | durgā bhavāni deveśī viśvanāthapriyā śivā | ghoradaṃṣṭrā karālāsyā muṇḍamālāvibhūṣaṇā | rudrāṇī tāriṇī tārā māheśī bhavavallabhā | nārāyaṇī jagaddhātrī mahādevapriyā jayā | vijayā ca jayārādhyā śarvāṇī haravallabhā | asitā cāṇimā devī laghimā garimā tathā | maheśaśaktirviśveśī gaurī parvatanandinī | nityā ca niṣkalaṅkā ca nirīhā nityanūtanā | raktā raktamukhī vāṇī vasuyuktā vasupradā | rāmapriyā rāmaratā raghunāthavarapradā | rājyeśvarī rājyaratā kṛṣṇā kṛṣṇavarapradā | yaśodā rādhikā caṇḍī draupadī rukmiṇī tathā | guhapriyā guharatā guhavaṃśavilāsinī | gaṇeśajananī mātā viśvarūpā ca jāhnavī | gaṅgā kālī ca kāśī ca bhairavī bhuvaneśvarī | nirmalā ca sugandhā ca daivakī devapūjitā | dakṣajā dakṣiṇā dakṣā dakṣayajñavināśinī | suśīlā sundarī saumyā mātaṅgī kamalā kalā | p. 536) niśumbhanāśinī śumbhanāśinī caṇḍanāśinī | dhūmralocanasaṃhartrī mahiṣāsuramardinī | umā gaurī karālā ca kāminī viśvamohinī | ityevaṃ śatanāmāni kathitāni varānane ! | nāmasmaraṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ | yaḥ paṭhet prātarutthāya smṛtvā durgāpadadvayam | mucyate janmabandhebhyo nātra kāryā vicāraṇā | sandhyākāle divābhāge niśāyāṃ vā niśāmukhe | paṭhitvā śatanāmāni mantrasiddhiṃ labheddhruvaṃ | ajñātvā stavarājañca daśa vidyā bhajed yadi | tathāpi naiva siddhiḥ syāt satyaṃ satyaṃ maheśvari ! | iti muṇḍamālātantre durgāśatanāmastotraṃ samāptam | atha durgāgītā | tathā saptamapṭale | nānātantramataṃ devi ! nānāratnaṃ prakāśitam | brahmasvarūpaṃ vijñātuṃ kaḥ samartho mahītale | nānāmārge pradhāvanti paśavo hatabuddhayaḥ | śrīdurgācaraṇāmbhojaṃ hitvā yānti rasātalam | satyaṃ vacmi hitaṃ vacmi pathyaṃ vacmi punaḥ punaḥ | na bhuktiśca na muktiśca vinā durgāniṣevaṇāt | pārvatyuvāca | golake caiva rādhāhaṃ vaikuṇṭhe kamalātmikā | brahmaloke ca sāvitrī bhāratī vāksvarūpiṇī | kailāse pārvatī devī mithilāyāñca jānakī | dvārakāyāṃ rukmiṇī ca draupadī nāgasāhvaye | gāyatrī vedajananī sandhyāhañca dvijanmanām | yogamadhye pūṣāhañca puṣpe kṛṣṇā'parājitā | patre mālūrapatrañca pīṭhe yonisvarūpiṇī | hariharātmikā vidyā brahmaviṣṇuśivārcitā | viśeṣānugraheṇaiva vijñeyā śaṅkara ! prabho ! | yatra kutra sthale nātha ! śaktistiṣṭhati śaṅkara ! | tatraivāhaṃ mahādeva ! niścitaṃ matamuttamam | śaktimārgaṃ parityajya yo'nyamārge hi dhāvati | karasthaṃ sa maṇiṃ tyaktvā bhūtibhāraṃ pradhāvati | bhūtibhāraṃ bhasmabhāraṃ || iti durgāgītā samāptā || p. 537) atha baliḥ || samayācāratante || sarvāsāṃ devatānāñca balidānaṃ śṛṇuṣva me | yena kṛtvāśu labhate yathoktaphalamuttamam | nityantu bhojane kāle mūlamantreṇa sādhakaḥ | kārayedbalidānañca bhojanāt prathamaṃ priye ! | tataścānantaraṃ kuryādbhojanaṃ sthiramānasaḥ | bhojanānantaraṃ devi ! śucisthaḥ kṛtavān bhavet | baliṃ samuddhared yatrādekānte sthāpayettadā | sthāpayitvā baliṃ tatra viharecca yathāsukham | uttarāmnāyeṣu deveśi ! mātaṅgī yā prakīrtitā | tasyā baliṃ bhojanānte vinaivācamane kṛte | mūlamantreṇa subhage ! baliṃ dadyāddine dine| tataḥ kiñcijjapaṃ kṛtvā tataścācamanādikam | punaśca rātrau sarveṣāṃ baliṃ kṛtvā prayatnataḥ | yathoktavidhinā kuryād yathoktaphalamāpnuyāt | baliśca dvividho devi ! sāttviko rājasastathā | sāttviko balirākhyāto māṃsaraktādivarjitaḥ | rājaso māṃsaraktādiyuktaḥ sa procyate priye ! | gāyatrītantre pañcamabrāhmaṇapaṭale | trividhā balayaḥ proktā uttamādhamamadhyamāḥ | uttamaścottamaṃ dadyānmadhyamo madhyamaṃ tathā | adhamaḥ kathyate devi ! adhame'pyadhamā gatiḥ | daśasaṃkhyabaliryatra madhyamastena kathyate | sāttvikī uttamā pūjā yadi dadyānmahābalim | aṣṭamīnavamīsandhau dadyādyatrānmahābalim | śataṃ sahasraṃ lakṣaṃ vā ayutaṃ koṭikoṭiśaḥ | śasyate nṛpatiśreṣṭhaḥ sāttvikopūjane baliḥ | ekena balidānena caturvargamavāpnuyāt | bahubhirbalidānaistu paraṃbrahmamayo bhavet | bahubhirbalidānaistu japayajñaistu bhūpateḥ | kriyate sāttvikī pūjā sāttvikī tena kathyate | daśabhiḥ paśubhiḥ pūjā japayajñaistathaiva ca | yā kṛtā śāradī pūjā rājasī tena kīrtitā | balibhiḥ pañcabhiḥ pūjā tāmasī tena kīrtitā | matsyasūkte || sādhakāstrividhāḥ proktāḥ sāttvikā rājasāstathā | p. 538) tāmasāśca tathā devi ! teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam | sāttvikaḥ sāttvikairyukto lakṣaṇaiścaiva sundari ! | sāttvikaṃ balidānādi nityaṃ kuryāt prayatnataḥ | rājaso rājasaguṇairyuktaḥ satyaṃ varānane ! | rājasaṃ balidānādi sureśe ! rājasairyutaḥ | tāmasastāmasaguṇai rājasādyairyutaḥ priye ! | na śraddhā balidāneṣu pūjanādiṣu sundari ! | na stotrapāṭhahomeṣu nāmamātreṇa sādhakaḥ | yoginītantre uttarakhaṇḍe saptamapaṭale || viprāṇāṃ kṣīrabalayaḥ śālyannaṃ vātha pāyasam | ghṛtaplutaṃ caruphalaṃ puṣpaṃ tasya ghṛtānvitam | pradadyācca gavāṃ kṣīraṃ dugdhāmrāmlān nivedayet | śālyannaṃ vātha samadhuṃ sasaraṃ khaṇḍamodakam | rājñāṃ hi paśavaḥ śastā vaiśyānāṃ vrīhayastathā | kṣaudraṃ vṛṣalajātīnāṃ sarveṣāṃ paśavo'thavā | nivedayet śoṇagaṇḍaṃ mānuṣaṃ vā lulāpakam | varāhaṃ vātha chagalaṃ cāmaraṃ vāruṇaṃ tathā | meṣañcātha varāhañca godhikāñca nivedayet || matsyasūkte || lulāpañca tathā khaḍgaṃ cāmarañca varāhakam | kacchapaṃ śallakīṃ godhāṃ mānuṣaṃ tadanantaram | na dadyādbrāhmaṇo madyaṃ mānuṣañca tathā rurum | traipakṣikānna vivarṇān mānuṣānna kṛśānapi | saṃvatsarāt paraṃ chāgaṃ yāvat syāttu trihāyaṇam | varāhadantasadṛśaviṣāṇābhyāṃ suśobhanam | madagandhasamāyuktaṃ romarājivirājitam | kṛṣṇaṃ tāraṇakañcaivaṃ tṛptau dvādaśavārṣikam || jātibhede varṇaviśeṣamāha tatraiva || śvetañca chāgalañcaiva brāhmaṇasya viśiṣyate | raktaṃ śvetaṃ kṣatriyasya vaiśyasya gaurameva ca | nānāvarṇaṃ hi śūdrasya sarveṣāmañjanaprabham | yoginītantre || paśūnāñcaiva ṣaṇmāsāt parataśca balirbhavet | chāgalaḥ kṛṣṇaḥ śveto vā dvivarṣātparato yadi | tathā cāśvaṃ mṛgañcaiva chāgañca parvatīyakam | mūṣikañca karālañca kṣudramārjārameva ca || varjyamapi tatraiva || kākolaṃ kalaviṅgañca rājahaṃsañca śārikam | p. 539) śukaṃ gṛdhrañca kākolaṃ mayaraṃ citrakaṃ tathā | aśvañca veṇupṛṣṭhañca kṛṣṇapārāvatañca yat | vṛhatkapotakañcaiva khañjarīṭaṃ tathaiva ca | vakañcaiva balākañca prayatnena vivarjayet || balyantaramāha tatraiva || rambhā jātī bījapūraṃ sugandhiparimiśritam | miśrīkṛtya baliṃ dadyādaṣṭamyāñca viśeṣataḥ | prayoge balimantro'yaṃ prayogān dhārayed yadi | arddharātre baliṃ dadyānnityaṃ devi ! catuṣpathe | parasainyagrahāviṣṭarogakṛtyānivāraṇam | praṇavaṃ pūrvamuccārya ugratāre tataḥ param | vikaṭadaṃṣṭraṃ parapakṣaṃ mohayadvayamuccaret | khādayadvandvamuccārya pakṣadvandvaṃ vadet punaḥ | ye māṃ hiṃsitumudyatā yoginīcakre tān dāraya huṃ phaṭ svāhā | sarvavidyāmākarṣayākarṣaya chedaya chedaya hana hana kapāle gṛhṇa gṛhṇa svāheti || anenaiva ca deveśi ! baliṃ dadyānmaheśvari ! | vṛhannīlatantre ṣaṣṭhapaṭale || tataḥ śatrubaliṃ rājā dadyāt kṣīreṇa nirmitam | dvayaṃ chindyāt krodhadṛṣṭyā prahārajanakena ca | kopena ca sakṛddevi ! satyaṃ satyaṃ maheśvari ! | prāṇapratiṣṭhāṃ kṛtvā vai śatrunāmnā maheśvari ! | śatrukṣayo maheśāni ! bhavatyeva na saṃśayaḥ | śatrumadhikṛtya viśeṣastu matsyasūkte || mantreṇānena deveśi ! prakuryāt pūrvanirmitam | kātyāyanyambike ! tāraṃ hanayugmaṃ dahadvayam | pacadvandvaṃ mathadvandvaṃ prathamadvandvameva ca | māyā dvayaṃ vaśañcaiva caṇḍi ! caṇḍi ! ca tārakam | nārasiṃhadvayaṃ paścāt mandarañca satārakam | cāmuṇḍe ! praṇavañcaiva bhakṣayeti dahadvayam | mathadvayaṃ pacadvandvaṃ chindhiyugmaṃ tato nyaset | oṃ jayadvitayañcaiva sphoṭayadvitayaṃ tathā | kartayadvitayasyānte tato daha samīrayet | mama śatruṃ samuttārya tato bījaṃ samuccaret | dāhayadāhaya dvandvaṃ tataśchedaya mohaya | chedayadvitayasyānte viśleṣaya tataḥ param | mama śatrupadasyānte mantra muccārayettataḥ | tāraṃ hanayugasyānte bhakṣayadvitayaṃ tathā | p. 540) trāsayanāśayadvandvamāveśaya tataḥ param | ārohayasphoṭayānte uccāṭayayugaṃ tataḥ | unmattayayugasyānte imaṃ mantramudīrayet | kṛṣṇapuṣpaṃ samādāya kuryānnirmañchanaṃ svayam | kalatrāṇāñca deveśi ! mantreṇānena dāpayet | vilayaṃ yāntu te sarve ye māṃ hiṃsanti jantavaḥ | mṛtyurogabhayakleśāḥ patantu śatrumastake | vimukhaṃ krodhadṛṣṭiñca pātayecchatrumastake | kavacadvandvamuccārya svāhādvandvamudīrayet | chāgādīnāmuttarottaraṃ prāśastyamuktaṃ matsyasūkte mahātantre || cāmarāṇāñca daśakaiśchāgalaikaṃ viśiṣyate | daśabhiśchāgalairdeva ! kūrma ekaḥ praśasyate | kūrmasya ca śatenāpi śaśakaiko viśiṣyate | śaśakasya śatenāpi svagātrarudhiraṃ śrutam | yāvat padmadalaṃ pūrṇaṃ tāvanmātraṃ maheśvari ! | tataḥ śatapuṭānāñca śalalaiko viśiṣyate | śalalasya sahasreṇa varāhastu viśiṣyate | dve sahasre varāhasya mahiṣaḥ śreṣṭha ucyate | dve sahasre lulāpasya khaḍga eko viśiṣyate | khaḍgānāntu sahasreṇa mānuṣe cātulaṃ phalam | dve sahasre manuṣyasya śoṇatuṇḍaḥ praśasyate | dve śate śoṇatuṇḍasya śvetagrīvaḥ praśasyate | śvetagrīvaśatenāpi godhikā tūttamā matā | godhikānāṃ śatenāpi narasya ca kumārakaḥ | daśaiṇasya samā godhā godhāyā daśapārṣatam | pārṣatasya daśānāntu meṣa eko viśiṣyate | meṣasya daśamadhye tu chāgalaśca viśiṣyate | daśānāṃ chāgalānāñca kṛṣṇavarṇo viśiṣyate | tilākṣatena puṣpeṇa cāṣṭāṣṭau ca viśiṣyate | chāgasya kṛṣṇavarṇasya śveta eko viśiṣyate | śvetavarṇasya daśakaṃ mukuṭaṃ yadi mastake | praśastaṃ taṃ vijānīyādakṣatañca vicārayet | śataṃ tasmāllulāpaikaṃ tacchataṃ khaḍgameva ca | śatānāmatha khaḍgānāṃ mānuṣaśca viśiṣyate | daśakañca narāṇāñca varāhaiko viśiṣyate | p. 541) varāhasya phalaṃ devi ! sairibhaistoṣayecchivām | sairibhasya śatānāñca godhāhvayo viśiṣyate | godhikānāṃ śatānāñca svagātrarudhiraṃ tathā | tatsamaṃ śoṇatuṇḍañca śvetagrīvaṃ tathaiva ca | arddharātrau tu kuṣmāṇḍaṃ parvatīyaṃ vinā priye ! | lulāpadāne yat proktaṃ chitvā dattvā ca yat phalam | khaḍgañca daśavarṣīyaṃ lulāpaṃ vatsarātparam | praśastaṃ śvetavarṇantu khaḍgaṃ śvetaṃ vivarjayet | sairibhañca śvetakṛṣṇaṃ manuṣyaṃ śyāmasundaram | dvādaśābdāt parañcaiva yāvadyāvat sa puṣkalam | tāvadeva maheśāni ! kiñcinnādyānmahāmuniḥ | pakṣiṇaḥ kacchapā grāhāḥ sthalajā jalajā api | kāmanā tu || adya dīrghāyurārogyavijayāvacchinnavipulabhogaprāptipūrvaka- dhvajamālākulavimānavarārohaṇāvacchinnabrahmalokaprāptikāmo bhagavatyai chāgaladaśakaṃ dadyāt || khaḍgābhimantraṇaṃ kuryāttena khaḍgena chedayet | pūjayedraktapuṣpeṇa gandhena candanena ca | tāraṃ māyāyugaṃ kāliyugmaṃ syādvikaṭaṃ nyaset | daṃṣṭrākarāli niṣpeṣaphetkāriṇi ca khādaya | sṛ ajaṃ piba piba tūrṇaṃ rudhiraṃ nārasiṃhake | dvitīyaṃ kirikiridvandvaṃ kāliyugmaṃ tataḥ param | vrajeśvaripadaṃ ṅe'ntaṃ vasakhaḍgadhanuḥ smṛtam | rudhire śarkarāṃ dadyāt pānīyañca sasaindhavam | gandhaṃ sukusumaṃ dadyāddarbhayugmantu nikṣipet || tripadaṃ triśūlam || oṃ kāli ! kāli ! mahākāli ! kālike ! pāpanāśini ! | śoṇitañca baliṃ gṛhṇa varade ! vāmalocane ! | tāraṃ tāraṃ tato māyāṃ hrāṃ hraiṃ hrauñca ṭhadvayam | tāraṃ sthāṇuyugaṃ dadyāt śeṣāṅgañca samuddharet | khaṭvāṅgaṃ nṛmuṇḍañceti triśūladhāriṇītyapi | vikaṭadaṃṣṭre karālāsye kapālamālini tatparaṃ hāṃ hāṃ gṛhṇa sāṭṭahāsinipadasyānte mantrañca vikaṭadvayam | śivaṃ kāntaṃ tato vāntaṃ kaṃ kaṃ kālyai namaḥ sthitiḥ | eṣa mātsyabaliḥ svāhā anenāmantrya dāpayet | p. 542) tāraṃ māyāsphuradvandvaṃ hanayugañca ṭhadvayam | indhanamagurudvandvaṃ gṛhṇa gṛhṇa ca ṭhadvayam | dharābhimantraṇaṃ kṛtvā trivargaṃ parikalpayet | pūtanāṃ kauśikīñcaiva kālikāñca yathākramāt || yoginītantre khaḍgapūjādau viśeṣo yathā || māyābījaṃ samuccārya kālikālīti sundari ! | vrajeśvaripadaṃ paścāt lauhadaṇḍāya te naraḥ | iti sampūjya deveśi ! śaktiṃ sampūjayettataḥ | huṃ huṃ vāgīśvarībrahmabhyāṃ namaḥ | huṃ lakṣmīnārāyaṇābhyāñca padaṃ brūyāddevi ! caṇḍe ! maheśvari ! | nama umāmaheśvarābhyāṃ nama ityādinārcayet | praṇavañca tataḥ paścāt kārtikeśvarābhyāṃ namaḥ | ityanenaiva mantreṇa śaktiṃ prayojayennaraḥ | iti khaḍgaṃ prapūjyaiva viśeṣeṇa prapūjayet | khaḍgāya kharanāśāya śaktikāryārthatatpara ! | paśuśchedyastvayā śīghraṃ khaḍganātha ! namo'stu te | anenaiva ca mantreṇa praṇamet khaḍgamuttamam | gṛhītvā tāmrapātrañca jalapūrṇamudaṅmukhaḥ | harṣakāmo mahādevyai paśośca prokṣaṇañcaret | prokṣaṇañca paśoḥ kṛtvā cotsṛjeddevatādhiyā | yathoktena vidhānena tubhyamastu samarpitam || matsyasūkte || candrahāsena khaḍgena chedayeduttamaṃ balim | candrahāsaścatustālaḥ karavīradalākṛtiḥ || madhyamam || pañcaviṃśāṅgulaṃ mānaṃ prastāraṃ sārddhatryaṅgulam | ekadhāreṇa khaḍgena yaḥ prāṇī badhyate kila | na tat phalamavāpnoti chettā ca narakaṃ vrajet || ekadhārapratiprasavastu tatraiva || padmapatradalākāramekadhāraṃ praśasyate | daṇḍakhaḍgastrivakrastu praśasto balikarmaṇi | sakṛt prahāramātreṇa baliḥ syāduttarāmukhaḥ | svayaṃ pūrvamukho bhūtvā chedayedapramādataḥ | baliṃ pūrvamukhaṃ kṛtvā svayaṃ syāduttarāmukhaḥ | chedayet tīkṣṇakhaḍgena prahāreṇa sakṛdbudhaḥ || yoginītantre || chinne ca patite tasmin vāmabhāge ca ninditam | dainyaṃ madhye ca patitaṃ devīcchedaṃ smaredbudhaḥ | p. 543) tatprāyaścittamapi tatraiva || tataḥ kuṇḍāntike gatvā āhutirdaśapañcabhiḥ | tenaivamutsṛjeddoṣaṃ baliṃ lakṣet salakṣaṇam || matsyasūkte || śiraśchitvā baliṃ dadyādajasya raktameva ca | mantreṇānena deveśi ! prakuryāt pūrvanirmitam || atha rudhirapātram || matsyasūkte || rājataṃ mṛṇmayaṃ kāṃsyaṃ raityaṃ kāṣṭhamayaṃ tathā | praśastaṃ rudhirāloke dārulauhamayaṃ tyajet | śaṅkhañcāśmayañcaiva apavitraṃ vivarjayet | svastikāyāḥ supraśastaṃ tathā padmadalasya ca | arghyatoyapradānena naradānaphalaṃ labhet | kaṇṭharaktaṃ na dadyāt chāgalasya viśiṣyate | padmapuṣpadalasyānte tathā madhyagatasya ca | tāvaddalapramāṇaṃ syānmātṛvadanupūrvakam || atha rudhiragrahaṇaprakārastatraiva || kiyanmāṃsaṃ sarudhiraṃ tathā khaḍgagatasya ca | rudhiraṃ mastakañcaiva paśoścāpi viśeṣataḥ | viparītaṃ paśormaste pakṣimaste ca dāpayet | kacchape cāmare bhāse yaḥ pradīpantu jvālayet | sa durgatimavāpnoti na cireṇa maheśvari ! | darbheṇāpi dvidhā kṛtvā pañcadhā rudhirasya | pūrvabhāgādito dadyānmadhye ca tadanantaram | vāmahastatale kṛtvā mantreṇānena mantrayet | kāli ! kāli ! mahākāli ! kālike ! pāpanāśini ! | śoṇitaṃ taptakaṃ devadevi ! gṛhṇa namo'stu te | kāli kālīti mantreṇa caṇḍikāyai nivedayet | carakīñca vidārīñca pūtanāṃ pāparākṣasīm | kauśikīṃ purataḥ kṛtvā devyai raktaṃ pradāpayet | kauśikyādyāmanuṃ vakṣye dharmakāmārthasiddhidam | tāraṃ vā kamalā māyā kamalā kamalāmiti | kāmakalā spheṃ spheṃ khirañcaiva dviṭhāntaṃ samudāhṛtam | teṣāmādyakṣareṇaiva binduyuktena vā punaḥ | etat sarvaprayatnena mantraṃ vakṣyāmi śaṅkari ! | tāraṃ vyoma tato māyāṃ yaśca padmamidaṃ paṭhet | oṃ trinetre ! vikarālāsye ! astramālāvibhūṣite ! | sarvāsurakṛtānte ! tvaṃ khaḍgakhaṭvāṅgaśūladhṛk | p. 544) tvaṃ khaḍgakhaṭvāṅgaśūladhṛk | vakṣye mahāmanuṃ devi ! tāraṃ krauṃ kraumudīrayet | kauśikāya gṛhṇa gṛhṇa eṣānte ca balidvayam | aparaṃ tāramāyā ca prasphuradvitayaṃ daha | caladvayaṃ kuhuñcaiva kuhuścaiva guludvayam | punaśca māraya dvandvaṃ budhairyat parikīrtitam | viśākhādyamanuṃ vakṣya yena utpadyate śubham | tāraṃ tato vikaṭadaṃṣṭre ṅe'ntaṃ hana hana dvayam | vai viśikhāya svāheti balimantra udāhṛtaḥ || yoginītantre || tato rudhiramādāya vaṭukādīn samarcayet | nai-ṛtyāñca maheśāni ! krūraṃ vaṭukabhairavam | vāyavyāṃ huṃ yāṃ yoginībhyo nama ityādinārcayet | aiśānyāñca maheśāni ! huṃ kṣauṃ kṣetrapālāya nama ityādinā devi ! gandhapuṣpaiḥ samarcayet | āgneyyāṃ huṃ goṃ gaṇeśāya nama ityādinārcayet | gandhapuṣpaiḥ samabhyarcya balidānaṃ samarpayet || matsyasūkte || bhūgataṃ rudhiraṃ yattu bhuñjanti paricārikāḥ | yāvacca tāvaddeveśi ! lepanaṃ parivarjayet || iti balidānavidhiḥ || atha homaḥ || śāradātilake pañcamapaṭale || vīkṣaṇaṃ mūlamantreṇa śareṇa prokṣaṇaṃ matam | tenaiva tāḍanaṃ darbhairvarmaṇābhyukṣaṇaṃ smṛtam | astreṇa khananoddhārau hṛnmantreṇa prapūraṇam | samīkaraṇamantreṇa secanaṃ varmaṇā matam | kuṭṭanaṃ hetimantreṇa marmamantreṇa mārjanam | vilepanaṃ kalārūpakalpanaṃ tadanantaram | trisūtrīkaraṇaṃ paścāt hṛdayenārcanaṃ matam | astreṇa vajrīkaraṇaṃ hṛnmantreṇa kuśaiḥ śubhaiḥ | catuṣpathaṃ tanmantreṇa tanuyādakṣapāṭanam | yāge kuṇḍāni saṃskuryāt saṃskārairebhirīritaiḥ | śareṇa phaḍiti mantreṇa uttānena tu hastena prokṣayediti sūtradarśanāddhastāgreṇa prokṣaṇaṃ tenaiva phaḍitimantreṇaiva | varmaṇā humitimantreṇa muṣṭibaddhena hastena secanābhyukṣaṇamiti | hetimantreṇāstramantreṇa varmamantreṇeti caturṣu sambadhyate | taduktaṃ somaśambhunā | sammarjanaṃ samālepaṃ kalārūpaprakalpanam | p. 545) trisūtrīparidhānañca varmaṇābhyarcanaṃ hṛdeti | kalārūpaprakalpanamiti candrasūryāgnikalākalpanamiti trisūtrīkaraṇaṃ iti sūtratrayeṇa veṣṭanam | vajrīkaraṇamiti vajravaddṛḍhīkaraṇamiti | kuśairiti prāgudagagraiḥ | madhye catuṣpatharūpaṃ bhāgaṃ kṛtvā āvasathyādikaṃ bhāvayet | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena | āvasathyaṃ madhyabhāge prācyāṃ satyantu paścime | āhavanīyastato'nvāhāryaṃ dakṣiṇadeśataḥ | gārhapatyañca mantrajño bhāvayeduttarakramāditi | mantreṇa kavacamantreṇa humityanena akṣapāṭanamantreṇodghāṭanam | ebhiḥ saṃskārairīritairmūlamantreṇa vīkṣaṇamityādikathitaiḥ kuṇḍāni saṃskuryādityanvayaḥ | aśaktān pratyāha | athavā tāni saṃskuryāccaturbhirvīkṣaṇādibhiḥ | vīkṣaṇābhyukṣaṇāntaiśca caturbhirityarthaḥ | tisrastisro likhedrekhā hṛdāprāgudagagragāḥ | prāgagrāṇāṃ smṛtā devā mukundeśapurandarāḥ | rekhānāmudagagrāṇāṃ brahmavaivasvatendavaḥ || tisrastisra iti vīpsayā prāgagrāstisra udagagrāstisra iti labhyate | tataścādau prāgagrāṇāṃ likhanaṃ paścādudagrāṇāṃ likhanaṃ sarvāstu prādeśapramāṇā iti sāmpradāyikāḥ | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtasautrāmaṇītantre || prācīsthamuttarasthañca paścimārambhamālikhet | tisrastisro likhitvaivaṃ prokṣayedvāgbhavena ceti | athavā ṣaṭkoṇavṛttaṃ trikoṇaṃ tatra saṃlikhet | sarvāṇyabhyukṣya tāreṇa yogapīṭhamathārcayet | atra tu ādhāraśaktītyādijñānātmāntaṃ sampūjya vāgīśvarayoryogapīṭhāya nama iti yogapīṭhaṃ pūjayet | vāgīśvarīmṛtusnātāṃ nīlendīvarasannibhām | vāgīśvareṇa saṃyuktāmupacāraiḥ prapūjayet | śaktimantreṇa vāgīśīṃ sādhyamantreṇa vāgīśīṃ pūjayet | taduktaṃ gaṇeśavimarṣaṇyām || śaktimantreṇa vāgīśīṃ vāgīśaṃ sādhyamantrata iti || śāradāyām || sūryakāntādisambhūtaṃ yadvā śrotriyagehajam | p. 546) ānīya cāgniṃ pātreṇa kravyādāṃśaṃ parityajet | sūryakāntādītyādiśabdādaraṇijanya iti labhyate | taduktaṃ vaśiṣṭhasaṃhitāyām | jātaṃ mārtaṇḍakāntāddhutavahamaraṇeḥ śrotriyāgārajaṃ vā āhitāgnergṛhādapīti | pātreṇa kāṃsyapātreṇa pātrāntareṇāpihitena | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena yathā | pātrāntareṇāpihite tāmrapātrādike śubhe | agnipraṇayanaṃ kuryāt śarāve tādṛśe'pi ca | yattu smṛtisāre || śarāve bhinnapātre ca kapāle conmukhe'pi vā | nāgnipraṇayanaṃ kuryāt vyādhiṃ hāniṃ bhayāvahamiti | tasya mukhamukhyapātrasambhave śarāvo na grāhya iti tātparyam | kravyādāṃśaṃ parityajet astramantreṇeti jñeyam | taduktaṃ rāghavabhaṭṭadhṛtena || astreṇāgniṃ samādhāya kavacena pidhāya tu | kravyādāṃśantu cāstreṇa nair-ṛtyāṃ santyajet priye ! | anyatra tu vahnivījena kravyādāṃśatyāgaḥ | taduktaṃ vahnibījena mantrī kravyādāṃśaṃ tyajettadanu ca manunā śodhayedastrakeṇa iti | mantramuktāvalyāntu viśeṣaḥ | ānīyāstreṇa nair-ṛtye kravyādāṃśaṃ parityajet | devāṃśaṃ mūlamantreṇa sthāpayet purataḥ sudhīriti | saṃskuryāttaṃ yathā nyāyaṃ deśiko vīkṣaṇādibhiḥ | audaryavaindavāgnibhyāṃ bhīmasyaikaṃ smaran vasoḥ | yojayedvahnibījena caitanyaṃ pāvake tadā | audaryeti binduḥ prasiddhaḥ paramātmasvarūpastasyāgnīṣomarūpatvāttayorvahnivaindava iti | anye tu bindurbhrūmadhyaṃ tadbhavo vaindavaḥ | vasoragnerbhaumasya pārthivasya ekamekaṃ smaran devāṃśaṃ niyojayet kuṇḍādiṣu nidadhyādityanvayaḥ | nidhānaprakāramāha || tāreṇa mantrita mantrī dhenumudrāmṛtīkṛtam | astreṇa rakṣitaṃ paścāttanutreṇāvaguṇṭhanam | arcitaṃ triḥ paribhrāmya kuṇḍasyopari deśikaḥ | pradakṣiṇaṃ tadā tāramantroccāraṇapūrvakaḥ | ātmano'bhimukhaṃ vahniḥ jānuspṛṣṭamahītalaḥ | p. 547) śivabījadhiyā devyā yonāvenaṃ vinikṣipet | enamagnim | paścāddevasya devyāśca dadyādācamanīyakam | jvālayenmanunānena tamagnimatha deśikaḥ | citpiṅgalahanadahapacayugmamudīrya ca | sarvājñājñāpaya svāhāmantro'yaṃ prāgudīritaḥ | jvālanena viśeṣo yathā rāghavabhaṭṭe | juhuyuśca hutāgniśca pāṇisūrpasruvādibhiḥ | na kuryādagnidhamanaṃ na kuryādvyajanādinā | mukhe naiva dhamedagniṃ mukhadoṣo hi jāyate | nāgniṃ mukhenetica yallaukike yojayanti tat || agnipraṇāmamantrastu | agniṃ prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutāśanam | suvarṇavarṇamamalaṃ samiddhaṃ viśvatomukham | upatiṣṭheta vidhivanmanunānena pāvakam | vinyasedātmano dehe mantrairjihvāṃ havirbhujaḥ | liṅgapāyuśirovaktraghrāṇanetreṣu sarvataḥ | vahnīrārghīśasaṃyuktāḥ sādiyāntāḥ savindavaḥ | varṇamantrāḥ samuddiṣṭā jihvānāṃ saptadeśikaiḥ || vahnīrephaḥ | iro yakāraḥ | arghīśa ukāraḥ | etadyuktāḥ sādiyāntāḥ sakārādiyakārāntāḥ vaiparityenaite varṇāḥ savindavaḥ sapta jihvānāṃ sapta vindavo mantrāḥ samuddiṣṭāḥ kathitā deśikairityarthaḥ | sattvādiguṇabhedena saptajihvābhedamāha | jihvāstāstrividhāḥ proktā guṇabhedena karmasu | hiraṇyā gaganā raktā kṛṣṇānyā suprabhā matā | bahurūpātiraktā ca sāttvikyo yogakarmasu | parāgābhā suvarṇānyā tṛtīyā bhadralohitā | lohitānantaraṃ śvetā dhūminī ca karālikā | rājasyo rajasā vahneḥ vihitāḥ kāmyakarmasu | viśvamūrtisphuliṅginyau dhūmravarṇā manojavā | lohitānyā karālākhyā kālī tāmasya īritāḥ | etāḥ sapta niyujyante krūrakarmasu mantribhiḥ || iti jihvābhedakathanam | jihvānāṃ rūpatadadhiṣṭhātṛdevatāñcāha | svasvanāma samābhāḥ syurjihvāḥ kalyāṇaretasaḥ | amarttyapitṛgandharvayakṣanāgapiśācakāḥ | p. 548) rākṣasaḥ saptajihvānāmīritāścādhidevatāḥ | amartyo devaḥ | jihvāviśeṣe dravyaviśeṣahomo rāghavabhaṭṭādāvanusandheyaḥ | vahneraṅgamanuṃ nyasyettamāvuktena vartmanā | sahasrārciḥ svastipūrṇa uttiṣṭha puruṣaḥ punaḥ | dhūmavyāpī saptajihvo dhanurddhara iti kramāt | ṣaḍaṅgamanavaḥ proktā jātibhiḥ saha saṃyutāḥ | sahasrārcirādīnāṃ caturthyantatvaṃ sampradānāt | prayogastu | oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya nama ityādi jñeyam | mūrtoraṣṭau tanau nyasyeddeśiko jātavedasaḥ | mūrdhnāṃ pārśvakaṭyandhukaṭipārśvāṃsake punaḥ | pradakṣiṇavaśānnyasyeducyante tā yathākramāt | jātavedāḥ saptajihvo havyavāhanasaṃjñakaḥ | aśvodarajasaṃjño'nyaḥ punarvaiśvānarādayaḥ | kaumāratejāḥ syādviśvamukho devamukhaḥ smṛtaḥ | tārāgnaye padādyāḥ syūrnatyantā vahnimūrtayaḥ | tāraḥ praṇavaḥ | agnaye iti svarūpaṃ tenāgnyantena oṃ agnaye iti padamādau yeṣāmiti vigrahaḥ | prayoge tu mūrddhni oṃ agnaye jātavedase nama ityādyūhyam | āsanaṃ kalpayitvāgnermūrtiṃ tasya vicintayet | iṣṭaśaktiṃ svastikābhītimuccerdīrghairdorbhirdhārayantaṃ javābham | hemakalpaṃ padmarāgaṃ trinetraṃ dhyāyedvahniṃ baddhamauliṃ jaṭābhiḥ | pariṣiñcettatastoyairviśuddhairmaikhalopari | darbhairagarbhairmadhyasthamekhalāyāṃ paristaret | nikṣipeddikṣu paridhīn prācīvarjaṃ gurūttamaḥ | prācīvarjaṃ dikṣu gurūttamaḥ paridhīnnikṣipedityanvayaḥ | paridhayastu kātyāyanenoktā yathā | paridhīn paridadhatyārdrān ekavṛkṣīyān bāhumātrān palāśavaikaṅkatavailvāniti | prādakṣiṇyena sampūjyāsteṣu brahmādimūrtayaḥ | dhyāyan vahniṃ yajenmadhye gandhādyairmanunāmunā | vaiśvānarajātavedaḥ pade paścādihāvaha | lohitākṣapadasyānte sarvakarmāṇi sādhaya | vahnijāyāvadhiḥ prokto mantraḥ pāvakavallabhaḥ | etat pūjanamaṣṭamūrtisaptajihvāpūjanāntaraṃ kāryam | p. 549) yadāha matsyasūkte daśamapaṭale | athāgniyajanaṃ vakṣye sarvayajñeṣu bhūtidam | ādau samīraṇaṃ kṛtvā paścāt pūjāṃ samācaret | āsanaṃ pūjayitvā tu gṛhītvā raktapuṣpakam | pātrāntarasthaṃ kusumaṃ dhyāyeddevaṃ hutāśanam || dhyānantu śāradoktasamānam | yajet pūrvādipatreṣu | haṃ jātavedase namaḥ, haṃ hutāśanāya namaḥ | haṃ suvarṇavarṇāya namaḥ haṃ hiraṇyākhyāya namaḥ | haṃ susiddhāya namaḥ | haṃ hiraṇyāya namaḥ | haṃ sarvatomukhāya namaḥ | pūrvādipatreṣu | hiraṇyavarṇāṃ prathamāṃ vahnerjihvāṃ mahādyutim | varābhayakarāṃ vande hiraṇyākhyāṃ susiddhaye | oṃ yyāṃ hiraṇyāyai namaḥ | kanakāṃ dvibhujāṃ śuklāṃ hastābhyāṃ darbhasañcayān | kamaṇḍaluñca bibhrāṇāṃ namaḥ sādhakasiddhidām oṃ yyāṃ kanakāyai namaḥ svāhā | udyadindunibhāṃ varṇān caturbhirbhujapallavaiḥ | śaṅkhacakrābhayavarān dadhatīṃ praṇamāmyaham | oṃ raktāyai namaḥ svāhā | suprabhā pāṇḍarā śvetakarābhyāñca kṛtāñjaliḥ | padmāsanasthā nau śeṣarasanā māṃ prasīdatu | suprabhāyai namaḥ svāhā | oṃ bahurūpāyai namaḥ svāhā | nīlotpalanibhe ! devi ! vahnivarṇe ! surārcite | ! javārūpadhare ! nityamitirūpe prasīda mām || oṃ yyaṃ yyaṃ abhirūpāyai namaḥ svāhā | yadvā | virephāvantimau vargau rephaḥ ṣaṣṭhaḥ svarasthitau | indubinduśikhāyuktau jihvābījānyanukramāt || 7 || oṃ citpiṅgalahanahanadahadahapacapacasarvājñājñāpaya svāhā | iti mantreṇa ca punaragniṃ sampūjayet sudhīḥ | śāpacāre namaste'stu namaste havyavāhana ! | gavāntaka ! suraśreṣṭha ! śāntiṃ kuru namo'stu te || iti svāgatam || 1 || namaste bhagavan deva ! āpo nārāyaṇātmaka ! | sarvalokahitārthāya pādyañca pratigṛhyatām | iti pādyam || 2 || nārāyaṇaparaṃ nāma jyotīrūpa ! sanātana ! | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ viśvarūpa ! namo'stu te || p. 550) ityarghyam || 3 || jagadādityarūpeṇa prakāśayati yaḥ sadā | tasmai prakāśarūpāya namaste jātavedase || ityācamanīyam || 4 || dhanañjaya ! namaste'stu sarvapāpapraṇāśana ! | madhuparkaṃ prayacchāmi gṛhāṇa parameśvara ! | iti madhuparkaḥ || 5 || traiguṇyaviṣayādhāna tridhārūpa parātpara ! | trailokyasthitisaṃhatre vītihotrāya te namaḥ || iti punarācamanīyam || 6 || javāsindūrasaṅkāśaṃ sarvapāpapraṇāśanam | snānīyaṃ te mayā dattaṃ sarvakāmārthasiddhaye || iti snānīyam || 7 || hutāśana ! mahāvāho ! devadeva sanātana ! | vasanante prayacchāmi dehi me paramaṃ padam || iti vastram || 8 || jyotiṣāṃ jyotīrūpastvamanādinidhanācyuta ! | mayā dattamalaṅkāramaṅkuru namo'stu te || ityalaṅkāraḥ || 9 || devīdevā mudaṃ yānti yasya samyak samāgamāt | sarvadoṣopaśāntyarthaṃ gandho'yaṃ pratigṛhyatām || iti gandhaḥ || 10 || tvaṃ viṣṇustvaṃ hi brahmā ca jyotiṣāṃ patirīśvaraḥ | gṛhāṇa puṣpaṃ deveśa ! sānurūpaṃ jagadguro ! || iti puṣpam || 11 || devatānāṃ pitṝṇāñca sukhamekaṃ sanātanam | dhūpo'yaṃ devadeveśa ! gṛhyatāṃ śrīdhanañjaya ! || iti dhūpaḥ || 12 || tvāmekaṃ sarvabhūteṣu sthāvareṣu careṣu ca | paramāhuḥ parākāraḥ pradīpaḥ pratigṛhyatām || 13 || iti dīpaḥ || namo'stu yajñapataye prabhave jātavedase | sarvalokahitārthāya naivedyaṃ pratigṛhyatām || iti naivedyam || 14 || hutāśana ! namastubhyaṃ namaste suravāhave ! | lokanātha ! namaste'stu namaste jātavedase || iti vandanam || 15 || jihvāpūjāsthānamāha śāradāyām | madhye īśvarakoṇeṣu jihvā jvālāruco yajet | keśaroktena mārgeṇa pūjayedaṅgadevatāḥ | paścādādāya pāṇibhyāṃ sruksruvau tāvadhomukhau | triḥ sampratāpayedvahno darbhānādāya deśikaḥ | tadagramūlamadhyāni śodhayettyeyākramāt | gṛhītvā vāmahastena prokṣayeddakṣiṇe tanau | p. 551) punaḥ pratāpya tau mantrī darbhānagnau vinikṣipet | ātmano dakṣiṇe bhāge sthāpayettau kuśāntare | ājyasthālīmathādāya prokṣayedvastravāriṇā | tasyāmājyaṃ vinikṣipya saṃskṛtaṃ vīkṣaṇādibhiḥ | niruhya vāyavye'ṅgarān hṛdā teṣu niveśayet | idaṃ tāpanamuddiṣṭaṃ deśikaistantravedibhiḥ | sandīpya darbhayugalamājye kṣptvānale kṣipet | gururhṛdayamantreṇa pavitrīkaraṇaṃ tvidam | dīptena darbhayugmena nīrājyājyāt sa varmaṇā | agnau visarjayeddarbhamabhidyotanamīritam | ghṛteṣu jvalitān darbhān pradarśyāstrāṇunā guruḥ | jātavedasi tānnyāsyedājyotpavanamīritam | gṛhītvā ghṛtamaṅgārān pratyuhyāgnau jalaṃ spṛśet | aṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyāṃ darbhau prādeśasammitau | kṛtvopanīyādastreṇa ghṛtamutpavanantvidam | tadvad hṛdayamantreṇa kuśābhyāmātmasaṃmukham | ghṛtesaṃplavanaṃ kuryāt saṃskārāḥ ṣaḍudīritāḥ | prādeśamātraṃ sagranthidarbhayugmaṃ ghṛtāntare | nikṣipya bhāgau dvau kṛtvā pakṣe śukletare smaret | vāme nāḍīmiḍāṃ bhāge dakṣiṇe piṅgalāṃ punaḥ | suṣumnāṃ madhyato dhyātvā kuryāddhomaṃ yathāvidhi | atra sthānaviśeṣe homanindā matsyasūkte caturdaśapaṭale || yathā || karṇahome bhaved vyādhirnetre'ndhatvamudīritam | nāsikāyāṃ manaḥpīḍā mastake ca dhanakṣayaḥ | eteṣu pradhānāhutiparamanyathā śāradokto doṣaḥ syāt | tadyathā | sruveṇa dakṣiṇādbhāgādādāyājyaṃ sadā guruḥ | juhuyādagnaye svāhetyagnerdakṣiṇalocane | vāmatastadvadādāya vāme vahnivilocane | juhuyādagnīṣomābhyāṃ svāheti hṛdayāṇunā | hṛnmantreṇa sruveṇājyaṃ bhāgādādāya dakṣiṇāt | juhuyādagnaye sviṣṭikṛte svāheti tanmukhe | hetiṃ sampādayedbhāge svājyasyānnāhutikramāt | ityagninetravaktrāṇāṃ kuryādudghāṭanaṃ guruḥ | p. 552) satārābhirvyāhṛtibhirājyena juhuyāt punaḥ | juhuyādagnimantreṇa trivāraṃ deśikottamaḥ | kuṇḍasya rūpaṃ jānīyāt paramaṃ prakṛtervapuḥ | prācyāṃ śiraḥ samākhyātaṃ bāhuṃ dakṣiṇasaumyayoḥ | jaṭharaṃ kuṇḍamityuktaṃ yoniḥ pādau ca paścime | garbhādhānādikā vahneḥ kriyā nirvartayet kramāt | aṣṭābhirājyāhutibhiḥ praṇavena pṛthak pṛthak | garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ punaḥ | anantaraṃ jātakarma syānnāmakaraṇaṃ tathā | upaniṣkramaṇaṃ paścādannaprāśanameva ca | cauḍopanayane bhūyo mahānāmnyaṃ mahāvratam | mahānāmnyaṃ vedārambhaḥ || tathopaniṣadaṃ paścādgodānodvāhakau mṛtiḥ | śubheṣu syurvivāhāntāḥ kriyāstāḥ krūrakarmasu | maraṇāntāḥ samuddiṣṭā vahnerāgamavedibhiḥ | tataśca pitarau tasya sampūjyātmani yojayet | samidhaḥ pañca juhuyāt mūlāgraghṛtasaṃplutāḥ | mantrairjihvāṅgamūrtīnāṃ kramādvahneryathāvidhi | pratyekaṃ juhuyādekāmāhutiṃ mantravittamaḥ | avadāya sruveṇājyaṃ catuḥsruci pidhāya tām | sruveṇa tiṣṭhannevāgnau deśiko yatamānasaḥ | juhuyādvahnimantreṇa vauṣaḍantena sampade | vighneśvarasya mantreṇa juhuyādāhutīrdaśa | sāmānyaṃ sarvatantrāṇāmetadagnimakhaṃ matam | tataḥ pīṭhaṃ samabhyarcya devatāyai hutāśane | arcayedvahnirūpāṃ tāṃ devatāmīṣṭadāyinīm | tanmukhejuhuyānmantrī pañcaviṃśatisaṃkhyayā | ājyena mūlamantreṇa vaktraikīkaraṇantvidam | vahnidevatayoraikyamātmanā saha bhāvayan | mūlamantreṇa juhuyādājyenaikādaśāhutīḥ | nāḍīsandhānamuddiṣṭametadāgamavedibhiḥ | juhuyādaṅgamukhyānāmāvṛtīnāmanukramāt | ekaikāmāhutiṃ samyak sarpiṣā deśikottamaḥ | tato'nyeṣvapi kuṇḍeṣu saṃskṛteṣu yathāvidhi | ācāryo viharedagniṃ pūrvādiṣa samāhitam | ṛtvijo gandhapuṣpādyairaṅgādyāvaraṇānvitām | p. 553) tantroktāmetāmiṣṭvā ca pañcaviṃśatisaṃkhyayā | mūlenājyena juhuyuḥ sājyena caruṇā tathā | āhutidānaprakāraśca matsyasūkte || uttānena tu hastena aṅguṣṭhāgreṇa pīḍitam | saṃhatāṅgulipāṇistu juhuyāddeśikottamaḥ | āhutistu ghṛtādīnāṃ sruveṇādhomukhena tu | dadyāttilādyāhutiṃ tu daivenottānapāṇinā | samiddhomaśca tilavanmodakādyāhutistathā | aṅguṣṭhāditricaturairbilvapatra iti kramāt || dravyaviśeṣahome jihvāviśeṣo'pi tatraiva || ghṛtāhutau hiraṇyākhyā kanakā śasyahomataḥ | raktā khyātā samiddhome kṛṣṇā sā āhutau tathā | suprabhā modakavidhau bahurūpātirūpakā | puṣpā patravidhau vahnerjihvāḥ sapta prakīrtitāḥ | dravyālābhe pratinidhirapi tatraiva || uktaṃ na labhyate tatra pratikṛtyā ca homayet | arkasyoḍumbaraṃ proktaṃ khadirasya śamīritā | pippalasya palāśaḥ syāt palāśa syāpi pippalaḥ | ubhayorevamevaṃ syādapāmārge palāśakam | kuśābhāve bhaveddūrvā dūrvābhāve kuśo bhavet | ikṣorabhāve tvamṛtā'mṛtāyāśca palāśakam | padmābhāve hayāriḥ syājjalajānāṃ viśeṣataḥ | ghṛtaṃ na labhyate yatra śuddhakṣīreṇa homayet | kṣīrasya tu dadhijñeyaṃ madhunaśca guḍaṃ bhavet | śarkarāyāśca śrīkhaṇḍaṃ guḍakhaṇḍamathāpi vā | rasānāñca rasenaiva sarvamikṣurasena vā | modake piṣṭakaṃ jñeyaṃ phalānāñca phalena tu | kāṣṭhasya caiva kāṣṭhena puṣpasya kusumena ca | evamanyonyataḥ sarvaṃ sarvadravyeṣu sarvadā || adbhuteṣu tu sarveṣu uttarābhimukho bhavet | samidhaḥ prāvaraṇaṃ kuryādanyatra pūrvadig bhavet | yajamānaḥ svayaṃ naiva samidhaṃ pravayet kvacit | putraśiṣyādibhiḥ kuryānna putraṃ viniyojayet || tathā || na kadācidasṛgdānaṃ gṛhayajñe vicakṣaṇaḥ | bhūtikāmaḥ kvacit kuryādevaṃ tantravidāṃ matam | p. 554) ājyādikaṃ bhavedyatra samidhaḥ śrāvaṇe sthitam | śeṣaṃ na yojayenmantrī anyatraivaṃ vicakṣaṇaḥ | ekāṅgaṃ lagnamekatra na pātre sthāpayet kvacit | deśikaḥ prāṅmukho bhūtvā aiśānyādikrameṇa tu | pradakṣiṇena kurvīta mantraiḥ parisamūhanam | mantrapūrvaṃ sāgnikānāṃ dṛṣṭimeva niragnikam | trikuśena mahāyāge vivāhādau tripatrakam | vaiśvadeve tvekapatraṃ nityahome tathaiva ca | digvidikṣu paristīrya mahāyāgeṣu sarvadā | dikṣumātre nityahome vaiśvadeve tathaiva ca | akṛtvā karma nityantu vṛthā naimittikaṃ caret | tasmāt puṣpaphalādyena kṛtvā naimittikaṃ caret || tathā || prajāpatiṃ tathendrañca agniṃ somaṃ tathaiva ca | etānnityāhutiṃ kṛtvā samiddhomamanantaram | hutvā vyāhṛtibhiḥ paścāt sarvatraivaṃ maheśvari ! | bhūrbhuvaḥ svaḥ svāhā tatra ityādimantrapañcakam | ante sviṣṭikṛtiṃ dadyāddhomadravyeṇa śaṅkari ! | dānamadhye yajñabhede grahayajñe śatāntare | saptabhede tvime pūrṇāḥ punaste ca tridhā kramāt | ṛtvikskandhaṃ spṛśanmantrī dakṣiṇaṃ vā spṛśan bhujam | yajamānaḥ sapatnīko juhuyāddeśikottamaḥ | utthāya dadyāt pūrṇāñca nopaviśya kadācana | kanakāyāntu jihvāyāṃ raktāyāṃ grahayajñake | grahahomaśatānte ca pūrṇā ekā vidhīyate | sahasrānte dvayaṃ kuryādayutānte caturthakam | annahome yugaṃ dadyāt padmahome caturthakam | ājyalājatilādīnāṃ home ca daśalakṣake | panasāmraphalairhome dvitīyaṃ samudāhṛtam | śatārddhe vā tadarddhe vā garbhādhānānnaprāśane | sīmantonnayane caiva prāyaścittāhutiṣu ca | dadhihome ca nitye ca eṣu pūrṇāṃ vivarjayet || atha homadravyapramāṇam matsyasūkte caturdaśapaṭale || karṣaikaṃ ghṛtahome tu dvitolañca payaḥ smṛtam | vāṇatolaṃ pañcagavyaṃ tolakairmadhudugdhakam | dadhi prasṛtimātrantu lājāḥ syurmuṣṭisammitāḥ | p. 555) pṛthukāṣṭapramāṇena athavā pūrvapūraṇam | śaktavo muṣṭimātreṇa śarkarā tolakārddhakam | tritolañca guḍaṃ vidyāddikṣupurvāvadhi smṛtam | modakaṃ dhātrīmānañca mārgaṃ vadaramānataḥ | piṇḍakasya yathā mānaṃ nārikelādiparvakam | tālantu dvyaṅgulaṃ caiva panasaṃ bījasaṃkhyayā | māraṇoccaṭane caiva panasaṃ daśadhā kṛtam | aṣṭadhā nārikelantu mātuluṅgaṃ tridhā matam | tridhā kṛtaṃ phalaṃ bailvamanyathā daśabhāgakam | prādeśamātraṃ samidhaṃ dūrvāpatratrayaṃ smṛtam | patrāvasānahome ca prādeśaṃ parikalpayet || samidviśeṣo yathā rāghavabhaṭṭe || viśīrṇā vidalā hrasvā vakrā sthūlā kṛśā dvidhā | krimidaṣṭāśca dīrghāśca nistvacaḥ parivarjitāḥ | viśīrṇāyuḥkṣayaṃ kuryādvidalā vyādhisambhavā | hrasvāyāṃ vyādhimāpnoti vakrā vighnakarī sadā | sthūlābhiharate lakṣmīṃ kṛśāyāṃ yājakakṣayaḥ | dvidhāyāṃ netrarogāḥ syuḥ kīṭadaṣṭārthanāśinī | doṣaṃ prakurvate dīrghāḥ prāṇaghnyo nistvacaḥ smṛtāḥ | na kṣīṇā nādhikā nyūnāḥ samidhaḥ sarvakāmadāḥ | ārdratvacāṃ samacchadāṃ tarjanyaṅgulivartulām | īdṛśīṃ homayet prājñaḥ prāpnoti vipulāṃ śriyam | śraute smārte catasroktāḥ samidhaḥ parikīrtitāḥ || matsyasūkte || caturaṅgulā ca guḍūcī vrīhayo muṣṭisammitāḥ | sarṣapaṃ sūktimānena sūktiḥ syāt pañcatolakam | marice viṃśakaṃ kṛtvā māraṇe daśakaṃ viduḥ | daśadhā ca mṛṇālaṃ syānmūlakaṃ saptabhāgakam | ekaikaśaḥ kaśeruśca śṛṅgaverāṅgulena tu | mātuluṅgaṃ samaṃ kuryādannaṃ vyañjanasaṃyutam | pūrvavadeva mānaṃ syāttaṇḍulaṃ caiva tatsamam | candanāgurukarpūrakastūrīkuṅkumādi ca | nakule tu kulaṃ jñātvā kule dravyāntareṇa tu | yathā yogo na gandhena rājyakāme viśeṣataḥ | tintiḍībījamānena samuddiṣṭāni tāntrikaiḥ || yoginītantre'pi || karṣamātraṃ ghṛtaṃ deyaṃ sūktimātraṃ payaḥ smṛtam | p. 556) dadhi prasṛtimānantu tadarddhañca madhuspṛśam | eṣāṃ vyāpārakaṃ vakṣye yathāvat śṛṇu pārvati ! | suvarṇāṣṭapramāṇena ghṛtaṃ deyaṃ vicakṣaṇaḥ | payo bhavettadarddhena dadhi pañcasuvarṇakam | dadhi caiva tadarddhena evaṃ mānavido viduḥ | evaṃ śatasya mānantu prābalyaṃ vibhave sati | pañcāśattatra jānīyāt sarvatraiva vicakṣaṇaḥ | atha mānādhyāyaḥ || yoginītantre dvitīyabhāge || gavākṣamātre yadṛśyā arkaraśmestu lekhikā | lekhikāṣṭau bhaveddhūlī dhūlayo'ṣṭau ca sarṣapaḥ | sarṣapāṇāṃ catuṣkeṇa rattiketyabhidhīyate | rattikānāṃ viṃśatiśca pādañca parikīrtitam | tolikā tu catuṣpādaiścatustolaiḥ prasṛtikā | prasṛtī dve karṣakañca dve karṣe tu palaṃ bhavet | palārddhena bhavet sūktirdve sūktī guḍakaṃ matam | vīramitrodayadhṛtahastihṛdayaprabandhe || jālāntarapraviṣṭāyāṃ sūryabhāsi yadīkṣyate | rajastatparamāṇvākhyaṃ pramāṇaṃ prathamaṃ matam | trasareṇurmatastaiśca paramāṇubhiraṣṭabhiḥ | tairaṣṭabhirbhavellikhyo yūkā likhyaistathāṣṭabhiḥ | yavo yūkābhiraṣṭābhiryavairaṣṭabhiraṅgulam | muṣṭistāni ca catvāri dve ca muṣṭī dhanurgrahaḥ | trimuṣṭiko vitastiḥ syādaratnau dve vitastike | kiṣkurdvābhyāmaratnibhyāṃ dhanuḥ kiṣkudvayena ca | sahasraṃ dhanuṣāṃ krośo gavyūtirdviguṇā tataḥ | gavyūtayaśca catasro yojanaṃ kalpitaṃ kalā || matsyasūkte ṣoḍaśapaṭale tu || sarṣapāṇāṃ catuṣkeṇa māṣa ityabhidhīyate || atra māṣaḥ śasyavācakaḥ || māṣāṇāñcaiva tūryeṇa rattiketyabhidhīyate | rattikānāṃ viṃśakañca pādañca parikīrtitam | tolikā ca catuṣpādaiścatustolaiḥ prasṛtikā | prasṛtī dve karṣakañca dve karṣe tu palaṃ bhavet | paladvaye tu sūktiḥ syād dve sūktī dagdhakaṃ matam || iti śrīprāṇatoṣiṇyāṃ caturthe kāmyakāṇḍe durgāmantrastutināma- māhātmyaśatanāmabalihomahomīyānukalpaparimāṇātmaka- durgotsavaprakaraṇarūpapuṣpakathanaṃ nāma ṣaṣṭhaḥ paricchedaḥ | p. 557) iṣṭadevīṃ namaskṛtya bhuktimuktipradāyinīm | māsakṛtyamatho vakṣye viduṣāṃ parituṣṭaye || atha māsakṛtyam | cāndra evātra māsastithikṛtyanimittatvādabhilāpādikantu saureṇaiva prāguktadharmakāṇḍadhṛtavacanāt | matsyasūkte dvipañcāśatpaṭale || āśvine śuklapakṣe ca aṣṭamyāñca niśāgame | siddhagaurīvrataṃ kuryād yā sādhvī dharmacāriṇī || iti siddhagaurīvratamasmin deśe apracaradrūpatvena na likhitam | yasyātra prayojanaṃ vidyate tena tattu anveṣyam | śuklapakṣe daśamyāntu āśvine parameśvari ! | vijayā nāma sā khyātā sarvatranigamālayam | revantaṃ pūjayettatra īśvarīñca varānane ! | iha loke sukhaṃ prāpya yāsyanti śivamandiram | tejo'sīti ca dvibhujaṃ turaṅgāsanasaṃsthitam | khaḍgacarmadharañcaiva mantreṇānena pūjayet | namaste sūryaputrāya turaṅgānāṃ hitāya ca | śāntiṃ kuru turaṅgānāṃ revantāya namo namaḥ | oṃ gandharvakulajātastvaṃ bhūpālāya ca keśava ! | brahmaṇastattvavāhyena somasya varuṇasya ca | tejasā caiva sūryasya svalīlā te padā tathā | rudrasya brahmacaryasya pavanasya balena ca | dhānyakaṃ paśukaṃ vījaṃ dhyānaṃ siddhārthakāni ca | padmapatraṃ niśānte ca sūtreṇa dviguṇena ca | badhnīyādakṣamālāyāṃ gale cāpi viśeṣataḥ | astraśastrādikañcaiva rājyāṅgāni ca bhāvini ! | prativījena puṣpādyaiḥ pūjayedavicārayan || atha khañjanadarśanaṃ tatraiva || daśamyāmaparāhṇe tu bhuktavatsu svayaṃ priye ! | śobhanaṃ khañjanaṃ paśyan namaskuryādvibhūtaye | vāsudevasvarūpeṇa sarvakāmaphalaprada ! | pṛthivyāmavatīrṇo'si khañjarīṭa ! namo'stu te | khañjanāya namastubhyaṃ sarvābhīṣṭapradāya ca | nīlakaṇṭhāya bhadrāya bhadrarūpāya te namaḥ | bhadra ! tvaṃ dehi me bhadramāśāṃ pūraya pūraka ! | svastiko'si kuru svasti khañjarīṭa ! namo'stu te | p. 558) nārāyaṇasvarūpātha saṃvatsarasukhaprada ! | nīlakaṇṭha ! mahādeva ! khañjarīṭa ! namo'stu te | devadānavayakṣāṇāṃ narāṇāṃ puṣṭivardhanam | darśanaṃ tava bhadrasya viṣṇurūpa ! namo'stu te | atha darśanaśubhāśubhaphalam || jalaprāsādaśikhare parvate ca jalāntike | dṛṣṭe śubhaṃ bhavet kīrtirgoṣṭheṣu dhanavardhanam | abjeṣu nṛpatirbhūyāttathā devālayeṣu ca | taḍāgatīre dhanavān śmaśāne maraṇaṃ bhavet | kṛṣṇagrīvo nīlakaṇṭhaḥ śvetakaṇṭho janārdanaḥ | pīte tu pārvatī devī dhunvatpakṣe tu vīkṣaṇam | vyādhirbhavati deveśi ! sthire sampattikārakam | bhaktaṃ bhuñjan bhavedrogī śriyaṃ dṛṣṭvā ca vāsavaḥ | sumānaḥ kīrtanādeva āyuṣastu kṣayo bhavet | tasmāttu khañjanaṃ nāma kīrtayedavicārayan || tatraiva || kaumudyāṃ rātriyoge tu gṛhiṇī yā pativratā | indraṃ lakṣmīṃ samabhyarcya sugandhikusumādibhiḥ | pāyasañca baliṃ dadyādannaṃ vyañjanasaṃyutam | nārikelaphalairdevān pitṝnatha samarcayet | bandhūṃśca pūjayedrātrau prakuryāt krayavikrayam | na karoti mahālakṣmīḥ śāpaṃ dattvā vrajet puram | niśīthe varadā lakṣmīḥ ko jāgarti vibhāṣiṇī | nārikelodakaṃ pītvā akṣairjāgaraṇaṃ niśi | tadvibhūtiṃ prayacchāmi ko jāgarti mahītale | somañca pūjayet kumbhe paṭṭe vā pīṭhakeṣu ca || atha lakṣmīdhyānaṃ tatraiva || navayauvanasampannāṃ taptakāñcanasannibhām | trinetrāṃ dvibhujāṃ ramyāṃ divyakuṇḍaladhāriṇīm | śrīphalaṃ dakṣiṇe pāṇau vāme padmañca bibhratīm | sarvālaṅkārasampūrṇāṃ sarvālaṅkāragarvitām | kinnarāmaragandharvasiddhacāraṇasevitām | vījena dīrghayuktena ṣaḍaṅgamatha kalpayet | pūjayedupacārādyairnānānaivedyavandanaiḥ || pūjāmantrastu tatraiva || kṣīrodārṇavasambhūte ! viṣṇorurasi saṃsthite ! | gṛhāṇa pūjāṃ deveśi ! kaumudyāñca namo'stu te | praṇāmamantrastu | p. 559) viśvarūpasya bhāryāsi padme ! padmālaye ! śubhe ! | mahālakṣmi ! namastubhyaṃ kaumudīñca kurusva me | namaste sarvajagatāṃ varadāsi haripriye ! | yā gatistvatprapannānāṃ sā me bhūyāt tvadarcanāt | lakṣmi ! devi ! namastubhyamacalā bhava sarvadā | kamale ! varade ! devi ! kulodyotakarī mama | hitāya sarvabhūtānāṃ yathā nārāyaṇe sthitā | tathā tvaṃ pāhi māṃ devi ! sarvalakṣaṇasambhave ! | kṛtā pūjā mayā bhaktyā kamale ! varade ! śubhe ! | pūjāṃ gṛhṇa sureśāni ! namaste kamalālaye ! | pūrvādipatre sampūjya bhūtyādinavaśaktikāḥ | vāsudevādikaṃ tatra vāmanādikamarcayet | tatraiva kalase caiva indraṃ dhyātvā samarcayet | sarvalakṣaṇasampūrṇamindramairāvatasthitam | śacīsametaṃ varadaṃ dhyānena paricintayet | pūjāmantro'pi || vajrahasta ! mahāvāho ! bahunetra ! purandara ! | rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ pūjeyaṃ pratigṛhyatām | dikpālāṃśca grahāṃścaiva brāhmaṇāṃścāgrato'rcayet | viṣṇuṃ nārāyaṇañcaiva bhāvabhūteśvaraṃ yajet | pūjayitvā hyanenāpi vilvamudrāṃ pradarśayet | padmamudrāṃ dhenumudrāṃ mantraṃ japtvā stutiṃ paṭhet || ityāśvinakṛtyam || tripañcāśatpaṭale || śrībhagavānuvāca || tulārāśiṃ gate bhānau śuklapakṣe viśeṣataḥ | pratipadyeva gośṛṅge pūjayet kamalālayām | upoṣya yāvakāhāraṃ baliṃ dadyācca pāyasam | kundapuṣpaiḥ samabhyarcya sarvapāpaharo bhavet | tatraiva pūjayeddevīṃ mahiṣeṇa mama priye ! | dūrvayāṅkarapuṣpābhyāṃ pūjayejjagatāṃ patim | śālyodanaṃ tato bhuktvācamya gatvā jalāntike | ghṛtañca dvividhaṃ kuryāt palaṃ kṛtvā maheśvari ! | jayaṃ saṃvatsaraṃ tasya bhaṅge bhaṅgaṃ samādiśet | vibhīṣaṇaṃ baliñcaiva sīmañca parameśvaram | pūjayedgandhapuṣpādyairnānānaivedyavandanaiḥ | kṛṣṇapakṣe tathā kuryāddampatīpūjanañcaret | p. 560) madhumāṃsāśanaṃ kuryādekabhaktena vartayet | śuklapakṣe dvitīyāyāṃ dharmarājaṃ samarcayet | caruṃ kṛtvā vidhānena sodarānatha bhojayet | aiśvaryaṃ labhate saukhyaṃ bahubhogānavāpnuyāt | kṛṣṇapakṣe tathā lakṣmīṃ kundapuṣpaiḥ samarcayet | kṛṣṇadravyabaliṃ tadyāttasmai vittaṃ prayacchati | tṛtīyāyāṃ gaṇeśañca pūjayet piṣṭakādinā | vartayedekabhaktena na śoko jāyate bhuvi | caturthyāṃ modakairdevīṃ pūjayet kuśalārthakam | dadhikhaṇḍabaliṃ dadyādvāñchitaṃ labhate dhruvam | kṛṣṇapakṣe pratipadi devīṃ māheśvarīṃ yajet | sitapārāvataiḥ pūjā bhūtidā jāyate dhruvam | pañcamyāṃ vilvapatraiśca haraṃ gaurīṃ samarcayet | baliñca modakaṃ dadyādvidyākāmaḥ sureśvari ! | kṣīrasya prāśanādeva pāpāt pūto na saṃśayaḥ | pañcamyāṃ kṛṣṇapakṣasya devaṃ nārāyaṇaṃ haram | mahāyonau samabhyarcya kulānāṃ tārayeddaśa || mahāyonau kāmākhyāyāṃ || ṣaṣṭhyāṃ vai śuklapakṣasya devaṃ dhanapatiṃ yajet | yo janaḥ ṣoḍaśaṃ dadyānmodate nākamaṇḍale | saptamyāṃ saṃyato bhūtvā ubhe pakṣe tu kārtike | devaṃ matsyaṃ tathā kāmamindradevaṃ prapūjayet | brāhmaṇān dampatīṃ caiva bhojayet prātareva ca | phalamūlaṃ tathā dhānyaṃ pradadyāt dakṣiṇāṃ śubhām | na ca vyādhiḥ kṣudhā vāpi kule tasya prajāyate | aṣṭamyāñcaiva deveśi ! śuklapakṣe viśeṣataḥ | durgāṃ mattānilīñcaiva kṛṣṇakhaḍge samarcayet | trikālaṃ pūjayedbhaktyā yaśasvī tejavān bhavet | kṛṣṇapakṣe śivaṃ durgāṃ kamalāṃ kālikāṃ tathā | mṛṇamayyāṃ pūjayeddevīṃ madhyarātre prayatnataḥ | na ca vyādhibhayaṃ ghoraṃ yāvattu vatsarāvadhi || vṛhannīlatantre ṣaṣṭhapaṭale || kārtike śuklapakṣasya navamī yā śubhā bhavet | tasyāṃ pūjyā maheśāni ! sundarī paradevatā | sundaryāḥ paṭale samyak pūjā ca kathitā śubhe ! || matsyasūkte || śuklapakṣe navamyāntu tilairhomaṃ samācaret | p. 561) devamuddiśya phaladamuparyupari pañcame | kṛṣṇe caiva yajeddevīṃ saptamyāṃ sūryamarcayeta | dhanadhānyalakṣmīkaraṃ putrapautravivarddhanam | kārtikasya tu śuklāyāṃ daśamyāṃ niyataḥ śuciḥ | tailena śuddhatailena arcayenmadhusūdanam | kṛṣṇapakṣe tu kṣīreṇa madhunā ca viśiṣyate | rātrau phalāśanaṃ kuryānmodate viṣṇumandire | kṛṣṇapakṣe'rccayet kṛṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ śatakratum | toṣayet paramānnādyairnarī na nirayaṃvrajet | ekādaśyāṃ kārttikasya śuklapakṣe yaśasvini ! | snānaṃ śuklatilaiḥ kuryāttriśuklairharimarccayet | prātareva tu dvādaśyāṃ nityakṛtyaṃ samāhitaṃ | saṅkalpya ca gaṇeśānaṃ brahmāṇaṃ dikpatīnapi | grahāṃśca pratikumbheṣu sthaṇḍile ca hariṃ yajet | pañcāmṛtena gandhena tīrthatoyena snāpayet | pūjayeccyutapatrādyaiḥ kumudaiḥ paṅkajairapi | śāradīyena puṣpeṇa yathāvibhavavistaraiḥ | trikālaṃ cārcayedbhaktyā agnikāryyaṃ tato niśi | prabodhanaṃ tataḥ kuryānmadhyāhne parameśvari ! | divā snāne bhaveddhānistathā rātrau prabodhane | ādye aṣṭākṣaraṃ dadyāt pratimantre maheśvari ! | kṛtāñjaliṃ tato baddhvā imaṃ mantramudāharet | brahmendrarudrairabhinūyamāno bhavān suraughaiśca vivandanīyaḥ | prāptā taveyaṃ dvādaśī kaumudyākhyā tvameva jāgṛṣva hi lokanātha ! | tataḥ spṛṣṭvā paṭhenmantrī śanairmantraṃ paṭhettataḥ | meghāgatairnirmmalacandratoyairāraṇyapuṣpairatha saurabheyaiḥ | ahaṃ dadāmīti ca dharmahetoḥ jāgṛṣva jāgṛṣva ca lokanātha ! | jānubhyāmavanīṃ gatvā paṭhenmantraṃ satārakam | prasīda nārāyana ! kṛṣṇa ! viṣṇo ! mukunda ! lakṣmīśa ! bhavannamaste | sampaśya lakṣmīṃ tava bhāvabhūtimāśritya cāśritya ca lokanātha ! | nṛtyagītairbahuvidhaiḥ purāṇaśravaṇena ca | nayedrātriṃ maheśāni ! pañcaghoṣapuraḥsaram | prabhāte pūjayedbhaktyā dhenuṃ dadyācca dakṣiṇām | brāhmaṇān pūjayedbhaktyādīnāndhakṛpaṇānapi | p. 562) pārśvaparivartane caiva mantramaṣṭākṣarāntare | pārśvo bhava jagannātha ! namo nārāyaṇācyuta ! | prasīda bhagavannātha ! bhava saṃsāramākṣaṇa ! | parivarttaya pārśvo'pi govindācyuta ! tadvayam | divābhāgena karttavyaṃ pūrvavad vidhinā priye ! | kṛṣṇapakṣasya dvādaśyāṃ kuryādbrāhmaṇatarpaṇam | śuklāyāñca caturdaśyāṃ pārvatyā saha śaṅkaram | vilvapatraiḥ samabhyarcya na śoko jāyate bhuvi | atha kṛṣṇatrayodaśyāṃ kārttike māsi śaṅkari ! | prātaḥ snānaṃ tataḥ kṛtvā srotasi vidhivannaraḥ | umāṃ haraṃ raviṃ viṣṇuṃ candanena vilikhya ca | padmapatrairmaheśāni ! vilvapatraiḥ samarcayet | śākena toṣayeddevān svayaṃ śākena varttayet || tathā | madhyāhne snāpayet kumbhaṃ vasanaṃ tatra vinyaset | abhiṣiñcettataḥ paścādātmānaṃ bāndhavaiḥ saha | apāmārgasya puṣpeṇa trivāraṃ śirasopari | vāmāvarttena deveśi ! apāmārgasya patrakam | vakṣyamāṇena vā kuryād gāyatryā vā samāhitaḥ | yat kṛtaṃ duṣkṛtaṃ karma mayā janmaśatānyapi | vyāpyādya tvatprasādena apāmārga ! harasvame | saṃhitākhyāñca puṇyākhyāṃ pretākhyānāntareṇa ca | śrutvā saṃkhyāṃ dvijātibhyo dānaṃ dadyādvibhūtaye | caturdaśī tathā pretā pūjyā pūrveṇa saṃyutā | yadā paradine rātrau darśayuktā na sā bhavet | evametat paraṃ grāhyaṃ nithyante dīpamutsṛjet | devairapi nivṛtte cet pūrṇimā sacaturdaśī | tadā pūrvā grahītavyā sadā rātrigatā api | snāne pretakathāyāśca śravaṇe yamatarpaṇe | sūryodayagatā grāhyā naraiḥ pretacaturdaśī | ekādaśīṃ samārabhya yāvat pañcadarśīṃ prati | nirāmiṣeṇa bhoktavyamekabhaktena varttayet | bhīṣmavratamidaṃ proktaṃ sāvakāśena sevayet | paurṇamāsyāṃ tulāditye śrīpatiṃ lolayā saha | candanaiḥ pūjayedbhaktyā kulacchedo bhavenna hi | tulāgataṃ samāvāpya lakṣmīrnidrāṃ vimuñcati | p. 563) tatra sampūjanādeva lakṣmīḥ syādanapāyinī | śvetakumbhe'rcayellakṣmīṃ kuveraṃ raktakumbhake | pītakumbhe'rcayedviṣṇuṃ nānānaivedyavandanai || nāradapañcarātre dvitīyarātre saptamādhyāye || kārtikīpārṇamāyāñca rādhārccā vuṣṇupūjanam | yatra tatra tvaniyamaḥ para nirvāṇakāraṇam || matsyasūktaṃ || kadācit kārtike māsi yadi darśadvayaṃ bhavet | tatrādyā sukharātriḥ syādaparastu malimlu caḥ | malimluce vṛścike tu vuṣṇūtthānādanantaram | lakṣmīprabodho bhavati sā jñeyā sukhasuptikā | daṇḍaikarajanīyogo darśena syāt pare'hani | tadā vihāya pūrvedyuḥ parataḥ sukharātrikā | tatra śrāddhaṃ kṛtaṃ yena akṣayaṃ bhavati dhruvam | śatagrahaṇajaṃ puṇyaṃ tīrthe snānaṃ mahāphalam | iṣṭadevaṃ samuddiśya pitṝnuddiśya yatnataḥ | jīvitañcet samuddiśya dīpaṃ dadyāt śivālaye | āyuṣkāmo hi deveśi ! dīpaṃ dadyāccatuṣpathe | dvātriṃśattu samutmṛjya pañcaviṃśatikaṃ priye ! | ākāśadīpaṃ dadyāttu navapañcayugena vā | tridīpaṃ pañcadīpañca ekaṃ vā dāpayedbudhaḥ | arghyañcaiva vahan jantūn jāyate nātra saṃśayaḥ | trihastaṃ sārddhahastaṃ vā hastamātramathāpi vā | ūrddhe tu dāpayeddīpān labhate vāñchitaṃ phalam | śire vakṣaḥsthale caiva aṅge vā maṇibandhake | yo dīpaṃ darśayeddevi ! svargaloke mahīyate | kamalāṃ hlādinīñcaiva dharaṇīṃ vijayāṃ tathā | jayāṃ lakṣmīṃ subhadrāñca mahāmāyāṃ dale'rcayet | brahmādīn pūjayedagre vāsudevādikānapi | śaṅkhaṃ padmanidhiṃ pūjet kuveraṃ varuṇaṃ tathā | indrāṇīmaya sampūjya mantreṇānena saṃyajet | namaste ityādi | viśvarūpasyetyādi | tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ varadāsi haripriye ! | sarvānandakare ! devi ! sarvaśākhe ! namo'stute | lole ! devi ! namaste'stu narakārṇavatāriṇi ! | kṣīrodamathanodbhūte ! prasīda parameśvari ! | p. 564) jaya padmālaye ! devi ! jaya lakṣmi ! haripriye ! | sarvānandakare ! devi ! sarvaśākhe ! namo'stu te | jaya kṣīrodaduhitarmadgehe susthirā bhava | iyaṃ sāṃvatsarī pūjā naivedyādikamuttamam | lole ! gṛhītvā tatsarvaṃ gṛhāṇa parameśvari ! | dīpadānāntare caiva mantrametamudīrayet | dāmodarāya nabhasi tulāyāṃ lolayā saha | pradīpaṃ te prayacchāmi namo'nantāya vedhase | ūrddhvataḥ sapta lokā ye ye cādhovarttinaḥ sadā | dattākāśapradīpena prakāśaṃ vicarantute | ye ca nārakiṇo lokāḥ pīḍayā bādhitāḥ sadā | bhavasthāste prakāśantu dattākāśapradīpataḥ | andhakāre sthitā ye ca ye ca lokavivarjitāḥ | teṣāṃ prakāśanārthāya pradīpo dīyate mayā | yamadvāre mahāghore santi ye puruṣā mama | teṣāṃ prakalpitārthāya pradīpo dīyate mayā | vātavarṣapataṅgādisnehavarttikṣayādinā | nirvāṇasya pradīpasya na doṣo mama keśava ! | namaḥ pitṛbhyaḥ pretebhyo namo dharmāya viṣṇave | namo dharmāya rudrāya kāntārapataye namaḥ | īśakoṇe pradadyāttu mālaye vijane'pi ca | ulkā niśi tathā deyā dakṣiṇābhimukhena tu | nikṣipettatra prathamaṃ mantreṇānena śaṅkari ! | ulkāmukhāśca ye keciccaranti iha bhūtale | ujjvalajyotiṣā dagdhāsteṣāntu paramā gatiḥ | āpado mama naśyantu mukharātriprasādataḥ | ulkāsandīpanenaiva varddhantu mama pūruṣāḥ | kārtikasya amāyāṃ vai samārabhya yaśasvini | kālarātrivrataṃ kuryād yathākāryaṃ tathā śṛṇu | vratavidhyādistu tripañcāśatpaṭale'nusandheyaḥ || iti kārttikakṛtyam || tatraiva catuḥpañcāśatpaṭale || vṛścike śuklapakṣasya pratipatsu maheśvaram | dūrvāṅkuraiḥ samabhyarcya gaṇanāmīśvaro bhavet || 1 || dvitīyāyāṃ jagaddhātrīṃ jale sampūjyayatnataḥ | ekāhāraṃ tataḥ kṛtvā tṛtīyāyāṃ janārdanam | p. 565) caturthyāñcaiva śrīkāntamekādaśyāṃ janārdanam | dvādaśyāñcaiva brahmāṇaṃ trayodaśyāṃ śatakratum | caturdaśyāñca gaurīśaṃ sitapadmaiḥ samarccayet | śvetāmbaradharo bhūtvā trikālaṃ saṃyatendriyaḥ | madhunā tarpayeddevān brahmaloke mahīyate | vṛścike paurṇamāsyāntu kalyamutthāya vāgyataḥ | pūjayet kṣetravighneśaṃ pañcamyāṃ kamalāṃ tathā | ṣaṣṭhyāṃ vasuṃ samabhyarcya saptamyāñca divākaram | aṣṭamyāṃ tripurāñcaiva navamyāṃ surasundarīm | durgāṃ bālāṃ samuddiśya ekabhaktena varttayet | daśamyāñcaiva tāṃ devīṃ dikpatīṃścāpi pūjayet | savitāraṃ snāpayitvā devān rātrau baliṃ caret | vṛhannīlatantre ṣaṣṭhapaṭale || mārge māsi site pakṣe saptamī ravivallabhā | annadāṃ pūjayedbhaktyā putrapautrasamanvitaḥ | lakṣmīḥ sthirāyate'vaśyaṃ yāvacca sacarācaram | tāvattasya gṛhe lakṣmīścauddhatyaṃ parivarjayet | niścalā ca bheddevi ! satyaṃ satyaṃ gaṇeśvari ! | pūjā cāsyā maheśāni ! kathitā tava sannidhau | annadākalpake samyag jānīhi naganandini ! | matsyasūkte || vṛścike paurṇamāsī tu vijñeyā kṣetrapūrṇimā | dvāpare pūrṇimā pauṣe tretāyāṃ māghamāsake | balibhirguḍakhaṇḍaiśca pūjayitvā dvijottamam | alakṣmīṃ nāśayeddātā lakṣmīñca labhate parām | yāvakaiḥ śarkarādyaiśca modakairvividhairapi | kṣetrapūrṇimāmārabhya trirātraṃ parameśvari ! | kṛtvā naktaṃ maheśāni ! viṣṇuloke mahīyate | surayajñamidaṃ proktaṃ mahāvibhavadāyakam | dhanadhānyalakṣmīkaraṃ śrīsaubhāgyapradāyakam | kṛṣṇapratipadi viṣṇuṃ pūjayet pārvatīpatim | agnikāryaṃ trikālañca lakṣmīvān jāyate kule | dvitīyāyāṃ guḍaṃ prāśya pūjayet sundarīmapi | tṛtīyāyāñca govindaṃ tilaṃ prāśya tato niśi | caturthyāṃ yāvakāhāro madanañca niśāpatim | dadhi prāśya tato rātrau śivaloke mahīyate | pañcamyāṃ dinanāthañca viṣṇuñca lolayā saha | p. 566) pūjayet pīvare kumbhe kṣīraṃ prāśya labhet śriyam | pūjayeccaiva govindaṃ gavāmapyadhipo bhavet | saptamyāñca tathāṣṭamyāṃ navamyāṃ vijitendriyaḥ | dhanādhyakṣaṃ śvetakumbhe trikālaṃ niyataḥ śuciḥ | mahāvibhavamāpnoti lakṣmīḥ syādanapāyinī | nādeyatoye deveśi ! kṛṣṇapakṣe jagadgurum | citrapaṭṭe samabhyarcya kṣīraṃ prāśya tato niśi | aṇimādiguṇaiḥ siddhirjāyate nātra saṃśayaḥ | daśamyāñca maheśāni ! ekādaśyāṃ śatakratum | dvādaśyāṃ keśavaṃ mūle trayodaśyāñca pārvati ! | caturdaśyāmaśokena kāmaṃ viṣṇuṃ samarccayet | trikālaṃ snānamāsādya ekabhaktena varttayet | evaṃ kṛtvā sakṛddevi ! brahmaloke mahīyate | amāvasyāyāṃ gomukhye gale vipramukhe gale | gokṣīreṇa caruṃ kṛtvā pitṝnuddiśya śaṅkari ! | madhunā guḍakhaṇḍena lavaṇenodakena ca | trikālaṃ tarpayitvā tu kāmamāpnotyabhīpsitam | aiśvaryamatulaṃ prāpya pitṛloke mahīyate || ityāgrahāyaṇakṛtyam || tatraiva || dhanuḥsthe ca tataḥ sūrye śuklapakṣe varānane ! | pratipadi maheśāni ! prātaḥsnāyī jitendriyaḥ | trikālaṃ pūjayet sūryyaṃ rogānmucyeta nānyathā | kṛṣṇapakṣe jagannāthaṃ pūjayet pārvatīpatim | agnikāryyaṃ tataṃ kṛtvā tato mucyeta bandhanāt | dvitīyāyāṃ samārabhya śuklapakṣe viśeṣataḥ | ādityamatha rudrāṃśca pūjayedbhaktibhāvataḥ | yāvat pañcadaśīñcaiva tāvadeva maheśvari ! | saṃsārānmucyate devi ! nātra kāryā vicāraṇā | caturthyāṃ śuklapakṣe tu dhanūrāśiṃ gate ravau | ekabhaktena deveśi ! rameśaṃ prati pūjayet | kṛṣṇaṃ śacīpatiṃ viṣṇuṃ pañcamyāṃ madhusūdanam | ṣaṣṭhyāṃ skandaṃ viśākhāñca rātrau tu kṣīrabhojanam | saptamyāñca tathāṣṭamyāṃ navamyāṃ pakṣayordvayoḥ | p. 567) kātyāyanīṃ samabhyarcya ekabhaktena śaṅkari ! | daśamyāṃ pārvatīnāthamekādaśyāṃ śriyaḥ patim | piṣṭakaiḥ pūjayeddviṣṇuṃ svayaṃ naktaṃ samācaret | yāvaccaturdaśīṃ prāpya amāvāsyāñca pretyaṣe | paurṇamāsyāṃ tataḥ kalpe pitṝnuddiśya tarpayet | puroḍāśena vidhinā kadācinnāvasīdati || iti pauṣakṛtyam || tatraivaṃ pañcāśatpaṭale || śrībhagavānuvāca || makarasthe sahasrāṃśau śuklapakṣe yaśasvini ! | pratipadi sarittoye snātvābhyacya janārdanam | vattayedekabhaktena agnikāryyapuraḥsaram | kṣīreṇāghyaṃ vidhātavyaṃ mucyate śokasāgarāt | dvitīyāyāṃ tathā śakraṃ candanena vilipya ca | pīṭhe vā'gurupatre ca pūjayedbhaktitatparaḥ | haviṣyāśī bhavedrātrau rūpavānabhijāyate | tṛtīyāyāmumākāntaṃ śrīpatiṃ kamalālayām | samabhyarcya niśānāthaṃ kundapuṣpaiḥ pṛthagvidhaiḥ | mudgañca prāśanaṃ kuryānmahāpātakanāśanam | caturthyāṃ śuklapakṣasya pūjayedgaṇanāyakam | tāmrakumbhe viśeṣeṇa pañcaratnena śaṅkari ! | tilān samprāśayedrātrau tilairhomaṃ samācaret | lakṣmīvān mutarāṃ cāpi dhanavān sa prajāyate | pañcamyāñca jagaddhātrīṃ prātareva nadījalaiḥ | snāpayitvā sulakṣmīṃ tāṃ kumbhairmārakatairapi | vasantapañcamī nāma sarvapāpapramocanī | vasantañca samabhyarcya kandarpaṃ saratiṃ priye ! | vasantarāgaśravaṇāt śriyamāpnotyabhīpsitām | śrīpañcamīṃ tu kecittāṃ manayaḥ pravadanti vai | varttayedekabhaktena śriyo na vicyutirbhavet | ṣaṣṭhyāṃ prātaḥ kṛtasnānaḥ pūjayecca divākaram | kṣīreṇārghyaṃ tato dadyānmucyate vyādhibandhanāt | sūryagrahaṇatulyā hi śuklā māghasya saptamī | aruṇodayavelāyāṃ tasyāṃ snānaṃ mahāphalam | vadaryāścārkapatrasya sapta patrāṇi śālijān | raktāṃśca taṇḍulān dūrvāḥ kṛtvā śirasi majjayet | oṃ yadyajjanmakṛtaṃ pāpaṃ mayā saptasu janmasu | p. 568) tanme rogañca śokañca mākarī hantu saptamī | saptārkapatrairaktaiśca taṇḍulairgandhacandanaiḥ | phalairdūrvājavāpuṣpairarghyaṃ dadyāt kṛtakriyaḥ | saptasaptiprītivahe ! saptalokapradīpani ! | saptavyāhṛtike ! devi ! namaste ravimaṇḍale | jananī sarvabhūtānāṃ saptamī saptasaptike ! | saptavyāhṛtike ! devi ! namaste ravimaṇḍale | dānaṃ koṭiguṇaṃ proktaṃ homaṃ jāpaṃ surārcanam | brāhmaṇān bhojayitvā ca haviṣyānnaṃ svayaṃ tataḥ | tīrthe snānaṃ daśaguṇaṃ gaṅgāyāṃ koṭireva ca | ravivāre ca samprāpte koṭikoṭiguṇaṃ bhavet | dadyādarghyaṃ sahasrañca śataṃ vāpi tadarddhakam | ayutena labheddāsyaṃ lakṣaiḥ sāyujyameva ca | aśakto dvādaśaṃ dadyāt pañcaviṃśamathāpi vā | dviguṇatvānmaheśāni ! vratāṅge'rghya mudāhṛtam | bhajedravidine prāpte pravṛtte cottarāyaṇe | punnāmadheyanakṣatre gṛhṇīyāddaśamīvratam | hasto mitrastathā puṣyo jyeṣṭhā bhṛgupunarvasū | punnāmadheyanakṣatrāṇyetānyāhurmanīṣiṇaḥ | saptamyāṃ śuklapakṣe tu kṛtakṛtyaḥ samāhitaḥ | pārvatīśaṃ gaṇeśañca pūjayeddayitayā saha | trikālaṃ pūjayitvā tu tilapāyasamodakaiḥ | tato naktaṃ carenmantrī haviṣyānnena śaṅkari ! | yat kṛtaṃ dvādaśāṣṭamyāmekenaiva tu tat phalam | bhavettasmāt prayatnena sarvasvenāpi bhāvini ! | pitṝnuddiśya yat śrāddhaṃ yaḥ karoti svabhaktitaḥ | sarvaśrāddhe yat phalañca kāṅkṣantisma na saṃśayaḥ | pitṛtarpaṇataḥ śeṣe sarve varṇā dvijātayaḥ | tilodakantu bhīṣmāya pradadyādañjalitrayam | vāmopavītinā devi ! dakṣiṇāśāmukhena tu | dadyādanena mantreṇa śuciḥ prayatamānasaḥ | ehi bhīṣma ! mahābāho ! śāntanoḥ kulanandana ! | gṛhāṇa dattamasmābhiḥ pānīyaṃ varado bhava | vaiyāghrapadyagotrāya sāṅkatiḥ pravarāya ca | aputrāya dadāmyetat salilaṃ bhīṣmavarmaṇe | p. 569) madhyāhnavyāpinī grāhyā śrāddhe bhīṣmāṣṭamī sadā | snāne ca tarpaṇe dāne grāhyā sūryodayāt parā | yadyekasmiṃstu vai māsi yadi svānmākarīdvayam | bhīṣmāṣṭamī bhavedvāpi tadā grāhyā parā tithiḥ | navamyāntu jagaddhātrīṃ gaurīṃ kamalayā saha | śrīvṛkṣe pūjanādeva mahatīṃ śrīyamāpnuyāt | daśamyāmatha naktāśo saptamīṃ saptakumbhake | pūjayenmarupatraiśca nānāvibhavavistaraiḥ | brāhmaṇān bhojayedbhaktyā ṛṣiṃ sampūjya vaiṣṇavam | toṣayedbhāvabuddhyā ca tattulyo jāyate priye ! | ekādaśyāṃ prātareva tataḥ saṅkalpayedvratī | trikālaṃ pūjayedviṣṇumagnikāryasamanvitam | ekenaivopavāsena kṛtena parameśvari ! | sarvapāpairviśuddhātmā harisāyujyamāpnuyāt | jāgaraṃ kārayedrātrau saṃhitāśravaṇādibhiḥ | na cātra vāradoṣo'sti māghe caiva ghaṭeṣu ca | utthāne śayane viṣṇorvāsarantu na laṅghayet | dinakṣaye daśāviddhe sadaiva parivarjayet | gṛhasthastu viśeṣeṇa putravāṃścedviśeṣataḥ | naktaṃ puṇyakṣayaścaiva pūrvasaṅkalpitaṃ vinā | dvādaśyāmapyuṣaḥkāle snānaṃ kuryānnadījale | dhātrīsnānaṃ prakuryāttu mahāpātakanāśanam | govindaṃ pūjayedbhaktyā dhenuṃ dadyāttato vratī | dānañcaivāgnikāryañca brāhmaṇānatha yojayet | śṛṇu devi ! mahāguhyaṃ śrīviṣṇorvratapañcakam | vibhūtidvādaśī nāma pañcaiva parikīrtitāḥ | kārtikasya ca mārgasya māghasya phālgunasya ca | āṣāḍhasya varārohe ! dvādaśyāṃ śuklapakṣake | śrāvaṇasya tu siṃhasya aśūnyā nāma dvādaśī | janārdanaṃ samuddiśya upavāsaṃ karoti yaḥ | aśūnyā ca bhavet śayyā janmajanmani śaṅkari ! | trayodaśyāntu śuklāyāṃ vibhūtyākhyā trayodaśī | mādhavaṃ kalase kṛtvā bhūtimāpnoti śāśvatīm | māghe māsi site pakṣe khyātā rāmacaturdaśī | kāmaviddhāpi sā kāryā śivarātrividhānataḥ | p. 570) paurṇamāsyāmuṣaḥkāle snānaṃ kuryādvidhānataḥ | sampūjya ca jagannāthaṃ dānaṃ dadyādvibhūtaye | dhenuṃ dadyādvijātibhyo viṣṇuloke mahīyate | indhanañcaiva pakvānnaṃ haviṣyānnena varttayet | kṛṣṇapakṣe pratipadi skandamuddiśya yatnataḥ | dānaṃ dadyāddvijāgrebhyaḥ pūjayitvā vidhānataḥ | dvitīyāyāṃ jagannāthaṃ samuddiśya prapūjayet | pradadyāccarunaivedyaṃ haviṣyānnena varttayet | tṛtīyāyāṃ tathā dharmaṃ citraguptaṃ samarcayet | piṣṭakāśī bhavedrātrī dharmalokādbhaveccyutiḥ | caturthyāṃ kṛṣṇapakṣe tu lakṣmīṃ kumbhe samarccayet | pāyasāśī bhavennityaṃ ramāyā na cyutirbhavet | pañcabhyāṃ madanaṃ devaṃ gopālaṃ rukmiṇīmapi | citre vākṣatapuñjeṣu naro na nirayaṃ vrajet | ṣaṣṭhyāṃ dhanvantariṃ śambhuṃ kumāraṃ pūjayenniśi | kṣīrakumbhe maheśāni ! na śoko jāyate bhuvi | saptamyāṃ kamalānāthaṃ ghṛtakumbhe samarcayet | vāridhārāṃ tao dadyādbhāryayā ca vratasya vai | kṛṣṇāṣṭamyāṃ navamyāñca vilvapatreṇa śaṅkaram | trikālaṃ pūjayedbhaktyā pārvatyā saha gomaye | piṇḍebhyo'rcya hṛṣīkeśamekabhaktena varttayet | daśamyāṃ kṛṣṇapakṣasya gaṅgāṃ sampūjayedvratī | ekādaśyāṃ haviṣyāśī mādhavañca samarccayet | trayodaśyāṃ tathā kāmaṃ caturdaśyāñca pratyuṣe | anarkābhyudite kāle snānaṃ kuryāt sarijjale | śatajanmakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati | raṭantī nāma vikhyātā sarvapāpaharā śivā || vṛhannīlatantre saptamapaṭale || mādhe māsyasite pakṣe raṭantyākhyā caturdaśī | tasyāṃ sampūjayettārāṃ mahāvibhavavistaraiḥ | cakravarttī mahārājo bhavatyeva na saṃśayaḥ || matsyasūkte || amāvasyāṃ kṛtasnānastilānnena maheśvari ! | śrāddhaṃ kuryāddhaviṣyāśī pitṛloke mahīyate || iti māghakṛtyam || matsyasūkte | śrībhagavānuvāca || kumbhasaṃsthe sahasrāṃśau pūjāmārabhya deśikaḥ | p. 571) tathā kṛṣṇe maheśāni ! pratipatprabhṛti kramāt | brahmāṇañcaiva gāyatrīṃ satīṃ gaurīṃ jayantikām | kamalāṃ pārvatīñcaiva mahāmahiṣamardinīm | sarasvatīṃ mahāmāyāṃ mahālakṣmīṃ ratiṃ tathā | kālarātrimumāñcaiva yajettairupacārakaiḥ | karṇenākarṇanī tūrṇī pūrṇā madanaprītidā | krīḍayeyuśca pūrvāhṇe narāḥ sindūramaṇḍitāḥ | pūjayecca maheśāni ! gopālaṃ gopivallabham | mandāraiḥ kiṃśukaiścaiva tathā cūtāṅkurairapi | pūjayedvidhivaddevaṃ śivikāyāṃ tatonyasyet | muhūrte'bhijite pañcavādyairyātrāṃ samācaret || nāradapañcarātre dvitīyarātre saptamādhyāye || paraṃ śivacaturdaśyāṃ śivaṃ samprāpya pūjanam | taddine'naśanaṃ vipra ! paraṃ nirvāṇakāraṇam | matsyasūkte || śivavratamatho vakṣye sarvapāpapraṇāśanam | candrābje karaṇe devi ! rudrasāyujyamāpnuyāt | caturdaśyāmamāvāsyādivasaṃ yadi saṃspṛśet | yadā taryodaśī candrā trayodaśyāṃ śivavratam | prāpnonyatulabhogantu yasya rātrau caturdaśī | śivarātrivrataṃ tatra kartavyaṃ tithipūjanam | māghaphālgunayormadhye yā ca kṛṣṇā caturdaśī | śivayogena saṃyuktā śivarātrirudāhṛtā | divāsparśe vrataṃ vidyādrātrau vā pūrṇameva tu | hīnenaiva vrataṃ kuryāt śivayogasya śaṅkari ! | māghītaṃ parato yā syāt kṛṣṇā māghī caturdaśī | tasyāṃ sampūjanādeva sarvapāpaiḥ pramucyate | yogatithyantare caiva praveśañca samācaret | na rātrau pāraṇaṃ kuryānna sandhyāyāṃ kathañcana | snānamāvāhanaṃ kuryāccaturdaśyāḥ samāgame | āture mārjanaṃ jñeyaṃ snānāt koṭiguṇaṃ phalam | ekādaśaguṇaṃ kuryānnaivedyaṃ parameśvari ! | baliñca trividaṃ kuryāt śṛṇuṣva varavarṇini ! | aṣṭamyāṃ pañcadaśyāṃ vā caturdaśyāmathāpi vā | kṛṣṇāṣṭamī skandaṣaṣṭhī śivarātricaturdaśī | ghaniṣṭhā śivayoge ca yā ca kṛṣṇā caturdaśī | p. 572) rātriyoge tu samprāptā sā tu puṇyatamāmatā | yogasparśe puṇyamātraṃ rātriyoge'dhikaṃ phalam | sarvarātrau daśaguṇaṃ divāsparśe sahasrakam | snātvā saṃsthāpayelliṅgaṃ sthaṇḍile yatra pūjayet | tatra vai darpaṇe kuryāt śālagrāme manau tathā | vāriṇā prathame snānaṃ pañcanadyeti vā punaḥ | āpyāyasyeti kṣīreṇa dadhikrāvneti vai dadhi | madhuvāteti madhunā gāyatryā ca guḍenaṃ ca | āpohiṣṭheti mantreṇa tathā ratnodakairapi | toyenānena mantreṇa tathā pañcāmṛtena tu | mārjayedvilvapatreṇa ghaṭasthāpanamārabhet | saṅkalpānte paṭhenmantraṃ kṛtāñjalipuṭena tu | adya śaiva caturdaśyāṃ jāgarayāmyahaṃ niśām | pūjāṃ dānaṃ japaṃ homaṃ kārayāmyagra śaktitaḥ | śiva ! śaṅkara ! sarvajña ! vratānāṃ phaladāyaka ! | śivarātrivrataṃ deva ! karomi tvatprasādataḥ | caturdaśyāṃ nirāhāro bhūtvā caivāpare'hani | bhokṣye'haṃ bhuktimuktyarthaṃ śaraṇaṃ me bhaveśvara ! | uttarābhimukho bhūtvā prāṇāyāmaṃ samācaret | gaṇeśaṃ dikpatīṃścaiva grahāścaiva marudgaṇān | brahmāṇaṃ pratikumbhe ca tato devāsanaṃ yajet | nandinañca mahākālaṃ pūrvadvāri yajedbudhaḥ | bhūteśaṃ caṇḍapāṇiñca dakṣiṇadvāri saṃyajet | uttare caiva vetālaṃ vṛṣabhañca tato yajet | madhye ādhāraśaktyādīn sāṅgopāṅgaṃ samarccayet | dhyāyeddevaṃ maheśānaṃ dhyānaṃ śṛṇu varānane ! | vṛṣāsanagataṃ padmaṃ tatra padmāsane sthitam | śuddhasphaṭikasaṅkāśamaṇimādiguṇairyutam | daśabhirbāhubhirdhatte śūlaśaktivarābhayam | khaṭvāṅgaṃ bhujagañcaiva ghaṇṭāṅkuśaṃ tathaiva ca | ḍamaruṃ bījapūrañca nīlotpalavaraṃ tathā | dvātriṃśallakṣaṇopetaṃ pañcavaktraṃ trilocanam | icchādiśaktisahitaṃ bījenāropayettataḥ | aṅgapūjāṃ vidhāyātha dadyāt pādyādikaṃ śubham | tataḥ svaśaktisaṃyuktān pūrvādidigdale yajet | śrīkaṇṭhādīṃśca tadvāhye mūrtīraṣṭau ca saṃ yajet | p. 573) upacāraiḥ samabhyarcya aṅgapūjāvasānake | anana vidhimantreṇa dadyādarghyaṃ vibhūtaye | dadhidūrvākṣatañcaiva gandhapuṣpasamanvitam | jānubhyāmavanīṃ gatvā mantreṇānena sādhakaḥ | namaḥ śivāya śāntāya sarvapāpaharāya ca | śivarātrau dadāmyarghyaṃ prasīda umayā saha | trimadhvaktena deveśi ! prathamaprahareṇa tu | modakaṃ pāyasānnaṃ vā saṃyuktaṃ vā viśiṣyate | dvitīyaprahare caiva svayaṃ syādvāruṇena tu | snānaṃ kuryāttu mantreṇa śṛṇu mantraṃ varānane ! | ajñānatimirāndhānāṃ praṇītakalmaṣātmanām | snānaṃ karomi deveśa ! sarvapāpaviśuddhaye | devañca pūrvavat snātvā pūrvavaccārcanañcaret | rudrasūktena kāmena rudrasūktena cārcayet | haraṃ maheśaṃ vijayaṃ yakṣeśaṃ varadaṃ śivam | nārāyaṇañca brahmāṇaṃ pūjayedbhaktitatparaḥ | homānte pradadedarghyaṃ madhukṣīrājyasaṃyutam | kuśapuṣpasamāyuktaṃ guḍaśarkarayānvitam | namaḥ śivāya śāntāya bhuktimuktipradāya ca | śivarātrau dadāmyarghyaṃ sarvābhimatasādhanam | tṛtīyaprahare caiva snānaṃ kuryādviśuddhaye | vakṣyamāṇena mantreṇa kuśenābhyukṣya vāriṇā | virūpākṣa ! mahādeva ! sucintyo me bhavādhipa ! | śivarātrau kṛtasnānādbhuktimuktiprado bhava | śiva ! śaṅkara ! deveśa ! prabho ! paśupate ! hara ! | hṛhāṇārghyamidaṃ deva ! umākānta ! prasīda me | dattvārghyaṃ vidhivaddevi ! pūjayenmanmathaṃ haram | yogeśaṃ mādhavaṃ dharmaṃ viṣṇulokaṃ tathaiva ca | caturthaprahare caiva snānaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | mārjanañca tataḥ kuryānmantreṇānena sundari ! | yathāṣṭakoṭiliṅgānāṃ yat phalaṃ pūjanādvibho ! | tadetat prāpyate nātha ! śivarātrau snānakarmaṇā | pāvakaṃ bhuvanaṃ viṣṇu narasiṃhaṃ śatakratum | janārdanaṃ mādhavañca madhyapīṭhe samarcayet | gaurīñca vīrabhadrañca candrārddhakṛtaśekharam | sarvapāpaviśuddhyarthamarghyo me pratigṛhyatām | saṃsārakleśadagdhasya vratenānena śaṅkara ! | gṛhāṇārghyaṃ mayā dattaṃ śivarātrau prasīda me | p. 574) prabhāte ca tataḥ kṛtvā nityaṃkṛtyaṃ samāhitaḥ | devaṃ tryambakamantreṇa snāpayet pūjayettataḥ | dakṣiṇāṃ vidhivaddadyāt pāraṇañca samācaret | namaḥ śivāyeti mantreṇa brāhmaṇān bhojayettataḥ | vṛhannīlatantre saptamapaṭale | prāṅgaṇe madhyarātrau ca phālgune māsi sundari ! | caturdikṣu maheśāni ! kadalīkhaṇḍamuttamam | apāpayāge deveśi ! maṇḍapaṃ kāraya priyam | cūtāśvatthavaṭairdevi ! channaṃ kuryācca maṇḍapam | kumārīveṣṭitaṃ kuryānmaṇḍapaṃ sarvamohanam | tārāmūrtistathā kālīmūrttirvā devarājaka ! | sarvakāryapradāṃ deva ! tāṃ kuruṣva maheśvara ! | annadā mūrtimetāṃ hi kuru vā suravandita ! | paṭṭavastrairmahādevyai baliṃ yatnena dāpayet | āsanaṃ kambalaṃ dadyāt svāgataṃ madhunirmitam | pādyantu payamā dadyādarghyaṃ dadyāt kuśena ca | madhuparkaṃ ghṛtenaiva jalenācamanīyakam | krameṇa snānamācarya vasanaṃ lohitaṃ smṛtam | rajatābharaṇaṃ dadyāt sarvadevamanoramam | taṇḍulena vinā deva ! naivedyaṃ dāpayet priya ! | carvyaṃ coṣyaṃ tathā lehyaṃ peyaṃ dadyānmanoramam | raktacandanabījena japedaṣṭasahasrakam | śuklapratipadārabhya navamyāñca samāpayet | baliṃ dadyānmahādevyaichāgena mahiṣeṇa vā | annaṃ matsyaṃ tathā māṃsaṃ ghṛtaṃ paramaśobhanam | piṣṭakaṃ paramaṃ divyaṃ dadyāddevyai manoramam | homayed devadeveśa ! yathāśakti vidhānataḥ | kumārīṃ pūjayedyatnairdravyairbahuvidhairapi | homādikantu sakalaṃ kumārīpūjanaṃ vinā | paripūrṇaphalaṃ naiva saphalaṃ pūjanaṃ bhavet | tataḥ sakalasiddhyarthaṃ kumārīṃ vā prapūjayet || tathā | tāriṇīṃ kālikāñcaivānnapūrṇāṃ bhairavīṃ parām | sampūjya vidhivadbhaktyā sarvasiddhirbhaviṣyati | pūjāvidhānaṃ deveśa ! śrītumarhasyasaṃśayaḥ || matsyasūkte saptapañcāśatpaṭale | p. 575) śrībhagavānuvāca | atha māsāśritaṃ karma vakṣye devi ! samāsataḥ | yathākrama yathākālaṃ yathāśakti vidhānataḥ | vratastho dāpayeddānaṃ yajñaṃ kuryādvratāgame | pratigrahaṃ vinodañca strīṇāṃ samprekṣaṇādikam | bhojanaṃ kāṃsyalauhe ca tāmbūlasya ca bhakṣaṇam | kṣārañca kaṭukañcaiva varjayenmūlakaṃ tathā | vilvayāvakamāṣāṃśca tiktānnaṃ mākṣikaṃ tyajet | śākaṃ sarvavrate śastaṃ sakṛtpakvaṃ viśiṣyate | mūlapatrakaraurādiphalakāntādiyojanam || iti phālgunakṛtyam || rāmārcanacandrikāyāṃ pañcamapaṭale | madhau śuklatṛtīyāyāṃ jānakīramaṇaṃ prabhum | rājopacāraiḥ sampūjya rāmamāmantrayet kalau | dolārūḍhaṃ prapaśyanti ye kṛṣṇaṃ madhumādhave | aparādhasahasraistu muktāste nātra saṃśayaḥ | dolārūḍhasya devasya ye'gre kurvanti jāgaram | samyak puṇyaphalāvāptirnimiṣe nimiṣe bhavet | caitraśuklanavamyāntu karttavyaṃ vratamuttamam | rāma eva paraṃ brahma taddinaṃ rāmatoṣakam | vratasya vistārastatrānusandheyo'tra tu granthagauravabhiyā na likhitaḥ | taddine upavāsasyāvaśyakatvamapi tatraiva | yastu rāmanavamyāntu bhuṅkte mohādvimūḍhadhīḥ | kumbhīpākeṣu ghoreṣu pacyate nātra saṃśayaḥ | upavāsāsamarthasya ekabhaktamapyuktaṃ tatraiva | navamyāmekabhaktena aṅgabhūtena rāghavaḥ | ikṣvākuvaṃśatilakaḥ prīto bhavati nānyathā | tathā | ekabhaktavratī tatra sahācāryo jitendriyaḥ | śṛṇvan rāmakathāṃ divyāmahaḥ śeṣaṃ nayenmune ! | anyat sarvaṃ tithitattvādāvanusandheyam | tathā | dvādaśyāṃ caitramāsasya śuklāyāṃ damanotsava | baudhāyanādibhiḥ proktaḥ karttavyaḥ prativatsaram | tatra syāt svīyatithiṣu vahnyādau damanārpaṇam | vahnirviriñcirgirijā gaṇeśaḥ phaṇī viśākho dinakṛnmaheśaḥ | durgāntako vighnaharismarāśca sarve'pi pīṭhe'tra tithau tu pūjyāḥ | p. 576) damanotsavayātrā tatraivānusandheyā atra tu granthagauravabhiyā na likhitā | tatphalantu tatraiva | svayaṃ dhṛtvābhyarcya bandhūn viprān sambhojya pārayet | syādaśvamedhajaṃ puṇyamityāha bhagavān śivaḥ | pāraṇāhena labhyeta dvādaśī ghaṭikā na cet | tadā trayodaśī grāhyāpavitrā damanārpaṇe | mādhave damanāropaḥ syānmadhau vismṛto yadi | vaiśākhyāṃ śrāvaṇe bhādre karttavyaṃ vā tadarpaṇam || iti caitrakṛtyam | vaiśākhe paurṇamāsyāntu jalasthaṃ jagadīśvaram | śuklāmekādaśīṃ yāvat pūjayettaṃ praharṣitaḥ | nikṣipya jalapātre tu māse mādhavasaṃjñite | mādhavaṃ ye'rcayiṣyanti devāste na narā bhuvi | svarṇapātre tathā raupye tāmre vā mṛṇmaye'pi vā | toyasthaṃ yo'rcayeddevaṃ śālagrāmasamudbhavam | pratimāṃ vā mahābhāga ! tasya puṇyamanantakam | tasmāt jyaiṣṭhe sadā bhūpa ! toyasthaṃ pūjayeddharim | vītapāpo narastiṣṭhed yāvadābhūtasaṃplavam | jñeyaḥ kālavikalpā'yaṃ muktasya dvayameva vā | gandhodakaṃ vā tatpātre nityapūjāṃ samāpya ca | abhivādya divā rātrau devaṃ nītvā nijāsanam | pañcopacāraiḥ sampūjya tīrthaṃ prāpyā visarjayet | ātmānaṃ gṛhadārādīn tena tīrthena pāvayet | dvādaśyānta jale rātrāvarcayedgāruḍoktitaḥ | dvādaśyāṃ pūjayedrātrau jalasthaḥ jalaśāyitam || iti vaiśākhajyaiṣṭhayoḥ kṛtyam || tatraiva || āṣāḍhaśukladvādaśyām kṣīrābdhiśanotsavaḥ | kāryo'nyathā tvanāvṛṣṭirbhavet paurāṇavākyataḥ | mithunasthe sahasrāṃśau svāpayenmadhusūdanam | tulāñcāpi gate tasmin punarutthāpayet prabhum | mithunasthe sahasrāṃśau na svāpayati yo harim | vaiṣṇavaiḥ saha sambhūya hyanāvṛṣṭistadānyathā | asmiṃstithau vaiṣṇavānāṃ mudrāṅkadhāraṇamuktaṃ tatraiva | śaunakoktaprakāreṇa taptamudrāṅkadhāraṇam | p. 577) karttavyaṃ vaiṣṇavaiḥ sarvaiḥ sampradāyānurodhataḥ | sāmavede'pi | pratadviṣṇo abjacakre sutapte janmāmbhodhā uttare karṣaṇīndrāḥ | mūle bāhvordadhati praṇavāni liṅgānyaṅge taptāyudhāni paryanta iti | tatphalamuktamatharvaṇā | yathā | urukramasya cinhairaṅkitā loke urubhāgā bhavantīti | brāhmaṇasyāpi vaiṣṇavasyāṅkadhāraṇamuktaṃ rāmārcanacandrikāyām | yathā | agnihotraṃ tathā nityaṃ vedasyādhyayanaṃ tathā | brāhmaṇasya tathaivedaṃ taptacakrāṅkadhāraṇam | yadyapi vaiṣṇavasyeti noktaṃ kevalaṃ brāhmaṇasyeti tathāpyatra prāguktavacanaikavākyatayā vaiṣṇavasyeti labhyate | dhāraṇa kramastu tatraiva | ṣoḍaśopacārairbhagavantamabhyarcya cākṣare parame vyoma śanno mitrasaṃbaruṇa ityetābhyāṃ cakraṃ śaṅkhaṃ cābhyarcya dvādaśākṣaram | nahi tajjarāyāgnermathe prathamasya pracetasamityābhyām agnāvādadhyāt | vaiśvadevasya syāmityagniṣvarthayet | puruṣasūktena śatamāhutīrhutvā bhagavantaṃ puruṣasūktenopastutya yo brāhmaṇamiti daṇḍavat purato nipatet | tataḥ | sudarśana ! mahājvāla ! sūryakoṭisamaprabham | ajñātārthasya me nityaṃ viṣṇormārgaṃ pradarśaya || iti gṛhītvā oṃ sudarśanāya vidmahe mahājvālāya dhīmahi tannaścakraṃ pracodayāditi cakrādhānam | tataḥ | pāñcajanya ! mahādhvāna !! dhvastapātakasañcaya ! | pāhi māṃ pāpinaṃ ghorasaṃsārārṇavapātitam || ityādāya pāñcajanyāya vidmahe pavamānāya dhīmahi tannaḥ śaṅkhaḥ pracodayāditi śaṅkhādhānam || mudrādhāraṇaphalamapi tatraiva || ya evaṃ kurute vidvān brāhmaṇaḥ śrotriyaḥ śuciḥ | sarvapāpaiḥ pramucyeta viṣṇulokañca gacchati | athavā utthānadvādaśyāmapi mudrāṅkadhāraṇam kāryyam | śayanyāñcaiva bodhinyāṃ cakratīrthe tathaiva ca | śaṅkhacakravidhānena vahnipūto bhavennaraḥ || iti taddhṛtavacanāditi mudrādhāraṇavidhiḥ || p. 578) prāṇyaṅgacūrṇaṃ carmmāmbujambīre bījapūrakam | ayajñamiṣṭamannādyaṃ yadviṣṇoraniveditam | dagdhamannaṃ masūrañca māṣañcetyaṣṭadhāmiṣam | rucyaṃ tattaddeśalabhyaṃ phalamūlādi varjayet | niṣpāvān rājamāṣāṃśca masūrasanmitāni ca | vṛntākuñca kaliṅga supte deve na bhakṣayet | matsyasūkte aṣṭapañcāśatapaṭale || dharaṇyāmṛtumatyāntu tathā sapta dināni ca | vaṭe somavaṭe caiva na datte'pi madhūjake | pūjayet kṣetrapālañca jayapālaṃ mahābalam | nagaragrāmapīṭhādye hyagastye cottare'pi vā | na kuryādgrāmamadhye tu na koṇe'pi varānane ! | uttarāśāṃ gate sūryaṃ puṇyarkṣe tu śubhe'hani | sthāpayet prathamaṃ vṛkṣaṃ sthiro bhava itīrayan | snāpayet pañcagavyena triḥsūtreṇa ca veṣṭayet | kṛtākṛtajñavipreṇa sthitabhāryeṇa sundari ! | vṛṣānte tridinañcaiva mithanānte dinatrayam | ravisaṃkramaṇe madhye bhūmidāhaḥ prakīrtitaḥ | kalau dinatrayaṃ varjyaṃ vṛṣānte mithunāditaḥ | ravisaṃkramaṇe caiva bhūmīdāho dinatrayam | bhūmidāhe tyajet sarvaṃ dāhe dāhaphalaṃ labhet | vyavahāre koṣahāniḥ putrasyotpādanāt kṣām | pragrahe darśane strīṇāmasaubhāgyaṃ vijānīhi | tasya śāntiṃ pravakṣyāmi kṛtsnāṃ cāmīkaraṃ phalam | dadyāddoṣopaśāntyarthaṃ dadyādvā tilakāñcanam | kāmyaṃ naimittikañcaiva yātrā mantraṃ kriyāṃ tathā | ṛtumatyāṃ na kurvīta pūrvasaṅkalpitāṭṭate | na kuryāt khananaṃ bhūmeḥ sūcyagreṇāpi śaṅkari ! | bījānāṃ vapanañcaiva caturviṃśatiyāmakam | pramādādvapanaṃ kṛtvā gāśca tatra pracārayet | kṛcchraṃ kuryādbhakṣaṇācca khananāttilakāñcanam | durgādyā mātaraḥ sarvā ṛtumatyo bhavanti ṣaṭ | jaiminiśca sumantuśca vaiśampāyana eva ca | pulastyaḥ pulahaścaiva pañcaiva pañcaite vavvavādṛṇāḥ | paṭhedvā dhārayedgehe na vavvāgnibhayaṃ tathā | meṣe vṛṣe ca mithune dadyādvāri suśītalam | p. 579) pratimāyāṃ mahāliṅge śālagrāme tathaiva ca | yajñavṛkṣasya mūle vā pañca tridhārayānvitam | muhūrttamapi yo dadyānmama viṣṇoḥ śiropari | vājapeyaphalaṃ prāpya modate brahmaṇā saha | śālagrāmaśilāyāntu aśvamedhaphalaṃ labhet | viprāya modakaṃ dattvā so'śvamedhaphalaṃ labhet | tṛṣārtebhyo'pi jantubhyaḥ svargaloke mahīyate | kuśāgraniḥsṛtaṃ vāri yo dadāti dine dine | deheṣu tarumūleṣu viṣṇulokaṃ sa gacchati | gandhodakasya yo dhārāṃ guḍakṣīramathāpi vā | ekaikaṃ vāriṇā siktaṃ candanokṣitameva vā | dinaikaṃ madhudhārāpi paraṃ brahmādhigacchati | karpūrāgurusammiśraṃ yo dadyāt śarkarānvitam | sa svarge vipulān bhogān bhuṅkte ca pitṛbhiḥ saha || ityāṣāḍhakṛtyam || rāmārccanacandrikāyām || śrāvaṇasya site pakṣe dvādaśyāṃ śaunakādibhiḥ | uktastadā prakartavyaḥ pavitrāropaṇotsavaḥ | sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ | hariśca prītimāpnoti yaḥ pavitraṃ samācaret | vidhinā śāstradṛṣṭena yo na kuryāt pavitrakam | haranti rākṣasāstasya sarvaṃ pūjādikaṃ phalam || iti śrāvaṇakṛtyam || tatraiva || atha bhādrapade śukladvādaśyāṃ karṇikotsavaḥ | karttavyo vaiṣṇavaiḥ sārddhaṃ śayanotsavavaddhareḥ | prāpte bhādrapade māsi ekādaśyāṃ site'hani | kaṭadānaṃ bhavedviṣṇormahāpātakanāśanam | śayanotsavarītyā tu devaṃ nītvā jalāśayam | kaṭadānotsavaṃ kurve iti saṅkalpya pūjayet | devadeva ! jagannātha ! yogagamya ! janārdana ! | kaṭadānaṃ karomyadya prāpte bhādrapade śubhe | anena dakṣiṇāvṛttaṃ dakṣiṇāṅge prakalpayet | mahāpūjāṃ tataḥ kṛtvā pūrvavat svagṛhaṃ vrajet || iti bhādrakṛtyam || p. 580) atha varṣakṛtyam || varadātantre dvitīyapaṭale || ādyāyākhyakṣarīmadhikṛtya || karma kuryāt phalāvāptyai candrādiśobhane budhaḥ | binā naimittikaṃ devi ! anyathā viphalaṃ bhavet [ vārṣikī kālikā pūjā rājyadā'nyakriyāṃ vinā | sā cāpi tatra karttavyā śṛṇuṣva parameśvari ! | sā pūjā iti | rājyadā dhanadā pūjā jayadā'śubhasaṅkule | śatrukāryakṣatikarī nijakāryaprasādhinī | rājavaśyapradā sarvaṃ grahadoṣanivārikā | prakāśe doṣadā śīghraphaladā kathyate mayā | mahāviṣuvasaṃkrāntyā savastraṃ ghaṭamutsṛjet | upānahau] ca chatrañca kālīprīṇanahetave | akṣayāyāṃ tṛtīyāyāṃ tathaivamutsṛjedghaṭam | svarṇaṃ vā rājataṃ vāpi tejasaṃ mārttikaṃ tathā | vaiśākhe jaladānantu svarṇadānasamaṃ priye ! | jyaiṣṭhe pakvānnadānena āṣāḍhe panasena ca | śrāvaṇe paramānnena pūjayet parameśvarīm | bhādre tu piṭakaiḥ pūjā āśvine śāradotsavaḥ | bhagavatyai ratnavastraṃ dattvānyaddravyameva ca | paścāt svayañca tadgrāhyaṃ kārttike śītavāsasā | navānnena mārgaśīrṣe navamudgena pauṣake | māghe ca phālgune caiva dugdhena ca ghṛtena ca | caitre dadhnā mahāpūjā sarvaduḥkhavināśinī | iyaṃ te vārṣikī pūjā sarvasāmrājyadāyinī | ātmapriyaṃ tathā vastu yathāvaddhi nivedayet | vārṣikīṣu maheśāni ! sarvābhīṣṭāni sādhayet | etattu dakṣiṇāvidyāviṣaye sādhakottamaḥ | kuryādyaḥ prativarṣantu sa bhavedbhūmipāgraṇīḥ | pañcavarṣe bhavedrāṣṭraṃ sāmrājyaṃ daśavarṣake | viṃśavarṣe maheśāni ! mahāsāmrājyadāyinī | lakṣādhipatyaṃ rājyaṃ syāt sāmrājyaṃ daśalakṣake | śatalakṣe maheśāni ! mahāsāmrājyamāpnuyāt | dāso'pi bhṛtyatāṃ tyaktvā akasmājjāyate mahān | manasā na smṛtaṃ yattu vacasā kathitaṃ na yat | dakṣiṇāsevakaḥ satyaṃ tathā rājyamavāpnuyāt || pañcamamaṭale | atirājyasya rājyāptisādhanaṃ kathayāmi te | p. 581) śubhe kāle samārabhya varṣamekaṃ samācaret | candratārānukūlaṃ hi dinaṃ grāhyaṃ maheśvari ! | prātaḥ snātvā śuddhavāsaḥ paridhāya prasannadhīḥ | saṅkalpaṃ hṛtarājyasya lābhāya samupācaret | kālikā tryakṣarīvidyāmadhigamya gurormukhāt | sādhanaṃ vidhivat kṛtvāvaśyaṃ rājyamavāpnuyāt | ādye'hni pūjayeddevīṃ javākuṅkumavarbaraiḥ | pūjānte parameśāni ! sahasraṃ prajapenmanum | janaśūnyagṛhe sthitvā samāpya japamuttamam | tatastu juhuyāt sāṣṭaśataṃ dūrvāghṛtendukaiḥ | mantreṇānena deveśi ! kālāgurughṛtena vā | kāli ! kāli ! tato rājeśvari ! rājyaprade ! padam | rājyaṃ dehi padañcoktvā dayāmayi ! padaṃ ṭhaṭhaḥ | idaṃ hi paramaṃ mūlamantraṃ rājyāptaye śive ! | japahomau tu karttavyau mantreṇānena deśikaḥ | svecchāccāro'tra deveśi ! sthānādiśodhanaṃ na ca | tataḥ pratidinaṃ yāvadvarṣamekaṃ japenmanum | aṣṭottaraśataṃ mantraṃ kadācinna parityajet | na pūraścaraṇāpekṣā mantre'smin parameśvari ! | bhūmilagnaikapādastu paurṇamāsyāṃ japenmanum | kālāgurudraveṇaiva tatsakhye tarpayecchivām | kṛṣṇāṣṭamyāṃ vilvavṛkṣaṃ caturdaśyāṃ javātarum | amāvasyāsu sarvāsu śephālītarumuttamam | spṛṣṭvā japeddaśa daśa vārān sūryodaye vratī | kṛṣṇāṣṭamyāṃ caturdaśyāṃ pūjyedatiyatnataḥ | aṣṭottaraśataṃ hutvā ratrau cāpi japecchatam | evaṃ dvādaśamāseṣu kṛtvā rājyamavāpnuyāt | kṛtenaitena deveśi ! prayogo nāti yatnataḥ | indratulyena ripuṇā hṛtaṃ rājyamavāpnuyāt | varṣamadhye yadi ripurbalavān sādhako bhavet | tacchaktināśakāmo'tra cared yat kathayāmi te | amukaṃ stambhaya svāhā kālikā tryakṣarīpuṭam | brāhmaṇe guruvāre tu kṣatriye śukravāsare | vaiśye maṅgalavāre ca śūdreravisutāhani | pūrvāhṇe prajapenmantrasahasraṃ nirjanasthale | p. 582) evaṃ pañcadine kṛtvā pūjayedghoradakṣiṇām | śatrornāmākṣararkṣe tu unmattamūlamuttamam | utpāṭya parameśāni ! kuṅkumena vigharṣayet | candracandanakarpūrajātīlavaṅgasaṃyutam | kucandanaṃ javāṃ dūrvāmekīkṛtya baliṃ diśet | mantreṇānena deveśi ! rāmatattvākhyamudrayā | praṇavaṃ pūrvamuccārya kālike ! kālarātrike ! | maddattaṃ padamuccārya gṛhṇa gṛhṇa padadvayam | amukasya ripoḥ kāryyaṃ vināśaya padadvayam | chindhi chindhi matha matha mama rājyaṃ pradāpaya | ṭhadvayenaiva manunā aṣṭamyāṃ balimādiśet | balidānena deveśi ! kṣīṇaśaktirbhavedripuḥ | ātmīyarājyarakṣārthamakṣamastatkṣaṇādbhavet | evaṃ kṛte varṣamadhye'vaśyaṃ rājyamavāpnuyāt | prāpte rājye varārohe ! kālikāṃ ghoranisvanām | pūjayedbahujātīyairdravyaiśca balibhiḥ śubhaiḥ | toṣayedbrāhmaṇāvārīrdīnān dhanagaṇairapi | tadeva sthirarājyaḥ syānnānyathā viphalaṃ bhavet | na nārīṃ nindayedvācā karmmaṇā manasāpi vā | brāhmaṇānapi deveśi ! sthirarājyāya sarvadā || atha devīṣoḍaśayātrāḥ || vāmakeśvaratantre catuḥpañcāśatpaṭale || bhairava uvāca || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi yātrāvidhimanuttamam | tava yātrā maheśāni ! ṣoḍaśī parikīrtitā | dvādaśeṣveva māseṣu amāvasyā praśasyate | tasyāṃ pūjādikarmāṇi kurvāṇo mokṣamāpnuyāt | kulavāre kulatithau pūjayet prajapenniśi | kulavārau tu vijñeyau kujamandau maheśvari ! | caturdaśyaṣṭamī caiva amāvasyātha pūrṇimā | navamī ca mahādevi ! tithayaḥ kulasaṃjñakāḥ | tatra saṃkrāntiyogena mahāyogaḥ prakīrtitaḥ | asmin dine maheśāni ! devīpūjā sukhapradā | vaiśākhe mañcayātrā ca candanāgurukalpanā | jyaiṣṭhe mahāsnānayātrā ambuvācīdinatrayam | aṣāḍhe rathayātrā ca digdinavyāpinī parā | śrāvaṇe jalayātrā ca vastrabhūṣaṇacāmaraiḥ | p. 583) bhādre yātrā dhūnanākhyā caṇḍikāyā dinatrayam | āśvine ca mahāpūjā yātrā yajñabalipriyā | kārtike dīpayātrā ca navānnamagrahāyaṇe | pauṣe cāṅgarāgayātrā vastrālaṅkārabhūṣaṇaiḥ | māghe māsi mahādevi ! raṭantī ca caturdaśī | dolākeliḥ phālgune ca caitre catuṣṭayau | dūtīyātrā rāsayātrā vāsantī nīlayātrikā | evaṃ yātrā proktā ṣoḍaśī bhavamocanī || devyuvāca || saṃkṣepāt kathitā deve ! yātrā ca ṣoḍaśī prabho ! | kena vā kriyate yātrā vidhānaṃ brūhi me prabho ! | bhairava uvāca || śṛṇu devi ! pravakṣyāmi sārātsārataraṃ vacaḥ | yat kṛtvā sādhakaśreṣṭhaḥ kriyātīto bhavet priye ! | gurvājñayā kriyātītaścābhiṣikto jitendriyaḥ | kāmakrodhalobhamohamadamātsaryavarjitaḥ | gurūpadiṣṭamārgeṇa devīmālambya yatnataḥ | pūjayedvidhivadbhaktyā vāṅmanaḥ kāyakarmabhiḥ | atmavat pūjayeddevīṃ divārātrikrameṇa ca | prātaḥkāle dantakāṣṭhairmukhaprakṣālanaṃ caret | dhautavastraṃ paridhāpya tailābhyaṅgañca kārayet | sugandhinā jalenaiva devyāḥ snānaṃ prakalpayet | pūjayedvidhivadbhaktyā yathāvittānusārataḥ | pūjāvasāne deveśi ! bhāvayedvākyasambhavaiḥ | vākyasambhavaiḥ stavairityarthaḥ | śāyayitvā vicitrāyāṃ śayyāyāṃ sukhahetave | tata utthāpya mandhyāyāṃ dīpairnnīrājanañcaret | rātrau tithiviśeṣe ca pūjyā tvamasi sādhakaiḥ | annaṃ vyañjanasaṃyuktaṃ dadhi dugdhaṃ saśarkaram | panasāmraphalañcaiva dāḍimaṃ nāgaraṅgakam | yadutatkṛṭatamaṃ loke dadyāt sādhakasattamaḥ | madhu māṃsaṃ piṣṭakañca pāyasaṃ ghṛtasaṃyutam | matsyaṃ pravīṇaṃ mudrāñca candravimbanibhāṃ parām | nārikelaṃ tarambūñca kharjūraṃ tālapiṣṭakam | panasāmraphalañcaiva dāḍimaṃ nāgaraṅgakam | dhyānaniṣṭho japāviṣṭastato dhīro jitendriyaḥ | vārṣikīṃ prārabhed yātrāṃ śṛṇu tat sāvadhānataḥ || p. 584) pañcapañcāśat || vaiśākhe pūrṇimāyāñca mañcaṃ hastacauṣṭayam | dīrghamāyatamevaṃ taduccamānaṃ prakīrttitam | tatra saṃsthāpya deveśīṃ gītavādyādimaṅgalaiḥ | candanāgurukarpūrakuṅkumālaktasindūraiḥ | mṛganābhimākṣikaiśca gātramārjanamācaret | snānañca kārayeddevyāḥ karpūravāsitairjalaiḥ | mandire ca tato pūjayitvā yathāvidhi | homaṃ kṛtvā baliṃ dattvā santoṣya bhojanādibhiḥ | kumārīṃ pūjayitvā ca brāhmaṇaḥnapi bhojayet | evaṃ vidhividhānajño yātrāṃ kṛtvā virājate | jyaiṣṭhe māsi mahāsnānaṃ karpūrādisuvāsibhiḥ | aṣṭottaraśataiḥ pūrṇaiḥ kalasaiḥ snāpayettataḥ | vastrairgātraṃ mārjayitvā dhūpayed ghṛtaguggulaiḥ | mañcācca mandire nītvā baliṃ pūjāñca homayet | gandhāṣṭakairaṅgarāgaṃ kārayitvā yathāvidhi | vidhinā kārayeddevi ! svīkumārīdvijārcanam | prasādaṃ bhakṣayet paścāt putradārasvabandhubhiḥ | itthaṃ yātrāvidhiṃ kṛtvā vihared bhairavo yathā | āṣāḍheprathame deve ! ambu vācīdinatrayam | saṅgopana gṛhe devīṃ sthāpayedvastraveṣṭanaiḥ | rātrau mahāniśāyoge pañcācāreṇa deśikaḥ | pūjayitvā baliṃ dattvā homayitvā vihārayet | śuklapakṣe dvitīyāyāṃ rathe saṃsthāpya caṇḍikām | cālayennṛtyagītaiśca svecchācāreṇa sādhakaḥ | tasmāt pūjāgṛhe nītvā balihomādinārcayet | strīkumārīdvijān sarvān bhojayedannasambhavaiḥ | vittaśāṣṭhyaṃ na kurvīta sādhakaḥ sthiramānasaḥ | śrāvaṇe jalayātrā ca vastracāmarabhūṣaṇaiḥ | sajjīkṛtya śubhāṃ naukāṃ sādhako vāhayet svayam | devīṃ saṃsthāpya vidhinā bhagaliṅgānukīrttanaiḥ | tataḥ pūjāgṛhe nītvā pūjayedvidhipūrvakam | bhādre māsi trayodaśyāmārabhya tridinaṃ śubham | kuhau vā paurṇamāsyāṃ vā dhūnañca samācaret | pratyahaṃ pūjayedrātrau balihomādikīrttanaḥ | nānāvidhāni dravyāṇi mano'bhilaṣitāni ca | p. 585) dattvā striyaḥ kumārīśca viprān sarvān pratoṣayet | āśvine ca mahāpūjāṃ navamyāmārabhet sudhīḥ | pratyahaṃ pūjayeddevīṃ balihomamastavādibhiḥ | pratyahaṃ bhojayedviprān kumārīśca suvāsikāḥ | divārcyā paśuvīreṇa rātrau kaulānusārataḥ | evañca sādhakaśreṣṭho nirvāṇaṃ mokṣamāpnuyāt | tatrāpyaśakto deveśi ! tridinaṃ pūjayecchivām | kārtike'mātithau devi ! dīpayātrāṃ samācaret | rātrau mahāniśāyoge dīpādibhiraṅkṛtam | kṛtvā devīgṛhaṃ pūjābalihomādinārcayet | ghṛtapradīpābhāve tu tailadīpaṃ samācaret | mārgaśīrṣe mahādevi ! navānnaṃ vidhipūrvakam | matsyaṃ māṃsaṃ pāyasañca dugdhaṃ dadhi ghṛtaṃ madhu | sūpaṃ śākaṃ piṣṭakañca miṣṭānnaṃ vrīhisaṃyutam | tilalaḍḍuṃ nārikelaṃ śarkarāguḍamiśritam | sarvaṃ navaṃ navaṃ dadyāt pūjayet sādhakottamaḥ | prasādaṃ bhakṣayeddevyāḥ putradārānvitaḥ sudhīḥ | pauṣe navāni vastrāṇi nānālaṅkāraṇāni ca | aṅgarāgavidhiṃ kṛtvā dattvā pūjāvidhiṃ caret | vinā homena balinā brāhmaṇārādhanena ca | pūjā naiva mahādevyāḥ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | māghe māsi caturdaśyāṃ kṛṣṇapakṣe sureśvari ! | raṭantī pāpanāśārthaṃ pṛthivyāṃ pāpinaṃ janam | tasmin dine maheśāni ! pūjayedvibhavāvadhi | dānaṃ kṛtvā brāhmaṇebhyaścaṇḍikāprītaye dadet | śrītārttāya kṣudhārttāya daridrāya yatātmane | annaṃ vastraṃ suvarṇañca devīprītikaraṃ param | phālgune pūrṇimāyāñca mañcaṃ kṛtvā trikhaṇḍakam | tatra devyā āsanañca bhūṣayedvastraveṣṭanaiḥ | caturdikṣu patākāñca rambhāñca kṣudraghaṇṭikām | dolayet phālgune devīṃ divārātriprabhedataḥ | pūjayedbhojayedviptrān bandhūn jñātīn sutādikān | nṛtyagītavādyabhāṇḍaistoṣayet kālikāṃ sadā | catre kṛṣṇacaturdaśyāṃ dūtīyāgavidhiṃ caret | p. 586) rātrau devīṃ pūjayitvā nava kanyāḥ prapūjayet | tadabhāvai viprakanyāṃ suveśāṃ yauvanānvitām | nānālaṅkāravastrādyairgandhamākhyānulepanaiḥ | bhūṣayitvā bhojayitvā svayaṃ bhojanamācaret | kaulācāreṇa deveśi ! rātrau pūjāvidhiṃ caret | dūtīyāgoktamantreṇa sarvaṃ pūjādikaṃ nayet | vāsantī tridinaṃ yāvat balihomādinā yajet | paurṇamāsyāṃ rāsayātrāṃ devyāḥ kuryānniśārddhake | pūrvavanmañcamāsthāpya devīṃ devyāsanaṃ yajet | sammukhe vāsasaṃsthānaṃ bhairavībhairavānvitam | kṛtvā tān pūjayitvā ca bhrāmayet kumbhacakravat | kolāhalaṃ mṛdaṅgādivādyairnṛtyaiḥ sugītakaiḥ | kuryādānandahṛdayaḥ sādhakaḥ sthiramānasaḥ | vittāśāṭhyaṃ na kurvīta devīyātrā sukhapradā | saṃkrāntyāmārabhenmantrī nīlayātrāṃ maheśituḥ | dhūpena dhūpayeddevi ! mahākālasya tuṣṭaye | mahākālena ca samaṃ rātrau devīṃ prapūjayet | savitpradhānaivedyaṃ nānāvastusamanvitam | dattvā stutvā nato bhūtvā gānaṃ kuryāt sabāndhavaḥ | ānandodriktahṛdayo mantrī narttanamācaret | śivābaliḥ prakarttavyo niśārddhe śivatuṣṭaye | vaiśākhe pūrṇimāñcetyādyetatparyyantaṃ kaulatantreṇa samānam | evaṃ sāṃvatsarīṃ yātrāṃ kṛtvā sādhakasattamaḥ | guroḥ prāsādāddeveśi ! śivatulyo na saṃśayaḥ || iti devīṣoḍaśayātrāḥ || pṛthvīvikhyātakīrtirguṇigaṇa hṛdayāmbhojasūryaprakāśaḥ snigdhaḥ sampūrṇacandrapratikṛtiramarācāryaśuddhopalabdhiḥ | jīyāt śrīprāṇakṛṣṇāhvaya iha vibudhadruḥ sadīpāsakānāṃ bhūyāṃso mātṛkākhye vapuṣi samagaman brāhmaṇā yatprasādāt || śrīrāmatoṣaṇakṛtī jagatāṃ hitāya śrīprāṇakṛṣṇaparitoṣanideśavartī | natvā sucārucaraṇāmbujāmiṣṭadevyāścakre caturthamidamuttamakāmyakāṇḍam || granthiḥ śākhā praśākhā stavakakiśalaye satphalañca prasūnaṃ sarvaṃ tatkāmyakāṇḍe ruciramatiphalaṃ dhīmatāṃ darśanīyam | p. 587) vidvāṃsaḥ ! paśyatedaṃ nayanamalaharaṃ divyadṛṣṭiprasādaṃ nānāsandehanāśi pramudditahṛdayāḥ sarvalokopakarttṛ || iti prāṇakṛṣṇaviśvāsānumatāyāṃ śrīrāmatoṣaṇavidyālaṅkārabhaṭṭācāryyaviracitāyāṃ śrīprāṇatoṣiṇyāṃ kāmyābhidhānaṃ caturthakāṇḍaṃ samāptam || ########### END OF FILE #######