#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00065 Uniform title: pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaya Main title: pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccayaḥ Description: Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S. G. Dyczkowski. Revision 0: June 16, 2009 Publisher : Publication year : Pre-1900 Publication city : Publication country : India #################################################### śrīḥ nepālarājakīya- pustakālayasthahastalikhitaprācīnapustakānām anyatamaḥ pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccayaḥ tasyāyam ekādaśādhyāyaparyantaḥ prathamo bhāgaḥ paṇḍitabuddhisāgaraśarmaṇo'dhyakṣatāyāṃ vedācāryadāmodaraśarmaṇā saṃpāditaḥ saṃpādakena vedāntaśāstri paṃ bābukṛṣṇaśarmaṇā ca saṃśodhitaḥ nepālarājakīyapustakālayataḥ prakāśitaḥ śrīḥ atha pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccayaḥ prārabhyate oṃ namastasyai [kh: oṃ namaḥśivāyeti nāsti] tattvatrayatridahanatriguṇatriliṅga [g: tanutrayeti] kālatrayatribhuvanatrisurīśarīram | netratrayatripathagāhipavitragotra putrītriśūlabhṛtamīśamahaṃ praṇamya || 1 || āgamebhyaḥ samākṛṣya kuryāṃ lakṣaṇasaṅgraham | ṛjusakṣepasaṃpūrṇaṃ sarvasthāpanasaṅkulam [g: sadguṇamiti] || 2 || asaṃdigdhaṃ sphuṭārthaṃ ca dharmakāmārthamokṣadam | hitāya mandabuddhīnāṃ smaraṇāya manīṣiṇām || 3 || kiñcit kvacit sphuṭaṃ cāṅgaṃ naikasmin sarvamaṅgakam [kh: sarvagātrakam] | bahutantrāṇyato vīkṣya krameṇaikatra likhyate || 4 || p. 2) siddhiliṅgāśritevaṃ śivaproktaṃ śivāgame | tadā [mu. a, k: tantrā] gamānusāreṇa liṅgaṃ vakṣyāmi sāṃpratam || 5 || yato jātamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram | līyate pralaye yatra tadidaṃ liṅgamucyate || 6 || arūpamapramāṇaṃ yattattridhā rūpamānataḥ | hīnādi [kh: hīmādi] siddhayastasmācchivapūjopacārataḥ || 7 || dravyānukalpana tyaktvā [k, kh, g: nyastvā] bhaktyā vārādhya tatsadā | sarvajñaṃ sarvadaṃ śuddhaṃ śivatattvaṃ ca mokṣadam || 8 || mantraiḥ śivoditaiḥ siddhā mukhyā brahmādilokapāḥ | ṛṣayo vasavo rudrā gaṇā yakṣā grahoragāḥ || daityā rakṣāṃsi siddhādyāḥ paraiśvaryapadaṃ gatāḥ | ato narādibhistattu liṅgarūpamupāsyate || 10 || liṅgasya darśanaṃ puṇyaṃ sparśanaṃ pāpanāśanam | mahārājyapradā pūjā dhyānaṃ mokṣapradāyakam || 11 || śatāyutāśvamedhānāṃ yajvanāṃ yatphalaṃ [mu. a, k, g, gh: yatphalaṃ lābhato] bhavet | tatphalaṃ dviguṇaṃ samyag liṅgaikasthāpanāpanāddhruvam || 12 || prāsāde hemaratnādyairyatpuṇyaṃ [kh: hemaratnāḍhye prasthitaṃ] nṛpaterbhavet | tadeva tṛṇakuḍyādyairdaridrāṇāmaśāṭhyataḥ || 13 || p. 3) devāsuroragaiḥ sthāpye narūpaṃ naivalakṣaṇam | lakṣaṇaṃ liṅgadhāmādau narebhyo vakṣyate'dhunā [kh: sadā] || 14 || tatsyāttridhā yathāsaṅkhyamavyaktaṃ vyaktamiśrakam | liṅgaṃ ca [gh, ṅ: liṅgārcā; kh: liṅgasya] mukhaliṅgaṃ ca puṃstriyau ca napuṃsakam || 15 || vipadgṛha [mū. a, k: vipaṭṭasta; gh, ṅ: viyaṭvṛtta] haro vyāpī sadā vahnirivendhanam | sūryāṣṭāṣṭāsrake [mū. a: puryaṣṭāṣṭā; g: sūryacchāyā] viṣṇurbrahmā vedāsrake vibhuḥ || 16 || eṣāmaikyaṃ tribhiryogālliṅgamavyaktakaṃ bhavet | (vyaktaṃ [kh: ayaṃ cāpacinhāntargataḥ pāṭhaḥ nāśti] mūrdhādisaṃyuktaṃ vyaktāvyaktaṃ dvirūpakam || 17 || pañcadhā vyaktamāvedyaṃ vyaktākhyaṃ saptadhā tathā | dvyātmakaṃ daśadhā proktaṃ sarvaṃ dvedhā calācalam || 18 ||) avyaktaṃ mokṣadaṃ nūnaṃ vyaktaṃ bhuktipradāyakam | bhuktimuktipradaṃ miśramityetadrūpato bhavet || 19 || liṅgaṃ yadātmakaṃ kāryaṃ tanmānaṃ caiva yāddaśam | śīghraṃ siddhikaraṃ yacca kāmyākāmyāya yadbhavet || 20 || taddravyāṇāṃ parīkṣā ca ācāryasya ca lakṣaṇam | kārukā mūrtipāścaiva vanayātrādikaṃ yathā || 21 || nagā nagādhipā ye ca nadyo yā ye drumādayaḥ | puṇyasthānavibhāgaśca vāstugrahaṇamarcanam || 22 || p. 4) yathā purastathādvārayogāhṛ [g: dvāre yenokta] tkalaśo'dhvaraḥ | śivo liṅgavidhiryāgo dhvajaparyantakaṃ tathā || 23 || pañcasthāpanasaṃyuktaḥ prāsādaścaiva tādṛśaḥ | yatīnāmāśrayo yādṛk pratiṣṭhā pañcadhā ca yā || 24 || ṛtunakṣatrayogaśca [mū. a: yośvaiva] vāralagnādhivāsanam | sthāpane yaśca saṃbhāra ityādyakhilamucyate || 25 || kuryālliṅgānyayoratnamṛtkāṣṭhopalacitrakaiḥ [mū. a, k: -siddhā-] | kṣudrakāmāya lohotthaṃ ratnajaṃ bahusiddhidam || 26 || mṛnmayaṃ sarvakāmārthaṃ dārujaṃ tvāśusiddhidam [mū, a, k: vā susiddhidam] | khādhāreṇa vyavasthāpyaṃ naśvaraṃ dhātudārujam [mū. a, k, ṅ: naśvaratvāttu dārujam] || 27 || bhogamokṣapradaṃ śailaṃ tacca veśmani rogadam | liṅgaṃ ca dvividhaṃ jñeyaṃ [mū. a, k: proktaṃ] calaṃ caivācalaṃ tathā || 28 || calaṃ vairatnajaṃ proktaṃ dhātujaṃ ca calācalam | sthiralakṣmīpradaṃ haimaṃ rājataṃ caiva rājyadam || 29 || prajāvṛddhikaraṃ tāmraṃ vāṅgamāyuḥ pravardhanam [kh, g: rāṅgamāyuṣya vardhanam] | vidveṣakārakaṃ kāṃsyaṃ rītijaṃ śatruvālanam || 30 || rogadaṃ saisakaṃ śatrorāyasaṃ ripunāśanam | aṣṭalohamayaṃ liṅgaṃ kuṣṭharogakṣayāvaham || 31 || p. 5) trilohasambhavaṃ liṅgamantardhānaprasiddhidam | sikthaṃ kṛtvā mṛdā liptvā taptvodvāsya ca kārukaḥ || 32 || vikārārkadiśā randhravṛddhyā sikthānprapūrayet | hemāhibhyāṃ kramātāratāmravaṅgāraghoṣakaiḥ || 33 || dhūstūrasya [mū, a, k: dhūtyūrasya; g: dhūttūrasya] rasairghṛṣṭva rasaṃ hema tadaṅghrimat | kāṣṭhaṃ kṣiptvā dṛḍhaṃ tattu śilāghṛṣṭaṃ savālukam || 34 || jambīrarasasāmudrapiṣṭaṃ tatpiṣṭakaṃ bhavet | tayā lavaṇapūrāmbu [mū. tayālabāla pūrāḍhyaṃ] yuktayā lepayedbudhaḥ || 35 || karāṅguṣṭhena saṃpreryākoṭya koṣṭhikayā tataḥ [ṅ: kaṭyekoṣṭhikayostayoḥ] | bālakuñcikayā [mū. -kāla] sāmyaṃ nayettatkramaśaḥ śanaiḥ || 36 || bhūyo bhūyo'gnisantāpāttridhāliṅgaṃ rasojjhitam | tato'numā [kh: tato'ntarmā] rjayedyatnānmaṇinā [gh: ye drūkṣā] madanāmbubhiḥ || 37 || punarvahnisthamākṛṣya liṅgaṃ trividharūpakam | rasaye [mū.: vāsayet] ttāmrajaṃ śilpī hāṭakena sucārūṇā || 38 || dāhe [kh: bāhye] raktaṃ sitaṃ chede nikaṣe kuṅkumaprabham | guru snigdhaṃ mṛdusparśe [ṅ: mṛduṃ pakve] ṣaḍvidhaṃ hemaśobhanam || 39 || p. 6) lohajaṃ pārthivaṃ caiva kuryānmantrairvidhānataḥ | dhātūdbhavaṃ samākhyātaṃ ratnajādi [mū. a, k: ratnajāpi] vadāmyataḥ || 40 || āyuṣyaṃ hīrajaṃ jñeyaṃ rogahṛnmauktikodbhavam [kh: mauktikaṃ bhavet ] | sukhakṛtpuṣparāgotthaṃ vaidūryaṃ śatrudarpahṛt || 41 || padmarāgaṃ ca lakṣmīdamaindra nīlaṃ yaśaḥ pradam | liṅgaṃ mārakataṃ puṣṭyai sphaṭikaṃ sarvakāmadam || 42 || mahāratnotthaliṅgāni kṣudraratnodbhavānyataḥ | vaidrumaṃ vaśyakamārthaṃ [g: vadhyakarmārthaṃ] kārketanamamitrahṛt || 43 || pulakotthaṃ tu vidyākṛdrājāvartamarātihṛt | baladaṃ jīvajātījaṃ ṭaiṭṭibhaṃ śatrumardanam || 44 || vidveṣakārakaṃ śauktaṃ [gh: tautthaṃ] śāṅkhaṃ saukhyapradāyakam | iti prasthānaliṅgāni śuddhimānānyataḥ param || 45 || dvividhaṃ ratnajaṃ liṅgaṃ nirmitaṃ cāpyanirmitam | kārukai [kh: kārubhiḥ; mū. a, k: dārubhi] rghaṭitaṃ yacca talliṅgaṃ nirmitaṃ smṛtam || 46 || svabhāvotthaṃ viśuddhaṃ yadratnajaṃ cāpyanirmitam | tatpūjyaṃ rājabhiryatnādbhuktimuktyarthibhiḥ sadā || 47 || tyajedbindvanvitaṃ raudraṃ śūlāgraṃ [mū.: śūlābhraṃ] cipiṭaṃ kṛśam | ūrdhvādhovadanaṃ dīrghamadhaḥ sthūlaṃ ca niṣprabham || 48 || p. 7) miśravarṇaṃ tathāvyaṅgaṃ khaṇḍaṃ devopabhuktakam | chidraṃ [g: sthiraṃ] ca sphuṭitaṃ trastaṃ [mū. a, k, kh: bhrastaṃ] śalyānvitaṃ [g, ṅ: śūlānvitaṃ] surojjhitam || 49 || tiryak cādhaḥkṛtaṃ yattu hīnaṃ madhye vivarjayet | rāṣṭragotrajanagrāma [ṅ: kulagrāma] dhanamitrasutānapi [mū, a, g: yutānapi] || 50 || śasya yānābalābandhubhṛtyānnighnanti tāni ca | rogaṃ parājayodvegaṃ [ṅ: parākramodvegaṃ] janadveṣaṃ kaliṃ tathā || 51 || pravāsaṃ duḥkha dāridryaṃ mṛtyuṃ dadyātkramādbhṛśam | tatsyāddoṣairvinirmuktaṃ dṛḍhaṃ snigdhaṃ prabhānvitam || 52 || aṅgādyaṅgula [gh: mudgādyaṅgula; mū, a, k: muṅgāmuṅgala; ṅ: mudrādyaṅgula] paryantaṃ śāstrajñaiḥ suparī kṣatam | mahāratnaṃ mahāmūlyaṃ guṇayuktaṃ yajetsadā || 53 || tasthārcanājjayaḥ śāntirārogyaṃ vipulāḥ śriyaḥ | supratāpo [kh: saṃpratāpo] yaśaścāyurbhaveyurnṛpateściram || 54 || mahāratnānmahāsiddhiḥ kṣudrātkṣudrā prajāyate | nīlaṃ pītaṃ sitaṃ cāpi śastaṃ ratnamanirmitam || 55 || jaleśavātaviṣṇvindrāgnyantakā vajradevatāḥ | śaṅkhasphaṭikasaṃkāśaṃ javārambhādaladyuti || 56 || haridrārasatulyaṃ ca śaśababhbra?kṣisannibham | dhautāsyābho dvijātīnāṃ nṛpārhau [nṛpādau, li. pu. pā] pītaraktakau || 57 || p. 8) vaiśye haritapītau ca dhūsaraṃ tu caturthake | śūlaṃ cādhordhvato yasya vajraṃ syāttacchivātmakam | talliṅgamāyuṣo vṛddhayai sarvarogavināśakam || 58 || sitaṃ raktaṃ kramātpītaṃ kṛṣṇaṃ ca sphaṭikaṃ śubham | śakrāgni(gnī) casamitroye [gh: śakrāgnicalamitrottha; ṅ: śakrāgnīndrasamitrāye] caturdhā tatkvacinmatam || 59 || nistaraṅgaṃ guṇopetaṃ tejovatpāṇḍunirmalam | śaradambunibhaṃ svacchaṃ snigdhaṃ ca sphāṭikaṃ hitam || 60 || citraṃ bindvanvitaṃ rūkṣaṃ sphuṭitaṃ bhinnavarṇakam | sagarbhamūrmisaṃyuktaṃ jyotirmuktaghanaṃ [muktaṃ punaḥ, iti pāṭhāntara] tyajet || 61 || savraṇaṃ kīlakopeta śūlāgraṃ cakravarjitam [mū, a, k: vaktravarjitam] | sthūlaṃ dīrgha kuśaṃ hrasvaṃ madhyādyanteṣu vā kṛśam [mū.: cākṛśam] || 62 || tuṣārākṛtibindvāḍhyaṃ kalikābhiḥ [kh: kaṇikābhiḥ; g: karṇikābhiḥ] supūritam | anyajātivilagnaṃ ca viddhaṃ bhītikaraṃ tyajet || 63 || suṣamaṃ mānasaṃyuktaṃ śāstralakṣaṇalakṣitam | sphāṭikaṃ liṅgamiṣṭārthaṃ mṛtyujitkāmadaṃ yajet || 64 || sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ svalpadoṣaṃ kvacitsmṛtam [ṅ: kvacinmatam] | liṅgaṃ sadāgnihotrābhaṃ pūjya no doṣakṛnnṛṇām || 65 || p. 9) cārucchatre bhavedrājyaṃ mṛdulaṃ [kh: mṛtyutvaṃ; g: mṛdutvaṃ ; gh: pṛthutvaṃ; ṅ: mṛdbaddhaṃ] mūrdhni [g: mūrtiḥ] vai manāk | sadā nimnena siddhiḥ syāducce tūccā same samā || 66 || tatra [mū. a, k, ṅ: bhadra] sarvasamaṃ śreṣṭhaṃ yavamadhyaṃ varapradam | ratnaliṅgaṃ dvidhākhyātaṃ svapīṭhaṃ dhātupīṭhajam [mū, a: sūpīṭhaṃ dhātupīṭhakam] || 67 || dhātujaṃ tu svayonisthaṃ [g: tattvayonitthaṃ] siddhimuktipradāyakam | calaliṅgaṃ dvidhākāryaṃ dhāturatnamayaṃ śubham || 68 || hemādicalaliṅgaṃ syādaṅgulāditripañcakam | kṣudraratnotthamapyevaṃ svamānā [g: pramāṇā] dvararatnajam || 69 || tithyantamagrajātīnāṃ nṛpāṇāṃ yāvadindrakam | vaiśyānāṃ manmathāntaṃ syācchūdrāṇāṃ dvādaśāvadhiḥ [kh: khagagāvapi; gh: śāṅkagajāvadhi] || 70 || yakṣādīnāṃ kvacilliṅgaṃ vikārādekaviṃśatiḥ | calaṃ tadūrdhvaṃ devānāṃ trayoviṃśatikāṅgulam || 71 || veśmastha pūjayedatatsaṃsūcyane sthirāṇyataḥ | acalaṃ khadrūbhasthāyi karādanavasāmakam [mū, a, k, kh: sīsakam] || 72 || avyaktaṃ navahastāntaṃ vyaktaṃ pañcaguṇaṃ tathā | saḍḍhataṃ miśrakaṃ liṅgaṃ nordhvaṃ ca sthiramiṣyate || 73 || navahastaṃ bhavecchailaṃ trihastaṃ lohajaṃ kvacit | ṣaḍḍhastānnādhikaṃ vārkṣaṃ pārthivaṃ śailavatsadā || 74 || p. 10) āhastānnavahastaṃ syādetalliṅgaṃ tu mānuṣam | yakṣarakṣo'suravyāla gandharvāpsarasāṃ kvacit || 75 || kinnarāṇāṃ ca siddhānāṃ hastātpañcadaśaiva tu | pariṇāhocchrayābhyāṃ ca devānāmekaviṃśatiḥ || 76 || aihikaṃ tryaṅgulaṃ yāvannordhvaṃ gandhabhavādikam | pañcāṅgulaṃtu paiṣṭyādyaṃ phalajaṃ svapramāṇataḥ || 77 || gāndha saubhāgyadaṃ liṅgaṃ paiṣṭa bhuktipradāyakam | sthaṇḍile maṇḍale pūjya syāddīkṣāsthāpanādike [kh: -nānhike; gh: -nāntike] || 78 || ekābdā [mū, a.: ekāṅgā] nyaihikānyatra procyante siddhimicchatām | prabhumānapradaṃ śāṅkhaṃ [kh: śārṅgaṃ] sainyacchinnāgadantajam || 79 || kūrmakasika [g: kūrmakāmīka] saṃjātaṃ nṛṇāṃ [gh: nūnaṃ] pātālasiddhidam | aṇimādinṛkulyotthamanyonyabdārdhataḥ [mū: nyaccharddhataḥ] sadā || 80 || paiṣṭānyaṣṭaprakārāṇi saṅgrīkṛṣṇaka [kh: saddhrikṛṣṭaka; g, ṅ: saṃbaddhakṛṣṭaka] jāni tu | śālipiṣṭodbhavaṃ puṣṭyai ṣāṣṭikaṃ puṣṭivardhanam [mū,: buddhivardhanam] || 81 || gaudhūmaṃ vātarogaghnaṃ yavajaṃ balasaukhyadam | ripubhedakaraṃ maudgaṃ strīdaṃ śyāmākasambhavam || 82 || tilapiṣṭaṃ dharādāyī nīvāraṃ [mū, a, k, g: saiddhārtha] bhayanāśanam | sukhakṛnnāvanītaṃ tu gomayaṃ roganāśanam || 83 || p. 11) ānnamāyuḥpradaṃ jñeyaṃ gauḍaṃ prītipravardhanam | nānāphalodbhavaṃ [kh: lohabhavaṃ] liṅgaṃ nānākāmapradāyakam || 84 || guṇadaṃ saikataṃ bhūri syātsaubhāgyāya lāvaṇam | uccāṭane tu pāṃśavyaṃ maulaṃ [ṅ: mārṣaṃ] śatrukṣayāvaham || 85 || vaṃśāṅkurasamudbhūtaṃ vaṃśavṛddhikaraṃ bhavet | purakṣobhakaraṃ pauraṃ [mū, a, k, kh, g: ghoraṃ] rāmaṭhaṃ caugryakārakam || 86 || śatrumṛtyupradaṃ sārjaṃ saiktha [kh: sitthaṃ; g: sandhyaṃ] mākarṣaṇe matam | mṛdbimbodbhavamiṣṭārthaṃ lepātsyuḥ sarvasaṃpadaḥ || 87 || gandhādibimbajāntāni na sthirāṇi calāni no | tāvatkāla tu [g: tārako'nanta] saṃpūya visṛjya tāni [kh: visarjyaitāni] ke kṣipet || 88 || piṣṭāṃ gośarkarāṃ sūkṣmāṃ [gh: śuklāṃ] pakvaciñcāsthiyojitām | niṣkvāthya [mū: niṣkāṭhya; gh: niṣkāsya; ṅ: niṣkāma] paṭamālepya saṃśoṣya [g: saṃsodhya] pārimārjya ca || 89 || khaṭikālaktakākuṣṭanīlīdaradakajjalaiḥ | dhātubilvarasairlekhyaṃ tridhā liṅgaṃ paṭādike || 90 || madhurā [kh: mayūrā] citralekhā ca kāryā vai samasandhikā | balasaṃvartanīcchāyā dṛṣṭi [k, g, ṅ: sṛṣṭi] bhāvāśritā sadā || 91 || p. 12) śṛṅgāravīrabībhatsaraudrahāsyabhayānakāḥ | karuṇādbhutaśāntāśca navabhāvātmikāḥ kvacit || 92 || paṭajā vitrajā raktā [k, g, gh, ṅ; tajñā] samyaṅmantravidhānataḥ | svecchayā pūjayedetanmṛnmayānyucyate [mū, a: dyucyate; kh: mayo hyucyate] 'dhunā || 93 || apakvaṃ pakvajaṃ [k, ṅ: apaṅkaṃ paṅkajaṃ] kāryaṃ mukhyāmukhyavyavasthayā | sadyomantreṇa cāpakvaṃ [ṅ: cāpaṅkaṃ] kramānnavakarādikam || 94 || pakvaṃ [ṅ: paṅkaṃ; kh: pakṣaṃ] trihastakaṃ kuryāt ghoramantrānvitaṃ [kh: -rcitaṃ] varam | dvijādijātibhirmṛdbhiravyaktādi ca kāmataḥ || 95 || padminīṣu nadītīre vṛkṣamūle ca mṛttikāḥ | vāpīkūpataḍāgeṣu dīrghikāyāḥ samāharet || 96 || sumarditamṛdā kāryaṃ pakvaṃ mṛtsaṃbhavaṃ sadā | puṣṭyai trilohagarbhaṃ ca dhanakoṣavivṛddhaye || 97 || śucyupalāṃśca [mū: śucyutpalāṃ; kh: bhuvyutpalāṃ] saṃgṛhya sadyojātena mantravit | vāmākhyena citāṃ kṛtvā [ṅ: dhṛtvā] ghoreṇa paridāhya ca || 98 || liṅgaṃ śivāgnināmṛjya [mū., a: mṛdya] puruṣeṇāvalokya ca | īśānena gṛhītvā tu tataḥ saṃskṛtya pūjayet || 99 || p. 13) pañcatvaṅnimba [mū: tvagnīṃśca] pānīyaṃ bilvamajjā [mū, a: sarja] phalatrayam | sarjahiṅgupuraṃbola [puraḥ - gugguluḥ | puro guggulurākhyāto iti dharaṇi | bolaḥ - gandharasaḥ, bolagandharasaprāṇaḥ; ityamaraḥ] matasītailameva ca || 100 || sana [sanaḥ = ghaṇṭāpārulivṛkṣe | haskirṇeti bṛhadvācaspatyam] śrībālagodhūmayavamāṣātasīrajaḥ | mṛdi kṣiptvā vyavasthāpya māsaṃ tāṃ parimṛdya ca || 101 || asthibandhaṃ [mū., a, k, kh, gh: asthiratva] dṛḍhaṃ cādau dṛḍhalohena dāruṇā | śaṇatatvanvitaṃ [k: tatsūtritaṃ] katvā mṛnmayaṃ ghaṭayecchubham || 102 || kṣiptvā dhātvauṣadhīratnalohabrīhīn yathākramam | ityeteṣāmabhāve tu rasendraṃ vajrasaṃyutam || 103 || supuṣṭaiḥ [ṅ: adhuṣṭaiḥ] karkaraiḥ kṣīradadhibālaguḍānvitaiḥ | gavyasarjayutaiścaiva lepyaṃ varṇakapuṣṭaye || 104 || vanānu [k: vanāndha] kānanaṃ gaccheddārūpalagahītaye | sadvārarkṣartuyuktenhi cārulagnasamanvite || 105 || tadā gamanakāle tu śakunā [kh: kuśalā] nyatha lakṣayet | divyāntarikṣabhaumāni śubhāśubhaphalāptaye || 106 || suprasannamaruvartmasādityāmbhakṣaṇaprabham | ityādi śubhakṛddivyamato'śubhakaraṃ tvidam || 107 || ulkāpāto'śanistārāpatanaṃ ketusambhavaḥ | digdāhastīvravātaśca candrasūryopamardanam [mū, a, kha: pasarjanam] || 108 || p. 14) akasmādgagane śabdaḥ pracyutiḥ phalapuṣpayoḥ | vāsavṛkṣāgrasaṃsthāyi [ṅ: śramasthāyi] balibhuṅmadhurārutiḥ || 109 || pakṣimaṇḍaliko tadadāntarikṣamidaṃ śubham | pāṃśvasṛgvarṣaṇaṃ ghoramāntarikṣamaśobhanam || 110 || pārthivānyadhunā vakṣye nimittāni śubhāni tu | dadhyakṣatayavā [mū, a: dadhyuddhṛtadharā] dūrvā dīpo gorocanā dhvajaḥ || 111 || śaṅkhaśchatraṃ phalaṃ puṣpaṃ hemadhānyābjasārasāḥ | govṛṣaśca kharo vājī bhasmākṣo bhūpatirdvipaḥ || 112 || paṇyastrīmatsyamāṃsādi darśanādeva śobhanam | śivaḥ śivodakuṃbhasthaḥ kauśiko vāmataḥ śubhaḥ || 113 || savyata [mū. a, gh: savyataḥ = dakṣiṇataḥ savyaṃ tu dakṣiṇe iti haimaḥ | savyaṃ vāme ca dakṣiṇe ityajayaḥ | savataḥ] stvaśubhaṃ viddhi riktakuṃbhādidarśanam | muktakeśaḥ parākṣepaḥ kṣāro'ṅgāraśca dāru ca || 114 || snehābhyakto naraḥ sarpaḥ kṣapaṇaḥ [gh: pakvaṇaḥ] śākyadaṇḍinau [g: kṛpaṇaḥ śāṭhyadambhinau] | chinnāṅgo'locano rogī kapālī bhūprakampanaḥ || 115 || tuṣagomayakarpāsatailatakratṛṇāni ca | kṣutkṣāmonmattakau tantuścauṣadhīṣaṇasañcayaḥ [g: pañcamaḥ] || 116 || śubhairgamanamicchanti tvaśubhaiśca nivartanam | pakṣārdhārdhaṃ tu saṃtyajya prasthānaṃ kriyate śubhe || 117 || p. 15) kṛttikādibharaṇyantaṃ prācyādau saptasaptakam | vedase syādvite [gh: yugāsrau syāddhitaiḥ] yātā tvagnidaṇḍānatikramāt || 118 || śaṅkhabherīravaistūryairmāṅgalyairvaidikaiḥ svanaiḥ | iṣṭādau [kh: indrādau] śaṅkaraṃ śastaṃ prāgīśenduvanaṃ [mū, a, k,: śendravanaṃ] vrajet || 119 || māghādimāsaṣaṭke ca na riktāyāṃ tithau site | budhārkendusite jīve vārkṣe prāguttarasthite [gh: sthire] || 120 || yogeṣu śubhasaṃjñaṣu karaṇe viṣṭivarjite | ekāntarāsu [k: ekākarāsu] tārāsu śeṣe cāniṣṭakarmaṇi || 121 || meruca mandaraḥ śveto himākhyo hemakūṭakaḥ | niṣadho nīlagandhākhyaḥ śaṅgīketurnagādhipāḥ || 122 || mahendraḥ pāriyātraśca hariścandro'tha śuktimān | nandākhyo malayo vindhya ujjayanto'tha [k: urjayanta] ṛkṣakaḥ [g: ṛṣyakaḥ] || 123 || śrīśailākhyastathā sahyo vikhyātāḥ kulabhūdharāḥ | yojanāni daśaiteṣāṃ girīṇāṃ nikaṭe vanam || 124 || tatprasūta [g: tatvamūla] nadītīre bhavedupavanaṃ sadā | etatkṣetrotthitā ye tu pāṣāṇāstaravaḥ śubhāḥ || 125 || svayameva vrajetkartā taddhito'nyo'pi vā janaḥ | sācāryaḥ sādhakaḥ śilpijanaiḥ parivataḥ śubhaiḥ || 126 || p. 16) caruṃ bhuktvā dadhiprāśya natvā pūrṇaghaṭaṃ tathā | dhyātvādhaḥ prākṛtaṃ tattvaṃ śivatattvamayīṃ mahīm || 127 || vidyārājñīṃ tato dhyāyedagrato'rghakarāṃ sthitām | diśo virecya cāstreṇa vighnanāśāya daiśikaḥ || 128 || samyagvihitasambhāro dhyāyamānastrilocanam | mantrarakṣāvidhi kṛtvā saṃjapa [kh: saṃyajan] nniṣṭadevatām || 129 || iti lakṣaṇasamuccaye liṅgadravyanirṇayavanapraveśo nāma prathamovidhiḥ || 1 || atha dvitīyaḥ kartuśca deśikasyāpi śilpināṃ mūrtidhāriṇām | svarūpaṃ kathyate samyagiṣṭāniṣṭa ca karmaṇi || 1 || ṛjurāḍhyaḥ subhaktaśca śāntātmādṛṣṭabhīrukaḥ | dhīraḥ śāstrārthakārī ca kartā yaḥ sātviko varaḥ || 2 || dīnaḥ [k: pīnaḥ; kh: vana] śaṭhaḥ kudharmaśca vyasanī rājaso mataḥ | nāstikastārkikaḥ krūraḥ kartā yastāmaso'dhamaḥ || 3 || īśasaṃcoditābuddhiḥ śivasaṃsthāpane bhavet | tasmātte guravo'nveṣyā ye tacchāstreṣu bhāṣitāḥ [g: preṣitāḥ] || 4 || aujjanyā mādhyadeśāśca kaurūṣakāśca [gh: kaurukṣetrāśca] lāṭajāḥ | antarvedīpratiṣṭhānaśrāvastyā [mū, a: cāraptyā; g: cārakṣyā; k: cāvantyā] guravo varāḥ || 5 || rāḍhā vārendrakāstairā gaujarā māgadhāstathā | āṅgā jāṭodbhavāśceti [kh: āryajāto] saptaite madhyamāḥ smṛtāḥ || 6 || p. 18) āndhrāḥ kāliṅgakārṇāṭā māhārāṣṭrāśca ḍhakkajāḥ | vīrajā drāviḍāpauṇḍrāstvaṣṭaiteguravo'dhamāḥ [gh: -tvaṣṭau te-] || 7 || kāmarūpāśca campākā [k: cāmpākā; kh: laṃpākā; g: panyākā] nepālotthāśca saindhavāḥ | vāṅgagāndhārapauliṅgā ete saptāntyajā matāḥ || 8 || kāñcikāḥ [g: kāthikāḥ; gh: kārakā] kausalāḥ kācchāḥ kāverāḥkauṅkaṇoḍrajāḥ | saurāṣṭrā devarāṣṭrāśca aṣṭaite [k, kh, g, gh: aṣṭau] ninditā bhṛśam || 9 || aśeṣakāmadāḥ śreṣṭhā madhyamā bhūtidāyinaḥ | adhamādyāḥ śubhe neṣṭā āryāvarte hi [kh: na] doṣadāḥ || 10 || sindhośca karatoyāyā himavadvindhyayorapi | yo deśo madhyabhāgaḥ syādāryāvartaḥ sa kīrtitaḥ || 11 || catuṣpadāstribodhāśca ṣaṭpadādhvavibhūṣitāḥ | gotragocarasaṃyuktāḥ samayādyuktalakṣaṇāḥ || 12 || catvāro gotrāḥ gāyatrī sāvitrī sarasvatī manonmanīti | catvāro gocarāḥ śivaḥ; śikhaḥ vimalajyotiḥ; sāvitraśceti [sāvitrāśceti catvāro gocarāḥ; iti likhitapustakeṣu pāṭhaḥ] || ṛcīkātreyadaurvāsagautamā iti antare [kh: catvāra] | dīkṣāguṇenasaṃpūrṇāṃ [mū, a, k, ṅ: dīkṣāsthāpanasaṃyuktāṃ] ye jānantyatha saṃhitām || 13 || p. 19) ācāryāste tu vijñeyā anyathā lokadāmbhikāḥ | bhāryāvartodbhavāḥ śaivāḥ sarvalakṣaṇalakṣitāḥ || 14 || vinītā bhaktiyuktāśca liṅgajñāḥ śāstravedakāḥ | pīṭhadhāmādikuṇḍajñāḥ pratiṣṭhāsthānavedakāḥ || 15 || vāratārādikālajñā adhidevapravedakāḥ | lobhamohaparityaktāḥ śāntā dāntā vimatsarāḥ || 16 || niyamavratasaṃpannā dayādākṣiṇyasaṃyutāḥ | sātvikā nipuṇā dakṣāḥ pañcaśrautārthavedakāḥ [k: -tattvārtha-] || 17 || tattvasthāśchinnasaṃdehāḥ samayācārapālakāḥ | dṛḍhavratājanadrohisatyavāgbhūtavatsalāḥ [g: vāgghatavāsanāḥ] || 18 || ājñābhiṣekasaṃpannāḥ ṣaṭsu karmasu tatparāḥ | dīkṣitāḥ śivaśāstre smiṃścatvāro brāhmaṇādayaḥ ||19 || sarvānugrahakṛtyarthamācāryatvena sammatāḥ | yojitaḥ śivatattve yaḥ śivarūpamavāptavān || 20 || jātināśo bhavettasya śivadharmopajīvinaḥ | bhūdārvayo śmaratnānāṃ jātisaṃpādanaṃ yathā | śūdrādīnāṃ tathā mantrairyuktānāṃ śreṣṭhatā [mū, a, g, ṅ: hīnānāṃ śreṣṭhato] bhavet || 21 || tāmrādi syādyathā hema siddhaṃ pāradayogataḥ | tathaiva mantrasaṃyogāccāturvarṇaḥ śivī bhavet || 22 || p. 20) nagarīnirjharādyambho gaṅgāṃ prāpyaikatāṃ yathā | dīkṣāyogāttatheśasya śūdrādiḥ śivatāṃ vrajet || 23 || dīkṣāto mucyate dehī tiṣṭhanmukto'pi vigrahe [g: pavitratā] | yathā kulālacakrastho'vicchinnaṃ bhramate ghaṭaḥ || 24 || svakarmabandhanairbaddhaḥ [g: vaśya] paśurātmā malāśritaḥ [mū, a: paśurātmā manoyutaḥ; k, g: prabhurātmā manodyata] | malaṃ viṣamadaṃ yadvaddhanti vai mantratejasā || 25 || paṅkaiḥ kaluṣitaṃ toyaṃ ghaṭasthaṃ nirmalaṃ yathā [kh: yadvadghaṭasthanirmalam] | syātkatakaphalairyogāttadvanmantraistu mānavaḥ || 26 || karṣakaḥ karṣayed [gh: kaṭṭakaḥ kaṭṭayed] yadvad bhrāmako bhrāmayedyathā [kh: bhrāmayedbhrāmako yathā] | tathaiva mantrasāmarthyānmalaṃ hatvā śivī bhavet || 27 || yathārkakarasaṃyogādvahnirutpadyate maṇeḥ | tatheśamantrasaṃparkā [mū, a, k, g: saṃyogā] cchivatvaṃ jāyate paśoḥ || 28 || śivaśaktyātmakā mantrāḥ śivaśaktibhiranvitāḥ | śaivācāryāḥ prayacchanti śivatvaṃ sa carācare || 29 || yathā mṛdratnalohāni [gh: lohaiśca] mantrairgacchanti devatām | ācāryo'pi [kh: mantra tantra] tathaivātra śivatvaṃ yāti mantravit || 30 || p. 21) mantratattve sthitā devā mantraḥ sākṣānmaheśvaraḥ | saṃskriyante hi mantraiśca devācāryatapasvinaḥ || 31 || dārvaśmalohamṛdratnajātaṃ liṅgaṃ pratiṣṭhitam | yathāpūjyaveda [gh: -pūjama-] jñastathā śudro'pi daiśikaḥ || 32 || mṛdādidravyajātīnāṃ [mū, a, k, g, ṅ: jātānāṃ] śivatvaṃ yaḥ prayacchati [gh: pradīpayet] | sa śivaḥ svayameva syānnānyarūpaḥ kadācana || 33 || sarpadaṣṭā yathā suptāścāṇḍālāntā dvijādayaḥ | mantrayogādvibudhyante naṣṭāniṣṭaṃ tathā śive || 34 || karṇadhāro yathā pāraṃ dvijādīnnayati [k, kh, g: naukayā yāti tat] kṣaṇāt | śaivācāryaḥ [mū, a, k: śaivācāryāḥ] paraṃ sthānaṃ tadvattā [kh: tattvato] nmantranaukayā || 35 || (karṇadhāro [koṣṭhāntargato'yaṃ pāṭhaḥ gh, saṃjñakatāḍapatrapustake vartate, anyeṣu pustakeṣu nāsti] yathāpāraṃ naukayā yāti tatkṣaṇāt | tathācāryaḥ paraṃ sthānaṃ yāti vai mantranaukayā || 36 ||) caturdivyābdasāhasraiḥ kṛta [mū, a, k: kṛte] sandhiḥ śataṃ yathā | śeṣe tvekaikahāniḥ syātsahasre ca śatakramāt [mū, a, k: dveśate kramāt] || 37 || caturyugasahasrānte dinamekaṃ prajāpateḥ | pitāmahaśataṃ yāvadviṣṇormānaṃ vidhīyate || 38 || p. 22) rudrasya [g: candrasya] nimiṣārdhena sahasrāṇi caturdaśa | vinaśyanti tathopendrā asaṃkhyātāḥ pitāmahāḥ || 39 || īśasya vāsaraikena kṣīyante bahavo harāḥ | sādākhyanimiṣeṇeśo layaṃ yāti na saṃśayḥ || 40 || svecchayā paratruṭyā [k, g: parakrudhyā] tu sādākhyastatra līyate | śivātparataraṃ nāsti iti śāstreṣu niścayaḥ || 41 || evaṃ mānaviśeṣaistu mantravīryaṃ tu tādṛśam | tasmācchivadito mantraḥ siddhimuktiphalapradaḥ || 42 || vāgīśī jananī yasya vyomavyāpī pitā śivaḥ | mantraiḥ śivādhvare [k: śivapure; kh, g: śivāpure] jātaḥ sa śūdraḥ syātkathaṃ punaḥ || 43 || mṛdbhavānāṃ ghaṭādīnāṃ saṃskārānnamṛdā yathā [asya samanantaraḥ pāṭho'yaṃ ka pustake prakṣipto yathāḥ- ye viprādikamadvāramabhiṣiktāścaranti te | vedena hatvā dīkṣānyā patitā raurave sphuṭam | tathaiva dīkṣāmantrāṇāṃ tatprakṛtyā samāgatāḥ | iti] | tathaiva pāpahānaṃ ca prākṛtāstu prajāyate [k: prākṛtaṃ tu na jāyate; kh: na prakṛtyāstu jātaḥ] || 44 || hatvā dīkṣābhiṣekādīṃścaṇḍena pātitāstu te | lakṣyā [mū, a, k, kh: loke] viprādikācārānnārakīṇo na tārakāḥ [kh: kārakāḥ] || 45 || p. 23) narāṇāṃ śivasaṃskārācchivatvaṃ na bhavedyadi | na bhaveyustadā nūnaṃ dvijā devādidaiśikāḥ || 46 || tasmānmantrapradhānatvaṃ nigrahānugrahaṃ prati | viṣabhūtagrahādyāśca nigṛhyante hi mantrataḥ || 47 || mantrasaṃskāradīkṣābhiḥ saṃskṛtaṃ guruṇā yadā | carācaraṃ prapadyeta śivatvaṃ tatkṣaṇāddhruvam || 48 || cāturvarṇyamanugrāhyaṃ cāturvarṇyānnabhojanam | etatsiddhaṃ sadā śaivaṃ gururūpamajanmakam [kh: gururūpamayātmakam] || 49 || kaupīnamekhalāyuktā jaṭāyajñopavītinaḥ | śivāntanāmakāḥ sarve bhasmāṅgā [mū, a, kh, gh, ṅ: bhasmākṣā] brahmacāriṇaḥ || 50 || dīkṣayā hanyate dīkṣā pūrvadīkṣā hi naśyati | viśeṣayātu sāmānyā gururapyevameva tu || 51 || naganāntāstu [mū, a, k, g: nagaṇāntāstu; kh: narāṇāṃ] vaiśeṣāḥ śaivāḥ śivāntasaṃjñakāḥ | ambhojaṃ paṅkajaṃ yadvattadvacchaivā na cetare || 52 || hasto'syāstīti hastī syādrūḍhito netaro [mū, a, k, kh: netare] yathā | tathaiva śivaliṅgānāṃ śaivāḥ pāśupatādayaḥ || 53 || tapasvyācāryadevān yaḥ [mū, a: devānāṃ] pūrvarūpeṇa manyate | liṅgabhedaphalairyukto yātyasau rauravaṃ dhruvam || 54 || p. 24) dṛṣṭādṛṣṭavirodhena netareṣāṃ tathā vidhiḥ | anyathā pāpakārī syādityājñā pārameśvarī || 55 || gurūnnirūpayettasmād dvividhaṃ śaivamuttamam | brahmacārīgṛhasthatvabhedabhinnaṃ dvidhā sthitam || 56 || akāmikāmibhedena vakṣyamāṇaguṇānvitam | kāmyakāmikriyāṃ vacmi sāmprataṃ saṃprabhedataḥ || 57 || tapasvya [g: tapasyā; gh: tapasya] kāmināmeva pratiṣṭhādikriyocyate | bhuktimuktīcchukaḥ kāmī kuryāddīkṣādimājñayā || 58 || gṛhasthastu dvidhā proktaḥ sāntāniko vratārpakaḥ | pratiṣṭhādikriyāśeṣā tatkṛtā saṃpraśasyate || 59 || yoṣidyuktaḥ sakeśaśca jaṭādiparivarjitaḥ | śivādhikāravṛttiryaḥ sa sāntānika ucyate || 60 || vratī vratāsamartho yo vidhinā vratamarpayet | paścātkuryādvivāhaṃ ca gṛhasthaḥ sa vatārpakaḥ || 61 || brahmacaryaṃ carennityaṃ jaṭābhasmasamanvitaḥ | bhaikṣyāśī saṃyatātmā ca vratī sa parikīrtitaḥ || 62 || gotragocarasa tāvasaṅketaiḥ [k: saṅgataiḥ; kh: saṅkīrtaḥ] kramaśo guruḥ | puṣpapātābhidhānaṃ tu maṭhī [mū, g: mathī; k: sacī] mudrābhiriṣyate || 63 || p. 25) strīsraggandhārthaśayyāsiyānatāmbūlabhūṣaṇam | sadvastramañjanaṃ tailaṃ nayate ramate hi tam [mū, a, k: ramaterhitaḥ; kh: ramatordhvataḥ; gh: rayaterhitam] || 64 || bhuktyai [mū, a: bhujñaṃ; g: bhuñje] sāntānikaṃ nityaṃ bhuktimuktyorvranāpakam [mū, a, g: bhuktimuktivratārpitam; k: bhuktimuktipradārpitam] | mākṣāya vratinaṃ caiva varayenmatimānnaraḥ || 65 || putrau dvau tu gṛhasthasya pāralaukikalaukikau | laukiko dravyabhāgī syādvidyābhāk pāralaukikaḥ || 66 || vratiśiṣyasya yacchāstramṛṇaṃ cāthaṃ ca tadguroḥ | bhrātṛṇaṃ gurvabhāve syādgṛhasthānāṃ svaputrakam [mū, a, k: svaputragam; kh: suputrakaḥ] || 67 || yati [mū, a, k, kh: yadi] putraḥ prapautro vā tatsantānodvāstathā | ayogyāḥ śivakāryeṣu ghaṇṭāsambandhino haret [g: ghaṇṭāmayuktilohavat] || 68 || vratinaḥ śiṣyaputraḥ syādyogyaḥ sarveṣu karmasu | ṛṇe dravye ca piṇḍe ca sa evaikaḥ praśasyate || 69 || śiṣyāmnāyena sambhūta ācāryaḥ śubhaśāntikṛt | caturgocaramadhye ca śaivo jyeṣṭhāyate [mū, a, k, g: jyeṣṭhoyateḥ] param || 70 || sarvānugrahakṛdyasmādādyaḥ sarvagataḥ śivaḥ | śaivācāryastataḥ śreṣṭhaḥ sthāpayetsarvadevatāḥ [saha devatā, iti pāṭhāntaram] || 71 || p. 26) dakṣiṇārhottamaṃ pātraṃ darśanānāṃ [g: ttamaḥ pātramarhatānāṃ] śivaḥ prabhuḥ | bhuktimuktipradātā ca nānyo vai viśvakṛdguruḥ || 72 || sarveṣāmeva devānāṃ śaivaḥ sthāpaka iṣyate | tadabhāve [gh: vadadāve] tu kartavyāḥ svadevavratacāriṇaḥ [kh: vratadhāriṇaḥ] || 73 || janmanā jāyate śūdraḥ kriyayā dvija ucyate | śrutena śrotriyaścaiva brāhmaṇo brahmacaryataḥ || 74 || svamantrasaṃskṛto vipraḥ svakarmavratapālakaḥ | manuṣyajātisāmānye ko vidveṣaḥ śivadvije || 75 || strīpuṃnapuṃsakānāṃ ca yathābhedāstriliṅgataḥ | na tathā brāhmaṇādīnāṃ tasmājjātirnakāraṇam [g: prakāraṇam] || 76 || pañca [kh: yaśca] tattvaviśuddhyarthaṃ pañca [kh: yaśca] brahmavinirmitam | upavītaṃ sadā dhāryaṃ śaivācāryairna cetaraiḥ || 77 || śivo vipraḥ śikhā [kh: śivo] rājā jyotirvicchūdrajātikaḥ | sāvitra itthamī parṇā proktā nānā śivāgame || 78 || guruḥ śivaḥ śikhādīnāṃ [kh: śivādīnāṃ] trayāṇāṃ śikhasaṃjñakaḥ | dvayoḥ syājjyātirityuktaḥ sāvitrastu svagocaraḥ || 79 || kāhalātūryaḍhakkāśrīghaṭikāśaṅkhasusvanaiḥ [mū, a, k, kh, g, ṅ: susvaraiḥ] | dhvajaiśchatrairyutāḥ sarve śaivācāryā nṛpā iva || 80 || p. 27) guruḥ śreṣṭhaḥ pratiṣṭheta yatra rāṣṭre ca tatra ca [k: rāṣṭre'dbhuta ca] | syādvṛddhirvijayaḥ [gh: sthāpiterdevaistatkartā ca] śāntirārogyaṃ dharmavardhanam || 81 || ebhiśca sthāpite deve kartā jana dhanānvitaḥ | āyuṣā yaśasā lakṣmyā [gh: lakṣmī] putrapautrairvivardhate [gh: pravardhate] || 82 || pitarastasya nandanti yāvattiṣṭhanti devatāḥ | tāvadya gasahasrāṇi rudraloke mahīyate || 83 || sthānasya devatāyāśca ciravṛddhiḥ prajāyate [gh: vṛddhiśca] | nākāle mriyate kartā parataḥ śivatāṃ vrajet || 84 || yāvattatkīrtivikhyātistāvattasya mahāphalam | padaṃ saṃprāpya rudrasya sukhamakṣayamaśnute || 85 || athādhamādideśotthā ye cānyatrātininditāḥ [mū, a, k, kh, g, ṅ: nyatra vininditāḥ] | [k: tāvadyugasahasrāṇi rudraloke mahīyate pāṭho'yaṃ gh pustake'dhikaḥ, aprāsaṅgikaśca] tāṃstu sarvān prayuñjīta krūrakarmasu sarvadā || 86 || hīnavyaṅgādhikāṅgāśca kubjavāmanakhañjakāḥ | vikṛtāḥ śavalā [kh: sacarā] raudrāḥ śaṭhāḥ krūrāḥ [mū: sevā] kuvṛttikāḥ || 87 || pāpivyādhitakiñciñjñā devacchāyopajīvinaḥ | vākkaṇṭhā baghiraḥ sthūlāḥ kunakhāśca kumūrdhajāḥ || 88 || p. 28) sūcakāstārkikā vaidyāḥ sevakāḥ karṣakāstathā | purodhāḥ paṇyajīvī [gh: ścānyajīvī] ca vaṇijo dhātuvādinaḥ || 89 || liṅgadhārī [gh: cārī] kuśīlāśca [gh: kuśīlātmā] dyūtakārakalampaṭāḥ | vakranāsāṅgalamboṣṭhā mūrkhāḥ spandanagātrakāḥ || 90 || kusaṅgākulajā bālāḥ kākasvarānunāsikāḥ | granthaviplākā [kh: viprocakā] vṛddhā vyasanī samayacyutaḥ || 91 || danturāḥ ślīpadāḥ stabdhā arbudī [k, g: arbhadī] galagaṇḍakāḥ | etaistu sthāpitā devā dhanāyuḥ putranāśakāḥ || 92 || anyāśramimagāmotthāḥ [kh, gh: magānmottha] punarbhūḥ kuṇḍagolakāḥ | katthakāḥ [kh, g, gh: kaṇṭhakā] kauśikā [k, g: kaulikā] stajjāstrikarṇādyāśca varjitāḥ || 93 || cārvākāścārhatā bauddhāḥ sāṅkhyadarśanino dvijāḥ | sanyāsavratinaścānye sthāpane nādhikāriṇaḥ || 94 || śākadvīpātpurānītā magā gomāṃsabhakṣakāḥ [kh: -khādakāḥ] | nirmālyabhakṣyaṇārthaṃ tu śāmbenācyutasūnunā || 95 || śaivīṃ dīkṣāṃ vinā yastu śāstramātraprapāṭhakaḥ | śivādīn sthāpayennityaṃ svayambhūḥ sa narādhamaḥ || 96 || prāpta (kta) naṃ liṅgamutsṛjya yaḥ śaivaṃ vratamācaret [mū, a, k: tu tamāśrayet] | sa punarbhūḥ parijñeyo varjanīyaḥ śivāgame || 97 || svadhave vidyamāne tu jāyate jārato hi yaḥ | kuṇḍaḥ krūrasvabhāvaḥsyānmṛte patyau tu golakaḥ || 98 || p. 29) ācāryadharmapatnīṣu yo jātaḥ saguroḥ suta | prāvrājyānnaśyate [mū, a, kh: duṣyate] pūrvaṃ strīyogādaparaṃ tathā || 99 || ubhābhyāṃ yaḥ pranaṣṭaḥ syāttasyāpatyastu katthakaḥ | trikarṇotthāstrikarṇāśca trikapānātma [mū, a: trikarṇastu tri] karṇakā || 100 || nityanainittikāgantugurudevāgnyapūjanāt | bhasmāṅkurastu [g: gurustu] katthosthastatsutāḥ kauśikādayaḥ || 101 || bhojakā vratiputrāśca kauśikānyāśca [mū, a: kauśikādyāśca] kutsitāḥ | rāṣṭrakṣayakarā hyete ye ca paṣāṇḍino narāḥ || 102 || samayādiṃ vinā mūḍhaḥ sthāpanaṃ kurate tu yaḥ | śāstrāvalokanādeva caṇḍeśastasya śāsakaḥ || 103 || yo'śaivaḥ sthāpayedīśaṃ lobhavyāmūḍhamānasaḥ | sa yāti narakaṃ sadyo yājñikaiḥ saha daiśikaḥ || 104 || pañcasrotaḥ su ye pañcasamayāḥ śaṃbhunoditāḥ | teṣāmācaraṇānnityamācārya iti kīrtyate || 105 || ācāryaḥ śivarūpeṇa lokānugrahakārakaḥ | tasmānna mānavīṃ buddhiṃ kārayeddaiśikaṃ prati || 106 || īśaṃ vaktraṃ tathāghoraṃ guhyaṃ cājātasaṃjñakam [mū, a, k: ca jāta-] | pañcavaktrāṇi devasya pañcāgamavivṛddhaye || 107 || p. 30) kāmikaṃ yogajaṃ māntrīṃ [mū, a: cintyaṃ; k, g: cāntyaṃ; kh: mitryaṃ] kāraṇaṃ cājitaṃ tathā | dīptaṃ sūkṣmaṃ ca sāhasramaṃśuma [kh: asumat] tsuprabhaṃ daśa || 108 || śivabhedāḥ samākhyātā rudrabhedānataḥ (?) param | vijayaṃ pāramaiśvaryaṃ niśvāsodgītasaṃjñakam || 109 || prodgītaṃ mukhabimbaṃtu siddhaṃ santānameva ca | narasiṃhaṃ candrahāsaṃ vīraṃ svāyambhurauravam [kh: rocanam] || 110 || mākuṭaṃ kiraṇaṃ caiva lalitaṃ virasaṃ [g: vivaraṃ] param [mū, a, k: smaram] | ([cāpacinhāntargato'yaṃ pāṭhaḥ ka pustake nāsti] rudrabhedāḥ samākhyātā daśāṣṭādaśa cordhvagāḥ || 111 || haraṃ huṅkārakaṃ caiva bindusāraṃ kalā [kh: karā] mṛtam | davatrāsaṃ ca sutrāsa sāvaraṃ kālasāvaram || 112 ||) pakṣirājaṃ śikhāyogaṃ śikhāsāraṃ śikhāmṛtam | pañcabhūta [mū, a: pañcāmṛta] vibhāgaṃ ca śūnyabheda [kh: -mada] vinirṇayam || 113 || kālakāṇṭhaṃ [kh: maṇikaṇṭhaṃ] ca kālāṅgaṃ kālakūṭaṃ paṭadrumam | kambojaṃ kambalaṃ kaṅkaṃ kālakuṇḍaṃ kaṭāhakam || 114 || suvarṇarekha [k: suvarṇavaṇyaṃ] sugrīvaṃ tottala tottalottaram [mū: totalaṃ totaloktam; kh: tottaratottarottaram] | gāruḍasya tvime bhedā aṣṭāviṃśatirīritāḥ || 115 || p. 31) svacchandabhairavaṃ caṇḍaṃ krodhamunmattabhairavam | asitāṅgaṃ ruruṃ caiva kapālīśaṃ samuccayam || 116 || aghoraṃ ghoṣaṇaṃ [kh: ghorasaṃ] ghoraṃ niśāsañcāradurmukham | bhīmāṅgaṃ ḍāmarārāvaṃ [kh: -rāgaṃ] bhīmaṃ vetālamardakam || 117 || ucchuṣmaṃ vāma [gh: ucchuṣmavāhi] kāpālaṃ śekharaṃ puṣpamadvayam | triśiraṃ caikapādaṃ tu siddhayogeśvarīmatam || 118 || pañcāmṛtaṃ prapañcaṃ ca [gh: prapañcāhi] yoginī jāla [gh: jala] sambaram | viśvarikaṇṭha saṅkocaṃ [mū: vikaṇṭha; kh: jhaṅkāra] tilakodyānabhairavam || 119 || evaṃ dvātriṃśatantrāṇi sottarāṇi ca taddvayam | catuḥ ṣaṣṭipramāṇāni dakṣiṇāsyādbhavāni ca || 120 || nayaṃ nayottara mūkaṃ mohanaṃ mohanāmṛtam | karapūjāvidhānaṃ tu vīṇātantraṃ taduttaram || 121 || jayaṃ ca vijayaṃ caiva ajitaṃ cāparājitam | siddhanityodayaṃ jyeṣṭhaṃ cintāmaṇimahodayam || 122 || vāgbhavaṃ kuhakaṃ citraṃ kāmadhenukadambakam | ānandarudrabhadrākhyaṃ [kh: bhadrākṣe] kiṅkaraṃ kiṅkarānugam || 123 || anantavijayaṃ śaukraṃ daurvāsaṃ bījabhedakam | vāmadaṃ vāmadevoktaṃ [mū, a, k: devotthaṃ] caturviṃśatibhedagam [k: bhedajam] || 124 || p. 32) halāhalaṃ hayagrīvaṃ karakoṭaṃ kaṭaṅkaṭam | karoṭaṃ [mū, a, g: kavāṭaṃ; k: kalphoṭaṃ] muṇḍamālaṃ ca kaṅkoṭaṃ khaḍgarāvaṇam [mū, a: vāraṇam] || 125 || caṇḍāsidhāraṃ huṅkāraṃ hāhākāraṃ śivāravam | ghorāṭṭahāsamucchiṣṭaṃ ghurghuraṃ duṣṭatrāsakam [mū, a: duṣkṛtāsanam] || 126 || vimalaṃ vikaṭaṃ caiva sudhāraṇaṃ [mū: svadhāvaṇaṃ] mahotkaṭam | yamaghaṇṭaṃ ca bhūtāhvaṃ [mū: bhūtāṅgaṃ; kh: bhūtājyaṃ] viṣabhedamajātajam || 127 || ityevaṃ śaivatantrāṇi [kh: sūtrāṇāṃ; gh: sūtrāṇi] catuḥṣaṣṭyuttaraṃ śatam | punarlakṣavibhedana grabhinnaḥ śāstrasaṅgrahaḥ || 128 || śivo rudrastato devā devebhya ṛṣayastathā [mū, a, k: -sadā] | ṛṣibhyo mānuṣāḥ śiṣyāḥ sarvaśāstrāvatārakāḥ || 129 || siddhānto gāruḍaṃ caivaṃ bhairavaṃ vāmabhautikam | iti sāmayikaṃ proktaṃ śambhunāgamapañcakam || 130 || siddhānte caturvarṇānnabhojanaṃ gāruḍe viṣam | ekatrabhojanaṃ ghore vāme vāmāmṛtaṃ tathā || 131 || bhūtatantre śavasparśaḥ pañcasrotaḥsvayaṃ vidhiḥ | ācaret samayān pañca yaḥ sa ācārya ucyate || 132 || ācāramācarecchaivaṃ [mū: caivaṃ] śāstroktaṃ gurubhāṣitam | tadavaśyaṃ hi kartavyamanyathā patanaṃ bhavet || 133 || p. 33) pūjā homo balirbhikṣā caruścātithipūjanam | ṣaṭkarmāṇi tu kāryāṇi śivācāryeṇa no paraiḥ || 134 || vyākhyānaṃ śravaṇaṃ caiva pradānaṃ ca pratigrahaḥ | dīkṣāṃ ca sthāpanaṃ ceti [mū: caiva] ṣaṭkarmāṇi sadā guroḥ || 135 || na dīkṣāṃ sthāpanaṃ kuryācchiṣya ācāryasannidhau | krośān pañca parityajya gurvādeśāttadācaret || 136 || samayī samayasthaḥ syātputrakaścāgama [a, k, kh, g, ṅ: putrakaḥ svāgama] śrutiḥ | sādhakaḥ sādhayetsiddhirācāryo dīkṣayetpaśūn || 137 || samayādikrameṇaiva yo'bhiṣiktaḥ sa daiśikaḥ | pratiṣṭhādikriyā tasya na pāṭhādagra [mū, a: pāṭhānnaivāgra; kh: nayāvadagra; g: yāvanta vipra] janmanaḥ || 138 || śivādisthāpane samyaṅ nyāyamārgeṇa dhīmatām | yuktiḥ saṃsūcyate kācidyā coktā pārameśvare || 139 || pāṭhādeva dvijo yatra śivaṃ lobhātpratiṣṭhayet | nāśmādau śivatā tatra hyāṃśave dūrataḥ śivaḥ || 140 || pratiṣṭhayed dvijo yastu pramadāddevatāḥ kvacit | cāṇḍālo'sāvabhojyānnaḥ pātakī nātra saṃśayaḥ [kh, gh: nārakī bhavet] || 141 || śivasaṃsthāpanādvipraḥ śvayonyāṃ jāyate dhruvam | anyagotre [mū, a: śrotre; k: tyāśre] kuśā [kh: tre'ṅkuśā] pātānnārakī syād dvijādhamaḥ || 142 || paṭhantyādeśato vedānādeśena yajanti ye | p. 34) liṅgādisthāpakā ye ca te cāṇḍālasamā dvijāḥ || 143 || śūdre caivaṃ bhavedvṛttaṃ brāhmaṇe na ca vidyate | mantavyo vipravacchūdraḥ śūdrātpāpatarastu saḥ || 144 || viśvāmitro dvijībhūtaḥ kṣatriyo dvijavṛttataḥ | vṛttātsiddhā vasiṣṭhādyā vyāsenoktaṃ ca bhārate || 145 || agniṣṭomādikānyajñān vihāya sthāpayecchivam | narake patati kṣipraṃ kartā svapitṛbhiḥ saha || 146 || pratiṣṭhārthe navartante dvijatve na ca ye sthitāḥ | svabrāhmaṇyaṃ gataṃ teṣāṃ brahmahatyāṃ [brahmahatvaṃ, li, pu] ca saṃsthitam || 147 || brāhmaṇyahāra kairvipraiḥ sthāpitā ye śivādayaḥ | te krūrā dhvaṃsakā jñeyā yajamānakṣayāvahāḥ || 148 || śivādisthāpanādvipra ubhābhyāṃ bhraśyati kṣaṇāt [gh: dvijaḥ] | dānārcanādyanarhaḥ syādvinaṣṭā brāhmaṇī [mū, a, k, kh, g, ṅ: naṣṭo brāhmaṇo] yathā || 149 || duṣṭapātrasthitaṃ kṣaudraṃ yadvadamlaṃ tu doṣadam | tadvadvedāḥ kuviprasthāḥ kartuḥ syuraśubhapradāḥ || 150 || śivaḥ śirastathā jyotiḥ sāvitraśca caturthakaḥ | ete śaivāḥ samākhyātā na tvete brāhmaṇāḥ kvacit || 151 || brahmakṣatriyavaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ ca śivādhvare | saṃskṛtānāṃ yatasteṣāṃ naśyante pūrvajātayaḥ || 152 || ye brahmaṇā na te śaivā ye ca śaivā na te dvijāḥ | p. 35) pṛthaṅmantrāgamāveṣāṃ [mū, a, k, kh: -ścaiṣāṃ] vratāni kratavaḥ pṛthak || 153 || lubdhā dvijādhamā mūrkhāḥ svabrahmaghnā [mū, a, k, kh, g, ṅ: brahmaghnā] vikarmagāḥ | mugdhāḥ kurvanti ye viprāḥ śivādisthāpanaṃ kalau || 154 || dvijabauddhādiyāgeṣu mantrāḥ śaivādayastathā [mū, a, k, kh: śaivā yatheha na] | tathaiva śivayāgeṣu na mantrā vaidikādayaḥ || 155 || na vede trividhaṃ liṅgaṃ na ca [gh: naiva] prāsādalakṣaṇam | na dvāraṃ maṇḍapādiśca sthāpanaṃ na śivādike || 156 || śivasiddhānta evoktaṃ lakṣaṇaṃ śāṅkarādikam | tasmācchaivena mantreṇa pratiṣṭheta [mū, a: pratiṣṭheyaṃ] śivādikam || 157 || calācala [carācara, li pu pā] prabhedena dvidhā liṅgaṃ śivasya yat | śivamantraistayoḥ samyak śivatvaṃ nānyamantrataḥ || 158 || na vedaiḥ pañcarātraistu ṛṣyuktairnāpi cāgamaiḥ | nānyadarśanamantrairvā pratiṣṭhā syācchivasya tu || 159 || na vede śaivasaṃskāro nāpi vede śivavratam | na ca śaivīkriyā vede na ca khaḍgadisiddhayaḥ || 160 || garbhādhānādisaṃskārā [k: saṃskārān; kh, gh: saṃskāraiḥ] stribhistraivarṇikaṃ vratam | agniṣṭomādayo yajñā vedoktā īśvareṇa tu || 161 || cāturvarṇyavrataṃ śaivaṃ caturarthaprasādhanam | siddhāntasthāpanaṃ dīkṣāṃ noktaṃ vedeṣu śaṃbhunā || 162 || p. 36) svalpa [g: alpa] bījo vaṭo (?) [kh: ṭaṭā] yadvacchiṣyo'pyevaṃ svabījataḥ | svamantrabījajā devā na bavhakṣaraḍambarāt [mū, a, k, g: na ca hṛtkaṇṭhaḍambaraiḥ] || 163 || vandi [k: vahni] dvijajanāśchātrāḥ prakaṭāḥ [g: śrukaṭāḥ] pāṭhajīvinaḥ | naite śivādhvatattvajñāḥ stāvakā janarañjakāḥ || 164 || vedādiśabda [k: śanta; kh: sarva; g: śaṭha] śāstraistu kaiḥ stuto na śivaḥ prabhuḥ | stutyaiva sthāpanaṃ na syācchivaliṅge calācale [carācare, li. pu. pā.] || 165 || pratiṣṭhā pañcadhā yā ca śivenoktā śivāgame | śaivācāryaistu sā kāryā rudrabrahmārkacakriṇām || 166 || sthāpyāḥsurā [kh: tārā] grahāḥ sarve lokapālāstathoragāḥ [mū, a, k, g: sahoragāḥ] | yakṣarākṣasayoginyo gaṇā gauryastathāparāḥ || 167 || sthityutpattivipattīnāṃ kāraṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ | svasaṃvedye [kh: sukhaṃ vede] 'pi rāgāndhā dvijā īśvaranindakāḥ || 168 || śaivāntaḥ pātino ye 'pi pañcārthāḥ [kh: yaścārthāḥ] kārakādayaḥ | te'pi tyājyāḥ pratiṣṭhādau dūrādbauddhadvijādayaḥ || 169 || tasmācchivātmakenaiva śivācāryeṇa dhīmatā | śivādisthāpanaṃ kāryaṃ nānyaistu brāhmaṇādibhiḥ || 170 || svadarśanasthitā nityamācāryāścaiva ṣaḍvidhāḥ | p. 37) svakarmābhiratā viprāḥ śaivādyāḥ kāpilāntakāḥ || 171 || śrutismṛtyarthavidvipraḥ svaśāstravratapālakaḥ | svaṣaṭkarmānvito nityaṃ nānyakarmā dvijo bhavet || 172 || dānaṃ pratigrahaḥ pāṭho yajanaṃ yājanaṃ tathā | adhyāpanamiti syuśca ṣaṭkarmāṇi sadā dvije || 173 || ṛtusevātapo dānaśrāddhavaiśvānarārcanaiḥ [mū: lekhānarārcanaiḥ] | tṛṇādimūlyabhikṣānnavṛttiḥ syābrāhmaṇo varaḥ || 174 || khaḍgajīvo maṣījīvī [mū, a, k, g: makhājīvī] dvārapālo purohitaḥ | ādeśī vedavikretā ṣaḍete śūdravaddvijāḥ || 175 || śrutirvedāḥ samākhyātāḥ smṛtayastūnaviṃśatiḥ | manurdakṣo vasiṣṭho'triḥ kātyāyano'tha gautamaḥ || 176 || yājñavalkyaśca savarto vyāso viṣṇuryamo'ṅgirāḥ | śaṅkhalikhitahārītaśātātapaparāśarāḥ || 177 || āpastambośanojīvāḥ smṛtayastu taduktayaḥ | na śaivāditipraṣṭhāyāmete niprā niyāmakāḥ || 178 || pratiṣṭhākalpakaumāraṃ kiraṇaṃ [g: keraṇaṃ ma. pā. | kevalaṃ] piṅgalāmatam | devyā mataṃ mayaṃ nandiṃ pratiṣṭhā pārameśvaram || 179 || bhāskaraṃ liṅgakalpaṃ ca vidyāpurāṇavāṭhulam | śakākhyaṃ vāmadevaṃ ca dvidhā paitāmahaṃ tathā || 180 || bāṇagargamataṃ yāmyaṃ haṃsākhyaṃ vaiśvakarmakam [mū, a, g: vaiśvasargakam] | pratiṣṭhātantrāṇyetāni śivoktānyekaviṃśatiḥ || 181 || p. 38) etebhyaḥ sāramādāya nāradātpauṣkarāttathā | padmotthamārkaṇḍeyābhyāṃ rambhā [kh: gaurī] siddhādi rambhataḥ [mū, a, k, g: sauryataḥ] || 182 || ratnaprayojanāccāhitilakebhyastathāparān | mārtaṇḍāhrayato [kh, g: mārkaṇḍā-] lakṣyaṃ sarvametatsamuccayam [g: sarvatatva-] || 183 || bahudhā guhyatantrāṇi naitāni brāhmaṇasya tu | śivāśramasthitaiḥ śaivaiḥ pratiṣṭhā nānyadarśanaiḥ || 184 || aśaivaiḥ sthāpita liṅgamitarairyaddvijātibhiḥ | śaivāstanna namasyanti sthāpitaṃ cānyadarśanaiḥ || 185 || brahmavratesthito [kh: brahmāvrate-] nityaṃ śaivādivratamācaret [k, kh, g: -vṛtti-] | śaivasaṃskārahīnastu umābhyāṃ patati dvijaḥ || 186 || patite tadgataṃ yacca gṛhītā yā ca dakṣiṇā | kṛtaṃ yadvratabandhādi tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhaven || 187 || svayamanyasvarūpeṇe karmāṇi kriyate tu yat [mū, a, g: nānyakarma tu] | na bhavedīpsitaṃ tatra vṛthaivāsau phariśramaḥ || 188 || sarvārthagrahaṇe muktiḥ [mū, a: nugrahaṇe yuktiḥ] siddhayaśca śivāgamaiḥ | śivoktaiśca vinā mantraistadetatprāpyate katham || 189 || yadi vedairbhavelliṅgaṃ śūdrādyārādhanaṃ katham | miśrairvāpyatha doṣādya [k, g: doṣāḍhyaṃ] tkumāradyuktaśāstrataḥ || 190 || anyad devaśca mantraśca vidhiścānyaṃ karoti yaḥ | p. 39) karmacaṇḍaṃ bhavettasya karma caṇḍālakaśca saḥ || 191 || na svadarśana uktatvānnāpi rāgād [mū, a: navirāgād; k, kh: bhakṣyādyānāpirāgād] dvijādiṣu | muktisiddhaṃ [mū, a, kh: yuktisiddhaṃ] hitaṃ loke skandoktaṃ cātra likhyate || 192 || sanakātreyavyāsādyairṛṣibhiryā pracoditā | kriyā sā na bhavetsādhvī mantrasaṃkaradūṣitā || 193 || kṣayā viṣayadoṣādyā vedavidyā [mū: devavidyā] pracoditāḥ | agniṣṭomādayo yadvatpratiṣṭhāpīṣyate tathā || 194 || dravyābhijanamantrādyaiḥ śaucaśuddhayai prasāritā [k: prasādhitā] | svargalokaphalā sādhvī vijñeyā vaidikīkriyā || 195 || svargalokātparibhraṣṭāḥ somādādityamāgatāḥ | vānaspatyaṃ samāsādya saṃsarantīha yājñikāḥ || 196 || iṣṭvā kratuśataṃ śakraḥ svargalokamavāptavān | punaḥ puṇyakriyākṣīṇaḥ sthāvarādiṣu jāyate || 197 || satyalokotparaṃ nāsti jñānasyāpi phalaṃ mahat | tasmātte munayaḥ sarva śaivārthe na viśāradāḥ || 198 || sarveṣāmeva varṇānāṃ kriyā śaivī phalapradā | trayāṇāṃ brahmaṇādīnāṃ vedavidyāpracoditā || 199 || svargākhyaphalakāmāya agniṣṭomādike sadā | yajñe carūpuroḍāśapañcagavyādibhiḥ saha || 200 || śūdrādernādhikāro'tra vede ca pratiṣidhyate [mū, a, k, kh, g, ṅ: na pratiśiṣyate] | p. 40) śūdrādīnāṃ ca yo dadyādvedavidyāprasādhitam || 201 || haviṣyaṃ sa gururyāyāttaiḥ sārdhaṃ narakaṃ dhruvam | tasmācchaivo vidhiḥ prājñaiḥ śaivairmantraiḥprasādhitaḥ || 202 || śivādisthāpane yāge dīkṣāyāṃ ca viśeṣataḥ | sarveṣāmapi varṇānāmanu grahakaraḥ paraḥ || 203 || lakṣakoṭi sahasrāṇi viṃśatirarbudāni ca | koṭikharvāvja vṛndaṃ ca mantrāstvīśādvinirgatāḥ || 204 || dvāsaptatisahasrāṇi koṭi lakṣaṃ tathārbudam | ayutāni ca pañcāśanmantrā vaktrā [g: rudrā] dviniḥsṛtāḥ || 205 || triṃśatkoṭisahasrāṇi [gh: viṃśat-] saptāṣṭakaśatāni ca | niyutāni ca ṣaṭtriśanmantrā rudrādvinirgatāḥ || 206 || navakoṭisahasrāṇi pañcāśītyayutāni ca | koṭiśatāni pañcāśanmantrā vāmādviniḥsṛtāḥ || 207 || saptakoṭisahasrāṇi saptatriṃśacchatāni ca | śataṃ sahasalakṣaṃ ca sadyojātādvinirgatāḥ || 208 || pañcavaktrodbhavairmantraiḥ śivoktaiḥ siddhimuktidaiḥ | taistu liṅgādi saṃsthāpyaṃ nānyairvedādicoditaiḥ || 209 || akārādikṣakārāntāḥ sadāśivāṅganirgatāḥ [mū, a, k, kh, g: śivādvinirgatāḥ] | taiḥ kṛtaṃ pañcadhā śāstraṃ śaivākhyaṃ siddhimuktidam || 210 || aṇimādimahāsiddhyai siddhyanti khecarādayaḥ | liṅgāśrayādyathāsiddhāḥ prāguktā vedhasādayaḥ | p. 41) tathā vyāḍīndradantādyāḥ kambalā bhāskarā [kh: lābhāsthirā] dayaḥ | nimatsarā vadantyāśu [kh: drava] siddhāḥ [kh: śivāḥ] śavoktamantrataḥ || 212 || nāsatyamaiśvaraṃ vākyaṃ ke na siddhā yuge yuge | samyagvidhānattvajñairdīkṣito mucyate paśuḥ || 213 || sabījāḥ sasphurāḥ [kh: saphalāḥ] śaivāḥ saceto'gniśivāntagāḥ [mū, kh: sarvato - -ntakāḥ] | sarvānugrāhakā mantrāścaturvarga [k, g: caturdaśa] prasādhakāḥ || 214 || ṛgatharvatathā sāmavajuśceti krameṇa ca | prāgyāmyendujalāśāsyairlakṣagranthaiḥ kṛtā śrutiḥ || 215 || na vigrahātmakā [g: navagrahānmahā] devā vedeṣu stutipūrvakāḥ | siddhimuktī vinā sarvaṃ śabdamātraparā matāḥ || 216 || trayīnibandhahetvarthaṃ trayāṇāṃ ca vrate'dhvare | īśānoktā śrutiḥ paścāt svargākhyaphalasādhane || 217 || śaivāgamapurāṇeṣu tathā śāstrāntareṣu ca | avadhūtoktito'jñatvaṃ brahmaviṣṇornamadvaraḥ [kh: rasaṅgatam] || 218 || āstāṃ tavānyadapi tāvadatulyakakṣa- maiśvaryamīśvarapadasya nimittabhūtam | tvacceha so'pi bhagavannagato'vasānaṃ viṣṇuḥ pitāmahayutaḥ kimatāparasya || 219 || avairbramādibhirvedā kṛtāśceddoṣakāriṇaḥ | p. 42) gonarāśvādikaṃ hatvā yajvanāṃ narako bhavet || 220 || sūryaśatāṃ [mū, a, kh, ṅ: ślokasyāsya prathamāntaḥ pāṭhaḥ pustakeṣu] tṛptimanādibodhaṃ svatantratāṃ nityamaluptaśaktim | anantaśakti ca vibhorviditvā [mū, a, k, kh, g, ṅ: vidhijñā] prāhuḥṣaḍaṅgāni maheśvarasya || 221 || vedāḥ pramāṇāmaśoktāḥ svargaṃ [mū, a: vedaprāmāṇyamīśāttayā svargaḥ] sarvajñakāraṇam | īśvaraṃ kāraṇa nyāyādvadanti tarkavādinaḥ || 222 || bhedaḥ sāṅkhyā [k, g: sāndhyā] yanaścaika āślāyako [mū, a, k, kh, g: āśnīyako] dvitīyakaḥ | śatāniṃdaśa mantrāṇāṃ brāhmaṇo dvisahasrakaḥ || 223 || ṛgvado hi pramāṇena smṛtī dvaipāyanādibhiḥ | ekonedve sahasre ca mantrāṇāṃ yajuṣastathā || 224 || śatā ne daśa viprāṇāṃ ṣaḍaśītiśca śākhikāḥ | kāṇva [k, kh, gh: kārṇa] madhyandināsaṃjñā kaṭhī prācyakaṭhī tathā || 225 || maivāyaṇīyasaṃjñā ca taittirīyābhidhānikāḥ | vaijavāpa neketyādyāḥ śākhā yajuṣi saṃsthitāḥ || 226 || sāna kauthūma [gh: kaustuma] saṃjñaikā dvitīyā ca carāyaṇī [mū: dharāyaṇī] | gānānyapi ca catvāri veda āraṇyakastathā || 227 || ūha [k, kh, gh: ūhaṃ] ukha [k: ūpyaṃ] caturtha ca mantrā navasahasrakāḥ | p. 43) santuḥ śatakāścai brahmaprabhavakāḥ [gh: haṭakāḥ] smṛtāḥ || 228 || pa~caviṃśatirevātra sāmno mānaṃ prakīrtitam | sumanturjājaliścaiva ślokāyanistathāparaḥ [gh: ślokādhyāya-] | śaunakaḥ pippalādaśca muñjakeśādayo'pare || 229 || ṛṣibhirbahubhistajjñaiḥ prokto'tharvasamuccayaḥ | mantrāṇā yutaṃ sāṣṭaśaṃtaṃ copari ṣaṭśatam [gh: copaniṣacchatama] || 230 || tasmātsvadaśanācāryairmantraḥ kāryastathādhvaraḥ [k: dhvajaḥ] | śivādīnāṃ prayatnena hyanyathā doṣadāyakāḥ || 231 || saugatārhatavedādimantrarvā sthāpite śive | rāṣṭrarājñobhaveddoṣaḥ [gh: rāṣṭra rājño bhave-] kartu kārayitustathā || 232 || dvijarājanyaviṭaśūdrāḥ śaivasaṃskāravarjitāḥ | nārakāste[kh: no rakṣiṇaḥ; gh: nārakinaḥ] samākhyātāḥ kartuḥ kulānvakārakāḥ || 233 || pustakādhyayanādeva liṅgādīn sthāpayeddvijaḥ | saṃkīrṇavṛttirvijñeyastvabhojyaḥ sarvadā budhaiḥ || 234 || uparodhātpramādādvā bhuktvā tatra śataṃ japet | bahurūpasya mantrasya nirdoṣo vai bhavettataḥ || 235 || sabalodyeṣa [mū, a, k: sacalo hyeva] vikhyāto nāmamātreṇa sa dvijaḥ | ācāryo gīyate loke na hyasau pāramārthikaḥ || 236 || dīkṣā [kh, gh: vyākhyā] sthāpanamantrādyairvartitastu pitāmahe | p. 44) daiśikāstrividhā grāhyoḥprāguktā ye gurukramāt || 237 || deva [gh: deve] kartari nāśo [mū, a: vināśo] vābhogo vā yatpratiṣṭhite | śivatulyo'pi sa tyājyodagdhahasto [mū: grāhyo-] guruḥsa hi || 238 || śaivasaṃskārasaṃpannāḥśāstrajñāḥ sādhakottamāḥ | pratiṣṭheyuḥ surānsarvānabhāve daiśikasya tu || 239 || vinīto dharmavāndakṣo nirālasyo vimatsaraḥ | ṛjurlajjānvitaḥ sādhurjitakrodho jitendriyaḥ || 240 || lakṣyalakṣaṇamānajño vāstukālādi vedakaḥ | sudṛṣṭiḥ [k, g: atṛṣṇiḥ] kulajo dhīmānnodvegī sūkta [gh: sūtra] tatparaḥ || 241 || patraṃ catuṣpadaṃ liṅgastambhaṃ piṇḍiṃ ca rūpakam | prāsādaṃ maṇḍapaṃ dvāraṃ vidyādyo [vindyādyo, liṃ pu. pā.] hi sa [g: hema] kārukaḥ || 242 || sarvāvayavasaṃpūrṇāḥ śivasaṃskārasaṃyutāḥ | śivadharma [gh: karma] vidhānajñā mūrtipā daiśikādayaḥ || 243 || sahāyāḥ kulajā dhīrāḥ samarthā bhaktitatparāḥ | vinītā nipuṇā dakṣā gurorādeśavartinaḥ [k, kh: rājñānuvartinaḥ] || 244 || iti lakṣaṇasārasamuccaye karturācāryādiparīkṣā nāma dvitīyo vidhiḥ || 2 || atha tṛtīyaḥ daiśikaiḥ śilpibhiḥ sārdhaṃ grāhyā ye taravaḥ śubhāḥ | śilā vā jāti [mū, a, k, g: rājābhi] bhedena adhunaiva nirūpyate [kh: nirūpyante'dhunocyate] || 1 || vanapuṣpākulā bhūryā vāruṇī sā bahūdakā | kāśmīrī prāci yāmye vā khadiro brahmavṛkṣakaḥ || 2 || yasyāmalikapotāhiśikhigṛdhrāmiṣāśinaḥ | antargata jalastokaṃ sāgneyī rūpato dharā [kh: parā] || 3 || brīhikṣetraṃ ca yāmye syātkṣīravṛkṣaśca paścime | saumye toyaṃ ca māhendrī pīlūddālasnuhīyutā [g: dvālastu saṃyutā] || 4 || śarkarārkadrumākīrṇā mṛgatṛṣṇānvitā ca yā | atṛṇāmbuśagālāḍhyā vāyavī sā mahī smṛtā || 5 || āsu bhūṣu [k, g: āgvavṛkṣa] kramājjātāḥ śilā vṛkṣāstadātmakāḥ | māhendrīvāruṇījātāḥ śastrāścānye ca garhitāḥ || 6 || spandano madhukaḥ śipro [k, kh, gh: sipro] rudrākṣo dhavacandane [k: nāgakeśaraḥ] | śamīdrākṣā surāhvaśca navaite vipraśāntidāḥ || 7 || śrīvṛkṣāragvadhāriṣṭaśirīṣāruṇacandanam | p. 46) kadarā [kadaraḥ=śvetakhadiraḥ, iti vācaspatyam] śokaśākaṃ ca śṛṅgī [g: vṛkṣī] ca nṛpabhūtidā || 8 || śyāmābakulakāśmīrījambucampakaśiṃśapāḥ | saralaḥ panaso bīja ityete vaiśyavṛddhidāḥ || 9 || karṇikāro'rjuno nimbaḥ [k, kh, gh: hema] saptasāro'thai [gh: sāraśca] tindukaḥ | kāñcanāsana [kh: mara] lodhrāśca sāla śūdrasyapuṣṭidāḥ || 10 || grāhyāḥ snigdhā mahākāyāstvagrāhyāḥ patrasaṅkulāḥ | subhūsthāḥ [g: asvasthāḥ] śobhanā hṛdyā, ārogyā yauvanodvahāḥ || 11 || anye'pi śobhanā [kh: sānamā] vṛkṣā ghanāḥ kṣīrasamanvitāḥ | sāramadhyā draḍhīyāṃso nānyakāryeṣu yojitāḥ || 12 || saṃśliṣṭānsphuṭitān vakrān kṛmyādyān koṭarānvitān | granthitulyaśirāyuktān bṛddhabālāturāṃstarūn || 13 || śuṣkān vajrāgnidagdhāṃśca khagabhūtādisevitān | valmikotthāñśmaśānotthān phalāmbhaḥ sevitāṃstyajet || 14 || madhyāvāsānsvayaṃ pātānnadīma [mū, a: nadīdru] marutāhatān | kharitsaṅgamadevotthāṃstāpasāśramajāṃstyajet [mū, a, k: śrayajāṃ-] || 15 || avalāṃścālayedyastu prāsādān brā hāṇāndrumān [mū, a, k: kvacit] | acireṇaiva kālena cālako na bhavedasau || 16 || vidhimantropacāreṇa teṣāṃ chedanaścālane [mū, a: bhedana-] | p. 47) devakārye na doṣaḥ syādityuktaṃ pārameśvare || 17 || dṛṣṭvā kulakṣaṇaṃ vṛddhi [k, kh, gh, m: vṛkṣa] kuryāttasyādhivāsanam | śodhayedbhūmibhāgaṃ tu caturdikṣu samantataḥ || 18 || dakṣiṇābharguruḥ [g: bhava] pūjyo vastraiḥ svarṇavibhūṣaṇaiḥ | tataḥ śilpipradhānāśca sahāyāḥkusumādibhiḥ || 19 || yadaivāmantrito vṛkṣaḥ kampate mānavīṃ vadet | viparīta tadā mantrī dūratastaṃ vivarjayet || 20 || kṣālayedvāriṇā vṛkṣa śilāṃ vātha manoramām | gomayena tato bhūmi lepayitvā gurustadā || 21 || kṛtāhnika śuvistatra brahmāṅgakṛtavigrahaḥ | dhyātvā devaṃ ca vijñāpya kṛtvācārghyaṃ vicakṣaṇaḥ [k: kṛtvācāyaṃ vicakṣaṇam] || 22 || ātmapūjāṃ purā kṛtvā kuryāddigavalokanam | astraṃ dhyātvā yajenmantrī [kh: japen-] varmaṇā [mū: carmaṇā] pariveṣṭayet || 23 || bhūmiśuddhiṃ tataḥ kṛtvā dakṣiṇe sthaṇḍile yajet | śiva saṃpūjya vahnistha navadyaṃ ḍhaukayeccarum || 24 || mantrasantarpaṇaṃ kṛtvā pūrṇāṃ dadyācchivena tu | vijñāpya karmaśastrāṇi pūjayettarpayedapi [kh: darpaye] || 25 || diśamāśritya kauverī vāyavīṃ vā samāhitaḥ | tato vijñāpya deveśa kuryādālaṃbhanaṃ punaḥ [gh: kṛtvācālaṃbhanaṃ purā] || 26 || tajjātīśena kumbhaiśca caturbhiḥ snāpayedapi | p. 48) tāḍanaṃ bhasmanāstreṇa prokṣaṇaṃ śivavāriṇā || 27 || lekhanaṃ cāstradarbheṇa varmaṇā [mū, a: carmaṇā] parirakṣaṇam | vastraṃ trisūtraṃ vṛkṣasya śilāyāśca kuśānvitam || 28 || jñātvā śubhanimittāni [k, g: śubhāni siddhāni] yajetātha gurustarum | saṃhitoktena mantreṇasnānavastrādikaṃ bhavet || 29 || gandhena puṣpadhūpābhyāṃ naivedyaiḥ pūjayeddrumam | dadyād baliṃ ca māṣānnairāmiṣāsavasaṃyutaiḥ || 30 || aindrāgāre'tha hotavya rudrasyādraṣṭottaraṃ [vṛkṣasyā-] śatam | arghaṃ datvā ca vṛkṣasya [mū, a: rudrasya] mantra saṃśrāvyakaṃ vadet || 31 || oṃ [praṇavotu yaṃ, mūla, a, kh pustakeṣu nāsti] śrīniketa namastubhyaṃ devajuṣṭavanaspate | saṅkramānyaditaḥ sthānādguṇavadyanmanoharam || 32 || oṃ śrī/ hrī vauṣaṭ || iti saṃśrāvyamantraḥ || pūrṇāhutiṃ śivenaiva tato dadyādbahirbalim | yo yasmin [mū, a, k, g: yatra] vihito mantraḥ śāstre syādbalikarmaṇi || 33 || sa eva balimantraḥ syāt [mū, a, k, g: vihito mantraḥ] svanāmapraṇavo'thavā | sthāne'smin yāni bhūtāni piśācā rākṣasāśca ye || 34 || siddhāvidyādharā nāgā devāścaiva sadānavāḥ | tāṃstu saṃpūjya vidhivatpriyavākyaiḥ pratoṣayet || 35 || śivaliṅgārthamasmākaṃ yātrā caiṣā [a: yaiṣā] śivājñayā | p. 49) śivārthaṃ yadbhavetkāryaṃ yuṣmākamapi tadbhavet || 36 || anena balidānena prītā bhavata sarvadā | sukhena gacchatānyatra muktvā sthānamidaṃ drumam || 37 || tataścācamya vidhivatsakalī [kh: saphalī] kṛtavigrahaḥ | śivaṃ saṃpūjya vidhivatsvapnamāṇavakaṃ [mū, a, k, kh, g: vijñāpya-] japet || 38 || caruṃ prāśya svapettatra kuśatalpeṣuyājñikaḥ [gh: talpe tu yājñike] | svapnamāṇavakaṃ rātrau śatamaṣṭottaraṃ japet || 39 || oṃ namo jaya trinetrāya piṅgalāya mahātmane | vāmāya viśvarūpāya 1 svapnādhipataye namaḥ || 40 || svapne kathaya me tathyaṃ sarvakāryeṣvaśeṣataḥ | kriyāsiddhiṃ vidhāsyāmi tvatprasādānmaheśvara || 41 || oṃ hili 2 mātaṅgin maheśvara [maheśvara iti pāṭhaḥ kh, gh pustakayornāsti] śūlapāṇe duḥsvapnaṃ hana 2 śubhaṃ darśaya 2 hu/ phaṭ svāhā || iti svapnamāṇavakamantraḥ | nirdhūmaṃ jvalitaṃ [k: phalitaṃ] vakṣaṃ puṣpitaṃ phalitaṃ [k: jvalitaṃ; kh: haritaṃ] śriyā | rudreṇa cānvitaṃ svapne dṛṣṭvā vācyaṃ śubhaṃ sadā || 42 || sicyamānaṃ tu raktena rakṣobhūtayutaṃ tathā | kapyuṣṭrairbhakṣamāṇaṃ vā taṃ tyajedaśubha [k: jeccāśubha] pradam || 43 || p. 50) na śakyate yadā tyaktuṃ lakṣaṇāḍhyaṃ suśobhanam | juhuyācca tadā snātvāghoraṃ doṣanivṛttaye || 44 || ūrdhvaṃ vanaspatermūrdhā syādadhaḥ pādakalpanā | aindre saumye tatheśāne avyaktādimukhaṃ kramāt || 45 || īśāśāyāṃ drumaṃ hanyāt siddhādyaistajjapakriyā [mū: jayakriyaḥ] | kṣaudrājyābhyaktaśastreṇa ghorāstreṇābhimantrya ca || 46 || ātmānaṃ śivavaddhyātvā śastraṃ caivāstrarūpiṇam | ācāryaḥ prathamaṃ hanyācchivāstraṃ saṃjapaṃstataḥ || 47 || paścāt sunipuṇaḥ [mū: nipuṇaṃ] śilpī karma kuryādyathoditam | vārkṣa [g: karka] mantrāntadikkaṃ (?) [g: didaṃ] vai ghaṭayelliṅgamādarāt [k, g: tadanukramāt] || 48 || indreśānaśaśāṅkāśā bhūtidāḥ patatastaroḥ | saṃchindyātpatitaṃ [mū, a: saṃcintyāt-] vṛkṣamajātenaiva [k, c: jātenaiva; g: mathatenaiva] bhaktimān || 49 || raktakṛṣṇaṃ varaṃ [kh: kṛṣṇāṃbaraṃ] sāraṃ madhyamaṃ pītaraktakam [g: vattarum] | gṛhṇīyāddāru liṅgārthaṃ tyajedāpāṇḍaraṃ laghu || 50 || yadyathā vṛkṣapārśvaṃ [k, g: pārśvavṛkṣaṃ] tu tattathaiva pratiṣṭhayet | sthāpitaṃ viparītaṃ tu rāṣṭravibhramamādiśet || 51 || vakṣasyordhvaṃ śiro jñeyamadhomūlaṃ sukhāvaham | adhaḥ śiro yadā liṅgaṃ tadā gotrakṣayo bhavet || 52 || p. 51) prapāto'nyadiśobhāge vṛkṣasya na sukhāvahaḥ | tato digdevatāśāntiṃ kuryāddoṣavimuktaye || 53 || pāśupatena śāstreṇa hutvā cāṣṭottaraṃ śatam | anyadikpātadoṣeṇa mucyate śāntimāpnuyāt || 54 || itthaṃ dikśodhanaṃ kṛtvā śivaṃ saṃpūjya tarpayet | dadyātpūrṇāhutiṃ cāpi tataḥ kāmānavāpnuyāt || 55 || pramādādyadi vṛkṣasya chedane rudhiraṃ sravet | patane madhyabhaṅgaḥ syāttadā homo vidhīyate || 56 || ājyāhutisahasraṃ vai bahurūpeṇa homayet | dadyātpūrṇāhutiṃ cāpi śivenāśivahāriṇā || 57 || juhuyāddurnimitte tu ghoramantraṃ śataṃ [mū, a, k, kh, g, ṅ: ca ghoramantreṇa taṃ] śubham | śilādāne tathā pūjā dārvādāne yathoditā || 58 || śilāḥ sampratyahaṃ vacmi yuvādistryāditastridhā | dvijādivarṇabhedena rūpabhedena ca sthitāḥ || 59 || dvātriṃśallakṣaṇā hyaṣṭā [kh: jyeṣṭhā] śītidoṣavivarjitāḥ | yuvatī sā śilā grāhyā triṣu liṅgeṣu netarāḥ || 60 || dharmāyurdhanabhūnāthaprajārāṣṭra [kh: prajānāṃ sva] kulasya ca | vṛddhiṃ dadyācchilā nūnaṃ taruṇī lakṣaṇānvitā || 61 || ākarau dvau tu vijñeyau vanopavanasaṃjñakau | trayo'ṅkurā diśastisro gandhāsvādau [mū: gandhasvādau] caturvirdhā || 62 || p. 52) rekha nava trayaḥ [mū, a: navāstraya; k, kh: navādhvayaṃ] śabdāścatasro jātayastathā | tāruṇamekamityevaṃ dvātriṃśallakṣaṇāni tu || 63 || vistīrṇā mahatī sthūlā samādīrghaikavarṇinī | snigdhānimnā śilā dhanyā siktā puṇyanadījalaiḥ || 64 || kulādrijā ca bhūguptā bhṛśaṃ gambhīraśabdakṛt | sugandhī niviḍāṅgī ca dramacchāyāsthitā sadā || 65 || arogā garbhahīnā ca rekhā kīlakavarjitā | dṛḍhā manoramā gurvī madhuradhvanibhūṣitā || 66 || guḍābhayāmranimbānāmāsvādena dvijāditaḥ | krameṇābjājyagovarvo [mū, a, gh: gocarvī] mūtragandhāḥ śubhāḥśilāḥ || 67 || meghavīṇāravā ghaṇṭāśaṅkhaśabdāḥ śilā varāḥ | śāntiṃ jayaṃ dhanaṃ cāyuścāturvarṇye prayacchati || 68 || puṇyatīrthāśritā sādhvī suniṣecyā [k, kh, g, gh: sevyā] suśītalā | sutejā rūpasaṃpannā dhanadeśendra [kh: śendru] dik sthitā || 69 || pāṇḍarābjopamā śvetā kumudābhā śilā dvijā | nakṣatraṃ ca mṛgaṃ tasyāstaddevaḥ śaśalāñchanaḥ || 70 || kulatthābhāruṇāśyāmā hyutpalā [a, k, kh: yā syādutpalā] bhā ca sā nṛpā | asyā ṛkṣaṃ bhavejjyeṣṭhā devatā ca śatakratu || 71 || haritpītā kapotābhā guḍābhā kapilā ca vit | p. 53) nakṣatraṃ phalgunī cāsyā devaśca [mū: devatā] bhagasaṃjñakaḥ || 72 || māṣapārāvatābhā yā kṛṣṇā śūdreti sā smṛtā | nakṣatramaśvinau [mū, a: maśvinī] cāsyā devau caivāśvinau [gh: dvau cāśvinau] matau [mū: smṛtau] || 73 || ghanā ca susvanā [mū, a, k: susvarā] snigdhā viśālā bahalacchaviḥ | śītalā ca sukhasparśā niviḍāṅgī manoramā || 74 || kadalīdalatulyā strīśilā strīṇāṃ sukhārthadā | ekavarṇaḥsthiraḥsnigdho gajakaṇṭho [kh: ghaṇṭo] pamasvanaḥ || 75 || vahalo vṛttadīrghaśca vaṭapatranibhacchaviḥ | pāṣāṇo'ya guru pumān puruṣāṇāṃvibhūtidaḥ || 76 || napuṃsakaṃ dvirūpaṃ syānnapuṃsakavivṛddhikṛt | striyā strīpratimā kāryā ṣaṇḍhaṃ ṣaṇḍhena nā nṛbhiḥ || 77 || bhagnakāṃsyasvaraṃ rūkṣaṃ gairikākhaṭikopamam | śirāḍhyaṃ karkaśaṃ tva rju [k: varja; kh: vakṣya; g: tvajjā] idamaśma napuṃsakam || 78 || puṃliṅgalakṣaṇopetaḥ pāṣāṇaḥśivakarmasu | śeṣāṇāṃ strīśilāḥ proktāḥ pīṭhikādyāśca [g: yāśca] śūlinaḥ || 79 || kṛṣṇe sitāṅkarāḥ śrīdāḥ pītāśmani ca lohitāḥ | sarvavarṇātmake śvetāḥśeṣāśca śubhadāḥ [mū, a, k, kh, g, ṅ: stvaśubhadā] smṛtāḥ || 80 || śvetāḥ padmopamā rekhā dvijātīnāṃ vivṛddhidāḥ [mū: -ddhikṛt] | p. 54) raktā pītā ca bhūpasya viśaḥ śyāmakulatthabhāḥ || 81 || śūdrāṇāṃ haritāḥkṛṣṇāḥ svavarṇā [mū, a, k: suvarṇa] dadhikāśca yāḥ | indracāpopamārekhāḥ sarvāśrīvasubhūtidāḥ || 82 || hīnarekhottamā hīnā hīnarekhottamā śubhā | lakṣaṇāḍhyālpadoṣā yā grāhyā sā homaśodhitā [kh: śobhitā] || 83 || hṛnmantreṇāṅkayeddikṣu sadyomantreṇa coddharet | indreśānendukāṣṭhāsu tasyā mastakamiṣyate || 84 || tadūrdhvādho yathā saṅkhyaṃ pṛṣṭhaṃ vaktraṃ ca lakṣayet | trividheṣvapi liṅgeṣu śilāyāṃ nāparo vidhiḥ || 85 || digādijātiparyantaṃ dvātriṃśallakṣaṇāḥ śilāḥ | doṣān vṛddhādikān brūmaścāṣṭāśītiprabhedataḥ || 86 || vṛddhabālakabimbāni chidrakīlakasandhayaḥ | śūṣiraṃ sphoṭakaṃ [kh, gh: sphāṭikaṃ] vyomaṃ gārā [kh: galā] paṭalajālakam || 87 || dvādaśaite mahādoṣāḥ sarvasthāneṣu varjitāḥ | lakṣaṇaṃ kathayāmyeṣāṃ saṃkṣepeṇa prabhedataḥ || 88 || yā sarpabhekamīnāṅkaiścitratā [mū, a, g: mīnāṅgai-] cātikarkaśā | niṣṭhurā cātirūkṣā ca vṛddhā kāryavināśinī || 89 || tanvī mṛdvī ca bālā syādīṣaddagdheṣṭakopamā | ṭaṅkaghātāsahiṣṇuñca na tāṃ devāya yojayet || 90 || maṇḍalājjāyate garbho garbhāddoṣo'vagamyate | tasmādbimbātmakaṃ cāśma saṃchindyāddāru vai tathā || 91 || p. 55) sāndrāṇi sarvadṛśyāni daśāṣṭau maṇḍalāni ca | saptānyāni ca citrāṇi caturdhā lepanaṃ tathā || 92 || pāṇḍaraṃ guḍakhaṇḍābhaṃ māñjiṣṭhaṃ raktapītakam | kāpilaṃ haritālābhaṃ kāpotamalivarṇakam [kh, gh: mallikādhautavarṇakam] || 93 || kṛṣṇaṃ nīlaṃ ca madhvābhaṃ cāṣābhaṃ [mū, a, k: vāsābhaṃ] bhasmarūpakam | kiṃśukābhaṃ kusumbhābhamatasīpuṣpasannibham || 94 || śuddhāṣṭādaśabimbāni saptacitrāṇyatho bruve | campakābhaṃ ca nīlābhaṃ miśralohitapītakam || 95 || kṛṣṇaṃ [kh: kṛtsnaṃ] nānāvidhaṃ citraṃ yā [mū, a: cānyadā] spadaṃ śīmikā [mū: śīvikā] tathā | raktaṃ [kh: rūkṣaṃ] ca pāṇḍaraṃ caiva garbhadoṣān vadāmyata [kh: myaham] || 96 || matsyaḥ pāṇḍarake bimbe mriyante'jāvikāstataḥ | guḍavarṇe śilānyā syāttenāvṛṣṭirbhavecciram || 97 || khaḍgābhe [mū: khaṇḍābhe] sphāṭike vāpi [gh: vāyo] garbhahṛtsvāmihṛcca tat | mañjiṣṭhābhe bhavedbhekaḥ śasyanāśo jalādbhayam || 98 || lohite kṛkalāsaḥ syāt sakuṣṭhadhanahānikṛt | pīte godhā nṛpaṃ hanyāṅṭavāṃ pīḍākarī ca sā || 99 || ākhuḥkapile śotha [kh: so'tha] śvāsataskarabhītikṛt [gh: bhītidaḥ] | tālābhe karkaṭaḥpittarogadarbhikṣakṛcca saḥ || 100 || p. 56) bhṛṅgābhe ca viṣaṃ tacca viṣako'pi na vṛṣṭikṛt | jyeṣṭhā kapotakaṇṭhābhe vyādhidāridryabhītidā || 101 || kṛṣṇe'hiḥ sa prajā hanti kartuśca kulanāśakṛt [mū, a, k, g, ṅ: nāśanaḥ] | nīlake makṣikā sā ca hanyādbhāryāṃ saputrakām [kh: saputrikām] || 102 || khadyotaḥ kṣaudravarṇe syāt sa dāridryāgnibhītidaḥ | nṛpakṣī cāṣavarṇe syāttena kartuḥprajākṣayaḥ || 103 || bhasmābhe vālukāḥ khaṃ vā naiḥsvaṃ caurabhayaṃ tataḥ | kiṃśuke śakragopaḥ syāttena rājño dhanakṣayaḥ || 104 || śatapādī kusumbhābhe bhavettenāmayo mahān | atasīpuṣpasaṃkāśe garbhe vidyāt pipīlikā || 105 || tayā cintā bhaya śokaḥ śatruvṛddhiśca jāyate | ityaṣṭādaśa bimbāni kathitānyatra saṃkhyayā || 106 || guḍavarṇātmake bimbe citrite campakābhayā | bhaveyuḥ kṛmayo garbhe nāśo dehārthayostataḥ || 107 || nīlacitre bhavetkāko gṛdhro [k: mṛgo] vātha kapotakaḥ | tena rājā ca mantrī ca kārako mriyate kramāt || 108 || madhvābhe śavale citrī tayā śasyadhanakṣayaḥ | raktacitre ca śṛṅgī syāttayā śokabhayaṃ muhuḥ [gh: śokakaraṃ bahu] || 109 || pītacitre pataṅgaḥ syāt sa vai [gh: sarva] svasthānahānidaḥ | kṛṣṇacitre ca gonāśaḥ so'nekavyādhikāraka || 110 || p. 57) vṛściko bahucitresyācchūlarugviṣabhīṃtidaḥ [g: -syādgala-; gh: -sacchūla-] | saptaitāni tu citrāṇi jñeyāni bāhyalakṣaṇaiḥ || 111 || bāhyādyadyupa[mū: dyanupa; g: dyastyupa] labdhirno tadā bhrāntaḥ pralepayet | caturvikārabhedena garbhaṃ vidyātpralepataḥ || 112 || brahmāṇaṃ karavīraṃ ca ṛddhivṛddhisamanvitam | saurāṣṭrī tālasaṃyuktaṃ [kh: kalasaṃyuktaiḥ] sauvīreṇa [mū, a: saurīreṇa] ca peṣayet [gh: pāvayet] || 113 || tena liptā sthitā [mū: sitā] rātrau vāṣpasvedādisaṃyutāḥ | bhṛṅgāhī kṛṣṇamatsyaṃ vā jñātvā tā doṣadāstyajet || 114 || triphalāśvaghnamāṃsī ca meghakuṣṭha [k: murata] samanvitāḥ | piṣṭavaivaṃ samabhāgaṃ tu nārī kṣīreṇa lepayet || 115 || lepācchimiśimāṃ jñātvā [mū: śilāṃ jñātvā; kh: cchimāṃ japtvā] garbhe vidyānmahāviṣam | tena karturbhavenmṛtyustasmāttāṃ salile kṣipet || 116 || kṣīrapiṣṭaiḥ pralipyāśma kārīṣaviṣagairikaiḥ | ahorātroṣite raktaṃ tyājyamūrmānvitaṃ ca yat [kh: kurmānvitaṃ yataḥ] || 117 || piśācāśvaghnavajrāṇi abhayā vaiṣṇavāṅkitāḥ | tīkṣṇaṃ rudrajaṭāyuktamavikṣīraiḥ prapeṣya ca || 118 || liptā śiloṣitā paścātpāṇḍarādi pradarśayet | dvayordvirūpakaṃ garbhe jñātvā prāgdoṣadāṃstyajet || 119 || p. 58) chidraṃ cobhayaśchidraṃ [gh: śchidraiḥ] randhrākāraṃ bahirgatam | kartustatkulahṛnnūnaṃ gurordadyātkṣayāmayam || 120 || kīlakaṃ kīlakākāraṃ kāroḥ kartuśca nāśakṛt | ṭaṅkāghātādbhidākārī [kh: tādbhayā; mū: tābhidhā] sandhiḥ kartṛvināśakaḥ [mū, a: karturvināśakṛt] || 121 || śuṣiraṃ śuṣirākāraṃ kartustadvaṃśanāśakam [mū: kṛt] | sphoṭaṃ [gh: sphāṭaṃ] sphuṭitakaṃ vidyācchastraghātāntadāyakam || 122 || sūkṣmagarbhai [mū: garte] rasaṅkhyātaiḥ paritaḥpariveṣṭitaḥ | vyomākāro bhavedvyoma so'cirātkartṛnāśakaḥ || 123 || [cāpāntargato'yaṃ pāṭho mūlapustake nāsti] sphaṭikābhā bhavedgārā [k, kh: ddārā] taṅkabhaṅgakarī ca sā | tayā kartṛprajānāśaḥ śīghrameva na saṃśayaḥ || 124 || bhūrjatbagupamo'śmā [mū, a, g: moṣmā] yaḥpaṭalīti sa kīrtitaḥ | tena kuryānna liṅgāni kṛte ca dvau vinaśyataḥ || 125 || jālakaṃ ṣaṭprakāraṃ syānmadhukoṣapuṭomam | pītaṃ sitaṃ tathā kṛṣṇaṃ raktaṃ nīlaṃ ca miśrakam || 126 || nāśaino bandhadaścaiva bhāryāputrārthahṛtkramāt | navatyardhaṃ mahādoṣā bhedabhinno iti smṛtāḥ || 127 || madhyadoṣān pravakṣyāmi nāmnā ṣoḍaśadhā sthitān | p. 59) brahmopendravibhāgasthāṃstridhā liṅgeṣvadoṣadān [mū: liṅgeṣu doṣadān] || 128 || rudrabhāgāśritān duṣṭāṃstyajettānaśubhapradān | śirā [śirāśabdo'yaṃ tālavyo dantyaścetyūṣmabhede] granthituṣāraiśca vimalaṃ dadu bindubhiḥ || 129 || chinnarekhā kurekhā ca makṣikāvarta [gh: varti] hīrakau [k, kh: hīrakaiḥ; gh: hīnakaiḥ] | viḍālāśvoṣṭragomāyukākapādāṅkitāṃstyajet || 130 || yā vivarṇalatākārā sā śilā bahudoṣadā | granthirūponnatagranthirjaṭharāmayadāyaka || 131 || padmapatrasthapānīyakaṇikāsadṛśaṃ tu yat | tuṣāraṃ tadvijānīyā putraśokārtidāyakam [kh, gh: kārakam] || 132 || caturdhā vai malaṃrūpa mīnagandhopalakṣitam | hemaghoṣāmayaṃ tāmra tadduṣṭaṃ piṅgalāmate || 133 || durbhikṣāvṛṣṭidaṃ haimaṃ ghoṣaṃ kartṛvināśakam [kh, gh: śadam] | janaṃ hantyāyasākrāntā śilā tāmī ca [gh: tāmrācca] śilpinam || 134 || mṛdī vṛttā ca dhūmrābhā dadruḥ syādatirogadā | kṛṣṇaḥ pīto'ruṇo binduḥ sa śokabhayarogadaḥ || 135 || mūrdhni bindau site mṛtyūrakte pāpa bhaveddhruvam | pīte dhanakṣayaḥ kartuḥ kṛṣṇe bandho dvayordvidhā || 136 || sthūlātidurbalā rūkṣā rekhāhikuṭilā ca yā | rekhā rekhānubiddhā vā [mū, a, k: ca] pārthivaṃ sā vināśayet || 137 || p. 60) bhāryāghnī chinnarekhā syād dvitricchinnā sutārthahṛt | svāmidhnī ca catuśchinnā bahucchinnā kulāntakṛt || 138 || dhūmrāṃ nīlāsitā rekhā duḥkhadurbhikṣarogakṛt | makṣikā makṣikākārā tayā kuṣṭhaṃ sudāruṇam || 139 || āvartaṃ iva cāvarto rudradeśe tu [kh: raṃśeṣu] cetsthitaḥ [mū, a: cotthita] | tadā nānā gadān kuryāt kartuścaiva na saṃśayaḥ || 140 || nānā sthāneṣu vāmāṅga āvarto yadi dṛśyate | tyājyaṃ tadā tridhā liṅgaṃ nṛparāṣṭraprajārthinā || 141 || lakṣaṇasya tu madhyastha āvarto yadi dṛśyate [kh, gh: jāyate] | vāmapārśvāśritaḥ kiṃciddhanyādrāṣṭraṃ sarājakam || 142 || raktāṅgī pītahīrā [gh: hīnā] yā sā durbhikṣagadapradā [gh: bhayapradā] | sarvavarṇā bhṛśaṃ [kh, gh: daśa] nūnaṃ prāṇahṛtkṛṣṇahīrikā || 143 || caturbhiḥ sandhibhiryuktā [mū: pañcabhi-; gh: -muktā] nakhaiḥ pañcabhiragrataḥ | unnato lakṣyate yaśca [mū: yatra] viḍālāṅghriḥ sa doṣabhāk [kh: kṛt] || 144 || hayoṣṭrajambukadhvāṅkṣapadakākrāntapaṅkavat | śilāyā rūpamālakṣya tyajettāmaśubhapradām || 145 || madhyadoṣāstrayoviṃśadbhedairuktā ime mayā | svalpadoṣān prakṣyāmi yathā śāstreṣu bhāṣitān || 146 || tyājyā śilānyasaṃśliṣṭā śliṣṭā yā pādapāṅghriṇā | valmīkoṣaracityutthā koṣṇā kṣārāmbumadhyagā || 147 || p. 61) apuṇyakṣetrasaṃjātā bhillādijanasevitā | kudiksthā sūryasantaptā kadutthāmethyadūṣitā [k, g: bhūṣitā] || 148 || kugandhā kurasā caiva tathā vajrāgnidūṣitā | duṣṭajīvasvarā yā ca yojitā nānyakarmaṇi || 149 || cāṇḍālī cāntyajā caiva āsāṃ lakṣaṇamucyate | yā yopalānulagnā sā snehavicchittikārikāḥ [mū, a: kāraṇam] || 150 || adhvadā tarumūlasthā valmīkasthā raṇapradā | ūṣarasthārthahṛjjñeyā citisthā duḥkhadāyinī || 151 || koṣṇā vidveṣakṛtkṣāra [k, g: vora] vāristhā darbhagatvadā [k, g: durbhagaṃ dadā] | pāṣadāpuṇyadeśasthā vadhakṛdbhilla [kh: liṅga] sevitā || 152 || hutāśayamarakṣo'mbumaruddiksthā yathākramam | dāhaṃ hāniṃ ca śokaṃ ca naiḥsvaṃ rogaṃ tathāvahet || 153 || tejohṛtsūyataptā syādaputrādharmakṛtsadā [gh: putrāddhūtāhṛtsadā] | surāpakṣivasāgandhā udvegajananī śilā || 154 || lavaṇā kaṭukā yā ca sā kṣadhātṛptikāriṇī | vajradagdhāgnidagdhā ca rājño'nalabhayapradā || 155 || bhinnabhāṇḍoṣṭra [k: bhāṇḍaja] kākahva [mū: kākāṅga] kaṅkapādātirogadā [gh: kaṅkaṇā-] | anyakarmārthamānītonmādāniṣpattikāriṇī || 156 || nistejā bahu [ga: baka] baṇā yā laghuravyaktavarṇinī | p. 62) antyajā sā śilā jñeyā dvijādīnāṃ vigarhitā [gh: tu garhitā] || 157 || dhūmrā [kh: pūjyā] nīlā ca rakṣā yā sthūlaromā manoramā | nāna varṇā ca cāṇḍalī sā kartuḥ [kh: māna] kulanāśinī || 158 || laghudoṣānvitā grāhyā mantrasaṃskārasaskṛtā | prākṛtānāṃ hitārthāya kāmaṃ muktyarthināṃ nṛṇām || 159 || antyajā cāntyajānāṃ tu cāṇḍālānāṃ hitāvahā [mū, a, gh: svakā] | svalpadoṣā ime khyātā viṃśatirlakṣabhedataḥ || 160 || varṇajātivayo rekhā lāñchanāni ca maṇḍalam | ([copāntargato'yaṃ, k, kh, g pustakeṣu nāsti] jñaya sadbhūmibhūtasya pāṣāṇasya drumasya ca || 161 || alpavarṇā śilā yā syādanyavarṇasya kalpyate |) tajja tīśena mantreṇa tajjātijananaṃ bhavet || 162 || yathābhimatamānena liṅgādyarthaṃ śilāṃ drumam | lāñcha yatvā yathānyāyaṃ kartayecchodhayedapi || 163 || yadvarṇaṃ yanmayaṃ liṅgaṃ tanmayaṃ pīṭhamiṣyate | piṇḍikāsahitaṃ tacca viṣṇubhāgāntamunnatam || 164 || liṅgāyāmena vistīrṇaṃ vartulābhi [mū, a, k, ṅ: vartanābhi] ralaṅkṛtam | ekakhaṇḍaiva kartavyā piṇḍikā vai śivasya tu || 165 || p. 63) brahmapīṭhaṃ bahudalaṃ [k, g: ca sadalaṃ] kāryamekadalaṃ tathā | praṇālamaindrasaumye vā jalādhāramadhastathā || 166 || lāñchayitvā śilāmādau piṇḍikārthaṃ samāharet | anyakṣetrādapi grāhyā piṇḍikā liṅgavarṇikā | na tu brahmaśilā prājñairiti śāstreṣu [k, g: tantreṣu] bhāṣitam || 167 || liṅgamūlāvaśiṣṭā tu grāhyā brahmaśilā śubhā | liṅgachedordhvabhāgasthā tathādho [mū, a, k: tadadho] bhāgagāpi vā || 168 || liṅgasya sā tribhāgena caturthāṃśena vā bhavet | ucchrāyena tu liṅgānāmekakhaṇḍo vidhīyate || 169 || hastamātrasya liṅgasya niḥsārā dvyaṅgulādhikā | anyeṣāmapi liṅgānāṃ krameṇaikāṅgulādhilā [gh: -ṇaiva-] || 170 || yadvā karṇāyataṃ sūtraṃ brahmabhāgasya madhyataḥ | taccaturthena bhāgena liṅgavistarato'dhikā | athavā sā rāsāṃśena brahmāṃśo [mū, a, k, g: ca sāṃśena brahmaṇo] 'dhikavistarā | ([cāpāntargatoyaṃ pāṭhaḥ k, g pustakayornāsti] svamānānmekhalā tasyāḥ khātaṃ vā tatpramāṇataḥ || 171 || padabhāgo'pi tulyaśca svatalaśca praśasyate | brahmāṃśādadhikaḥ [gh: brahmāṅgā-] khāto yavai ṣaḍbhiḥ pravistaraḥ || 173 || jyeṣṭho'rdhārdhayavairnyūnāstadanyeṣāṃ krameṇa tu | ratnādhārāṇi tanmadhye vṛttāni nava [mū: na ca] kalpayet || 174 || p. 64) kāryā kūrmaśilā cāpi [mū: vāpi] śuddhā brahmaśilāpi vā [gh: -dhikā] |) svamānavistarārdhena bāhulyena samanvitā || 175 || api mānādhikā kāryā na mānāddhrāsayedabudhaḥ | vārkṣī brahmaśilā vārkṣe liṅge syātpiṇḍikā tathā || 176 || caturasrāṃ śilāṃ kṛtvā candanena vilepya ca | arcayedastra [gh: cchatra] puṣpādyairānetuṃ mantravittamaḥ || 177 || pūjayecca śivaṃ sāṅgaṃ tarpayecca prayatnataḥ | tāpasāñchivabhaktāṃśca tarpayitvānayedratham || 178 || taṃ rathaṃ mahiṣāñjyeṣṭhān yojayitvā ca daiśikaḥ | rathe kṛtvā ca deveśaṃ pūjayitvā tamānayet || 179 || śāntirdinedine kāryā yāvatprāptaṃ gṛhaṃ bhavet | yadā rathe rathāṅgānāṃ [mū: ratharathāṅgānāṃ] pramādātskhalitaṃ bhavet || 180 || śivāgniṃ janayitvā tu tarpayedbahurūpiṇam | śatamaṣṭottaraṃ hutvā mucyate sarvaduṣkṛtaiḥ || 181 || śivaṃ dhyātvā smaredastramardhaṃ liṅge samutkṣipet | rathaṃ mārgagataṃ kṛtvā śanaiḥ svapuramānayet || 182 || samīpaṃ yajamānastu pratyudgamya [k, kh: pratyaṅgasya] samarcayet | śobhāṃ dhvajapatākādyaiḥ strībhirmaṅgalagītakaiḥ || 183 || kārayitvā dvijān svastivācayitvā tamānayet | p. 65) prāsādasyottare pārśve karmakuryānnivedayet || 184 || prāsādottaradigbhāge kanyasādivibhāgataḥ | pañcasaptaikādaśabhiḥ karaiḥ karmakuṭī matā || 185 || anyadiksaṃsthitā bhadrā gṛhītā vidhinā śilā | prāsādottaradiggarte kṣiptvā tāṃ pūrayenmṛdā || 186 || tasyopari śivaṃ ceṣṭvā vāruṇyāṃ diśi saṃsthitaḥ | tarpayedastrarājaṃ ca mahāpāśupataṃ ca yat || 187 || śatamaṣṭottaraṃ hutvā dadyātpūrṇāhutiṃ punaḥ | evaṃ santarpite hyastre [k, g: jyeṣṭhe] digdoṣairmucyate śilā || 188 || ākṛṣṭasyāpi [mū, a: ākṛṣṇāṃ-] yasyārthaṃ jñāyate na śiromukham | tasya liṅgasya sadvipraḥ kanyā śilpī ca pūjitā || 189 || eko'pi yadviśedaṅgaṃ [mū: yaddiśe-] spṛṣṭvā tacca śiromukham | dhruvaṃ kartavyamityāha bhagavān parameśvaraḥ || 190 || anyakarmopayuktā ca saṃskṛtā yena kenacit | śilāṃ tāṃ varjayedyatnānnaśastā liṅgakarmaṇi || 191 || piṇḍikādidalaṃ sarva vṛṣabhaṃ ca yathāvidhi | evaṃ dārumayaṃ cāpi [mū, a, k, kh: vāpi] liṅgādidravyamānayet || 192 || lakṣaṇāḍhyālpadoṣāyāḥ saṃskāre kathyate vidhiḥ | prāguktareśakāṣṭhāsu śilāṃ nyasya kvacinmate || 193 || p. 66) ghoramantraśataṃ [mū, a, kh, ṅ: mantreṇa] hutvā ṣaḍaṅgāntaṃ yajeddharam | athavā mṛtyujetāraṃ vidyāṅgaiḥ [g: vidyāhvaiḥ] ṣaḍbhiranvitam || 194 || itthaṃ muñcantyamī doṣāḥ śirovaktrādimauḍhyajāḥ | ityanena vidhānena gṛhītvā dāru vāśma [k, kh: raśma] vā || 195 || śobhane divase samyaṅmaṅgale sakale kṛte | liṅgaṃ gurvājñyā kuryāttridhā mānopalakṣitam || 196 || iti lakṣaṇasamuccaye dāruśilāgrahaṇaṃ nāma tṛtīyo vidhiḥ || 3 || atha caturthaḥ liṅgamānaṃ pravakṣyāmi caturbhedātmakaṃ bhavet | caturaṅgulamānena [mū, a, kh, g, gh, ṅ: calamaṅgula-] dvāragarbhakaraiḥ sthitam || 1 || bhānūsrairjālagairaṣṭa [mū, a, k, kh: bhānūsre jālage'ṣṭābhī] reṇubhiḥ syādaṇurbhṛśam | keśāgralikṣāyūkābhyāṃ [mū: yūkānāṃ] kramādaṣṭāṣṭabhiryavaḥ || 2 || tuṣahīnairyavaiḥ śreṣṭhairmṛdi sikthe'thavā sthitaiḥ | p. 67) tiryak samodaraiḥ proktaṃ mānārthaṃ pārameśvare || 3 || yavairaṣṭarṣiṣaṭsaṃkhyairjyeṣṭādi tryaṅgulaṃ bhavet | kalāgolakanetrāṅka [gh: netrāhva] mātrābhirdvyaṅgalaṃ smṛtam || 4 || caturaṅgulakaṃ dharmaḥ śaktyākhyaṃ ca ṣaḍaṅgulam | ardhahastaṃ vitastiṃ ca tālaṃ ca dvādaśāṅgulam || 5 || dvitālakaṃ karaṃ vidyātkareṇa svecchayā kriyā | liṅgadhāmāsanādīnāṃ sarvakarmavidhau matā || 6 || aṅgulādgṛhaliṅgaṃ syādyāvat pañcadaśāṅgulam | dvāramānāttrisaṃkhyākaṃ navadhā garbhamānataḥ || 7 || navadhā karamānena liṅga dhāgni prapūjayet | evaṃ liṅgāni ṣaṭtriṃśajjñeyāni jyeṣṭhamānataḥ || 8 || madhyamānena ṣaṭtriṃśat ṣaṭtriṃśadadhamena ca | eṣāmaikyena liṅgānāṃ śatamaṣṭottaraṃ bhavet || 9 || eṣāṃ pramāṇabhedena sāmānyena trirūpiṇām | yāni yāni ca nāmāni tāni tāni pṛthagbruve [kh: bhavet] || 10 || bhūmyambvagnyanilākāśaṃ digambarasarūpakam [k: svarūpakam] | sparśaśabdeśvaro nāsā jihvākṣitvakśrutīśvarāḥ || 11 || uttamāṅgula [ṅguli lipu.] liṅgānāṃ vidyātpañcadaśaiva tu | vacanagrahaṇotsargānandapragamaneśvarāḥ || 12 || vākpāṇipāyuguhyāṅghrimano'dhyahaṅkṛtīśvarān | p. 68) prakṛtīśaḥ pumāṃścaiva madhyānāṃ daśa pañca ca || 13 || īśvaro'nantarudrau ca śrīkaṇṭhastriśikhastridṛk | vidyeśvaraḥ patiḥ sraṣṭā garutmāna sakalo'kalaḥ || 14 || māyāyogeśvarau śarvau [sarvā li. pu] daśapañcādhameṣu tu | śāntaścājo [mū: tejo] mahātejā dvārmānāduttamaṃ trayam || 15 || sudhāmā tryambakaḥ [kh: ścādau] śuddho madhyamaṃ dvāratastrikam | skandaḥ sūkṣmo' [mū: skandhaḥ sūryo] mbikānāthastrayaṃ dvārāttathādhamam || 16 || caṇḍeśo'tha [mū, g: caṇḍīśo] kapālīśaḥ khaḍgī pāśī dhvajī gadī | bhujaṅgī vṛṣabhī siṃhī uttamā nava garbhajāḥ || 17 || ([cāpacintānhargato'yaṃ ślokaḥ mūlapustake nāsti] balī śaktī harī raṇī śmaśānī bhairavī tathā | piṅgī krodhī ca māyī ca madhyamā nava garbhajāḥ || 18 ||) agraścāgraḥ pinākī ca cakrī nādī mahābratī | vyāpī śūlī viśālī [g: kirātī] cetthadhamā nava garbhajāḥ [gh: garbhikāḥ] || 19 || avyaktaḥ puṃścalīśaśca niyāmako'tha kālajit | sarvajño'tha vṛṣadhvajo niyāmaḥ pāpahā [gh: niryāmaḥ pāśahā] dhruvaḥ || 20 || hasteṣūttmamānena navaliṅgeṣu devatāḥ | śambhuḥ sthāṇurharo ḍiṇḍī hartā kartā śivo'vyayaḥ || 21 || p. 69) navamaśca sureśākhyo madhyamā haratamānataḥ | bhadro'tha vimalo jyeṣṭho gāṇḍīvaḥ puṣṭivardhanaḥ || 22 || svayaṃbhūrbhuvaneśaśca śreṣṭhaḥ pālayitā tathā | navaite hastamānena tvadhamāḥ parikīrtitāḥ || 23 || ekāṅgulādipañcāntamadhamaṃ [gh: ntaṃ kanyasaṃ] calamucyate | ṣaḍādidaśaparyantaṃ calaliṅgaṃ ca madhyamam || 24 || ekādaśāṅgulādi syāt kramātpañcadaśāntikam | śreṣṭhaliṅgapramāṇaṃ tajjyeṣṭhādyaṅgulilakṣitam || 25 || ṣaḍaṅagulaṃ mahāratnairanyaratnairnavāṅgalam | ravibhirhematārotthaṃ liṅgaṃ śeṣai [mū, a, k: śeṣairanyai] stripañcabhiḥ || 26 || icchāsiddhiḥ suto dharmaḥ saubhāgyaṃ ca ripukṣayaḥ | ārogyaṃ rājyasaukhyaṃ ca nṛpaśrījayalokakṛt || 27 || dhairyaṃ tu strīdhanāyuśca liṅgādekāṅgulāditaḥ | calaliṅgādbhavetkāryaṃ sādhakānāṃ kvacinmate [kh: tsamā] || 28 || ṣoḍaśāṃśaśca vedāstre yugaṃ luptvordhvadeśataḥ | dvātriṃśatṣoḍaśāṃśāśca koṇayostu vilopayet || 29 || catudiveśanātkaṇṭho viṃśatitriyugaistathā | pārśvābhyāṃ tu viluptābhyāṃ calaliṅgaṃ bhavedvaram [mū, a: ddhru vam] || 30 || dhāmno yugartunāgāṃśairdvāraṃ hīnāditaḥ kramāt | p. 70) liṅgaṃ dvārocchrayādardhādbhavetpādonataḥ kramāt [mū, a, k, g, ṅ: samāt] || 31 || garbhārdhenādhamaṃ liṅgaṃ bhūtāṃśaiḥ syāttribhirvaram | tayormadhye ca sūtrāṇi sapta saṃpādayetsamam || 32 || evaṃ syunavasūtrāṇi bhūtasūtraistu madhyamam | dvyantare rāmarāmaṃ ca liṅgānāṃ dīrghatā nava || 33 || hastādvivadhaṃte hasto yāvatsyurnavapāṇayaḥ | strīya?madhyottamaṃ liṅgaṃ trividhaṃ [k, kh: tridhaiva] trividhātmakam || 34 || ekaikaliṅgamadhye ca trīṇi ca [mū, a, k: tu sūtrāṇi trīṇi] pādaśaḥ | liṅgāni ghaṭayeddhīmān ṣaṭsu vāṣṭāntareṣu vā || 35 || sthiradīrghapramaiṣā [mū: sthirā dairghyaprameyā] tu dvāragarbhakarātmikā | tadekaṃ sthāpayelliṅgaṃ hastātpādajameva vā || 36 || śāntirjīvitamānaṃ ca dvārmānātkramataḥ phalam | gabhādyaśo'rthaputrastrībhūrjayo'rtho ghṛṣāyuṣī || 37 || muktiḥ puṣṭī ripornāśa āyurjñānaṃ yaśo dhanam | siddhī rājyaṃ karaiḥ kāryā liṅgādantajāttathā || 38 || ([kh. pustake nastyayaṃ, 39 ślokataḥ 50 ślokaṃ yāvat cāpacinhānvargataḥ pāṭhaḥ] liṅgānāmīpsitaṃ dairghyaṃ tena kṛtvāṅgulāni vai | dhvajādyā yaiḥ svarairbhūtaiḥ śikhibhirvā haretkṛtī || 39 || tānyaṅgulāni yaccheṣa lakṣayecca śubhāśubham | p. 71) dhvajādiṣu dhvajaṃ siṃhaṃ vṛṣākhyaṃ ca gajaṃ śubham || 40 || aśubhān varjayeddhīmān dhūmaśva [mū: gajāśva] kharavāyasān | dhvaje rājyaṃ jayaṃ siṃhe vṛṣe lābhaṃ śriyaṃ gaje || 41 || dhūme doṣāḥ [gh: dādya] śunā mṛtyuḥ khareṇoccāṭanaṃ sadā | dhvāṅkṣeṇa sarvanāśaḥ syāttasmāttān parivarjayet || 42 || svareṣu ṣaḍjagāndhārapañcamāḥ śubhadāyakāḥ | lakṣmīprado bhavet ṣaḍjo gāndhāro janavṛddhikṛt || 43 || pañcamaḥ śrīprado nityaṃ bhūmilābhakaro nṛṇām | ṛṣabheṇārivṛddhiḥ syānmadhyamaḥ sutanāśakṛt [mū, a, k, g, ṅ: śubhanāśanaḥ] || 44 || dhaivatena kṣayaḥ karturniṣādaḥ sarvanāśakaḥ | bhūteṣu kṣmācarāścānye toyādyāścāśubhā [gh: toyāḍhyā] bhṛśam || 45 || pṛthvī sarvapradā puṃsāmāpo bhāryākṣayaṅkarāḥ | sajvaro [k, g: saddhīro] dāhakṛttejo vāyustu kulanāśakṛt || 46 || bhrātṛputrakalatrārṇanabho nṛpatināśakṛt | śasto'gniścāhavanīyo dvāvagnī cāśubhau matau || 47 || ādyo'gniḥ sarvadaḥ puṃsāṃ dvitīyaḥ sutanāśakṛt [mū, a, k: śubha-] | karturmṛtyuprado hyagnistṛtīyo nṛpabhītidaḥ || 48 || āyaśūnyeṣu hasteṣu hastādekāṅgulaṃ kṣipet | ṣaḍvā tadāyabhāgaṃ tu kṛtvaikaṃ saṃkṣipedvaram || 49 || p. 72) dvibhāgaṃ madhyamenāha trīṇi bhāgāni kanyase | bhāgeśa cāpyanīśaṃ ca devejyaṃ tulyasaṃjñakam || 50 || catvāri liṅgarūpāṇi viṣkambhena tu lakṣapet | dairghyaṃ māyānvitaṃ kṛtvā liṅgaṃ kuryāttrirūpakam || 51 || caturaṣṭāsra [mū, a: caturasrāsra; k, kh: caturasrāṣṭa] vṛtaṃ ca tattvatrayaguṇātmakam | uktāyāmasya cārdhāṃśe [mū: cāyāṃśe] nāgāṃśai [k, kh: bhāgārdhaiḥ] rbhāṃjite kramāt || 52 || rasabhūtāmbu [mū: būtāṃśu] ṣaṣṭhāṃśatryaṃśādhikaśatairbhavet | ādyānādyasurejyāhva [mū: -jyāṅka] tulyānāṃ caturasratā || 53 || pañcakatrayamānākhyaṃ vyāsānāhān pravṛddhitaḥ [mū: vyasānāhatya] | dvidhā bhedādbahūnyatra vakṣyante [k, g: lakṣyante] viśvakamataḥ || 54 || ādyādīnāṃ tridhā sthaulyādyavavṛddhyā tadaṣṭadhā | tridhā hastājjivākhyaṃ ca yuktaṃ sarvasamena ca || 55 || pañcaviṃśatibhedānyanādye [mū: liṅgāni na dya] devārcite tathā | pañca [mū: yaśca] saptatirekatvājjinaibhaktaṃbhavanti hi || 56 || caturdaśasahasrāṇi catuḥ śatayutāni [mū, a, g: śatāyutāni] ca | evamaṅgulavṛddhyā ca navaikakaragarbhataḥ || 57 || p. 73) teṣāṃ karṇārdhakoṇasthaiśchindyātkoṇāni sūtrakaiḥ | vistāraṃ saptadhā kṛtvā sthāpyaṃ vā madhyatastrayam || 58 || dvibhāgādūrdhvamaṣṭāṃśo dvyaṣṭāṃśaiḥ [mū: maṣṭāṃśo dvyaṣṭāṃśaiḥ] syācchivāṃśakaḥ [k: cchirāṃśakaḥ] | ekaikāṃśaṃ caturbhāgaṃ koṇahrāsaṃ dvibhāgataḥ || 59 || tattīryaksūtrasaṃpātāddaśanāsaṃ bhavetpunaḥ | tadekaikaṃ yugaṃ kṛtvā ekaikāṃśaṃ samāharet || 60 || dvayantayostu kramātsūtrairdaśanāsraṃ punardvidhā | kvacitkaṇaṃpraveśena lāñchayitvāsiśātanam || 61 || ṣoḍaśāsraṃ bhavettadvattadvadeva dviṣoḍaśa | tanmadhye sūtrasambhrānte rudro bhavati vartulaḥ || 62 || śubhārthamāyaiḥ [mū, a, g: ramāyaiḥ] saṃhṛtya bāṇāgninagabhāgibhiḥ | kṣipedvā śūnyadoṣaghnaṃ hastādekāṅgulaṃ kramāt || 63 || ṣoḍhā brahmādibhiryojyā tattvapakṣa [k, kh: tanupakṣa] guṇaiḥ kramāt | ṣoḍaśāṃśa kṣipedādye [kh, g, gh: nnādye] vedāṃśamamarorcite [kh: samākhyatrisamaiḥ surāḥ] || 64 || deyaṃ heyaṃ [mū, a, k, kh, g, ṅ: deyaṃ] ca vasvaśamādye sarvasamena tu | piṅgalāyā mate proktamādyāmarārcitena tu || 65 || svāyāmājjinabhāgāsra [mū, a, k, kh, g, ṅ: bhāgāgra] maṅgulātkararandhrataḥ [k, g: vaktrataḥ] | p. 74) bhaveyurvardhamānāni vasudviṣaṭ [gh: vasvatviṣaṭ] śatāni ca || 66 || athādyāditriliṅgānāṃ chāyādoṣavimuktaye | viśvakarmamataṃ [gh: mate] dṛṣṭvā vaktavyaṃ pīṭhavartanam [gh: pīṭhavartane] || 67 || adho madhyordhvadeśe ca bhāgatrayasamanvitam | tacca savasamaṃ liṅgaṃ prāsāde vā gṛhe hitam || 68 || evaṃ savasamaṃ kāryaṃ sarvakāmaphalapradam | dvau pādau jānuparyantaṃ caturasrepitāmahaḥ || 69 || tadūrdhvaṃ nābhiparyanta viṣṇuraṣṭāsrake sthitaḥ | āmūrdhaṃ nābhitaścordhvaṃ vṛttabhāge haraḥ svayam || 70 || yathāvyakte tathārcāyāṃ mukhaliṅge sthitaḥ kramāt | pañcadhāvyaktaliṅgāni samapīṭhāni tāni ca || 71 || tulyākhyaṃ samukhaṃ [gh: sumukhaṃ] kuryādīśānaṃ vā surārcitam | evaṃ liṅgāni kāryāṇi doṣāya syurato'nyathā | pañcaliṅgavyavastheyaṃ śirovartinyathocyate [mū, a: vartanamucyate; k, kh: vartanyathocyateḥ] || 72 || chatrābhaṃ kukkuṭāṇḍābhaṃ bālendutrapuṣākṛti | ekaikasya caturbhedaiḥ kāmyarūpātphala vadet || 73 || vasvaṃśaiścarame'rthāṃśaiḥ [mū: methāṃśaiḥ] puṇḍarīkaṃ tapakṣayāt | yaśastena bhavetkarturviśālaṃ dvikṣayācchriye | śrīvatsaṃ trikṣayāt prītyai [gh: prītiḥ] diṅmardanaṃ catuḥkṣayāt | p. 75) cirarājyaprada khyātaṃ chatrabhedāścaturvidhāḥ || 75 || yugāṃśe carame'ṣṭābhirvimalaṃ tattva [k, kh, g, gh: tanu] śātanāt | mānada [mū: mānāṅga] pakṣa [k, kh, g: padma] lopācca vipulaṃ khyātidaṃ bhavet || 76 || vardhamānaṃ trina śācca [mū, k, kh, gh: tribhāgācca] dhanadaṃ [k: padadaṃ; g: vanadaṃ] vedalopanāt | śrīvāsaṃ putradaṃ kurturdakṣāṇḍaṃ syāccaturvidham || 77 || tryaṃśātprāptairyugāṃśaiśca ekahānyāmṛtāhvayam [gh: -hvakam] | puṣṭidaṃ dvikṣayātpūrṇaṃ mahāhlādakarasadā [kh: tathā] || 78 || tryaṃśatyāgādbala khyātaṃ saubhāgyaṃ ca [kh: saubhāgyadaṃ] yugakṣayāt | āyudaṃ kumudaṃ jñeyaṃ candaṃ caturvidhaṃ matam [mū: jñeyaṃ candraṃ caturvidham] || 79 || ṛtvaśaiścarame vedairvijayaṃ bhavanāśanam | sarvakāmapradaṃ proktaṃ vināśaṃ dvikṣayācchriye || 80 || trityāgājjayadaṃ bhīmaṃ citrākaṃ [kh: vidāvhaṃ; k, g: citrāṅkaṃ] vedaśātanāt | ballabhatvaprada tacca caturdhā trapuṣaṃ bhavet || 81 || trapuṣaṃ chatra candrābhaṃ kṛkavākvaṇḍakaṃ [mū: kvaṇḍavat] kramāt | kuryādviprādikāryārthamekaṃ vā kukkuṭāṇḍakam [kh: ṭāṇḍabhaṃ] || 82 || trapuṣādiṣṭasaṃsiddhī rājyaṃ syādātapatrataḥ | dīrghāyuṣṭvamatha cendoḥ [mū, a, k, kh, g, ṅ: mathārdhendoḥ] kṛkavākvaṇḍataḥ prajñāḥ || 83 || p. 76) liṅganāhavikārāṃśaṃ kṛtvā tu guṇayettataḥ | jinaviṃśatiśārdūlairādye brahmādiveṣṭanam || 84 || nakhāt ṣaṣṭi [k, kh: dṛṣṭi] vikārāṃśairanādye ca [mū: vai] tathā bhavet | vikāreṇa smareṇāṃśatṛtīyāṃśayutena ca || 85 || bhāgasyārdhavibhāgena yuktāṃśena [k, kh: yuktārkeṇa] surārcite | bhāgatṛtīyabhāgena nakhacandrānvitena ca || 86 || aṃśatṛtīyabhāgena cātyaṣṭāṃśayutena ca | sasaptadaśabhiścāṃśaiḥ paridhiḥ syātsamāṃśake [mū: samāhvake] || 87 || caturdoṃrbhirajoveṣṭaṃ [mū, k, kh, gh: rajoveṣṭayai] kṛtvā saptāṃśakaṃ bhujam | sārdhadvitribhujairviṣṇuḥ sāṅghryekatribhujairharaḥ || 88 || mūrdhonnate [k, kh: mūrdhnyunnate] mahābhogaḥ pṛṣṭhe golābha eva ca | yavagarbhe bhavetpuṣṭiḥ pānānnaṃ jaṭharonnate || 89 || sarvāṅgavartule saukhyaṃ prajālakṣmīvivardhanam | samakukṣau bhayaṃ hanyāt sthūlamūle tvarogatā [mū: hyarogatā] || 90 || śūlābhe vikale mūrdhni prajā hanti sakartṛkāḥ | nimne ca luñcite kuryāddhanadhānyavināśanam || 91 || kṣataṃ ca mūrdhni yalliṅgaṃ taddhanyātkatṛbhūbhujau | chidrānvitaṃ ca sadbhāyā [mū, a, k: tathā bhāryā] lalāṭe nimnaka sutam || 92 || mūrdhni sthūlaṃ ca kartṛghnaṃ cakraṃ cavārthaśilpihṛt | p. 77) madhye kṛśaṃ ca śokāya dubhikṣadamadhaḥ kṛśam || 93 || hīnāṅge cipiṭāṅga ca bhayaṃ pīḍā ca jāyate | vraṇitāmayavṛddhiśca durbhikṣaṃ cātikoṭare || 94 || hanyāddīrghakṛśe rāṣṭraṃ hrasve vyādhiḥ prakupyati | dhanaghnaṃ pṛṣṭhanimnaṃ syādrogaṃ pārśve tathodare || 95 || suniṣpannaṃ yadā liṅgaṃ ghṛṣṭvā śāṇādibhirbudhaḥ | samyak sunirvraṇaṃ dhautaṃ tadā cinhāni lakṣayet || 96 || svastikā [k, g: muṣṭikā] vjāṅkuśacchatracakrāsidhvajakambu ca [gh: kambubhiḥ] | makarādarśacāpobhisrakkamaṇḍalutoraṇāḥ || 97 || matsyakūrmādribhānvinduyava [mū: ghṛṣa] siṃhākṣasūtrakāḥ | śrīvatsanandikāvartarathahārebhabhūṣaṇaiḥ || 98 || netrakuṃbhajaṭāliṅgāstrītārāśūlacāmarāḥ | mayūravājivāsobhistaruvajrapavitrakāḥ || 99 || prāsādakaravahnyarcirbhagākārā [mū, a, g: bhavākārā] ca rekhikāḥ | liṅgāṅge yatra tatra [gh: yatra yatra] syānnṛparāṣṭravivṛddhidāḥ || 100 || kabandhakapimārjāravyāghrabhallūkapevakaiḥ | karaṅkakaṅkagṛdhrāhiśyenakākakharākhubhiḥ || 101 || balākānigaḍolūkapāśasaṃdaṃśakīṭakaiḥ | pataṅgamuṇḍamāloṣṭra vṛkākāraśvarūpakaiḥ | yajamānaprajārājñāṃ liṅgaṃ bhīśa kadāyakam [mū: strīśoka] || 102 || p. 78) ([atra pārthivāditattvānāṃ varṇavibhājane varṇollekhane ca bhinnakramaḥ | ākāśatattvaṃ ca naiva varṇitam | granthāntareṣu tu pañcaiva tattvānāmullekhaḥ samupalabhyate | pāṭho'yamaśuddhaḥ apūrṇa iva ca pratibhāti | śaivāgamavida evātrapramāṇam | tattvavarṇavibhājanakramastu puraścaryārṇavasya prathamataraṅgasya dīkṣāprakaraṇe kulākula cakre prakārāntareṇa kṛtaḥ | sa ca yathā- vāyvagnibhūjalākāśāḥ iti | a ā e ka ca ṭatapayaṣā mārutāḥ i ī ai kha cha ṭha tha pha ra kṣā āgneyāḥ | ṛ ṝ au gha jha ḍha dha bhavasā jalīyāḥ | ḷ ḹ aṃ ṅa ña ṇa na maśahā nābhasāḥ iti |] i ī cha la dvayaṃ [gh: ḷ ḷ] caiva tathā pañcānunāsikāḥ | ete ca pārthivā varṇā liṅgacinhāni bhūtaye [k: bhūtale] || 103 || ū aṃ a ca ḍa ṭā [k, kh, gh: phaṭā] kṣādhaḥkasahājāvasā [mū: kahājava ṛsā] śiti | ete ca [gh: tu] vāruṇā varṇā prajāyurdhanalābhadāḥ || 104 || ṛ-ṝ-āyara aughā o visargaśca dakhāḥ pṛthak | āgneyā agnisantrāsadurbhikṣavyādhivardhanāḥ || 105 || e o e upagābhāthaṭhaḍhakārāvarṣāviti | vāyavyā vāyusantrāsakalahādvegakārakāḥ || 106 || miśrāstvete phalaṃ dadyurhīnādhikasamaṃ tataḥ | sādhane cāstriliṅgaṃ ca digliṅgaṃ caiva vakṣyate [kh: lakṣyate] || 107 || ekāsraṃ śatrunāśāya dvyasraṃ putravivṛddhidam | tryasraṃ cāśeṣasiddhyarthaṃ vedāsraṃ cepsitapradam || 108 || p. 79) pañcāsraṃ śatrunāśāya ṣaḍasraṃ bhogadāyakam | saptāsraṃ dveṣakṛtkhyātamaṣṭāsraṃ kīrtivardhanam || 109 || uccāṭane navāsraṃ syāddaśāstraṃ roganāśane | rudrāsraṃ rogavṛddhyarthaṃ bhayaghnaṃ dvādaśāsrakam || 110 || kāmāsraṃ śatrunāśāya staṃbhane bhuvanāśrakam | tithyasraṃ puṇyakṛlliṅgaṃ vikārāsraṃ sukhapradam || 111 || pūrvavatkalpanaiteṣāṃ mānamastakarūpataḥ [k, kh, gh: rūpakam] | navāvadhikarāntasya śūnyadoṣo na kasyacit || 112 || vasukṛte diśāliṅge aṅgulaṃ vā karakramāt | tridhā mānena caikena [gh: caikyena] ṣoḍaśāsraṃ śatadvayam || 113 || taddairghyaiḥ sūryavatkāryo biṣkambho vedabhāgataḥ | caturaṣṭaṣaḍasraṃ tu indrāṅkaṃ [kh: candrāhvaṃ] vajrarūpakam || 114 || aṣṭāsraṃ pūrvavatkāryaṃ tryasrāṃśa [k, kh: tristryasra] minduyāmyayoḥ | bindusaṃpātsaṃyogāttiryaksūtrairvivartayet || 115 || nāhārdhaṃ rudrabhāgaṃ ca [mū: rudrabhāgena] bāṇāśa [k: bāṇāṃśe] ścaturasrakam | vasvasrordhvaṃ tu [mū: vasvasrordhe tu] saptāsraṃ śaktyāgneya ca dāhakṛt || 116 || kintusvāṃśā [mū: svasāṃ] vinā śatroyāmyaṃ cipiṭakaṃ tataḥ | nāhārdhaṃ navadhā kṛtvā śarairhṛtpṛṣṭhakoṭibhiḥ || 117 || p. 80) pārśvād [mū: pārśve] dvyasrairgrahaiḥṣaḍbhiḥ koṇeṣvambuvināśanāt [mū, a, ṅ: koṇeṣu svavināśakṛt] | evaṃ cāṣṭāsravṛtaṃ syādyāmyadaṇḍaṃ [mū, a, k, g, ṅ: yāmadaṇḍaṃ] rujapradam || 118 || dairghyārdhaṃ [gh: daighyaivaṃ] rudravatkṛtvā bhūtāṃśaiścaturasrakam | aṣṭāsro'rdha [mū: -'rdhaṃ] daśāstraṃ syātkhaḍgābhaṃ rākṣasaṃ bhayam [k, kh: kṣaye] || 119 || nāhārdhaṃ munivatkāryaṃ viṣkaṃbhaṃ yugabhāgataḥ | caturaṣṭāsravṛttaṃ syātpāśavadvāruṇaṃ śubham || 120 || darghyārdhaṃ ravibhāgena vedāsraṃ [kh: candrāsraṃ] munibhāgataḥ | kṛśaṃ prāgrūpakaṃ dīrghaṃ calamuccāṭakṛddhvajam || 121 || kuryātsarvasamaṃ liṅgaṃ sthūlodaravinirmitam | yākṣaṃ [k: pākṣaṃ; g: mākṣaṃ] gadāgramūrdhānaṃ balavṛddhikaraṃ [gh: dhana-] śivam || 122 || nāhārdhaṃ rudrabhāgena viṣkaṃbhaṃ ṣaḍvibhāgataḥ [mū: vibhāgajam] | catuḥpañcāsrakaṃ [mū: caturasrāsrakaṃ] tryasraṃ śūlaṃ raudraṃ tu muktidam || 123 || rasabhāga [k, kh, g: rasabhāge] kṛtaṃ nāhaṃ [gh: nāhāt] pakṣāṃśe [kh: pakṣāṃśaiḥ] caturasrakam | aṣṭāsro' [g: aṣṭāṃśo] rdhaṃ ca vedāsraṃ brāhmaṃ svargāya padmavat || 124 || p. 81) vāhārdhaṃ nagabhāgena viṣkaṃbhaṃ turyabhāgataḥ | caturaṣṭāsravṛttaṃ syādvaiṣṇavaṃ śaṅkhava [mū, a: śaktivat] cchubham || 125 || ṛtūdaye dvibhāgārdhatyāgādvajraśiro bhavet | rudrāttrihānitaḥ śuktirdaṇḍo digbhyastrihānitaḥ || 126 || tribhirhṛtai [mū, a, k, kh, g, ṅ: -rhataiḥ] raṃsiḥ śailādbālendurvāruṇe śiraḥ | kukkuṭāṇḍaṃ ca vāyavye bhūtāṃśāddhi yate gadā || 127 || grahāṃśāttrivināśātsyāttryunnata śūlasaṃjñakam | dakṣāṇḍabhaja vaiṣṇośca ittha rekhā maṇerapi || 128 || hrasvaṃ dīrghaṃ kṛśaṃ sthūlaṃ kubjaṃ khañjaṃ [gh: khañjakubjaṃ] ca cāmanam | sphuṭitaṃ garbhavaddaṣṭaṃ sthāpayedābhivārike || 129 || evamavyaktaliṅgāni kīrtitāni śubhāśubham | vyaktaliṅgāni cānyāni nānā rūpāṇi vacmyataḥ || 130 || iti [iti pratiṣṭhātantre, likhitapustakeṣu pāṭhaḥ] lakṣaṇasamuccaye'vyaktaliṅgalakṣaṇaṃ nāma [liṅgavartanāvidhiḥ, iti likhita pustakeṣu pāṭhaḥ |] caturtho vidhiḥ || 4 || atha pañcamaḥ vyaktārcālakṣaṇaṃ samyagrudānīnāṃ pravakṣyate | pūrvāṅgulapramāṇena daśapañcāṅgulāṅgulāt || 1 || gṛheṣu pratimā pūjyā nādhikā hi praśasyate | kvaciddhastapramāṇā sā kvacicca triṃśadaṅgulā || 2 || adhikāṃsthāpayeddhāmni dvārahastapramāṇikām | p. 82) dvārocchrayaṃ vibhajyādāvaṣṭadhaukaṃ [mū, a, k: vaṣṭadhaikaṃ] vidhāya ca || 3 || punastridhā vibhajyātha bhāgenaikena piṇḍikā | vidhātavyā dvibhāgena kanyasī pratimā ca sā || 4 || dvārdairghyaṃ navadhā kṛtvā tyaktvaikāṃśaṃ tridhā param | madhyamā syāddvibhāgena [gh: madhyamārcā vibhāgena] kāryaikāṃśena pīṭhikā || 5 || dvāranāhaṃ tridhā kṛtvā bhāgenaikena piṇḍikā | kartavyā taddvibhāgena pratimā sottamā matā || 6 || karamāne karādeḥ syādekaikasyottarottaram | navāntaṃ tritrikānteṣu kanyasādyāḥ prakīrtitāḥ || 7 || garbhakarṇavibhāgena pratimāliṅgagocchrayam | pīṭha [gh: pīṭhaṃ] dvārapravistāraṃ mayaścakresvake mate || 8 || bāhye tu pratimā kāryā mahatī karamānataḥ | tithimāsanavatyardhaihīnamadhyottamāstridhā || 9 || sālaṅkārāstridhā bhūtā [mū, a, : striyo bhūtvā] vetālāḥ sthūla [g: sthala] vāmanāḥ | paṅgurūpāśca [gh: paṅgurūpāḥ sa] kūṣmāṇḍāḥ saptadhārcāśca [mū: dhārvāśca]vartayet || 10 || nirdoṣocchrāyasaṃyuktāṃ caturasrāyatāṃ śilām | vibhajya śaktisūtreṇa ṛkṣādibhyaḥ [mū, a, k, kh: ṛkṣyādityaḥ] śubhe dine || 11 || saṃpūjyādau guruṃ kāruṃ kṛtvā svastyayanādikam | pīṭhātmāśrayajīvāṃśca prabhādīṃśca prakalpayet || 12 || p. 83) vistāravdiguṇaṃ [mū, a, ṅ: vistārāddviguṇaṃ] kṣetraṃ pañcadhā pravibhajya ca | kṛtvādhoṃśagataḥ [mū: cādhogataḥ] pīṭhaṃ tribhāge jīvakalpanā || 13 || bhūtāṃśena prabhāścaiva antaṃ vidyādharādikam | sātmāśrayāṃ sadūtīṃ [mū: sabhūtāṃ] ca pratimāṃ vartayettataḥ || 14 || sūtrāṇi saptatriṃśatsyustiryaklāṅghriśataṃ tathā | bhāgaikamaṅgula kṛtvā mahārcāṃ vatayedbudhaḥ || 15 || dairghyaṃ ca navadhā kṛtvā tatraikaṃ sūryasammitam | eka bhāge'ṅgulaṃ tasyā [gh: tasyāṃ] stenāṅgaṃ parikalpayet || 16 || maulilalāṭanāsābhrūnābhimeḍhrāṅghrikeṣu [k, kh: meḍhrādikeṣu] ca | maye sūtraṃ samaṃ nyasya ṛjvarcāṃ kārayecchubhām || 17 || pādāṅguṣṭhāllalāṭāntamaṣṭottaraśatāṅgulam | jīvasyāddairghyamānena pratyaṅgānyadhunā vruve || 18 || tālena mukuṭocchrāyastadvistāro daśāṅgulam | mātrābhistithisaṃkhyābhirmukuṭa [mū, a, k, kh: mukuṭe] veṣṭanaṃ bhavet || 19 || tālaikaṃ mūrdhni vistāra ucchrāyo golakadvayam | tālamānaṃ bhavedvakraṃ grīvā ca caturaṅgulā || 20 || kaṇṭhakūpa dadhaścūcūnābhigugraṃ yathākramam [mū, a, g: parākramam] | tālaikaikapramāṇaṃ syādūrū tālavinirgamau || 21 || dvikale jānunī tasyā jaṅghe caiva dvitālake | p. 84) jñeyau gulphau dvinetrau ca pārṣṇīdvyaṅgulake mate [k: kramāt] || 22 || vṛtte ca tryaṅgulocchrāye pādau saptāṅgulāyatau | madhye kalādvayocchrāyovagresārdhārdha [kh: sā cārdha] mātrakau || 23 || tadvistārau (tri) dvinetrau ca aṅguṣṭhatryaṅgulastayo [g: dvayoḥ] | pañcāṅgulau veṣṭanena sārdhāṅgaladviparvaṇī || 24 || pradeśinī ca dairghyeṇa sā ca tryaṅgulakā matā | tryaṅgulā pariṇāhena kathyante tvadhunāparāḥ || 25 || anyādairghyavikārāṃśahīnāveṣṭena cāṣṭabhiḥ | pādāṅgulyastriparvāṇaḥ parvārdhanakhaśobhitāḥ || 26 || pādāṅguṣṭhanakhau nimnāvagre [mū, a, k, kh, ṅ: vatra] kāryau yavonnatau | kārāṅghri [mū, a, k, kh: nakhāṅghri] talakaṃ raktaṃ nakhāḥ savonnatāruṇāḥ || 27 || vakṣo dvitālavistāraṃ bāhumūle ṣaḍaṅgule | upabāhū daśāṣṭāṃśau ṣoḍaśāṅgulakau bhujau || 28 || saptāṅgulakara yāmaḥ pañcāṅgulapravistaraḥ | bhūtāṅgulā bhavenmadhyā ardhahīnā tvanāmikā || 29 || tatsamā tarjanī dharmāṅgulāṅgaṣṭakaniṣṭhike | madhyamādyāstriparvāṇo dviparvāṅguṣṭhako mataḥ || 30 || madhya [mū: madhyā] gra [mū: yāmātva] kalāyāmastva nthiṅgulārdha vināgrataḥ | tarjanyanāmikāparva sapādayavavarjitam || 31 || p. 85) sā ca dviyavahīnā syātpratipavakaniṣṭhikā | dvyaṅgulo'ṅguṣṭhakagranthirāsāṃ parvārdhagā nakhāḥ || 32 || atha tryaṃśavibhaktāsyaṃ lalāṭaṃ nāsikāmukham | nāsotsedhaḥ savistārodvyaṅgulo dvipuṭaḥ [mū, a: dvikuṭaḥ] śubhaḥ || 33 || ardhāṅgulasame vṛtte nāsāyā vivare śubhe | dvyardhaṃ yavaṃ puṭe sthūle madhye vaśa [k, kh: viṃśaḥ] stribhiryavaḥ || 34 || ([koṣṭhāntargato'yaṃ pāṭhaḥ kh. pustake nāsti] nāsādho'rdhāṅgulaṃ gojī gojyā vādho [mū: cādho] ṅgulo'dharaḥ | adhe'paro'ṅgulakaṃ tu [k, g: ṅ gulakarṇa] dvyaṅgule cibukasthitiḥ || 35 || vedāṅgulaṃ mukha khātaṃ [mū: khyātaṃ] yavamānaṃ tu sṛkkaṇī |) nāsikāmūlapārśve tu locane dvyaṅgulāyate [g: locanamaṅgulāyate] || 36 || mīnodarā ca cāpābhā [gh: cavābhā] naradṛk [mū: navadṛk] kumudākṛtiḥ | indīvarābjapatrābhā paṭolaphalavatstriyāḥ || 37 || tadvistāro'ṅgulaṃ caikaṃ tārā syāttattribhāgikā | pañcamāṃśaṃ bhavejjyotiḥ sṛkkaṇīsūtratulyataḥ || 38 || rucirau yavamānau ca ghrāpuṭau [mū: dvau puṭau; g: nāsāpuṭau] samasūtrakau | ardhāṅgulasamā droṇī sārdhadvyaṅguladīrghatā || 39 || netrārdhe dvyaṅgulāyāme bhruvau dviyavavistarau | p. 86) tayora taramātrārdhaṃ striyāṃ yavārdhavistṛte [gh: yathāmbuvistṛte] || 40 || kārmakābhe same śaste bhūsamā karṇayo 7 sthitiḥ | karṇau netradayāyāmau tadardhādvistarastayoḥ || 41 || yavadvayonmiti [gh: dvayamiti] vatī śaṣkulī tatsamā bhavet | kalārdhaṃ (tadukau [mū,a: tuḍhukau; k, g: tuṭukau; kh: tupukau] khalvau ?) pāśau kuryādyathepsitau || 42 || sārdhatalaṃ bhavenmūrdhni karṇayorūrdhvadeśataḥ | indrasaṅkhyāṅgulaṃ paścātkarṇayorantaraṃ viduḥ || 43 || sārdhaṃ yavaṃ tu karṇaṃ tu dalaṃ kuryānna cādhikam [kh: narādhikam] | lalāṭo'ṣṭāṅgulāyāmastryaṅgulaḥ śaṅkha ucyate || 44 || tadūrdhve dvyaṅgule śuktī [kh: śaktiḥ] tritāla [k: trikāla] veṣṭanaṃ śiraḥ [g: śivaḥ] | saptāṅgulau kapolau tu sāṅgulau sayavocchrayau || 45 || dvikalārdhākṣisṛkkā [mū, a, g: sūktā] tu tvapāṅgau sāyakāṅgulau | hanū kalā tradīrghau vdikalaścibukodgamaḥ || 46 || grīvāṣṭāṅgulavistārā veṣṭanena dvitālakā [kh, gh: tālikā] | skandho'ṣṭāṅgulavistārastadāyāmaścatuṣkalā || 47 || trigolāvaśakau khyātau ṣaḍaṅgulapṛthū bhujau | vistāraḥ kūrparastasmādbhūtāṅgulairyavaistathā || 48 || pañcāṅgulopabāhū ca tanmadhyaṃ ca [gh: tanmadhye tu] kalādvayam | p. 87) caturaṅgulavistāro maṇibandhaḥ prakīrtitaḥ || 49 || kramāttriguṇakaṃ bāhvoḥ pariveṣṭanametayoḥ | stanayorantaraṃ tālaṃ tayoḥ prāntau dvinetrakau || 50 || cūcukaṃ yavamātraṃ [gh: cūcūkau yavamātrau] tu dviyavaṃ stanamaṇḍalam | nābhiḥ pradakṣiṇāvartā nimnato'rdhāṅguloditā || 51 || vistāreṇāṅgulaṃ vidyānnābhyadho dvikalodaram | hṛdviṃśatyaṅgulaṃ proktaṃ nābhideśaścaturdaśa || 52 || aṣṭādaśāṅgulā śreṇī vistāreṇa pracoditā | pañcādaśāṅgulaṃ [mū, a, k, g: pañcāśadaṅgulaṃ] vakṣo hṛddeśaḥ pañcabhirvinā || 53 || veṣṭanena tato nābhirdvicatvāriśadaṅgulam | kaṭiḥ saṃveṣṭanenoktā śatācca [k, kh: sa tāvat] dvyadhikāṅgulā || 54 || sphicau pīnau suvṛttau ca samau ca dvikalonnatau | caturnetrapravistārau gajakumbhopamau śubhau || 55 || vṛṣaṇau dvyaṅgulāyāmau tanmadhye mehanasthitiḥ | mehanastryaṅgulo dairghyātyariṇāhe [mū: pariṇāhāt] ṣaḍaṅgulaḥ || 56 || tatkośāgraṃ dvinetraṃ ca pariṇāhena kīrtitam | pāyoścavṛṣaṇasyāntavistāreṇa dvigolakam || 57 || ūrumūle ca tanmadhye jānū dve jānudeśataḥ | tadadhaḥ piṇḍikāyāṃ ca jaṅghāyāṃ ghaṇṭikordhvataḥ || 58 || ekaikaṃ kṣīyate tālo [gh: tālād] yāvatpañcāṅgula [gh: paścāṅgala] sthitiḥ | p. 88) evaṃ vistāra eteṣāṃ veṣṭanaṃ triguṇādhikam || 59 || yavagarbhe kṛśe liṅge karāṅgulyagrake tathā | bhujajaṅghāgrake caiva svavistārāttriveṣṭanam || 60 || etaduktaṃ ca sāmānyaṃ striyāḥ puṃsaśca lakṣaṇam [mū: veṣṭanam] | nāryaṣṭāṃśā ca tanvaṅgī [mū, a, kh: tattvaṅgī] cakṣuḥ śroṇī stanādhikā || 61 || gaṇḍāsthisūtrarāmeṇa (?) tryasraṃ kūrmonnataṃ bhagam | tanmadhyatastvadhobhāge randhraṃ syāt kuñjaroṣṭhavat || 62 || dakṣāṇḍābhaṃ tilākāraṃ devadevyormukhaṃ varam | vṛttaṃ vedāsrakaṃ cāsyaṃ kuryātpretādirakṣasām || 63 || navāṃśairitare khyātāḥ pradhānā daśabhāgikāḥ | brahmaviṣṇuharādīnāṃ saṃkṣepāllakṣma cocyate || 64 || mukuṭādyaṅgulaikaikaṃ [gh: mukuṭāddvaṅgu-] prakṣipeccaraṇāntike | vakṣobāhūrujaṅghānāṃ [gh: jaṅghāyāṃ] karādīnāṃ krameṇa tu || 65 || tālaikādaśabhi kuryādbhūtavetālarakṣasām | dve dve caivāṅgule deye vaktrādiṣu yathākramam || 66 || kiṅkarāḥ sthūlarūpāśca saptatālochrayā matāḥ | vāmanaḥ pañcatālaśca bhūtāṃśaiḥ paṅgukubjakau || 67 || kūṣmāṇḍakaścatustālairunmānena prakalpayet | buddhvā buddhvā tu yatnena sūkṣmadṛṣṭyā vicakṣaṇaḥ || 68 || poṣaṇaṃ haraṇaṃ kuryātsarvasminneva rūpake | p. 89) acatanmānataḥ kāryāḥ sarvāvayavabhūṣitā || 69 || sarvaśāntikarī dhanyā na hīnā nādhikāṅgikā | sthānakaiḥ karaṇairyuktā pratimaiṣā phalapradā || 70 || vikṣiptādhomukhī stabdhā hīnā śuṣkā kunetrikā | vakrāṅgī [mū, a, k, kh, ṅ: cakrāṅgī] cipiṭā dīnā kṛśa [kh: bhūṣa] gātrī ca raudrikā || 71 || vikṣiptāṅgī kṣayaṃ kuryāt pāpadādhomukhī matā | saṅkocakārikā stabdhā hīnavaktrā ca rogadā || 72 || yānaghnī [k, kh: dānaghnī] kaṭihīnā syājjanahṛtpāṇipādataḥ [kh: pādapāṇitaḥ] | hīnajaṅghārisaukhyāthaṃ śuṣkā syānnṛpanāśinī || 73 || śuṣka [g: guhya] pāṇyaṅghrikadyā syādācāryaṃ śuṣkajaṅghikā | udvegajananī sā tu bhrāmaṇī ca sadā bhavet || 74 || kunetrā netrahṛtkhyātā vakraghrāṇā tu duḥkhaḥkṛt | vakrāṅgyarthāṅganāśāya cipiṭā duḥkhadāyinī || 75 || dīnārcā [mū: nīcārcā] śilpinaṃ hanyādraudrī kartṛvināśinī | dhanaghnī ca [mū: tu] kṛśāṅgī syācchasyaghnī tu kṛśodarī || 76 || gaṇḍottamāṅgahṛdvakṣa ādau nimnā dhruvaṃ haret | suhṛddhanasutāṃstasmātkāryā sallakṣaṇāḥ sadā || 77 || ṛju [k: ṛjvā; kh: ṛdvā; g: ṛdva] cakṣugataṃ sācī kṛtakaṃ gaṇḍabhītidam [gh: bhītikam] (?) | p. 90) chāyāgataṃ ca sarvāṅga [gh: sarvāṅka] bhittikaṃ kṣiptakaṃ tathā || 78 || parāvṛttabhītimāni navasthānāni rūpake | karaṇāni śataṃ cāṣṭau vyantarā [k, kh: pyantarā] ścātivistarāḥ (?) || 79 || iti lakṣaṇasamuccaye vyaktaliṅgalakṣaṇaṃ nāma pañcamo vidhiḥ || 5 || atha ṣaṣṭhaḥ navaśaktayaḥ [asya granthasya pūrvabhāgātmake devatā citrasaṃgrahe pustake mudritānāṃ citrāṇāṃ nāmāni kramasaṃkhyā cātra tattatsthāne daktāni atroktalakṣaṇānāmudāharaṇāni tatraiva draṣṭavyāni | yathā- (navaśaktayaḥ) ītyasyodāharaṇe 1 saṃkhyākaṃ citraṃ draṣṭavyam | evaṃ sarvatra jñeyam |] - vṛttasthā jaṭilāstryakṣā agnijvālāsamaprabhāḥ | kapālābhayahastogrā vāmādyā navaśaktayaḥ || 1 || śivaḥ [asya 2 saṃ0 ci0 dra0]- caturbhujo'ravindasthaḥ śivaḥ kundendunirmalaḥ | dvīpicarmāhibhṛcchāntastryakṣo jaṭendubhūṣitaḥ || 2 || kapālaśūlapāṇiśca purottānakaradvayaḥ | aṅgaṣaṭkasamāyuktaḥ śīghraṃ syātsiddhidāyakaḥ || 3 || p. 91) śivabhedaḥ [asya 3 saṃ0 ci0 dra0] - sa evābjasthito devo digvāhurdṛktripañcakaḥ | [atra ka. pustakasyā ṭippaṇī-yuva= īśaḥ, yauvanaḥ=puruṣaḥ, vṛddhaḥ=aghora, strī=vāmadevaḥ, bālaḥ=sadyojātaḥ, iti |] yuvayauvanavṛddhastrībālābhaḥ pañcavaktrabhṛt || 4 || savye kartarikādarśakuṇḍīvaradaśūlabhṛt | vāmenā [kh: dakṣeṇa; atraiva k. pustakasya ṭippaṇyāṃ akṣamālā iti śabdaśva prakṣiptaḥ] bhayamantrāṅka [gh: mantrāhva] kapālotpalapūra [atrāpi k. pustakasya ṭippaṇyāṃ bījapura iti prakṣiptaḥ] bhṛt || 5 || hṛtsitaṃ kapilaṃ muṇḍaṃ pītā śikhā sitacchadam | dṛgraktāsihutāśābhāḥ sarve tryakṣā jaṭānvitāḥ || 6 || dvibhujāścakavaktrāśca kapālaśūlapāṇayaḥ | babhrubhrūśmaśruddā?bhīmamastraṃ pītaṃ svaśastra [k, kh, g: suśastra] bhṛt || 7 || śivabhedaḥ [asya 4 saṃ0 ci. dra0]- kuṇḍī pāśāṅkuśaṃ ghaṇṭā śūlaṃ ca vāmahastake | śakti [pā: śānti] vajrākṣamālāsicakrāṇi dakṣiṇe kvacit || 8 || dvīpicarmavaro'bjastho nāgayajñopavītavān | ekāsyaḥ pañcavaktro vā tryakṣo jaṭendubhṛcchivaḥ || 9 || anantādyāścaturdikṣu raktanīlasitāruṇāḥ | p. 92) koṇeṣu caika [mū: caiva] rudrādyāḥ sitāsaṅnīlalohitāḥ || 10 || sarve cāṣṭabhujāḥ saumyāścaturāsyā jaṭānvitāḥ | śivāyudhadharāstryakṣāḥ sṛṇyasibhyāṃ vinā kvacit || 11 || digvarṇā [mū, a: digdaṇḍā] jaṭilāstryakṣāḥ sthūlatri [mū, a, kh: stūratrī; gh: stūrastrī] śaladhāriṇaḥ | puṭāñjalikarāḥ sarve vidyeśāścaikavaktrakāḥ || 12 || someśvaraḥ [asya 5 saṃ0 ci0 dra0]- (prathama) sitaścaturbhujastryakṣaḥ kajastho bhūṣaṇānvitaḥ | varābhayakapālābjajaṭendvajinanāgabhṛt || 13 || someśvaraḥ [asya 6 saṃ0 ci0 dra0]- (dvitīyaḥ) kāryaḥ someśvaro raktaścaturāsyo'ṣṭabāhukaḥ | dakṣiṇe śūlanistriśakuṭhārābhayadhārakaḥ || 14 || ghaṇṭākapālakhaṭvāṅgapāśahastastu vāmake | muṇḍamālī śavārūḍho dvaitādvaite kramānmataḥ || 15 || nāṭyeśvaraḥ [ asya. 7 saṃ. ci. dra0]- pīnāṅgaṃ yauvanodbhinnaṃ daśabāhuṃ [g: daśa dhāṅga] trilocanam | saumyaṃ prahasitāsyaṃ ca candramauliṃ jaṭādharam || 16 || vyāghracarmāṃśukaṃ śāntaṃ vyālayajñopavītinam | nāgendramekhalāyuktaṃ sarvābharaṇabhūṣitam [kh: maṇḍitam] || 17 || p. 93) ūrdhvameḍhraṃ mahādīptaṃ vaiśākhakaraṇe sthitam | nṛtyantaṃ mahāhṛṣṭamāyudhākula [mū, a: māyudhojjvala] pāṇinam || 18 || daṇḍāsiśaktiśūlāni bibhrāṇaṃ dakṣiṇe kare | balanākārakaṃ bāhumekaṃ kṛtvā hṛdi sthitam || 19 || kapālaṃ caiva khaṭvāṅgaṃ kheṭakaṃ nāganāyakam | vāme pratānitabhujaṃ samyak kṛtvā suśobhanam || 20 || kapālamālinaṃ divyaṃ suprasannaṃ subhūtidam | ([koṣṭhāntargato'yaṃ pāṭhaḥ k. pustake nāsti] sarvaśāntikaraṃ kuryādityevaṃ saumyarūpakam || 21 || vṛṣasthitaṃ haraṃ kuryāddevāsurasamāvṛtam | skandanandimahākālagaṇeśagaṇasaṃyutam || 22 || kūṣmāṇḍādyapsarobhiśca vṛtaṃ vidyādharādibhiḥ | sānandai rūpasampannairvīkṣyamāṇaṃ maheśvaram [kh, gh: vīkṣamāṇairmaheśvara] || 23 || divyāmbaraparīdhānaiḥ sarvābharaṇabhūṣitaiḥ | tadagre ca pranṛtyaṃśca bhṛṅgīkāryaṃ kṛśo bhṛśaḥ || 24 || puraḥ prāṅmadhyato'nte ca dīptogrāḥ kāmarūpikāḥ [mū, a, k, kh: dīptāṅgāḥ saumyarūpikāḥ] | vikṛtāstīkṣṇanāsāścacaurāgnyādipradāḥ [kh: prapadāḥ] kramāt || 25 || yathārkasya bhavedrūpamādimadhyāntasaṃsthitam | harasyaivaṃ bhavedarcā sthāne sthāne phalapradā || 26 || p. 94) caṇḍabhairavaḥ [asya 8 saṃ0 ci0 dra0] vṛtanetraṃ ca pītāṅgaṃ piṅgabhrūśmaśrumūrdhajam | bhrukuṭībhīṣaṇaṃ kṛṣṇaṃ lelihānaṃ ca draṃṣṭriṇam || 27 || muṇḍamālākulaṃ divyaṃ kapālābharaṇojjvalam | nāgopavītinaṃ dīptaṃ nāgābharaṇabhūṣitam || 28 || vīrāsanaṃ śavasthaṃ ca gajacarmottarīyakam | caturdaśakaraikāsyaṃ saumyaṃ vyāghrājināmbaram || 29 || śūlāsiśaktibāṇāṃśca śāntikaṃ dakṣiṇe kare | khaṭvāṅgaṃ kheṭakaṃ pāśaṃ cāpābhayakapālakam || 30 || bibhrāṇaṃ vāmahastena [gh: haste ca] dvayośca gajacarma tu | mātṛbhūtānvitaṃ kuryādbhairavaṃ śāntikārakam || 31 || aghoraghaṇṭeśabhairavaḥ [asya 9 saṃ0 ci0 dra0]- etatsarvasamāyuktaṃ kulisamudgarādhikam | kuryādaghoraghaṇṭeśaṃ dviraṣṭabhujamaṇḍitam || 32 || ([koṣṭhāntargato'yaṃ pāṭhaḥ gh. pustake vartate, anyeṣu nāsti] aṣṭavaktraṃ mahārūpaṃ digvarṇaṃ jinalocanam | upaviṣṭaṃ sadā kṛṣṇaṃ sarvakāmapradāyakam || 33 || andhakāntakabhairavaḥ [asya 10 saṃ0 ci. dra0]- uccālīḍhaṃ [mū, a, k, kh, g, ṅ: ūrdhvālīḍha] sthitaṃ kruddhaṃ prāgrūpaṃ pañcavaktrakam | p. 95) aṣṭādaśabhujaṃ kuryādvaradābhaya [g: bhavadābhaya] varjitam || 34 || pāṇidvayasthasacchūlasaṃbhinnāndhakadānavam | ghṇṭāṃ ḍamarukaṃ caiva kuṭhāraṃ mudgaraṃ [k, g: mudgalaṃ] tathā || 35 || dhārayantaṃ sphuraddaṃṣṭraṃ bhairavaṃ tvandhakāntakam | sarvaśatruharaṃ nityaṃ mātṛbhiḥ parivāritam || 36 || vaidyanāthaḥ [asya 11 saṃ0 ci0 dra0]- ṣaḍbhujaṃ jaṭilaṃ śvetaṃ trinetraṃ candrabhūṣitam [kh: candramaulinam] | vyāghrājināṃśuka saumyaṃ nāgayajñopavītinam || 37 || triśūlaṃ cākṣasūtraṃ ca [gh: tu] kapālaṃ kuṇḍikāṃ kramāt | yāmye saumye ca bibhrāṇa dvābhyāṃ vyākhyānakaṃ tathā || 38 || padmāsanasthitaṃ kuryādvaidyanāthaṃ haraṃ prabhum [kh: vibhum] | gauraṃ sitāmbaraṃ śāntaṃ kamaṇḍalusamanvitam || 39 || dhanvantari suṣeṇaṃ tu vānarāsyaṃ narāṅgakam | amṛtāgamahastaṃ ca kuryāttatpārśvayoḥ sadā || 40 || sadāśiva [asya 12 saṃ0 ci0 dra0]- sadāśivaṃ tadākāraṃ [kh: tathā kālaṃ] kuṇḍikādyavivarjitam | ardhacandrāsanāsīnaṃ śvetarājīvamadhyagam || 41 || dalāṣṭake ca vidyeśairanantādyaiśca dikṣu ca | vidikṣu caika [mū, a: caiva] rudrādyaistathā gauryādibhirgaṇaiḥ | p. 96) divyasiṃhāsanāsīnaṃ brahmādyaiḥ parivāritam || 42 || mṛtyuñjayaḥ [asya 13 saṃ0 ci0 dra0]- trinetraṃ ṣaḍbhujaṃ [kh, gh: ṣaṭkaraṃ] śāntaṃ jaṭākhaṇḍendumaṇḍitam | kapālamālinaṃ śvetaṃ yogāsanaṃ kajasthitam || 43 || vyāghracarmāmbaraṃ rudraṃ nāgendrorasi bhūṣitam | triśūlaṃ cākṣasūtraṃ ca [kh, gh: tu] bibhrāṇaṃ dakṣiṇe kare || 44 || kapālaṃ kuṇḍikāṃ savye yogamudrāṃ karadvaye | kuryānmṛtyuñjayaṃ devaṃ mṛtyurogavināśakam [mū, a, g: -śanam] || 45 || ardhanārīśvaraḥ [asya 14 saṃ0 ci0 dra0]- ūrdhvastho dvibhujaḥ kāryastvardhanārīśvaro haraḥ | vāmāṅge lalanā kāryā yoṣidābharaṇānvitā || 46 || dakṣiṇe puruṣastryakṣo jaṭānāgendrasaṃyutaḥ | īśe śūlaṃ kapālaṃ ca vāme jāpyamathotpalam || 47 || umeśvaraḥ [asya 15 saṃ0 ci0 dra0]- ardhacandrāsanābjastho jaṭākhaṇḍendumaṇḍitaḥ | kuṇḍalālaṅkṛtaḥ saumyo dvibhujo dvipicarmabhṛt || 48 || vāmorusthasurūpomā vāmapāṇirnigūḍhakaḥ | mithaḥ saṃvīkṣyamāṇāsyo yāmyahastasthitotpalaḥ || 49 || devīyāmyakarāśliṣṭaḥ skandhārko darpaṇe'pare (?) | p. 97) vidheyaḥ śāstravidvadbhirūrdhvaliṅga umeśvaraḥ || 50 || rudrāḥ [asya 16, 17 saṃ0 ci0 dra0]- ajaikapādahirbudhnyo virūpākṣo virocanaḥ | haraśca bahurūpaśca tryambakaśca sureśvaraḥ || 51 || jayanto daśamo rudraḥ śukaprabho'parājitaḥ | sadyaḥ prabhṛtijau dvau dvau tadvatkuḍyabjasaṃyutāḥ || 52 || ([cāpacihnāntargato'yaṃpāṭhaḥ kh. pustake nāsti] ekādaśa kvacidrudrā himakundendusannibhāḥ | jaṭendumaṇḍitāḥ saumyāstryakṣāḥ sarpopavītinaḥ | vṛṣasthā varadāḥ kuṇḍīśūlapaṅkajapāṇayaḥ || 53 || viṣṇuḥ [caturbhuja, dvibhuja, aṣṭabhuja, nārāyaṇasya krameṇa 18, 19, 20. saṃ. ci. dra.]- caturdvyaṣṭabhujaṃ cāru kuryādvā viṣṇurūpakam | śaṅkhacakrabhṛtaṃ vāme śeṣe śāntigadābhṛtam [gh: karam] || 54 || pītakauśeyavastrāḍhyamindīvarasamaprabham | śrīvatsakaustubhoraskaṃ pīnāṅgaṃ pṛthuvakṣasam || 55 || kirīṭakuṇḍalopetaṃ vanamālopaśobhitam | prasannavadanaṃ saumyaṃ sarvābharaṇabhūṣitam || 56 || ūrdhvaṃ vābjasthitaikāsyaṃ tārkṣyasthaṃ vā catuṣkaram | śaṅkhacakradhare kārye [gh: dharau kāryau] tatsaumyāgneyapārśvataḥ || 57 || sarasvatīśriyau tadvadvīṇāpadma [mū, a, g: dharma] kare kramāt | p. 98) vāme'bhayapradaṃ śeṣe śaṅkhahastaṃ dvibhāhukam || 58 || saumyarūpaṃ gṛhe kuryāllambapāṇiṃ śubhapradam [mū, a, k, g, gh, ṅ: śukaprabham] | kruddha udyatahastaśca prāsādasthaḥ sadā mataḥ || 59 || nīlavarṇaścaturvaktro bhṛśaṃ caivāruṇekṣaṇaḥ | sandaṣṭauṣṭhapuṭaḥ kruddho viṣṇuraṣṭabhujo mataḥ || 60 || gadākhaḍgeṣuśāntiśca bibhrāṇo dakṣiṇe kare | cakraṃ cāpaṃ ca khetaṃ ca śaṅkhaṃ vāmakare tathā || 61 || viṣṇuścaturbhujo mālī śaṅkhacakragadābjabhṛt | ekāsyaścaturāsyaśca trimukho vā maye mate || 62 || matsyaḥ [asya 21 saṃ0 ci0 dra0]- dairghyaṃ kṛtvāṣṭadhā dravyamūrdhvādhomukhapucchakam | tattryaṃśavistaraṃ caiva puccho'dhaṃ saptabhāgaśaḥ || 63 || sūtrasya bhramaṇātpṛṣṭhaṃ [k, kh: bhramaṇaṃ dṛṣṭaṃ] tadvajjaṭharavartanam | hastau kroḍasamīpasthau pādau jaṭharapārśvataḥ || 64 || hastāṅghrī dvitribhāgābhyāmardhāṃśenāsyakalpanam | ardhāṅgulaṃ tu tannetraṃ dvisārdhaikārdhabhāgataḥ || 65 || mastakāddvidalaṃ tasya krameṇa pravibhajya ca [mū, a, k: tu] | śeṣaṃ rohitavatkuryānmatsyarūpadhare vibhau [k, kh, g, gh, ṅ: harervidhau] || 66 || kūrmaḥ [asya 22 saṃ0 ci0 dra0]- vedāsrakoṇasūtrārdhaṃ tadvedāṃśaiḥ prakalpya ca | p. 99) taddvyaṃśamadhyato vṛttaṃ kalāhīnaṃ tu pārśvayoḥ || 67 || ūrdhvādhayoḥ śirogrīvā pucchaṃ śeṣe karāṅghrike | dviguṇaṃ pādato dairghyādgrīvāṃ mastakasaṃyutām || 68 || pṛṣṭhaṃ samunnataṃ cāru pṛthuvedāṃśatodaram [mū, a, k, g, gh, ṅ: dalam] | nāsākṣinakhakarṇādi jñātvā kūrmaṃ vivartayet || 69 || varāhaḥ [asya 23 saṃ0 ci0 dra0]- kandharāṣṭāṅgulāyāmā vadanaṃ golakāṣṭakam | hanū tadvaktrabhāge ca dairghyātsaptāṅgulau matau || 70 || saptāṅgulāsyaniṣkrāntaṃ mātraikā nāsikābilam | daṃṣṭre ca tryaṅgule vaktre sitarṣikalikopame || 71 || karṇocchrāyau dvinetraṃ ca tanmadhye ṣoḍaśāṅgulam | prāṅmānādyavahīnaṃ tu cakragāruṇalocanam [gh: locane] || 72 || āpādakaṇṭhaparyantaṃ nararūpaṃ caturbhujam | gadācakrābjaśaṅkhāḍhyamālīḍhakaraṇe sthitam || 73 || śrīrvāma [mū, a, g: grīvāṃ sa] kurparasthā tu kṣmānantau caraṇānugau | evaṃ varāharūpaṃ syādvanamālāvibhūṣitam || 74 || nṛsiṃha [asya 24 saṃ0 ci0 dra0]- pūrvarūpaṃ ghanaṃ śvetamuccaskandhaṃ sakesaram | narāṅgaṃ [gh: varāṅgaṃ] siṃhavaktraṃ ca vṛttākṣaṃ bhrukuṭīyutam [mū, a, k, g, gh, ṅ: mukham] || 75 || p. 100) vivṛtāsyogradaṃṣṭraṃ ca vāmorukṛtadānavam | tadvakṣo dārayantaṃ ca sphuraccakragadādharam || 76 || grasantamiva lokāṃstrīn duḥ sahaṃ dīptatejasam [kh: locanam] | vanamālānvitaṃ kuryānnarasiṃhaṃ jagatprabhum || 77 || vāmanaḥ [asya 25 saṃ0 ci0 dra0]- prāṅmānaṃ vāmanaṃ kuryād dvibhujaṃ chatradhāriṇam | jaṭilaṃ kuṇḍikāyuktaṃ gauraṃ śyāmāruṇekṣaṇam || 78 || trivikramaḥ [asya 26 saṃ0 ci0 dra0]- caturbhujaṃ gadāpāṇiṃ śaṅkhacakradharaṃ vibhum | vāmāṅghryākrāntaviśvaṃ ca tadbhedaṃ tu [mū, a, k: ca] trivikramam || 79 || paraśurāmaḥ [asya 27 saṃ0 ci0 dra0 | atra vāmanatrivikramaḥ iti pāṭho vartate gh. pustake]- dvibāhuṃ jaṭilaṃ tūṇīkuṭhāreṣu dhanuryutaḥ | śyāmavarṇo bṛhadvakṣo rāmaḥ kṣatrāntakārakaḥ || 80 || rāmabhadraḥ [asya 28 saṃ0 ci0 dra0]- saumyarūpo viśālākṣaḥ kiñcitpīno dvibāhukaḥ | jaṭī cāpeṣuhastaśca rāmaḥ kāryo daśāsyahṛt || 81 || valabhadraḥ [asya 29 saṃ0 ci0 dra0]- nīlotpaladalaśyāmo dvibhujaḥ pītavastrakam | gadālāṅgaladhārī ca rāmaḥ kaṃsāntakārakaḥ || 82 || p. 101) buddhaḥ [asya 30 saṃ0 ci0 dra0]- śāntātmā lambakarṇaśca gaurāṅgaścīvarāvṛtaḥ | ūrdhvapadmasthito buddho varadābhayakārakaḥ || 83 || kalkī [asya 31 saṃ0 ci0 dra0]- dhanustūṇānvitaḥ [kh: tālānvitaḥ; gh: skolānvitaḥ] kalkī mlecchotsādakaro dvijaḥ | gauro vājisthitaḥ khaḍgī kvacitpiṅgalalocanaḥ || 84 || daśadhāhariḥ- matsyakūrmo varāhaśca narasiṃho'tha vāmanaḥ | rāmo rāmaśca rāmaśca buddhaḥ kalkī ca te daśa || 85 || keśavaḥ [asya 32 saṃ0 ci0 dra0]- otaprotāstrayogena [anulomavilomenetyarthaḥ] mūrtibhedo nigadyate | ūrdhvādhaḥ karayoḥ śaṅkhapadme dakṣiṇato mate [k, kh: dakṣiṇabhāgataḥ] || 86 || gadācakre tvadhaścordhvaṃ vāmapāṇyoryathākramam | jvaladagnisamākāraṃ kuryātkeśavarūpakam || 87 || nārāyaṇaḥ [asya 33 saṃ0 ci0 dra0]- ūrdhvādhaḥ padmaśaṅkhau ca karayordakṣayostathā | vāmayośca gadācakre nīlaṃ nārāyaṇaṃ vapuḥ || 88 || p. 102) mādhavaḥ [asya 34 saṃ0 ci0 dra0]- sudarśanagade cordhvamadhaścaivāpasavyayoḥ | savyayoḥ kambupadme ca mādhave rukmasannibhe || 89 || govindaḥ [asya 35 saṃ0 ci0 dra0]- cakraṃ gadā tvadhaścordhvaṃ vāmayoḥ karayoḥ kramāt | ūrdhvādhobjaṃ ca śaṅkhaṃ ca govinde piṅgalātmake [kh: piṅgalāṅgake] || 90 || viṣṇuḥ [asya 36 saṃ0 ci0 dra0]- śaṅkhamūrdhvamadhaścakraṃ gadā cordhvamadho'mbujam | vāmadakṣiṇayoḥ kuryātsite viṣṇau kvacinmate || 91 || madhusūdanaḥ [asya 37 saṃ0 ci0 dra0]- urdhvādhaścakraśaṅkhau ca kramāddakṣiṇahastayoḥ | vāmayośca gadāpadme candrābhe madhusūdane || 92 || trivikramaḥ [asya 38 saṃ0 ci0 dra0]- dakṣiṇopari haste ca gadā deyāmbujaṃ tvadhaḥ | cakramūrdhvamadhaḥ śaṅkhaṃ gaure pūrvatrivikrame || 93 || vāmanaḥ [asya 39 saṃ0 ci0 dra0]- uparyadhaśca cakraṃ ca śaṅkhaṃ dakṣiṇahastayoḥ | gadābje śeṣayoḥ pīte vāmane pūrvarūpake || 94 || śrīdharaḥ [asya 40 saṃ0 ci0 dra0]- dakṣiṇordhvakare cakraṃ kuryādabjamadhaḥ kare | p. 103) gadāśaṅkhaṃ tathā vāme śrīdhare vidrumopame || 95 || hṛṣīkeśaḥ [asya 41 saṃ0 ci0 dra0]- śaṅkhapadmamadhastūrdhvaṃ gadācakraṃ yathākramam | suvarṇābhe hṛṣīkeśe pāṇyoḥ savyāpasavyayoḥ || 96 || padmanābhaḥ [asya 42 saṃ0 ci0 dra0]- dakṣiṇordhvakare padmaṃ śaṅkhaṃ cādhastathāpare | gadādhaścakramūrdhvaṃ ca padmanābhe sitaprabhe || 97 || dāmodaraḥ [asya 43 saṃ0 ci0 dra0]- ūrdhvaṃ śaṅkhamadhaḥ padmaṃ cakraṃ cādho gadordhvataḥ | dakṣiṇe cottare haste deve dāmodare'ruṇe || 98 || dvādaśadhāhariḥ- vāsudevāttrayo jātāstrayaḥ saṃkarṣaṇātkramāt | pradyumnāccāniruddhācca vijñātavyāstrayastrayaḥ || 99 || pītāmbaradharāḥ sarve vanamālopaśobhitāḥ | mārgādikārtikāntaṃ ca proktā dvādaśamūrtayaḥ || 100 || vāsudevaḥ [asya 44 saṃ0 ci0 dra0]- śāntaṃ sitaṃ kajārūḍhaṃ vāsudevaṃ caturbhujam | yogamudrāṃ ca śaṅkhaṃ ca gadācakradharaṃ dvayam || 101 || vāmamuṣṭyardhamaṅguṣṭhe dakṣiṇo'ṅguṣṭhaveṣṭanam | mudrāṃ kuryāddhṛdisthāṃ ca aśeṣāghapraṇāśinīm || 102 || p. 104) (saṃkarṣaṇaḥ, pradyumnaḥ, aniruddhaḥ, [eṣāṃ 45, 46, 47 saṃ. ci. dra.) caturdoścāruhemābhaṃ kuryātsaṃkarṣaṇaṃ vibhum | pātraśāntidharaṃ yāmye vāmake padmasīriṇau || 103 || smaraṃ cāpeṣubhṛdraktaṃ meghābhamaniruddhakam | kaumodyā hetirājena pāñcajanyāmbujena ca || 104 || vāmadakṣiṇayoryuktaṃ kuryānmūlacatuṣkakam | nārāyaṇādipañcānyatpūrvoktakaraśastrabhṛt || 105 || tadvadbrahmā ca viṣṇuśca narasiṃhaśca sūkaraḥ | ebhiryuktaṃ navavyūhaṃ jñātavyaṃ daiśikottamaiḥ || 106 || dattātreyaḥ [asya 48 saṃ0 ci0 dra0]- dattātreyaṃ vibhuṃ [kh, gh: hariṃ] kuryāddvibhujaṃ yauvanānvitam | vāmotsaṅgadhṛtaśrīkamardhacandrāsane sthitam || 107 || vāmapāṇidhṛtāmbhojāṃ surūpā [kh: subhru vā] māyatekṣaṇām | taddakṣiṇaṃ karaṃ skandhe devadevasya dakṣiṇe || 108 || savyāśliṣṭapriyaḥ kāryo dakṣiṇe madyapātrakam | padmastho ghūrṇitākṣaśca gātṛnartanakairvṛtaḥ || 109 || dattātreyastvayaṃ [k: dattātreyaḥ svayaṃ] vīro bhuktimuktipradāyakaḥ | advaitena vidhānena pūjanīyo vipaścitā || 110 || jalaśāyī [asya 49 saṃ0 ci0 dra0]- pītavāsāścaturbāhuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ | p. 105) yoganidrāparāvasthaḥ [kh: dharāvasthaḥ] supto'nantatanūpari || 111 || phaṇāsaptānvito'nantaḥ kāryo mastopari prabhoḥ | pādalagnā dharādevī jalaśāyī grahāvṛtaḥ || 112 || padmanābhaḥ [asya 50 saṃ0 ci0 dra0]- padmanābhaḥ śriyāyukto bhogitalpagato'pi vā | ābhyutthapaṅkajārūḍhaḥ pitāmahasamanvitaḥ || 113 || kāmaḥ [asya 51 saṃ0 ci0 dra0]- kāmo [gh: kāryo] gauro yuvā kānto ratiprītyostu madhyataḥ | sā līḍho nandane rāgī sadā cāpeṣubhṛcchubhaḥ [gh: bhṛtsutaḥ] || 114 || garuḍaḥ [asya 52 saṃ0 ci0 dra0]- upendrasyāgrataḥ pakṣī guḍākeśaḥ kṛtāñjaliḥ | tuṅgaghrāṇo [k, kh: tuṅgaghoṇā] narāṅghirvā pakṣijaṅgho narāṅgakaḥ || 115 || kṛṣṇāsagghemacandrābho mūrdhādau phaṇibhūṣitaḥ | vāmajānugato bhūmau tārkṣyaḥ pakṣasamanvitaḥ || 116 || viśvaksenaḥ [asya 53 saṃ0 ci0 dra0]- indīvaranibhaścakrī pītavāso gadānvitaḥ | halaśaṅkhavaro mālī viśvakseno harergaṇaḥ || 117 || baladevaḥ [asya 54 saṃ0 ci0 dra0]- ūrdhvaṃ śvetaṃ caturbāhuṃ sahābhogaṃ halāyudham | padmasīradharaṃ vāme śeṣe muśalagodvaham [k, kh: khādyayugodvaham] || 118 || p. 106) haraharī [hariharau, ityapi pāthaḥ | asya0 55 saṃ. ci. dra.] jaṭārdhamukuṭārdhe ca nordhaliṅgena [gh: nordhva] cānvitam (?) | ardhe'rdhe bhūṣaṇaiḥ svaiḥ svairyuktamūrdhvaṃ kajasthitam || 119 || caturbhujaṃ mahātmānaṃ jaṭārdhārdhendubhūṣitam | akṣamālāṃ triśūlaṃ ca śaṅkhaṃ ca kaumudīṃ kramāt || 120 || dakṣiṇottarapāṇibhyāṃ bibhrāṇamadha ūrdhvataḥ | puṃstrīsvarūpakaṃ kuryācchivanārāyaṇātmakam || 121 || brahmavargaḥ [asya 56 saṃ0 ci0 dra0 | atra tu ekasyaiva brahmaṇaścitraṃ vartate na brahmavargasya]- caturmukhaṃ caturbāhuṃ lambakūrcaṃ mahodaram | brahmāṇaṃ vratinaṃ kuryājjaṭāmukuṭabhūṣitam [kh: bhūṣaṇam] || 122 || piṅgākṣaṃ saumyarūpaṃ ca sottarīyopavītikam | kṛṣṇājinaṃ ca tatskandhe vastraṃ cājinavāsasam || 123 || akṣamālāṃ śruvaṃ tasya daṇḍaṃ vā dakṣiṇe kare | sruvaṃ [gh: srucaṃ] kamaṇḍaluṃ vāme sakuśājyaghaṭaṃ tathā || 124 || haṃsārūḍhaṃ kajasthaṃ vā yogapaṭṭāsanā [mū: yogapadmāsanā] nvitam | gāyatrīṃ caiva sāvitrīmṛṣīṃstatpārśvayostathā || 125 || jaṭilāṃllambakūrcāṃśca vṛddharūpāṃśca lomaśān | riktavakṣo'kṣikukṣīṃśca sākṣamālākamaṇḍalūn || 126 || p. 107) caṇḍī [asya 57 saṃ0 ci0 dra0]- hemābhāṃ rūpiṇīṃ kuryāttrinetrāṃ yauvanasthitām | kruddhāmūrdhvasthitāṃ cāru kuryādviṃśatibāhukām || 127 || śūlāsiśakticakrāṇīṣuśaṅkhendrāyudhābhayāḥ | ḍamaruṃ śastrikāṃ yāmye haste sa bibhratīṃ sadā || 128 || nāgapāśaṃ ca kheṭaṃ ca kuṭhārāṅkuśakārmukam | ghaṇṭādhvajagadādarśamudgarān vāmahastakaiḥ || 129 || śaṅkhādipañcakaṃ tyaktvā tathā ghaṇṭādipañcakam | kāryā daśabhujā cāpi saiva devī kvacinmate || 130 || tadadho mahiṣaśchinnamūrdhā patitamastakaḥ | śastrodyatakaraḥ kruddhastad pīvāsambhavaḥ pumān || 131 || śūlabhinno vamadrakto raktabhrūmūdhajekṣaṇaḥ | siṃhena khādyamānaśca pāśabaddho gale bhṛśam || 132 || yāmyāṅghryākrāntasiṃhā ca savyāṅghryālīḍhagāsure | caṇḍikodyataśastreyamaśeṣaripunāśanī || 133 || navadurgāḥ [asya citrasaṃgrahapustake durgā nāmnā navadurgā nāmnā ca citradvayaṃ vartate, 59, 60 sa. ci. dra0]- navapadmātmake sthāne pūjyā durgā svamūrtitaḥ | ādau madhye tathendrādau navatattvākṣaraiḥ kramāt || 134 || aṣṭādaśabhujaiḥ kāntapīnavakṣaḥ stanorukā | p. 108) mūrdhajaṃ kheṭakaṃ ghaṇṭāmādarśaṃ tarjanīṃ dhanuḥ || 135 || dhvajaṃ ḍamarukaṃ pāśaṃ bibhratī vāmake'nyataḥ | śaktimudgaraśūlaṃ ca vajraṃ khaḍgamathāṅkuśam || 136 || śaraṃ cakraṃ śalākāṃ ca etairevāyudhairyutā | śeṣāḥ ṣoḍaśahastāśca añjanī [mū: añjalī] ḍamaruṃ vinā || 137 || rudracaṇḍā pracaṇḍā ca caṇḍogrā caṇḍanāyikā | caṇḍā caṇḍavatī caiva caṇḍarūpāticaṇḍikā || 138 || navamīcaṇḍikā cogrā [gh: navamī caṇḍacogrā] madhyasthāgnipramoditā | rocanābhāruṇā kṛṣṇā nīlā śuklā ca dhūmrikā [kh: sūkṣmā ca dhūmikā] || 139 || pītā ca pānḍurā [gh: pāṇḍarā] jñeyā ālīḍhasthā haristhitā | mahiṣotthaḥ pumāñśastrī tatkacagrahamuṣṭikāḥ || 140 || sthāpyā vṛttena paṅktyā vā ityuktāḥ skandayāmale | navadurgāḥ pratiṣṭhāpya putrārthāyuravāpnuyāt || 141 || umā [citrasaṃgrahe pustake umāyā gaurī nāmnā citraṃ vartate | atraiva lalitāsarvamaṅgalākaiṭabhyādīnāṃ cāntarhitatvāt tattannāmnā 61, 62, 63, 64, saṃ. ci. dra0 |]- pañcāgnigrahasaṃyuktā caturbāhustapaḥ sthitā | bibhratī daṇḍikākuṇḍyāvakṣasūtraṃ varaṃ kramāt || 142 || vāmadakṣiṇayoḥ pāṇyostapo gaurī mahātmikā | saiva rambhāvane siddhāgnihīnā lalitānyathā || 143 || skandhamūrdhvakarā [k, g: sūtrakarā] vāme dvitīye dhṛtadarpaṇā | yāmye phalāñjanīhastā saubhāgyā tatra cordhvikā [mū, a: cordhikā] || 144 || p. 109) ardhacandrāsanābjasthā stanāḍhyā ṣaṭcaturbhujā | trinetrā jaṭilā saumyā nānābharaṇabhūṣitā || 145 || śāntyakṣasūtraṃ padmaṃ ca bibhrāṇā dakṣiṇe kare | abhayaṃ kuṇḍikāṃ śūlaṃ sthitaṃ vāmakare sadā || 146 || yāmyāṅghrisiṃhapṛṣṭhasthā caturbāhuḥ kvacinmate | vināvarā bhayābhyāṃ tu kartavyā savamaṅgalā || 147 || dvibhujā kaiṭabhī kāyā gauravarṇā surūpiṇī | śayyārūḍhā prasuptā ca yoganidrā samāśritā || 148 || kālarātrī [asya 65 saṃ0 ci0 dra0]- ekaveṇī javā [gh: ṣavā] karṇapūrā nānā kharasthitā | vaṃśotthakarṇikākarṇā tailābhyaktaśarīriṇī || 149 || vāmapāde ca sallohakṛtakhaḍakabhūṣaṇā | navatyūrdhva [mū, a, k, kh: vardhanyūrdhva] vajā kṛṣṇā kālarātrī bhayaṅkarī || 150 || mahāśrīḥ [asya 66 saṃ0 ci0 dra0]- vartulāsyā viśālākṣī madhyakṣāmā suyauvanā | hemavarṇābjasaṃsthā ca pīnonnatapayodharā || 151 || cārusarvāṅgasaṃpūrṇā sarvābharaṇamaṇḍitā [kh: sayutā] | sadā yāmyakarāmbhojā vāme śrīḥ śrīphalānvitā || 152 || vālavyajanadhāriṇyau kārye tatpārśvayoḥ striyau | gajau bhṛṅgārahastau ca snāpayantau ca [gh: yantyau tu] pārśvataḥ || 153 || p. 110) sarasvatī [asya 67 saṃ0 ci0 dra0]- śvetābjasthā surūpā ca śvetābharaṇabhūṣitā | pustā [kh: suptā] kṣamālikāhastā vīṇābhṛdvā sarasvatī || 154 || gaṅgā [asya 68 saṃ0 ci0 dra0]- śvetā makarasaṃsthā [kh: kamalasaṃsthā] ca ūrdhvakāyā suśobhanā | kumbhendīvarahastā ca dvārasthā janhuputrikā || 155 || yamunā [asya 69 saṃ0 ci0 dra0]- kūrmārūḍhābjahastā ca dvārasthā kalaśānvitā | indīvaradalaśyāmā surūpā yamunā tathā || 156 || tumburuḥ [asya 70 saṃ0 ci0 dra0]- sitaṃ saumyaṃ vṛṣārūḍhaṃ jaṭāhīndutridṛgyutam | dvīpicarmadharaṃ kuryādvīṇāhastaṃ ca tumburum || 157 || mātṛṇāmādito nityaṃ śūlahastamathāpi vā | anantaraṃ tu mātṛśca brahmāṇyādyāstu sapta ca || 158 || brahmāṇī [asya 71 saṃ0 ci0 dra0]- gaurīṃ caturmukhīṃ pīnāmakṣamālāsruvānvitām | kuṇḍyājyapātriṇīṃ vāme brahmāṇīṃ haṃsasaṃsthitam || 159 || rudrāṇī [asya 72 saṃ0 ci0 dra0]- trinetrāṃ śūlahastāṃ ca jaṭākhaṇḍendumaṇḍitām | kapālamālinīṃ śuklāṃ rudrāṇīṃ vṛṣasaṃsthitām [k, kh, g: vṛṣabhasthitām] || 160 || p. 111) kaumārī [asya 73 saṃ0 ci0 dra0]- raktāṃ śaśidharāṃ devīṃ raktamālyāmbarānvitām | śikhipṛṣṭhasamārūḍhāṃ kaumārīṃ skandarūpiṇīm || 161 || vaiṣṇavī [asya 74 saṃ0 ci0 dra0]- cakraśaṅkhagadāpadmacaturhastāṃ [mū, a, g, gh: cakrakhaḍga] ca tārkṣyagām | śyāmāṃ surūpiṇīṃ kuryādvaiṣṇavīṃ vanamālinīm || 162 || vārāhī [asya 75 saṃ0 ci0 dra0]- kṛṣṇāṃ pīnodarāṃ krūrāṃ śūkarāsyāṃ nakāyikām | suvastrāṃ yauvanodbhinnāṃ nāryābharaṇabhūṣitām || 163 || vārāhīṃ mahiṣasthāṃ tu madirādaṇḍadhāriṇīm | khaḍgakheṭakasaṃyuktāmathavāpi caturbhujām || 164 || indrāṇī [asya 76 saṃ0 ci0 dra0]- sahasrākṣāṃ gajārūḍhāṃ hemābhāṃ vajradhāriṇīm | indrāṇīṃ sarvasiddhyarthaṃ vastrālaṅkārasaṃyutām || 165 || cāmuṇḍā [asya 77 saṃ0 ci0 dra0]- gartākṣīṃ kṣīṇadehāṃ tu kṣāmakukṣīṃ bhayaṅkarīm | vivatāsyāṃ tu daṃṣṭrogrāṃ śave vā kauśike sthitām || 166 || ([cāpāntargato'yaṃ ślokaḥ mūla pustake nāsti] lelihānāṃ suraktāṅgī [kh, g: suraktākṣīṃ] jvalatveśābhimaṇḍitām | p. 112) dvīpevarmāmbarā kruddhāṃ cāmuṇḍāṃ muṇḍamālinīm || 167 ||) mātṛrūpāṇi [eṣāmudāharaṇāni 78 taḥ 86 paryantāni citrāṇi draṣṭavyāni]- jaṭilāṃ vartulatryakṣāṃ caturbāhuṃ ca bibhratīm | kapālaṃ katarīṃ yāmye pāśaṃ śūlaṃ ca vāmake || 168 || kapālakatarīyuktāṃ dvibhujāṃ vāpi piṅgalām | mātṛsthāne'thavaikāṃ vā tadante ca gaṇeśvaraḥ || 169 || kapālakartarīśūlapāśa bhṛdyāmyasaumyayoḥ | gajacarmabhṛdūrdhvābhyāṃ ṣaḍdoḥ syādrudracarcikā [citrapustake mahālakṣmī vidyate rudracarcikaiva samucita iva pāṭhaḥ | 78 citraṃ draṣṭavyam |] || 170 || saiva cāṣṭabhujā devī śiroḍamarukānvitā | tena sā rudracāmuṇḍā [rudracāmuṇḍāyāḥ 79 saṃ0 citraṃ dra0 |] nāṭye [nāṭyeśvaryāḥ 80 saṃ ci0 dra0 |]śvaryatha nṛtyatī || 171 || iyameva mahālakṣmī [mahālakṣmyāḥ 81 saṃ0 ci0 dra0 |] rūpāviṣṭā caturmukhī | nṛpājimahiṣebhāṃśca khādantī cet kare sthitān || 172 || naramuṇḍakarānyatra śeṣadoḥ su ca pūrvavat | ekāsyā śvetavarṇa ca śvetābharaṇabhūṣitā || 173 || pūrvarūpakasaṃpannā nṛtyantī nātiraudrikā | daśabāhu [kh: śatābāhu] strinetrā ca śastrāsiṃ ḍamaruṃ nṛkam || 174 || p. 113) bibhrato [asyāḥ 82 saṃ0 ci0 dra0] dakṣiṇe haste vāme ghaṇṭāṃ ca kheṭakam | khaṭvāṅgaṃ ca triśūlaṃ ca siddhacāmuṇḍikāhvayā || 175 || siddhayogeśvarī devī sarvasiddhipradāyikā | etadrūpā bhavedanyā pāśāṅkuśayutāruṇā || 176 || bhairavyā [asyāḥ 83 saṃ0 ci0 dra0 |] khyopaviṣṭā tu bhujadvādaśabhūṣitā | vetālaśākinīgṛdhrakākolūkaśivākulā || 177 || etāḥ sarvā śmaśānasthā mahāmāṃsāgrabhojanāḥ | ādyāṣṭakamidaṃ khyātaṃ śeṣabhedastu vistaraḥ || 178 || kṣāmā śivāvṛtā vṛdvā dvibhujā vivṛtānanā | danturākṣemakarī syādbhūmau jānukarāsthitā || 179 || yakṣiṇyastu [asyāḥ 84 saṃ0 ci0 dra0 |] pradīrghākṣyaḥ śākinyo [asyāḥ 85 saṃ0 ci0 dra0 |] cakradṛṣṭayaḥ | eṅgā (?) hāsyā mahodaryo rūpiṇyo'psarasaḥ [atraiva kvaciccaṇḍaḥ ityāpi pāṭhaḥ citrapustake] sadā || 180 || atharudragaṇāḥ tatrādau yogeśvaraḥ [yogeśvaravīreśvara caṇḍeśvarāṇāṃ citrāṇi vartante kramaśaḥ 87, 88, 89, saṃ0 ci0 dra0 |]- nāsādṛṅmuṇḍitaśmaśruḥ praśānto yogapaṭṭavān | yogeśvaroratha vīraśca ardhacandrāsane sthitaḥ || 181 || savyāṅgulivṛtāṅguṣṭhaṃ vāmamākuñcitāṅgulim | badhdvā vinyasya hṛdaye'thavottānakaradvayam || 182 || p. 114) śvetastryakṣo dvibāhuśca jaṭī ṭaṅkākṣamālikaḥ | pracaṇḍo daṇḍadhārī ca kāryaścaṇḍeśvaro mahān || 183 || gaṇe [asya 90 saṃ0 ci0 dra0 |]- gaṇeśaḥ puruṣākāro gajakarṇo gajānanaḥ | mahodaro vṛhaddeha ekadantastrilocanaḥ || 184 || ghanakāyo bṛhacchuṇḍo gāḍhajaṅdyorujānukaḥ | divyāmbaradharaḥ kāryo nāgayajñopavītavān || 185 || caturdaśāṅgulaṃ tasya vistāreṇānanaṃ śubham | ṣoḍaśāṅgulakaṃ dairghyācchuṇḍaṃ ṣaḍtriṃśadaṅgulam || 186 || arkāṅgula [mū: ardhāṅgula] pṛthugrīvā tryaṅgulā cocchrayeṇa tu | pīnaḥ samunnatoraskaḥ kartavyo gaṇanāyakaḥ || 187 || sagartā [kh: agartā] dyaṅgulā kāryā nābhirvistarato budhaiḥ | kaṇṭhaguhayāntaraṃ kāryaṃ samaṃ dvātriṃśadaṅgulam || 188 || ūrujaṅghe ca kartavye pādau ca dvādaśāṅgulau | mastakaṃ niviḍaṃ vyastaṃ vāma [mū, a: vāta] kumbhasamunnatam || 189 || karṇau dṛgantavistārau bāhulyenāṅgulau matau | randhraṃ randhrāṅgulau kumbhau tanmadhye sūtramānataḥ || 190 || dantakośe [k, g: dantakoṇe] bhavettasya śuṇḍāmūlaṃ daśāṅgulam | ekaikaṃ hrāsayogena yāvadvedāṅgulasthitiḥ || 191 || chidraṃ sārdhāṅgulaṃ cāghraṃ [mū: cāpaṃ] puṣkareṇā samāṅgulam | p. 115) pañcatālapradairghyaṃ ca [k, kh: pradairghyāṅga] catustālaviveśanam || 192 || tāle tāle netrāhvaṃ [mū: netrāṅkaṃ] kṣiptvā sthaulyena vartayet | svadantaṃ [g: sudaṇḍaṃ] dakṣiṇe pāṇau vāmahaste ca laḍḍukam || 193 || paraśuṃ dakṣiṇe dadyādutpalaṃ ca tathetare [gh: tatottare] | etanmānasamāyuktaṃ sarvalokahitāvaham | gaṇeśalakṣaṇaṃ proktaṃ caturhastaṃ tu nānyathā [k, kh: stvato'nyathā; gh: tathānyathā] || 194 || heramba [asya 91 saṃ0 ci0 dra0 |]- nāgapāśadharaṃ vāme dakṣiṇe sākṣamālikam [k, kh, gh: mālinam] | bhujābhyāmadhikaṃ kuryātṣaḍbhujaṃ pūrvavacca tam [g: dvṛtam] || 195 || ebhiryuktaṃ dvihastāḍhyaṃ dakṣiṇaikaṃ prasāritam | vāmaṃ cābhayadaṃ hastaṃ śubhaṃ cāṣṭabhujānvitam || 196 || vaiśākhakaraṇairyuktaṃ nānābharaṇabhūṣitam [mū: maṇḍitam] | padmādhastāttu kartavyo mahākhu [mū, a, g, gh: mahokṣa] ścārurūpavān || 197 || sitapadmopaviṣṭaṃ tu pūrvarūpaṃ caturbhujam | ṣaḍbhujaścāṣṭabāhuśca prahṛṣṭastāṇḍavākulaḥ || 198 || gaṇeśasya tridhā rūpaṃ vighnaghnaṃ sarvasiddhidam | ādyaṃ sitaṃ gṛhe'bhīṣṭaṃ trividhaṃ suramandire || 199 || p. 116) skandhaḥ [asya 92 sa0 ci0 dra0 | atraiva ekavaktrakumārasya pṛthak citra dvayaṃ ca vartate 93, 94, saṃ0 ci0 dra0 |]- pattane nagare kāryaḥ pure vāṃtha ṣaḍānanaḥ | bhujairdvādaśabhiryuktaḥ skando mukhyaḥ surūpakaḥ || 200 || śaktiṣupāśanistriṃśataccheṣa [mū: tatado] starjanīyutaḥ | śāntyā ca dakṣiṇe haste ṣaḍbhirvāmakare tathā || 201 || śikhipicchadhanuḥ kheṭapatākābhayakukkuṭaiḥ | gauṇaḥ kṣetre'thavā ṣaḍdorekavaktraḥ praśasyate || 202 || bibhrakchattyasivajrāṇi dakṣe ghaṇṭāṃ ca kheṭakam | yathākramaṃ sadā ṣaḍbhirdakṣiṇottarapāṇibhiḥ || 203 || grāme vā yadi vāraṇye dvibhujaṃ caikavastrakam | bibhrachaktiṃ kare yāmye tāmracūḍaṃ tathetare || 204 || raktāṅgo raktavaktraśca [k, kh: vastraśca] bālarūpo'tha māṃsalaḥ | śikhyārūḍhastu śārvo'yaṃ sarvālaṅkārabhaṣitaḥ || 205 || vṛṣabha [asya 95 sa0 ci0 dra0 |]- piṅgalākhya [mū, a, kh, g, gh: piṅgalākṣa] matāduktaṃ liṅgadairghyaṃ [gh: liṅgadairghyāt | atra ka pustakasthāṭippaṇī-liṅgadairghyaṃ, dīrghavṛṣaṃ tadatmakamiti, yadravyamayaṃ liṅgaṃ tanmayaṃ vṛṣaṃ kuryādityarthaḥ |] tadātmakam | śilāhemādilohairvā vṛṣaṃ kuryādyathepsitam || 206 || na caiva śaṅkarārcāyāṃ puro matamatādiha | sādhāraṇeṣu liṅgeṣu prastāvādvihito vṛṣaḥ || 207 || p. 117) karmaitadeva tatrāpi kriyā prāntādhvayoginī | liṅgatryaṃśojhitaḥ kāryastaddvirāyativigrahaḥ || 208 || pīṭhapṛṣṭhasamo lakṣmada [k, g: lakṣādra] lopāhitalocanaḥ | śubhonmolitadṛglakṣma liṅgamastakamastakaḥ || 209 || prasiddhamanyaktadrūpaṃ tathāpyuddeśa ucyate | dairghyāccaturaśotyaśāscāṅgulaṃ tena kalpanam || 210 || mānānāṃ golakādīnāṃ tairaṅgopāṅgasaṃhatiḥ | aṣṭanetrapṛthutvaṃ syāproccaistadvaktradīrghatā || 211 || netre netra [mū: netre netre] same dairghyāttadardhaṃ vistareṇa tu | tantribhāgaṃ tu tārā syājjyotistatpañcamāṃśataḥ || 212 || netrārdhaṃ tu [mū, a, k: netradvikaṃ] bhruvoḥ sthaulyaṃ dairghyaṃ tābhyāṃ dvinetrakam | nāsāṅgulapramāvṛttā [mū: pramodvṛttā; k, kh: bhramādvṛttā] dvinetraṃ śuṣirāntaram [mū: svaśirāntaram] || 213 || ṣaḍnetravistaraṃ tatra mūle tasyordhvataḥ [mū, k, g: tasyārdhataḥ] punaḥ | pañcanetraṃ tu vistāraṃ tadūrdhva tu vivardhate [mū: vivarjayet] || 214 || netrāntaraṃ dvinetraṃ syāntrinetrau tu kapolakau | caturnetrobhayoḥ [mū, a, k, g: netre tayoḥ] pārśve vaktramānaṃ tu sandhitaḥ || 215 || karṇamūlāttu vaktrāntaṃ pañcanetraṃ prakīrtitam | tanmūle saptavistāraṃ karṇamūlasamanvitam || 216 || p. 118) karṇamūlaṃ kalādairghyaṃ caturnetraṃ kṛśāgrataḥ | aṅgulārdhasamaṃ yāvanmūlaṃ pañcakavartulam [mū: vartanam] || 217 || tanmadhye śuṣiraṃ tadvadṛjurekhā tu śaṣkulī | karṇamūlāttu nāsārdhaṃ sūtrahāsānnayetsamam || 218 || kiñcillambordhvakāyaḥ [mū, a, k, kh, g, ṅ: bhāgaḥ] syādbhanubhyāṃ śobhanaṃ tathā [mū: yathā] | śaṅkhamūla dvinetraṃ syādyathāgre netrapādakam || 219 || tadvaśmantasamaṃ [k, kh: taddhāsāntu] tābhyāmantaraṃ tu dvinetrakam | pārśvapiṇḍī dvinetrārdhaṃ ṣaḍnetrāgrāvaṭuḥ [g: śrāvaduḥ] smṛtaḥ || 220 || aṣṭanetrā smṛtā grīvā kakudaṃ ca trinetrakam [kh: dvinetrakam] | dvinetrocchrayatordhvaṃ [mū: ūrdhaṃ] syādvṛttamūrdhvaṃ [k, g: lajūṃ] yathā bhavet || 221 || kakudādho'ṣṭaneṇa [mū: dhordha-] pañcajaṅghā kalā matā | sandhirnetrādhikaḥ [mū: sadvinetrārdhika] proktaścaturnetropajaṅghikā || 222 || dvyardhanetrau [k: dyardhanetre] tu tasyādho gulphau netradvayaṃ khurau | gulphārdhaṃ khurikānetraṃ pādasyātparimāṇataḥ || 223 || daśasaptadibhirhīne nyūne [k, g: sthūla] jaṅyā tu nāhataḥ | caturdaśādi tadvaca trihīne copajaṅghrikā || 224 || netrāṣṭādaśakaṃ pṛṣṭhaṃ trinetraṃ trikaṭaṃ punaḥ | ṣaḍnetrāntastathājñeyā tasmātsyātpucchasantatiḥ || 225 || p. 119) dvinetrā pucchamūne syādagre'ṅgulasamā [gh: -daṅge-] yathā | tālatrayaṃ pradīrghaṃ syāttālārdhaṃ keśasaṃhatiḥ || 226 || daśanetrapṛthu pṛṣṭhaṃ sandhau madhye dvibhirvinā [mū: tribhirvinā] | tribhirvinā tathāgre syāddvinetraṃ kambalastvadhaḥ || 227 || kukṣideśe samākhyāto nāhaḥ syāttu caturguṇaḥ | triguṇāstu smṛto'nyatra nābhirnetradvayaṃ bhavet || 228 || dvinetraṃ vṛṣaṇaṃ tadvadvistārātpañcanetrakāḥ | jaṅghā netraṃ smṛta, sandhiḥ ṣaḍnetrā copajaṅghikā || 229 || dvinetrau gulphakau viddhi suraḥ sārdhāṅgulādhikaḥ | khurike'ṅgulimānetu pañcanetratrayaṃ vinā || 230 || tālanāhaṃ tribhirhāsātpradeśauḥ parikalpayet | pṛṣṭhagatā ca vijñeyā dyaṅgulādhāṅgulaṃ yathā || 231 || pṛthutvenāṅgulātpādādyathāgre tu gabhīratā | trimukhā trikalāhāsaḥ pṛṣṭhataścopajaṅghikā || 232 || yadyathā labhate śobhāṃ yattathāṅgāni kārayet | viśvakarmātpunaścānyaṃ vṛṣaṃ vakṣyāmi lāghavāt || 233 || jīvadairghya samanāhaṃ tadardhaṃ tasya vistaram | kṣetraṃ vedāsrakaṃ kṛtvā navabhāgānprakalpayet || 234 || navāṃśaistu [kh: navāṅgaistu] bhavetpīṭhaṃ tricaturbhistu jaṅghikā | tribhāgairagrato [mū: rurdhvato] jaṅghā bhāgaikaṃ tūrdhvato haret || 235 || adho'dhaṃśāśaṃ [g: mukho'rdhāśaṃ; gh: ardhāśaṃ ca] tato hṛtvā sārdhāśenasya nāsikā | p. 120) hṛtvā [mū: kṛtvā] bhāgadvayaṃ cordhvaṃ kāryaṃ nāsālalāṭakam || 236 || koṇamūtrahṛtārdhāṃśauṃ [kh: kṛtārdhāṅgo] śeṣārdhe śṛṅgamādiśet | tadadhoṃśāttathā luptvā karśoṃ kṛtvā tu śṛṅgavat || 237 || ṛtusārdheṣu [mū: sārdhe tu] sārdhāgnibhāgāṃstu kramaśo haret | karṇādhaḥ koṇasūtraṃ tu dantordhvārdhahareddhruvam || 238 || dvyardhābhyā caivabhāgena cūḍaṃ kuryā dvicakṣaṇaḥ | sārdhabhāgadvayenaiva pṛṣṭhasya parikalpanam [k: parikalpanā] || 239 || karṇasūtrārdha bhāgena śroṇī pucchoparisthitā | bhāgoṃ'śaṃ gṛhnya cādhoṃśe tyaktvārdha koṇāsūtrataḥ || 240 || tathaiva koṇasūtrārdhabhāgaṃ ṭaṅkaṃ prakalpya ca | sphicaṃ pucchaṃ sakeśaṃ ca vartayenmatimānnaraḥ || 241 || kroḍaṃ sārdhāṃśataḥ [mū: kroḍasārdhāśataḥ] kukṣiṃ khura [gh pustake- khuraśabdasyasthāne kṣuraśabdo vatate sarvatra] yorantare khuram | jānurandhraṃ tathā sakthisandhiṃ jaṅgā khuraṃ budhaḥ || 242 || trinetraṃ kambalopetaṃ ghaṇṭācāmarabhūṣitam | jñātvā lakṣmaṃ prakurvīta vṛṣaṃvṛṣa bharupakam || 243 || nandī [asya 96 saṃ0 ca0 dra0 |]- yuvā tryakṣo jaṭācīra [k, kh: jaṭhādhārī] (ro?) raktakāyo dvibāhukaḥ | sākṣamālī triśūlī ca nandīśo dvārapālakaḥ || 244 || p. 121) mahākālaḥ [asya 97 saṃ0 ca0 dra0 |]- caturbāhurviśālāsyaḥ [gh: viśālākṣaḥ] pīnāṅgaśca manoharaḥ | kūrcavān piṅgakeśaśca muṇḍamālī trilocanaḥ || 245 || tatkare'siṃ nṛka yāmye śūlaṃ kheṭaṃ ca vāmake | kṛṣṇagātro mahākālo dvāre vai vāmataḥ sthitaḥ || 246 || bhṛṅgiḥ [asya 98 saṃ0 ca0 dra0 |]- kṛśaḥ śirāvanadvāṅgastvasthicarmāvaguṇḍitaḥ | vṛddharūpaḥ śikhī hṛṣṭaḥ kṣāmakukṣiḥ supāṇḍuraḥ || 247 || trinetraḥ śūlapāṇiśca kaupīnī ghṛṣṭakūrcakaḥ | bhṛṅgirīṭīgaṇāścaiva nṛtyannityaṃ śivāgrataḥ || 248 || kūṣmāṇḍaḥ [asya 99 saṃ0 ca0 dra0 |]- tryakṣaḥ śveto'tikharvaśca sthūlamūrdhāṅgakukṣikaḥ | daṇḍī karaṇḍakopetaḥ kūṣmāṇḍaḥpūrvamānataḥ || 249 || gaṇamūrtiḥ [gaṇasya citraṃ nāsti |]- nānārūpadharāścānye vīrabhadrādayo gaṇāḥ | kāryāste gajagokarṇā nānāvaktrā mahodarāḥ || 250 || ghaṇṭeśaḥ [asya 100 saṃ0 ca0 dra0 |]- ugratejā sito raudraḥ karālo raktadṛktrayaḥ | lelihānaḥ susaṃkruddho jaṭākhaṇḍendumaṇḍitaḥ || 251 || p. 122) daṃṣṭrākarālaḥ pīnāṅgo bṛhannādyoccasaṃsthitaḥ [k, kh: dyordhvasaṃsthitaḥ] | aṣṭādaśa bhujo bhīmo jvaladāyudhapāṇikaḥ || 252 || vajrāsidaṇḍacakreṣu musalāṅkuśamudraraiḥ | ninghandakṣiṇāhastaiśca pāparogamadhaḥ sthitam || 253 || tarjanīṃ kheṭakaṃ śaktiṃ kapālaṃ pāśakārmukam | ghaṇṭākuṭhārakaṃ vāmaiḥ vibhṛddvābhyāṃ triśūlakam || 254 || ghaṇṭākarṇo vidhātavyo ghaṇṭābharaṇabhūṣitaḥ | ghaṇṭāmālākulo devaḥ puṇḍarīkājināmbaraḥ || 255 || ādityaḥ [asya 101 saṃ0 ca0 dra0 |]- ekacakro ratho divyastārkṣyāgraja[mū, a, k, kh: nuja]susārathiḥ | turagaiḥ saptabhiryukta ūrdhvaṃ tatrāsthito raviḥ || 256 || lampākaśca vipākaśca śvetaśca śaṅkhanandanaḥ | kapilo hemabhadraśca bhavaseno hayāḥ kvacit || 257 || gāyatrī bṛhatī coṣṇig jagatī triṣṭuveva ca | anuṣṭuppaṅktirityuktāśchandāṃsi harayo raveḥ || 258 || bṛhadvakṣaḥ suraktaśca khelāvān vā mukuṭyatha | sahasrāṃśurmahātejā maṇikuṇḍalamaṇḍitaḥ || 259 || kūpusāṅghriḥ [mū: kakupāṅghriḥ; k, kh: kupupāṅghira] samīpāsiḥ kavacacchannavigrahaḥ | (1) sanālapatre rājīve bibhratskandhe kare kramāt || 260 || daṇḍī taddakṣiṇe gauraḥ sthūlatundilakūrcavān | masībhājanalekhanyau dhārayanhastayordvayoḥ || 261 || p. 123) piṅgalo vāmapārśvetu pratihāraśca daṇḍat | bālavyajanadhāriṇyau rājñīchāye [saṃjñāchāye, iti sādhu pāṭho bhavet |] tu pārśvayoḥ [mū, a, g: pārścataḥ] || 262 || ālīḍhakaraṇasthātu sandhyā cāpakarānvitā | ākṛṣṭakaṇabāṇāca pārśce dakṣiṇake sthitā || 263 || vāme caiva tathā vidyā madhyataḥ sarvatomukhī | athavāśvasamārūḍhaḥ kārya ekastu bhāskaraḥ || 264 || dvādaśadhādityaḥ [eṣāṃ citrāṇi na santi, kevalaṃ dvādaśakoṣṭheṣu dvādaśādityanāmanyeva nirṣṭini |]- agre dhyānaraskandho'rdhābjabhṛcchāntido'bhayī | madhye kuṇḍayakṣamālāvān pūrvārdhe[k, kh, gh: mūrdhnyardha]vedikākaraḥ || 265 || tarjanyasisapustaḥ syādādityo'tha mahāruciḥ | anye yamādivanyahyantā[k, kh, g, gh: rakṣāntā]ścaturhastā dviṣaḍdale || 266 || varadādyabjina [mū, a, k, g: dhyakṣinaḥ] sarce dikpālāstrakarāḥ kramāt | mudgarasṛṇicakrasrugbhuṃto[mū: srugvanto]'gnyādividiksthitāḥ || 267 || varuṇaḥ sūryaṃnāmā ca sahasrāṃśustathāparaḥ || 268 || raviṃścai[g: haviḥ]vātha parjanyaḥ sraṣṭā mitro'tha jiṣṇukaḥ | eter'kā dvādaśa jñeyā meṣādi [gh: jhaṣāni]rāśisaṃsthitāḥ || 269 || p. 124) kṛṣṇo rakto manāgraktaḥ pītaḥ pāṇḍurakaḥ sitaḥ | kapilaḥ pītavarṇaśca śukābho dhavalastathā || 270 || dhūmro nīla iti jñeyā varṇā eṣāṃ yathākramam | iḍā suṣumnā viśvārcirbindu saṃjñā pramardinī || 271 || praharṣiṇī mahākālī kalpikā ca prabodhinī | nīlāmbarā dhanāntaḥ sthā amṛtāhvā ca śaktayaḥ || 272 || varuṇādikramā jñeyāḥ śaktayo dvāyaśaiva tu | svadevarupavarṇāṃstāḥ kesarāgreṣu vinyaset || 273 || dvidhā mārtiṇḍaḥ [asya 103, 104 saṃ0 ci0 dra0]- mārtaṇḍaḥ pūrvavatkārya [kh: vajjñeyaḥ] ścaturbāhurviśeṣataḥ | dakṣiṇo śūladhārī ca vāmahaste kapālabhṛt || 274 || śūla[k, g: hala]ṅkāsibhṛtsavye halapāśakapālakam | dhārayannitare haste dvābhyāmabjau karānakaiḥ || 275 || vyomaḥ [asya0 105 saṃ0 ci0 dra0]- vyomaṃ sūryāgrataḥ [kh: sūryāśritaḥ] kuryācchṛṅgairdvāśabhiryutam | caturbhiraṣṭabhirvāpi madhye'bje'ṣṭada[so'ṣṭa]lānvitam || 276 || jīvatulyapṛthucchrāyaṃ kṛtāsraṃ ṣoḍaśāṃśakam | p. 125) vedāṃśapātanātkoṇa marṭāśairatha kambalam [kh: kandharam] || 277 || dvidvayeka[mū, a: siddhayeka]dvayedyekapakṣadvi[kh: pakṣārdha; gh: pakṣādi]yugāṃśauḥ [kh: yatīśaiḥ] ṣoḍaśocchritaiḥ | tryaṃśapraveśanātkaṇṭhādekaikanirgamaṃ khuram || 278 || kumbhaṃ kramātpaṭīṃ caiva galakaṃ kaṇṭhapaṭṭikām | ghaṇṭāṃ ca mekhalāṃ caiva kuryāchṛṅgāṇi koṇataḥ || 279 || revantaḥ [asya0 106 saṃ0 ci0 dra0]- aśvārūḍho yuvā kāryo [gh: yuvākāro] dvikaraścārūgātrakaḥ | kupusīmālakācchanno [mū, a, g: golakācchanno] (?) raktāṅgo bhūṣaṇānvitaḥ | vāme lasvanapāṇiḥ [k: valanayāṇiḥ]syā ddakṣiṇe madyapātradhṛk [mū: pātrakam] | prālambyāsakta [mū: pālambyāyya] revanta [gh: revantu]śchatradhārādibhiryutaḥ || 280 || raviparivāraḥ [asya citrodāharaṇaṃ nāsti]- raktakāyā mahātejā dvibhujaḥ khaḍgapadmadhṛk | nānāratnasuveśāḍhyā [gh: sukhesyāḍhyā]ścaṇḍatejāḥ svabhāvajāḥ || 281 || navagrahabhūrtayaḥ [eṣāṃ citrodāharaṇāni citra saṃkhyā 107 taḥ]- prāgrūpaṃ [k: prāṅmūkhaṃ] kevalaṃ kuryādgrahāṇāmagrato ravim | p. 126) somaṃ saumyaṃ tathā śvetaṃ kuṇḍikājāpyamālinam || 282 || piṅgākṣaṃ bhānvitaṃ raktaṃ kujaṃ śaktyakṣamālinam | budhaṃ śyāmaṃ yuvānaṃ ca rūpiṇaṃ cāpapāṇinam || 283 || vṛddhaṃ gauraṃ guruṃ pīnaṃ [mū, a, kh, g, ṅ: pītaṃ] sākṣamālaṃ sakuṇḍikam | yāmyekākṣaṃ sitaṃ śukraṃ kuṇḍikāmantramālikam || 284 || kṛṣṇaṃ paṅgumadhodṛṣṭiṃ khiṅkhirījāpyamālinam [li. pu.: śaṅkhijī; gh: khiṅkhirītu] | vyāvṛttāsyaṃ sahāsyaṃ ca piṅgabhrūśmaśrulocanam || 285 || ardhacandrakaraṃ rāhumardhadehaṃ suraktakam [k, g: suvaktrakam] | triphaṇaṃ [mū, a, k, kh: triphalaṃ] dhūmravarṇābhaṃ naranāgārdharūpiṇam [gh: naraṃ] || 286 || dīptakhaḍgadharaṃ [k: dīpakhadga; kh: khadgaṃ dīpa] ketumathavāpi kṛtāñjalim | etāṃstu dvibhujānsarvānbhūṣaṇāmbarasaṃyutān || 287 || hayaṃ grāhaṃ mayūraṃ ca śvahaṃsau bhekarāsabhau | śakaṭaṃ medhameteṣāmadho yānaṃ kramātsadā || 288 || aṣṭanāgamūrtayaḥ [eṣāṃ citrodāharaṇāni citrasaṃkhyā 116 taḥ 123 paryantāni krameṇa iṣṭavyāni |]- ananto raktakāyaśca śiraḥ paṅkajamaulikaḥ | sitaḥ sahasrabhogo hīśvaraḥ [mū, a: hī śiraḥ] kuvalayānvitaḥ || 289 || raktāṅgaḥ [gh: raktāhvaḥ] svastikopetaḥ sutejāstakṣako mahān | kṛṣṇaḥ karkoṭakaḥ kaṇṭhe śulkarekhātrayānvitaḥ || 290 || p. 127) raktapadmanibhaḥpadmaśiraḥ śuklaḥ subindumān | śaṅkhavarṇo mahāpadmo mastake kṛṣṇaśūladhṛk [k: śūlakam] || 291 || hemābhaḥ śaṅkhāpālaḥ syātsitarekhādharo gale | kuliko raktadehastu candrārdha [g: candrārka] kṛtamastakaḥ || 292 || eṅgā [gh: brahmā] (?) dvibāhataḥ saptaphaṇā maṇisamanvitāḥ | akṣasūtradharāḥ sarve kuṇḍikāpucchasaṃyutāḥ || 293 || pañca bhogāstri bhogā [k: bhogaphaṇāgā] vā teṣāṃ jāyāsutādayaḥ | bhṛtyāścaikaphaṇāḥ kāryāstadrūpā maṇivarjitāḥ || 294 || manasā [asya0 124 saṃ0 ci0 dra0]- saptabhogāsitā saumyā dvibhujā sarpadhāriṇī | hārakuṇḍalakeyūraiḥ sadābhara[k: sarvābharaṇa]ṇabhūṣitā || 295 || ghaṭapadmopaviṣṭā vā varado dhyānatatparā | īdṛśī manasā kāryā śrīkaṇṭhamanasambhavā || 296 || jaratkāruḥ [asya0 125 saṃ0 ci0 dra0]- dvibāhulambakarṇaśca jaratkāruḥ kṛśodaraḥ | yogapaṭṭāvṛto'bjasthaḥ kuṇḍikā cākṣasūtrabhṛt [mū, a, k: dhṛk] || 297 || manasāparivāraḥ [asya0 126 saṃ0 ci0 dra0]- phaṇaikacāruraktāṅgā dvibhujāḥ śiśurūpiṇaḥ | nānālaṅkārasaṃyuktāvutpalamaṇi bhṛtkarau || 298 || p. 128) svaṅgadevī [asya0 127 saṃ0 ci0 dra0]- śyāmalāṅgī ghanoraskā [gh: dhanoruṣkā] saptabhogā caturbhujā | sudṛṣṭā [g: sukṛṣṇā] jalpamānā ca svotsaṅge putradhāriṇī || 299 || parṇavalli [gh: parṇivelli] dharā pāṇau nānālaṅkārabhūṣitā | padmā [gh: parṇā] nandanapadmastha svāṅgādevī [gh: suṅgādevī] prakīrtitā || 300 || nakṣatrāṇi [eṣāṃ citrodāharaṇāni citrasaṃkhyā 128 taḥ 154 paryantāni krameṇāśvinyādinakṣatrāṇāṃ citrāṇāṃ draṣṭravyāni tāni caprāyeṇa lakṣaṇe na sammilitāni |]- hayebhakṣāgatāgāśva śvaśūkarasamānanāḥ | basukokakapidvikṣa [gh: dvikka] vyāghravyāghrāsyakaṃ kramāt || 301 || lulāyayugmaharyaṃkṣasiṃhamārjāravaktrakam | rakṣodvitayakumbhīra [kumbhīraḥ nakrābhidhojalavaraḥ | kintvasya citrodāharaṇe śukābhidhaḥ; pakṣiveśeṣo vartate | ślokānusāreṇa nakrābhidho jalacara viśeṣa eva bhavitumarhati |] sarpacakrāsyakaṃ [k, kh: nakrāsyakaṃ] ca bham || 302 || mṛgaṝkṣakharoṣṭrāsyamaśvinyādi dvido'nṛju | aśvinau ca yamo vahniḥ prajendrenduharo'ditiḥ || 303 || guruḥ sarpaḥ pitāyoniraryamā savitā kramāt | p. 129) tvaṣṭā vāyuḥ surendro'gnirmitrendrau yāvatpāmpatiḥ [mū: yātudhāmpatiḥ] || 305 || viṣṇurvasurajaikādipādahirbudhna [gh: rajaikādyahirbudhna] pūṣakāḥ || 306 || rāśayaḥ [eṣāṃ citrodāharaṇāni citrasaṃkhyā 155 taḥ 166 paryantāni draṣṭavyāni |]- matsyau dvau ca bhavenmīno riktakumbho naro ghaṭaḥ | pumān gadī savīṇā ca yoṣitta [k, kh, gh: yoṣicca] nmithunaṃ dhanuḥ || 307 || aśvajaṅgho naraścāpī mṛgavaktro naro ṛṣaḥ [kh: davaḥ; gh: jhaṣe] (1) | strī naustholkāsibhṛtkanyā tulādhāro narastulā || 308 || meṣādyāḥ pañca caivānye [gh: evādye] svanāmatulyarūpakāḥ || 309 || indraḥ [asya0 167 saṃ0 ci0 dra0]- sahasrākṣo gajārūḍho vajrahasto cca [kh: hastodhva] bāhukaḥ | hemābhaḥ sakirīṭaśca devarājaḥ surāvṛtaḥ || 310 || agniḥ [asya0 168 saṃ0 ci0 dra0]- piṅgabhrūśmaśrukeśākṣaḥ pīnāṅgajaṭharo'ruṇaḥ | chāgasthaḥ [asya sthāne mṛgo vartate citrapustake] sākṣasūtrograḥ saptārciḥ śaktidhārakaḥ || 311 || yamaḥ [asya0 169 saṃ0 ci0 dra0]- īṣatpīto [gh: ṣaddīno] yamaḥ kāryo daṇḍahasto bhayaṅkaraḥ | raktahṛkpāśabhṛtkṛṣṇo mahiṣasthogradūtavān || 312 || p. 130) niṛtiḥ [asya0 170 saṃ0 ci0 dra0]- daṃṣṭrāvān raktadṛkkruddho nirṛtirbikṛtānanaḥ | puṃsthita khaḍgahastaśca nīlābho rākṣasāvṛtaḥ || 313 || varūṇaḥ [asya0 171 saṃ0 ci0 dra0]- makarasthaḥ sitaḥ saumyaḥ pāśahasto mahodaraḥ | sarvābharaṇasaṃyukto varūṇaḥ pītavastrabhṛt || 314 || vāyuḥ [asya0 172 saṃ0 ci0 dra0]- pīno [gh: pīto] gauro'thavā śyāmaḥ kuñcitabhrūścalātmakaḥ | raktakṣo [gh: raktāsyo] raktavāsaśca mṛgasthaścaṅkuśī dhvajī || 315 || kuberaḥ [li. pu.: vaiśravaṇāḥ]- meṣasthito ghanaḥ saumya pīto yakṣāvṛto gadī | dhaneśo varadaḥ kāryo nānābharaṇamaṇḍitaḥ || 316 || īśanaḥ [asya0 173 saṃ0 ci0 dra0]- tryakṣaḥ sito jaṭī śulī vṛṣastho'sthivibhūṣitaḥ | īśāno'hīndubhṛccaite lokapālā dvibāhavaḥ || 317 || viśvakarmā [li. pu.: lokapālamūrtayaḥ| asya0 174 saṃ0 ci0 dra0 | asya0 175 saṃ0 ci0 dra0]-] dvibhujaḥ pītadehastu [asya0 175 saṃ0 ci0 dra0] jaṭādhārī kajāsanaḥ | viśvakarmā sadā gauro jñānamudrākṣasūtrabhṛt || 318 || p. 131) hanumān [asya0 176 saṃ0 ci0 dra0]- vivṛtārūṇavaktraśca ūrdhvapucchordhvamūrdhajam | ālīḍhakaraṇāsaktaṃ mahākāyaṃ subhīṣaṇam || 319 || dīrghadaṃṣṭrānakhairyuktaṃ piṅgākṣaṃ [gh: piṅgāṅgaṃ] bhūṣaṇānvitam | pītadhvajadharaṃ vāme tarjanīṃ vā hṛdagrataḥ || 320 || prasāritabhujaṃ kuryādadrihastaṃ tu dakṣiṇe | saṃpīḍya rākasān padbhyāṃ muñcannādaṃ[mū, a, kh, g: padbhyāmuccapādaṃ]marutsutam || 321 || kinnaraḥ [bahuvacanānto'yaṃ śabdaḥ likhita prastakeṣu | asya0 177 saṃ0 ci0 dra0]- eṅgrā (?) yakṣāṅghrikāḥ kāryā vīṇāhastāśca kinnarā | skandhayakṣānvitā nityaṃ kartavyā yoṣidanvitāḥ || 322 || vidyādharaḥ [asya0 178 saṃ0 ci0 dra0]- yakṣānvitāntarikṣasthāḥ khaḍgahastāḥ surūpiṇaḥ | mālābhṛto'thavā hṛṣṭāḥ khasthā vidyādharāḥ sadā || 323 || pretavetālaḥ [li. pu: pretavetālau | asya0 179 saṃ0 ci0 dra0]- dīrghāḥ khaḍgadharāḥ kṛṣṇāḥ piśācā durbalāṅgakāḥ | piṅgavarvara[mū: carcara]keśāśva vetālā vikṛtānanāḥ [g: vibṛtānanāḥ] || 324 || kṣetrapālaḥ [li. pu: kṣetrapālāḥ | asya0 180 saṃ0 ci0 dra0]- babhru keśogradaṃṣṭrāsyāḥ kṛṣṇavarṇā bhayaṅkarāḥ | p. 132) kapālamālinaḥ śūladhārīṇaḥ kṣetrapālakāḥ || 325 || kinnarādyāḥ [eṣāṃ (kinnaragaṇānāṃ) citrodāharaṇāni citrasaṃkhyā 181 taḥ 189 paryantāni prāyeṇa draṣṭavyāni |]- godhājagṛghravaktrāśca śivāsūcīmukhāstathā | kṛśā mahodarāḥ pretā khalva[g: khalu]gallāśca lomaśāḥ || 326 || yoginyaḥ [pāṭho'yaṃ likhitapustakeṣu nāsti | atroktacatuḥ ṣaṣṭiyoginīṣu ilā, līlā, layā, lolā, laṅkāḥ laṅkeśī, lālasā, vimalā, etāsāṃ citrodāharaṇāni na dṛśyante gaṇanāyāmapi catuḥ ṣaṣṭisaṃkhyātaḥ adhikaṃ vartate |]- yoginyaṣṭaṣṭākaṃ vakṣye aindryādīśāntacakravṛt [mū, a, g: cakravat] | svāṅgavarṇadharāḥ sarvā yathoktaṃ brahmayāmale || 327 || akṣobhyā ṝkṣakarṇīca rākṣasī kṣaṇapā kṣayā | piṅgākṣī cākṣayākṣapā [gh: kṣeya] ilā līlā layā tathā || 328 || lolā laṅkātha [g: sakṣātha] laṅkeśī lālasā bimalā punaḥ | hutāśā ca viśālākṣī huṅkārā vaḍavāmukhī || 329 || hāhāravā mahākrūrā krodhanā tu bhayānanā | sarbajñā taralā tārā ṛgvedā tu hayānanā || 330 || sārākhyā rasasaṅgrāhī saravā [gh: sabarā] tālajaṅghikā | raktākṣī suprasiddhā tu vidmujjihvā karaṅkiṇī || 331 || meghanādā pracaṇḍogrā kālakarṇī varapradā | p. 133) candrā candravalī caiva prapañcā pralayāntikā || 332 || vicuvaktrā piśācī ca piśitāśā ca lolupā [k: calālayā] | yamanī tapanī caiva vāmanī vikṛtānanā || 333 || vāyuvegā bṛhatkukṣī vikṛtā viśvarūpikā | yamajihvā jayantī ca durjayā ca yamāntikā || 334 || viḍālī revatī caiva pretanā vijayāntikā | catuḥ ṣaṣṭiriyaṃ devyā mūrtibhedā nigadyate || 335 || pūrvāṣṭakā [āsāṃ 190 taḥ 197 saṃ0 ci0 krameṇa draṣṭa0]- vajrāsyabhayabhṛdyāsye kaṃkheṭaphalabhṛttataḥ | hemābhā bhūṣaṇāḍhyā syādakṣobhyā karisaṃsthitā || 336 || ṛkṣakaṇyatigaurā [kh: dakṣakarṇāti] ca kambubāṇābhayāvahā | dhanuḥ kapābhṛtsaumye ṝkṣasthā tarjanīyutā || 337 || karābhyāṃ mastakasyordhvaṃ pretabhṛddhastapādayoḥ | pretasthā rāghasī gaurī kārdhakatarikānvitā || 338 || kṣapaṇā campakābhā ca dakṣiṇe mudgarāṅkuśam | kapālaṃ ca phalaṃ saumye dhatte kubjanṛsaṃsthitā || 339 || kṣayā kūrmasthitā gaurī tvakṣasūtraghaṭānvitā | vāme kapālapicchī [k, kh: piṇḍī] bhṛtsarvālaṅkāramaṇḍitā || 340 || piṅgākṣī piṅgakeśī syādvabhruvarṇā hayasthitā | kauśeyapāśabhṛdyāmye vāme cāṅkuśakheṭinī || 341 || p. 134) vṛkārūḍhā la-varṇā [ra-varṇā, raktavarṇetyarthaḥ |] ca cārūrgātrākṣayā bhavet | kuṭhārāśanibhṛdyāmye saumye pāśāṅkuśānvitā || 342 || śavasthā nṛtyatī pītā śaktībhakadhanuṣkarā | yāmye ḍamaruśūleṣumastahastākṣapā matā || 343 || āgneyāṣṭakā [āsāṃ citrodāharaṇāni 198 taḥ 205 saṃ0 ci0 dra0 |]- śaktikhadgadharā tryakṣā vāme kheṭakapālinī | raktā bahirsthitā tvīlā krīḍantī dahanaiḥ saha || 344 || līlāvatī ca dakṣasthā [mū: yakṣasthā | ṝkṣasthā, iti sādhuḥ pāṭhaḥ, citre'yi bhallukāsane sthitā |] līlā raktajaṭānvitā | bibhrāṇā paṭṭiśaṃ pāśaṃ vāme mastārdhamambujam || 345 || mūṣārūḍhā layā raktā yāmye daṇḍāsidhāriṇī | kartarīkārdhabhṛdvāme tarjanyākṛṣṭasṛkkikā || 346 || katarīṃ mārjanīṃ sūryaṃ saumye picchaṃ nṛkaṃ kare | śūlaṃ ruruyutaṃ dvābhyāṃ dhatte lolā sūsārase (?) || 347 || vāme lulāyamuṇḍaṃ ca tatpaśyantyasṛgraktakam | laṅkeśorusthitā laṅkā carvantīṃ [mū: varṣantī] piśitaṃ ghanam || 348 || saphaṇā [mū, a, g: triphalā]sakakheṭendro modakāṃsi ca dakṣiṇe | śoṇā laṅkeśvarī kuṇḍe ūrdhvabālāṃ ca [mū: ūrvālācaraṇe] bibhratī || 349 || dakṣiṇe varadaścakraṃ vāme kaṃ kambujaṃ [mū, a, k, g, gh, ṅ: kambukaṃ] kare | bibhrāṇā kolagā raktā lālāsṛglālāsā matā || 350 || p. 135) dvipasthā vimalā raktā tryakṣālaṅkārabhūṣitā | kartarīkumbhabhṛdyāme saumye pāśakapālinī [kh: kadhāriṇī] || 351 || yāmyāṣṭakā [āsāṃ0 206 taḥ 213 saṃ0 ci0 dra0 |]- kṛṣṇā hutāśanājasthā jvālinī dakṣiṇe sruvā | vāme cābhayahastā syādviṣṭarājyaghaṭānvitā || 352 || śūkarāsyā viśālākṣī yoṣitskandhasthitā sitā | kartaryabhayabhṛdyāmye vāme kaṇṭākapālinī || 353 || mīnāsyā mīnasaṃsthā ca huṅkārā sākṣamālikā | musalaṃ bibhratī yāmye somye ca phalapallavau || 354 || paryaṅkā vaḍavāsyā syādaṅkābhyāṃ bibhratī śiśa | samatsya [gh: samatse]kārdhabhṛdvāme matsyamanyatra vāsitā || 355 || tarjanyabhayabhṛtsaumye [k, g: saumye ca] yāmye daṇḍakapālinī [kh: kadhāriṇī] | hāhāravā sitā krūrā rāsabhāsyā kharāsanā [mū, a, g, gh: kharānanā] || 356 || lulāyāsyā lulāyasthā mahākrūrā sitā bhavet | vāme masīghaṭīṃ pāśaṃ lekhanīdaṇḍabhṛttataḥ || 357 || māṃsakhaṇḍaṃ kare yāmye khādantī krodhanā sitā | vāme samadiraṃ pātraṃ [g: śūlaṃ] bibhratī jambuke sthitā || 358 || kṛṣṇā bhayānanā gṛghre daṃṣṭogrāsthivibhūṣitā | yāmye'syāḥ khiṅkhirīṃ (?) śūlaṃ kharparaṃ lelihānyataḥ || 359 || p. 136) naṝtyāṣṭakā [āsāṃ0 214 taḥ 221 saṃ0 ci0 dra0 |]- kaṃśūlapustabhṛdvāme muṇḍaṃ ḍamarukaṃ śabam | bibhrāṇobhājina [ibha arjinam iti cchedaḥ |] dvābhyāṃ sarvajñā pretagāsitā || 360 || jānukṣiptau karau nyasya udyantī taralāyatā [k: u/dmatī taraṇāyatā] (?) | śalaḍamaruhastā ca godhāgā taralāsitā || 361 || tārāgaṇairvṛtā tārā kṛṣṇolūka sthitā nṛkam | śavārdhaṃ bibhratī saumye śūlaṃ mugdaramanyataḥ || 362 || ṝgvedābjasthitā kṛṣṇā jñānamudrāṃca bibhratī | dakṣiṇo jāpyayāmālāṃ ca vāme pusta kamaṇḍalum || 363 || kabandhasthāsitā raudrā turagāsyā hayānanā [k: hayāsanā] | śūrpamuṇḍakarā yāmye'nyatra śephālikākabhṛt || 364 || chinnahastaśave kṛṣṇā sārā sthūlajaṭādharā | khadvāṅgaṃ rurukaṃ saumye śūlolke bibhratī tataḥ || 365 || śavasthā rasasaṅgrāhī [k: varasaṅgrāhī] nṛtyantī jaṭilāsitā | kaśūlāndhakakaṅkālabhṛdadvayo ścamavāsinī || 366 || śave tadṛgdvije pṛṣṭhe kaniṣṭhā saravāsitā ?[mū: bhavanā; kh, gh: śavarā] | vāme karoghadhāpāśaṃ[k, kh, g: dyathānāsaṃ; gh: pavānāsaṃ]ghaṇṭeśūlkadharānyathaḥ || 367 || vāruṇāṣṭakā [āsāṃ0 222 taḥ 229 saṃ0 ci0 dra0 |]- tārkṣyasthā tālajaṅghākhyā sukāntā sphaṭikaprabhā | p. 137) śaṅkhakheṭakahastogrā yāmye svastikakhaḍgabhṛt || 368 || gaṇḍāruḍhāca raktākṣī raktāpānā śaśiprabhā | gadādhvajadharā yāmye vāme pāśakapālabhṛt || 369 || vidyujjihvā sitā krūrā savye sīrakapālabhṛt [mū: kapālinī] | cakrasthā cakrakaṭṭārīdhārīṇī [kh: cakravākaśca cakrasthā] dakṣiṇe kare || 370 || grāhasthā cāmaracchatrabhṛddūtīyugasaṃyutā | kumbhapāśadharāśvetā kroḍaputrā karaṅkiṇī || 371 || candrābhā meghanādā syādkhaḍgakheṭakadhāriṇī | jalairvṛtā ghanārūḍhā taḍinmaṇḍalamaṇḍitā || 372 || nakrasthā syātpracaṇḍogrā yāmye syātkartarīphalam | kapālaṃ muṇḍamanyatra śatrughnāḥ sphaṭikatviṣaḥ || 373 || śuklā jhaṣāsanā raudrā bibhratpadmākṣasūtrakam | kālakarṇī jagatkhyātā karṇe kālavibhūṣaṇā || 374 || vṛṣadaṃśasthitā śvetā varadā rupunāśinī | kartaryabhayabhradyāmye śūla [gh: pūra] pāśadharānyataḥ || 375 || vāyavyāṣṭakā [āsāṃ0 230 taḥ 237 saṃ0 ci0 dra0]- candrā haṃsasthitā gaurī vedāsyendvarkayoḥ kramāt | kamaṇḍalukuśavyagrā cātrasūtrasruvānvitā || 376 || yāmye'bhayākṣamālābhṛccheṣe'bjadhvajadhāriṇī | candrāvalī ca hemābhā kṛṣṇasāramṛgāsanā || 377 || phalasraganvitā yāmye kambukuṇḍīdharānyataḥ | gajayānā prapañcākhyā gaurī viśvaprapañcikā || 378 || kapisthā sāndraśākhābhṛtkhāmbarā pralayāntikā | p. 138) khādantyāmraphalaṃ nityaṃ kapyāsyā gaura varṇinī || 379 || picuvaktrā mṛgavyālapiṅgalā yāmyasaumyayoḥ | bhindipālakakheṭābhyāṃ prāsāsibhyāṃ ca saṃyutā [gh: saṃyuge] || 380 || kākāsyā śyenagā gaurī piśācī raktamaṇḍitā [k, g: vaktramaṇḍitā] | kaṃ phalaṃ kartarīṃ khaḍgaṃ bibhratī saumyayāmyayoḥ || 381 || phalatūladharā vāme yāmye śastrāsidhāriṇī | kharasthā babhruvarṇa syātpiśitāśātidurbalā || 382 || nṛtyantī lolupā pītā rathasthā yāmyasaumyayoḥ | dhvana iḍamaru[gh: dhvajaṃ ḍamaru]kartaryau pāśaṃ picchaṃ ca bibhratī || 383 || uttarāṣṭakā [āsāṃ0 238 taḥ 245 saṃ0 ci0 dra0]- gadāpaṭṭiśabhṛtsaumye śūlatomariṇī tataḥ | vamanī [g: ramaṇī] puṣpakasthā syādgaurī yakṣagaṇānvitā || 384 || sarpāsyā sarpagā svaṅgī [gh: vaṅgā] gautyugrā tapanī varā | svaphaṇā[k, g: suphaṇā]yāna bhāje [k: nubhogā; kh: dhārabhāge] ca nyastahastā bhavediyam || 385 || pītā gehākhuge bhāsyā vāmanī bibhratī kare | kuṭhāraṃ laḍḍukaṃ vāme'kṣamālī panasaṃ tataḥ || 386 || śūlabhinnalulāyasya siṃhākṛṣṭaśarīriṇāḥ | jihvābhṛdvajriṇī pītā caturdorvikṛtānanā || 387 || śaṅkhapūraṇikā dvābhyāṃ nṛkābhayakarādvayoḥ | dvihaṃsavadrathasthā syāttālābhā vāyuvegikā || 388 || p. 139) bhāsasthā syādvṛhatkukṣiḥ saumye muṇḍakapālabhṛt | mahākāyā ca gauryaṅka[mū: gauryarka]kartarī bhṛnnṛkādanī || 389 || uṣṭrasthā bikṛtā gaurī bhayakṛdvikṛtānanā | tūraṃ ḍamaruṃ yāmye'syāḥ śeṣe khaṭvāṅgamastakam || 390 || kheṭaśaṅkhābjabhṛdvāme gadācakrāsibhṛttataḥ | vīndrasthā [vīndrapakṣirājaḥ] viśvarūpā syāddhemābhā vanamālinī || 391 || aiśānyaṣṭakā [āsāṃ0 243 taḥ 253 saṃ0 ci0 dra0]- musalaṃ mugdaraṃ yāmye paraśuṃ bandhanaṃ tataḥ | bibhratī yamajihvākhyā karālā mahiṣasdhitā || 392 || nṛtyantī vṛṣagā ścetā yāmye ḍamarūtūlabhṛt [gh: tūra bhṛt] | sadaityamuṇḍaśūlogrā [li. pu: sadaityaśūlamuṇḍogrā] jayantī vāmahastayoḥ || 293 || khaḍgakuntayutā [gh: kumbhīdyatā; mū: kuṇḍayutā] raudrāścāruḍhā durjayā matā | nānābhūtāvṛtā śvetā durgakānanasaṃsthitā || 294 || śūlabāṇadharā yāmye dhanuḥ śaktidharā [k, kh: karā] tataḥ | śakaṭasthātidhorāsyā kṣīravarṇā yamāntikā [mū, a: yavāntikā] || 395 || mārjārasthā viḍālī ca viḍālākṣī [kh, gh: viśālākṣī] bhavetsitā | vāme karaṃ [k, kh, g, gh: tūraṃ] ca khaṭvāṅgaṃ śūlaṃ ṭaṅkaṃ [gh: ghaṇṭaṃ] ca bibhratī || 296 || kṛśā piśācavakratrogrā pretasthā revatī [gh: potasthā raivatī] matā | triśūlayaṣṭi [k, kh, g, gh, ṅ: kaṃ śalayaṣṭi]bhṛdyāmye bhindipālagadāsibhṛt || 397 || p. 140) kundābhā pretanā tryakṣā vikṛtāsthā savasthitā | kartarīśūlabhṛtsūrye (saumye) vāme muṇḍakapālabhṛt || 398 || ścetavarṇā bṛṣasthā ca vijayā vijayapradā | śūlaṃ ḍamaruṃ yāmye'syāḥ kārdhakhaṭvāṅgadhṛk tataḥ || 399 || divyāmbaradharāḥ sarvāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ | kartavyāḥ śilpibhirnityaṃ yoginyo'śeṣasiddhidāḥ || 400 || bhairavaḥ [asya0 254 saṃ0 ci0 dra0]- bhairavaścārkahastaḥ syāccaturāsyo jaṭendubhṛt | khaḍgāṅkuśakuṭhāreṣu viśvābhayakṛdarkataḥ [gh: dakṣataḥ] || 401 || cāpatriśūlakhaṭvāṅgapāśakārdhakaro'nyataḥ | gajacarmadharo dvābhyāṃ kṛttivāso'hibhūṣitaḥ || 402 || tryakṣo daṃṣṭrākarālograḥ pracaṇḍāṭṭāṭṭahāsavān | pralayāmbudavarṇābho muṇḍakāpālamālinaḥ (kaḥ) || 403 || kūrmadharāmbupotābja[g: pātrābja]pretahṛdāsanāsthitaḥ [mū: sanasthitaḥ] | caṇḍākhyo mātṛmadhye tu saṃsthitaḥ pītakūrcabhṛt [gh: pīnakūrkhadhṛk] || 404 || khavilomāgniparyantaṃ dairghyāt khekaikabhedataḥ [k: dairghyāṣṭaikaikabhedataḥ; gh: dīrghāṣaikaikabheditaḥ] | tatṣaḍaṅgāni [g: taṃtsuta] jātyanataiḥ khānvitaṃ ca kramādyajet || 405 || mandirāṅgibalārūḍhaṃ svavarṇānugrahānvitam | nādabindvindusaṃyuktaṃ [k, g: bindusaṃyuktaṃ] mātṛnāthānta [kh: nāthāṅga]dīpitam || 406 || p. 141) saṃkṣepāddevatāmūrtiḥ kathitā vartanī mayā | guhyadevānyarūpāṇāṃ sve sve śāstre viniścayaḥ || 407 || ūrdhvāsīnāya yānasthāḥ suptā caivāntarikṣagāḥ | pañcadhā pratimāḥ khyātā mānataḥ saptadhā tathā || 408 || ekasminneva dehe syuryathāṅgāni pṛthak pṛthak | tatheśvarātsurā sarve kāryakāraṇabhedataḥ || 409 || iti lakṣaṇasamuccaye rudrādi vyaktaliṅga vartanaṃ nāma ṣaṣṭo vidhiḥ || 6 || atha saptamaḥ vyaktāvyaktaṃ pravakṣyāmi daśabhedairvyavasthitam | pañcāsyādi yathāliṅgaṃ bhavetsuvyaktapañcakam [mū, a: lakṣaṇam] || 1 || pañcāsyaṃ caturāsyaṃ ca tridvokāsyaṃ bhavetkramāt | pañcavaktramaniṣṭeṣu caturvaktraṃ sukhāvaham || 2 || trivaktraṃ śāntidaṃ nityaṃ dvivaktraṃ cābhicārikam | ekavaktraṃ syādrogaghnaṃ nādhikāmyaṃ calācalam || 3 || ekadvitrimukhaṃ vāpi prāsāde pūrvavaktrakam | caturmukhaṃ tu khādhāre [gh: mukhe sukhādhāre; k: tu prasāde] pañcāsyaṃ vā caturmukham || 4 || sitottānaṃ trinetraṃ ca maulikuṇḍala[mū: kuntala]śobhitam | liṅgamūrdhnisthita vaktramaiśānaṃ tvīśamīkṣakam [mū: vīkṣakam] || 5 || raktavarṇaṃ sutejaskaṃ tryambakaṃ maulimaṇḍitam | siṃhāsyaṃ [gh: siṃhāghraṃ] śmaśrukeśāḍhyaṃ maindraṃ tatpurūṣānanam || 6 || kṛṣṇaṃyāmyamaghorāsyaṃ [mū, a, k, g: kṛṣṇavarṇamaghorākhyaṃ] piṅgakūrca subhāsuram [mū, a, k, g: śubhāṃ śubham] | daṃṣṭrākarālaṃ vṛttākṣaṃ jvalatkeśādibhūṣitam || 7 || p. 142) vāmavaktraṃ bhavetpītaṃ saumyaṃ dhanadadiksthitam | kāntālaṅkārakeśādi [k, kh: keśāṃḍhya; g: keśāśca] tilakolakamaṇḍitam || 8 || vārūṇāsyaṃ sitaṃ sadyaścandra maulijaṭādharam | tryakṣaṃ pīnaṃ yuvākāraṃ suprasannaṃ suśobhamam || 9 || vineśānaṃ caturvaktraṃ trimukhaṃ tvajavarjitam | sadyaḥ puṃbhyāṃ dvivaktraṃ syātpuruṣeṇaikavaktrakam || 10 || tulyaviṣkambhataḥ siddhe pūjā bhāgordhva vistṛte [kh: bhāgor'dhavistaraḥ; g: bhāge'rdhavistṛte] | tatvairliṅgaṃ grahairbhakte hṛtvāmbhoṃśo vidikṣu ca || 11 || madhyasūtrodbhamā [mū: sūtrabhramā] liṅgaṃ tālapañcakaveṣṭitam | digvibhāgena tadvaktraṃ [mū: tadvaktaṃ] bhūtavedānanaṃ sadā || 12 || ajāta [mū: sujāta] vadanadravyaṃ trigolakaṃ triṣu kṣipet | tadvaddyāsye dvimātrākhyamekāsye tritrikāṅgulān || 13 || tryāsyamaṣṭādaśāṃśaiśca [mū: saptadaśāsraiśca] liṅgaṃ syādravibhāgataḥ | hṛtvā koṇeṣu randhrāṃśairliṅgaṃ ṣaṭtālaveṣṭitam || 14 || dhṛtyaṃśena dvivaktraṃ syānmadhye [gh: tu madhye] liṅgamathaindrakam | ([cāpacinhāntargato'yaṃ pāṭho g. pustake nāsti]dvābhyāṃ dvābhyāṃ ca tatrāsyaṃ liṅgaṃ saptāsyaveṣṭitam || 15 || triṃśadaṅgulavistāraṃ tālamānāsya nirgamam |) navatyaṅgulakaṃ [gh: tryaṅgulakaṃ] vṛttādekāsyaṃ pūrvavaktrakam || 16 || pūjāṃśe navadhābhakte liṅgamucce [mū, a, k, kh, g, ṅ: mūrdhve] tribhāgataḥ | p. 143) tadadhaḥṣaḍvibhāgena śivavaktrāṇi vartayet || 17 || tadvaktraṃ [kh: tadvakṣaḥ] skandhayormūlaṃ bhāgaikena galaṃ tathā | cibukoṣṭhau vibhāgena [mū, a, k, kh: ca bhāgena] nāsālalāṭastakam || 18 || kramato guṇabhāgena cārūmauliṃ tadūrdhvataḥ | liṅgapārśce dvibhāgena bhāgaṃ tyaktvā tadūrdhvataḥ || 19 || jūṭādīṃśca prayatnena pūrvoktā pratimā yathā | pañtrāsyādyekavaktrāntamayameva vidhiḥ punaḥ || 20 || vṛttākāraṃ tataḥ śeṣaṃ śiraśdvātrādikaṃ kramāt | pañcānanādikaṃ proktaṃ suvyaktamadhudanocyate || 21 || prāguktapañcavaktrāṇi sarvaiṃraṅgairyutāni ca | dvibāhūnyūrdhvadehāni viṣṇavantacaraṇāni ca || 22 || kuryāṃcca svadigīśānaṃ sākṣamālātriśūlinam [gh: śānamakṣamālā triśūlakam] | pūrvakāye pumāṃsaṃ tu mātuluṅgākṣaśalinam [k, kh: sūtritam] || 23 || yāmye'ghoramanākṣīnaṃ ghaṇṭāśūladharaṃ sadā | stryākāramuktare guhyaṃ darpaṇotpalasaṃyutam || 24 || paścime'jātaka rūpa varadābhayapāṇikam | suvyakta pañcadhāhyevamāsyovatābidhisaṃsthitam [mū: saṃyutam] || 25 || pañcadvitriyamaikena [gh: pañcācitrayamekenda] sampūrṇaṅga na tatkramāt | evaṃ niṣpādya liṅgāni piṇḍikāṃ vartayettataḥ || 26 || iti lakṣaṇasamuccaye vyaktāvyaktaliṅgānāṃ daśadhā vartanaṃ nāma saptamo vidhiḥ athoṣṭama || 7 || atha aṣṭamaḥ piṇḍikā sāmprataṃ vakṣye athāṣṭamaḥ ca trividhe śubhom | mahatyāḥ prātamāyāśca digliṅgādeśca sādhane || 1 || p. 144) piṇḍikā syādumādevī liṅgaṃ ca parameśvaraḥ | navajñāṃ kārayettasmātkadācidubhayorapi || 2 || liṅganāhapravistīrṇā ucchraye viṣṇusammitā | piṇḍikā tu samākhyātā na hīnā nādhikā śubhā || 3 || svatānaṣaṣṭhabhāgena [k, kh: svatāla] bāhulyena [gh: bāhalyena]samanvitā | mekhalā tattribhāgena khātaṃ tattryṃśahīnakam || 4 || svamānapādahīnaṃ vā trividhaṃ samudāhṛtam [mū: tadudāhṛtam] | madhye vṛttaṃ samālikhya vartayetkhātamādarāt || 5 || ([canhāntargato'yaṃ pāṭho ga pustake nāsti]bahisthaṃ mavyagaṃ caiva bāhulyaṃ [gh: bāhalyaṃ] sadṛśaṃ yathā | vṛttasūtrātsamārabhya khātaṃ vai hrāsayetkramām || 6 ||) tāvadyāvacchanairdhyā mekhalākhātamāpnuyāt | arvāg dairghyatribhāgena mekhalāvartanaṃ bahiḥ || 7 || praṇālaṃ pīṭhamadhyasthaṃ dairghye [mū: dairghya] mūlatribhāgakam | mukhe tadardhavistāraṃ tantribhāge'mbunirgamaḥ || 8 || sthaulyaṃ cāpi praṇālasya jalabhṛddalasaṃthitam | kaṇṭhādūrdhvaṃ sadā hyevamanyathā doṣadāyakam || 9 || guhyavaktrasthitaṃ nityaṃ praṇālaṃ cottaraplavam | ṣaṣṭhāṃśaveśanātkaṇṭhaścalānāṃ pañcamena vā || 10 || na vedāsrāṣṭakaṃ sarvaṃ pīṭhaṃ śvabhrasamānyathā [mū: catraṃ ca nā; g: pītaṃ putraṃ ca nā; kh: sūtrasamā] | avyakte miśrake svāṃśe [mū: bhyāṃśe; g: dyāṃśe] brahmaviṣṇu[kh, gh: viṣṇo]svarūpataḥ || 11 || p. 145) pīṭhikāvistaratryaṃśe khātaṃ tanmadhyato bhavet | liṅgasthaulyapramāṇena samāsraṃ digvidiksthitam || 12 || caturasramathāṣṭāsraṃ brahmaviṣṇuvibhāgataḥ | samantājjyeṣṭhaliṅgasya yavaiḥ ṣaḍbhirvivardhitam || 13 || ardhārdhanyūnamanyeṣāṃ kanyase [kanīyase, ityarthaḥ] dviyavaḥ sadā | liṅgavannirmalā śuddhā kartavyā piṇḍikā budhaiḥ || 14 || aṣṭāsraṃ jyeṣṭhaliṅgasya dṛśyaṃ pañcayavādhikam | śeṣāṇāṃ liṅgānāmardhārdha hrāsayedyavam || 15 || praveśaḥ ṣaḍvidhaḥ prokto brahmabhāgasya bhūtale | kāmānāṃ vasutastasya bhedān brūmaḥ samāsataḥ || 16 || vibhakte tvaṣṭadhā brāhme tridhārdhobhāga eva vā | caturbhāgaḥ samasto vā praśasyate ca pañcadhā || 17 || (ka) brahmabhāgapraveśaṃ ca jñātvā pīṭhaṃ prakalpayet | pīṭhikāyāḥ samucchrāyaṃ vikārāṃśena bhājayet || 18 || ekenāṅghrirdharāsīno jaṅghā turyāṃśake bhavet | guṇābhāge tathā kumbhaḥ kumbhapaṭṭi tu bhāgataḥ || 19 || rāmabhāgena kaṇṭhaśca tanvaṃśai[k, kh: tatvaṃśaiḥ; g: tathāṃśaiḥ]rgalapaṭṭikā | pakṣabhāge [k, kh: pakṣābhāge] jalādhāra ekāṃśe śeṣapaṭṭikā || 20 || praveśanirgamau caiva bhāgaikaikena [mū: bhāgenaikena] kaṇṭhataḥ | bāṇamatānusāreṇa kanyasī [kanīyasītyarthaḥ]tthaṃ payodharā || 21 || samāsātpnocyate cānyā pūrṇakumbhā harapriyā [kh: kumbhodarapriyā] | p. 146) ([(ka) ataḥ paraṃ k, kh. pustakayoradhiko'yaṃ pāṭhaḥ- pīṭhikāyāśca bāhulyaṃ tvāgame'ṣṭāsrakasya vai 1 cinhāntargataḥ pāṭho gh. pustake nāsti |] dyaṃśaṃ niveśayedbhūmau tribhāgaiḥ padapaṭṭikā || 22 ||) dvābhyāṃ paṭṭopa[mū, a, g: paṭṭo'tha || iti ||] paṭṭī syāddhasākhyāt [k, kh, g: tu] tribhirmatā | paṭṭopapaṭṭikā kaṇṭho galapaṭṭaṭdayupapaṭṭikā || 23 || ekaikenārthibhiḥ (?) kumbho ghaṭo'rdhāṃdevamevaḥ tu | mekhalā paṭṭikā kintu bhāgakena tadūrdhvataḥ || 24 || madhyotthaṃ (tthā) pūrṇaṃkumbhākhyā dvātriṃśatriṃśadbhāganirmitā [kh: pīṭhikā] | ucchrāyārdha tu pīṭhyāḥ (ṭhī) syādrudrabhāge dvidhā kṛte || 25 || guṇāṃśaiḥ khurapaṭṭītu dvābhyāṃ paṭṭopapaṭṭikā | tribhiraljaṃ dvipaṭṭau (hi) tu dvābhyāṃ dvābhyā tathāmbujam || 26 || hīnopahīnika kaṇṭhaḥ paṭṭa[mū: ṣaṅka]ścaivopapaṭṭikā | dvābhyāṃ dvābhyāṃ kramā[mū, a, k: tathā]tpadyaṃ sārdhāśe galanirgamaḥ || 27 || itthamevaṃ galādūrdhvamekāṃśenordhvapaṭṭikā | kaṇṭhadvayena [mū: kathadvayena] saṃyuktā ṣaḍbhiḥ padmairvibhūṣitā || 28 || padmākulābhidhāneyanuttamānāṃ sadaiva tu | samvartākhyā jalādhārā viṣṇubhāgāntamucchritā || 29 || pūrvoktanālakhātādiyuktā vṛttā prakīrtitā | liṅganāhatriveṣṭena vṛttāvyaktasya piṇḍikā || 30 || p. 147) vyaktasya tu bhavedvāpī tannāhasamadīrghatā | taddīrghatvārdhavistārāttadardhānnālakocchrayau || 31 || praṇālamānavacchubhraṃ paridhī tryaṃśamadhyataḥ | ucchraye daśadhābhakte padaṃ kumbhaṃ tathā galam || 32 || vṛtta jalāśrayaṃ laghnyā (?) ddyaṃśaṃ dyaṃśena kalyayet | khuraṃ jaṅyā ca kūrṇauṃ ca kaṇṭhaṃ caivopakaṇṭhikām [k, kh: pakarṇikām] || 33 || vṛtaṃ tatpaṭṭikāṃ caiva jalādharaṃ tathaiva [gh: dhārāntameva] ca | ekayugmaikapakṣaikayugmaikagalāṃśakaiḥ || 34 || madhyārdhānāṃ [gh: madhyarcānāṃ] bhavetpiṇḍī subhaktā dvādaśāṃśakaiḥ | ṣoḍaśāṃśakṛtocchāye jyeṣṭhānāmāsane sadā || 35 || pakṣenduyugmacandrāgnitanudyekadvisomakaiḥ | caraṇapaṭṭikākumbha paṭṭikā galapaṭṭikā || 36 || vṛttaṃ tatpaṭṭikādhāraṃ mekhalāpaṭṭikā bhavet | aṣṭadigravihastaiśca hīnamadhyottamāstribhiḥ || 37 || piṇḍikā syānmahārcānāṃ dvikhaṇḍāmbudhareva vā | praveśogdamabāhulyācchū bhranālādi [kh: mānādi] pūrvavat || 38 || abhūṣaṇā prabhāhīnā pratimaikārdhasaṃsthitā | tattryaṃśātpīṭhavistārastatpādonasamucchrayaḥ || 39 || pṛthūcchayau kalārkāṃśau hyekatatvaika[k: tastveka]candrataḥ | saha kumbho galo vṛtto vedāsrā paṭṭikā kramāt || 40 || praveśavṛttaśeṣākhyā tvardhaiṃkārdhaistribhiḥ kajam | ([cāpāntargato'yaṃ pāṭhaḥ kh. pustake nāsti] anyatra tvevamevaṃ syātsaṃvṛttātkarṇa[gh: saṃvṛttāhvaṃtu]pīṭakam || 41 || p. 148) mukhaliṅge'dhikā kāryā caturasrā dvikhaṇḍikā | suślakṣṇāśliṣṭasandhiśca rupeṇāmbudharādivat || 42 || tāmrai rūpyaiśca haimai rvā pādaśoṃ'śai[k, gh: pādapāṃśaiḥ]rnibandhitā | sahasrāhve [mū: sahasragṅke] śatākhye ca bedrāsrā caikakhaṇḍikā | keṣāṃcittu mate vyaktaliṅge tu chatramastake || 43 || liṅgahīne bhavenbhṛtyuradhike vyāghayo bhṛśam | tasmālliṅgānugaṃ pīṭhaṃ kartavyaṃ kartṛjīvane || 44 || liṅgena pīṭhikākrāntā pīṭhaṃ vā [mū, a, g: pīṭhasthā] liṅgato'dhikam | yadi syāt pīḍyate rogaiḥ kartā rāṣṭraṃ gurūstathā [gh: stadā] || 45 || tasmānnyūnādhikau kāryau hari[k: hara]brahmāṃśakāvubhau | ucchrayeṇa triliṅgānāṃ na nyūno nādhiko hareḥ || 46 || svāyāmaṃ tvajinaṃ [k, kh: svayāmāntajitaṃ] kṛtvā sārdhāṣṭāṃśaiḥ kajāsanam | munisārdhādhikaiḥ śambhuṃ kuryādāḍhyaṃ [k: dādyaṃ; gh: dārḍhyaṃ] vasorharim || 47 || sapādāṣṭāṃśakaistryakṣaṃ cakriṇa maṅgalāṃśataḥ [mū: maṅgalāṃśakaḥ] | pādonāṣṭāṃśato brahmā kāryaṃ cānāḍhyakaṃ kvacit || 48 || ekāṃśena harocchrāyaṃ viṣṇumaṣṭāṃśakaistadā | ekaṃ surārcite liṅge brahmā saptāṃśake dhruvam || 49 || prasiddhamākaraścānyadgrāhyā varṇasamāśilā | sitādivarṇāvarṇānāṃ [k, g: pītādivarṇa] pīṭhādyā na vivarṇajāḥ || 50 || svāṃśa [gh: svāṅga]piṇḍisthitaṃ liṅgaṃ śailadhātvādijaṃ śubham | ratnajā vātha lohairvā viśeṣātkīrtaye'dhunā || 51 || p. 149) mauktike sphaṭike tārī [g: tāyī] (?) pauṣparāge tu tāmrajā | vaiḍūryādyuttame nityaṃ hemajā piṇḍikā varā || 52 || pañcadhā vā tridhā vāpi ratnajaṃ vibhajetpunaḥ [gh: purā] | bhāgadrayamathikaṃ vā vinyaset piṇḍikāvaṭau || 53 || bhāgatrayeṇa vā dvābhyāṃ pūjābhāgaṃ prakalpayem | mekhalādivibhāgo'syāḥ pūrvavatsamudāhṛtaḥ || 54 || liṅgapraveśanimnaṃ tu liṅgasaṃsthānavistaram | na nyūnaṃ nādhikaṃ mānātśobhanaṃ [mū, a, kh: sbatalaṃ; gh: sutalaṃ] śvabhramiṣyate || 55 || sabraṇe cānyaje (?) mṛtyurvaktre ca dhanasaṃkṣayaḥ | pīṭhadoṣātkṣayo nāryāḥ kāro kartuṃśca sarvadā || 56 || vṛttā cāpi ca [mū: yāpī ca; k, kh: pīṭha] vedāsrā avyaktādau bhavetkramāt | bhuktimuktyubhayaprāptyai anyaḥ [mū, a, g: prāptau anyaḥ] kāmyasya hetave || 57 || dharā bhadrā ca yakṣī ca vajrītryasrācha maṇḍalā [mū, a, g: vajrābhā śrāntamaṇḍalā] | padmārdhendugaṇākhyā ca kāmadā śubhamastake || 58 || vedāsrā samakoṣṭhā ca dharāsyāddharaṇīpradā | dvimekhalā ca vedāsrā bhadrā yogarddhidāyinī || 59 || yakṣī trimekhalā vṛttā mahiṣī gopradāyinī [gh: pradāyika] | ṣaḍasrāyuḥ pradā vajrī mekhalātritayānvitā || 60 || tryasrā trimekhalā[k, g, gh: dvimekhalā]yuktā śatruśaṅkocadāyikā [gh: kārikā] | maṇḍalā pūrṇacandrābhā tvarthadā pañcamekhalā || 61 || p. 150) khurābja [g: karābja] karṇikākaṇṭhakarṇikābjadalaśrayaiḥ [mū, a, k, kh, ṅ: jalāśrayaiḥ] | candrāmburuparāmai [k: ke dharā vāme] kāgnidyaṃśaistithi bhājitaiḥ || 62 || karṇikātu praveśārdhaṣoḍārdha sakesarā | vṛttā padmapuṭākārā karṇiko bhayacumbitā || 63 || putrāyuḥ śrīpradā padmā tvardhendrābhā ca śāntidā | aṣṭakoṇā gaṇākhyātā [mū: khyā tu] muktidā [gh: bhuktidā] syāddvimekhalā || 64 || liṅgadairghyapravistārā viṣṇuṃ yāvatsamunnatā | pūrvoktamekhalāgartanālakādisamanvitā || 65 || liṅgāstrīṇāṃ prasaṅkhyānaistasya pīṭhe'srayo matāḥ | vistarokchrayanālādi sarbaṃ pūrvoṃditaṃ kramāt || 66 || daśadigīśaliṅgānāṃ svāyāmyugasūtrakaiḥ | saṃveṣṭya vartayetpiṇḍīṃ kartuḥ kāmaprasādhikam || 67 || aindrīṃ baiścānarīṃ yāmyāṃ naiṝtīṃ vāruṇīṃ tathā | mārūtīṃ dhānadīṃ raudrīṃ vaiṣṇāvīṃ brahmajāṃ sadā || 68 || ainghrāṃ sūtraṃ pūro datvā pārścayormatsyayugmakam | sūtramadhye'rdhasūtreṇa matsyān koṇeṣu sarvataḥ || 69 || catuḥ sutrīṃ punardatvā sādhayeccaturasrikām | vedāsraṃ piṇḍikākṣetraṃ kuṇḍānāmapi sarvadā || 70 || turyāṃśe karṇasūtrārdha gṛhītvā bhrāmya yatnataḥ | madhyānmadhyagataṃ sūtraṃ [k, kh: sūtraiḥ] koṇaṃ saṃveṣdya cāparam || 71 || kṣetraṃ kṛtvā śarāṃśaṃ tu kṛtvā cottaratoṃ'śakam | p. 151) tatsūtradvayasaṃyogātsādhayedvā triparṇikām [mū, a: bodhiparṇikām] || 72 || kṣetraṃ catudhā [kh: tu navadhā] kṛtvā tu dyaṃśau ca pārśvataḥ | saṃbhrāmya madhyataḥ sūtraṃ sādhayedardhacandrikām || 73 || vibhajya pañcadhā kṣetraṃ bhāgaikaikaṃ pradāya ca | rakṣo'gnisaumyakāṣṭhāsu ta trisūtrya[k, kh: trisatryā]trikoṇikām || 74 || saptabhāgīkṛte jhetre (nya[cinhāntargato'yaṃ pāṭho mū. a. g. pustakeṣu nāsti]stbhaikāṃśaṃ bahistataḥ [gh: bahisthitiḥ] | madhyādhasūtrasaṃbhrāntaiḥ piṇḍikā vartulā [gh: vartanād] bhavet || 75 || madhyātkoṇe vikārāṃśaṃ tyaktvā vṛtte kṛte sati | turyāsravṛttayormadhye yamandvoḥ sūtrapātanam || 76 || tatsūtrā[gh: tatsūtraṃ]bdrahsūtrāntaṃ [gh: sūtrārdhaṃ] tiryavakoṇeṣu sūtrakaiḥ | bhavetṣaḍasrikāpiṇḍī śeṣarekhāvithopanāt [kh, gh: lekhāvilopanāt] || 77 || naga bhāgī kṛte kṣetre) bhāgaika erito nyaset | sūtramadhyārdha sabṛttādabjā syāt [g: dabjābhā] pūrvacoditā || 78 || navadhā bhājite kṣetre tathāṃśaṃ [kh: tayāṃśaṃ] bāhyataḥ kṣipet | madhyasūtrārdha bhāgena [kh, gh: dvibhāgena] koṇāni hrāsayedatha || 79 || jināṃśe bahirekāṃśaṃ hṛtvā [mū, a, kh, g: kṛtvā] koṇārdhalāñchanaiḥ | koṇaiḥ [gh: koṇā] sūtraparicchinnaiḥ kuryādaṣṭāsrikāṃ sadā || 80 || p. 152) aṣṭāṃśe bahirekāṃśaṃ nyastvā koṇādhasūtrakaiḥ | saṃchidyāsrīṃśca saṃchidya kṛtvā tu daśamāstrikam [k, gh: daśabhāṃśikīm] || 81 || koṇāntau dvau ca hṛtvāṃśau [mū, a: pūrvāśaiḥ] sūtraṃ sapātya koṇataḥ | kartavyā ṣoḍakāṃśaistu [gh: śaivaṃ] piṇḍikā keśavāśrayā [gh: ścaye] || 82 || ṣoḍhā vibhajya ca kṣetraṃ kṛtvaikāṃśaṃ tu vāhyataḥ | pūrvavatyoḍaśaṃśaistu kuryād dvātriṃśadasrikām || 83 || caturāsrā bhavedaindrī sā sainyastambhane matā | āgneyī bodhipatrābhā pintarogāgnidāhakṛt || 84 || ardhaṃcandrākṛtiryāmyā śatrūṇāṃ kṣayakārikā | trikoṇā rākṣasājāṃ tu deśo[k: dveṣo; gh: doṣo] cchadakarī sadā [gh: tusā] || 85 || vārūṇī [gh: vārūṇā] maṇḍalākārā sa cāpyāyanakāriṇī | vāyavyā ca ṣaḍasroktā śatrūccāṭanakārikā || 86 || padmākārā parā saumyā dhanapuṣṭipradā sadā | raudrī tvaṣṭāsrikā [g: raṣṭāśrikā] jñeyā muktidā sārināśinī || 87 || vaiṣṇavī ṣoḍaśāsrā tu ripumardanakārikā | dvātriṃśadasrikā vāhnī svargākhyāphaladāyinī || 88 || rakṣo vīndesvarāntasthā gromeṣu keśavājayoḥ | ardhacandropamā nīlaṃ śeṣaḥ kodaṇḍavadbhavet || 89 || svāyudhairlāñchitāḥ sarvāḥ sendunālāḥ svadikasthitāḥ | piṇḍīmāmastakādīnāṃ karotyevaṃ vidhaṃ phalam || 90 || p. 153) bhagamadhye sthitaṃ liṅgaṃ liṅgādho bhagasaṃsthitiḥ | bhagaliṅgāṅkita sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram || 91 || śaktyatho [gh: śaktyantā] (thā) thāraśaktiśca umā syātpīṭharupiṇa [gh: rūpikā] | śivaliṅgaṃ paraṃ taccaṃ tayoryogā[gh: tayoryāgāt]nmahatphalam || 92 || viṣṇubhāgāntavistīrṇā tadadhaṃ dala[gh: tadardhadala]nirmītā | dalāṅghrigartikā kūrmoṃ [mū, gh: kūrma] vedāsrā valiṅgartinī || 93 || brahmādhocchraya vedāsra ta tridhā vistarekajama [gh: vedāsrā tantridhā vistaraikajā] | caturasraṃ ta[gh: rasrayaṃśataṃ]dgartaṃ syād brahmāṃśa[gh: brahyāṅgaṃ]tu prakalpitam || 94 || kvacitliṅgārdhabistārā tadardhe ca[k, kh, gh: tadarthoccā]yugāsrikā | tadpādaśvabhrikā sāvjā grahagartā śilā bhavet || 95 || kṛtvā sāṣṭa [k: thāṣṭa] dalāmbhojaṃ madhye patreṣu(su) khātakam | kāryā brahmaśilānyārthi[gh: nyo'rtho]bṛttā tryasrā tu[gh: tryasrānta] sādhane || 96 || devapīṭhaṃ tatheśāno vṛṣo brahmaśilāpi ca | ekajaṃ caika varṇaṃ vā śubhametadato'śubham || 97 || suniṣpanneṣu liṅgeṣu mānala [kh: nāla] kṣaṇavatsu ca | p. 154) mūlyaṃ samavadhāryādau vaṇijo daiśikottamaḥ || 98 || svaprajānṛpavṛddhyarthaṃ prāgācāryaṃ tu lakṣayet | paścādijādvipāṣaṇḍāṃ stato mūlyaṃ prakāśayet || 99 || vīrakramā[gh: vīrakrayā]dgṛhītaṃ sadvarṣā[mū: sadaddhā]paryuṣitaṃ yadā | tadārdhenādhvaraṃ kṛtvā liṅgaṃ sthāpyaṃ suvāsare [mū, a, g: surāsure] || 100 || iti lakṣaṇasamuccaye pīṭhavartanaṃ nāmāṣṭamo vidhiḥ || 8 || atha navamaḥ triśūlam dikpatīnāṃ harādīnāṃ śūlādyastrāṇi ca bruve | vedāsre grahabhakte [k, kh, gh: vedāsraṃ grahabhaktaṃ] syānmadhye śūlaṃ tu randhrataḥ || 1 || ardhārdhāṃśaistu pakṣābhyāmutpalaṃ [gh: mutpala] mukulākṛtiḥ | tyaktvā [gh: tyājyā] sārdhau dvivistārau ṣaḍbhirdirdhau bhramānmatau || 2 || śaṅge dve śūlapārśve ca [gh: tu] tvagasthikali[k, kh: kāla]kopame | tadghṛttau dvyardhadīrdhau ca kartavyau ca suśobhanau || 3 || madhye mūlā[mū, a, gh: śūlā]rdhadairghyeṇa tvadho vedyabjamaṇḍitā | vedyadhastāttridhā dairghyāddaṇḍaḥ kāryastrivistara || 4 || p. 155) luptvā rekhāṃ sītaiḥ śūlaṃ rakte daṇḍe kuśeśayam | site rekhā bhaveddaṇḍa aiśyāmeva triśūlakam || 5 || vajram- kṛtvā daṇḍaṃ triśūlādho vajraṃ pītaṃ sitāmbujam | madhye śṛṅgaṃ tu pītaṃ vā harite pakṣaśaṅgake || 6 || pakṣaśṛṅgaṃ yadā pīta tadāntarharitaṃ bhavet | evaṃ saṃkṣepato vajraṃ khyātamindrasya pūrvataḥ || 7 || śaktiḥ- daṇḍādyaṃ prāk triśūlaṃ ca pakṣaśṛṅge yadā kṛte [gh: hrate] | lohitaṃ madhyamaṃ śṛṅgaṃ [k, kh: śūlaṃ] vahneḥ śaktistadā diśi || 8 || daṇḍaḥ- dairghyāṃśaṃ jinavatkṛtvā vedādyugmātpravistaraḥ | mūle cāgre ca daṇḍasya kāryo vṛttāgramūlataḥ || 9 || muṣṭigrāhe sitatryaṃśāddaṇḍamadhye sitāmbujam | vedādvahiḥsitā rekhā[mū, a: vedhā]kṛṣṇā yāmye yamasya tu || 10 || khaḍgaḥ- saptāṅgaṃ caturasraṃ syānmadhyādhoṃśena gañjakam | bṛttāgraṃ pādasaṃveśātkoṇamūlaṃ [kh, gh: kāmamūlaṃ] suśobhanam || 11 || tadūrdhve sārdhabhāgena tryaṃśadairghyādbhramātsadā | valkalam khaṇḍacandrābhaṃ tanmadhyordhvadvisārdhata [mū, a, k, kh: madhye'rdha] || 12 || p. 156) antardaṇḍāṃśataḥ [gh: daṇdyaṃ śataḥ] kāryā madhyasthūlaṃ dvayoḥ [kh: tvadhaḥ] kṛśā | tatsame'pyunnataṃ madhye mukhaṃ tanmūlapakṣayoḥ || 13 || ardhāṃśapṛthulau gucchau tryaṃśāddārghau kalenduvat | muṣṭiṃ saṃvartayedevaṃ pītaṃ vā sitarūpakam || 14 || tanmukhaṃ pārśvayoḥ kuryādbhāgārdho'rdhapravistṛtam (?) | muṣdyucchrayāccaturdhāto dīrghaḥ khaḍgāgrabartulaḥ || 15 || dhūmrābhā syātsitā dhārā bhāgārdhavistaraṃ jalam | bhṛṅgābhaṃ tryaṃśasantyāgātkhaḍgo nairṛtarākṣase || 16 || paṭṭiśaḥ- paṭṭiśaṃ khaḍgasaṃkāśaṃ caturdhārā[mū: caturdhā vā]samanvitam | prasaṅgādgaditaṃ śastramakṣobhya yoginīpriyam || 17 || pāśaḥ- jinabhāgīkṛte nāhe pṛthutvaṃ tattribhāgataḥ | mukhapucchārdhamādyante digdeśairyugamadhyataḥ || 18 || madhye rekhādvibhāgānte vṛttavadvāmadakṣayoḥ | bhrāmya dvau dvau dvibhāgābhyāṃ madhyakoṣṭhadvaye budhaḥ || 19 || (koṇasūtraṃ [cinhāntargato'yaṃ pāṭha gh. pustake nāsti] bhavettatra madhyarekhāpralopayoḥ | granthirūpaṃ yathā samyak tathā tatparilopayet || 20 || agre madhyāṃśake vaktraṃ baddhaṃ [mū: vajraṃ baddhaṃ] bakulasannibham | tadadhoṃśena [kh: 'ṅgena] vaktraṃ syānnāsākṣirasanānvitam || 21 || p. 157) tadadhobhāgamadhyasthādbhrāmayedardhacandravat | tadadhaḥ pārśvayordyaṃśe karṇasūtraṃ dvayoḥ samam || 22 || phaṇaso'śvattha[k: phaṇasaṣvabja; kh: phaṇasāṣṭaka]patrābho madhye paṅkajalāñchitaḥ | tryaṃśādho hrāsayetpucchaṃ svāṃśaṃ [gh: svāṃśa] tryaṃśena vāṇataḥ || 23 || śeṣarekhāvilopena [gh: lepena] rekhābhirmadhyaśobhitaḥ | sito'hiḥ kṛṣṇajihvāsyo raktākṣaśca suśobhanaḥ || 24 || sammukhaḥ sitakālaśca [gh: kolaśca] kvacicchyāmo bhayaṅkaraḥ | vārūṇyāṃ vārūṇaḥ pāśaḥ kartavyo diśi daiśikaḥ || 25 || dhvajaḥ- ṣoḍaśāṃśaṃ tu viṣkambhaṃ luptvā rāmaṃ tu koṇataḥ | vāyukoṇe'mbutaḥ proktaṃ[k, kh: koṇāmbutatproktaṃ]tryaṃśena tu ca darpaṇam [mū: tadarpaṇam] || 26 || tanmūrnimadhyato dyaśāccandrārdha bāṇato bhramāt | candrārdhātkoṇato dyaṃśaṃ lopayejjalata[mū: dyantataḥ]stataḥ || 27 || randhrādho gugmatastyaktvā tatkoṇānnavabhāgagān | adho bhūtena vistārāttiryaksūtrāddvirūrdhvataḥ || 28 || kvacidrambhādalābhāsā kadalīpatravistarā | taddyaṃśena ṝjuṃ kuryād dhvajaṃ vā kuṭilāhivat || 29 || rohitamatsyapucchābhaṃ dyaṃśasaṃveśanātsadā | nairṝtyātpañcaveśena sūtraṃ vinyasya koṇataḥ || 30 || p. 158) bhrāmayetṣaṭpado'rdhena tadadho dyaṃśataḥ punaḥ | īśānātsaptapūrveṇa saptaveśādbhramātpunaḥ || 31 || (tadadho [cinhāntargataḥ pāṭho mūlapustake nāsi] dyaṃśataḥ pārśvātsūtraṃ saṃbhrāmayettataḥ | darpaṇātprāgjalaśāṃcca brahmasūtrāhibhāgataḥ || 32 ||) daṇḍaḥ kṣetrasamaḥ kāryo dyaṃśena vistaro rūṇaḥ | śeṣarekhā [mū, a, k, kh, g, ṅ: śeṣaveśā] vināśena vāyordhvajaśca mārute || 33 || śiro[ṅ: śito; k, kh: padmaṃ]darpaṇakhaṇḍendurdhvajaḥ pīto'thavā harit || 34 || gadāḥ- nāhamekaṃ [gh: rnāhamarkaṃ] dvidhā kṛtvā vistaraṃ tadbhūtāṃśataḥ | ādyante sambikā dvābhyāṃ vṛttamekena pārśvayoḥ || 35 || bhāgaikaṃ pārśvayorluptvā madhye pītaṃ [gh: padmaṃ] sitaṃ jalaiḥ (le) | pītā gadāruṇai rekhā madhyarekhā śukaprabhā || 36 || ādyante śṛṅkhalā kāryā madhyarekhā[g, gh: madhyabhāgā]valambinī | kaṭikāṅghrisamā vṛttā catasro rekhikāstathā || 37 || pītavarṇena tāḥ [k, kh: sā; g: tataḥ] kāryā haritena kvacitsitā | kuverāstraṃ bhavedevaṃ somakāṣṭhāsthitaṃ sadā || 38 || p. 159) padmam- brahmāstraṃ [gh: brahmāṇḍaṃ] vartayetpadmaṃ sārakesarakarṇikam | suśvetaṃ raktanemyāḍhyamīśendrāntarasaṃsthitam || 39 || sudarśanacakram- vedāsraṃ ravibhirbhaktaṃ madhyādaṃśādbhramādbhavet | nābhimadhyāntato'śena [gh: madhyāttu tāṃśena] mekhalā bhramato bhavet || 40 || nābhimadhyātpunarbhrāntvā mekhalābahiragnitaḥ | tadvattatparatoṃ'śena bhramāccakraṃ tu vartulam || 41 || nābhimadhyāntare rekhāṃ bilupya parivartapet | aṣṭadikṣvārakāstvaṣṭau kkacidvā ṣoḍaśārakāḥ || 42 || indīvaradalābhā ca[kh: bhāso]cakrayugmāsu puṣyavat | cakrādhaḥ prāntatattryaṃ[k, kh: madhyato dyaṃśā]śādvivistārādrasabhāgikam [kh: masūrī cāsatonnatā] || 43 || tadadho vedavistārā vṛttākhyā tu tathoṃcchrayāt | ekenoccā pravistārā paṭṭikā caturasrikā || 44 || rasa bhāgena [g: vasubhāgena] sā kāryā pārśvato ṝju vā kramāt [kh: ṛtuvarjanāt; k, g, gh: ṛtuvatkramāt] | cakrasyāsanamevaṃ tu raśmayaḥ paritastataḥ || 45 || mūrdhni tryaṃśātsamucchrāyaḥ pārśvayorardhabhāgataḥ | bhramādabjakalī[kh: karī]prakhyā cakramadhye vyavasthitā || 46 || p. 160) śeṣādvā [kh: śeṣābdhiṃ; gh: śeṣādvīṃ] siddhidīrghāṇi pṛthutvāṃśāṃśavartanāt | aṣṭau saṃkhyāḥ prakartavyāḥ pārśve caivāpare tathā || 47 || raśmayo'sṛksitaṃ pīṭhaṃ śeṣerekhā vināśanam | kṛpāṇapāśayorantaḥ sudarśanaṃ harerlikhet || 48 || triśūlādīni śastrāṇi saumyamūrdhni śubhāni tu | prākśiraskau [mū, a, g: śirasthau] gadādaṇḍau svabhāgairaṃśasādhanam || 49 || īśādiviṣṇuparyantaṃ lokeśānāṃ svakāyudham | jñeyaṃ śūlādicakrāntaṃ taddikkāntibalātmakam || 50 || karaṇe'nya [k, kh, gh: kinaṇe'nyat] prakāreṇa trikākhyaḥ [gh: trikākhye] punaranyathā | uktānyastrāṇi bāṇākhyā (dyā) ghaṇṭebhādyatha vakṣyate || 51 || ghaṇṭā- aṣṭadhā bhājite kṣetre madhye pārśvād[gh: pārśvau]dvirūrdhvataḥ | bhāgārdhena dalaṃ kuryādvṛttāsraṃ bṛttapaṭṭike [k, kh: pakṣapaṭṭike] || 52 || bhāgārdhena śiraḥ sthūlaṃ pakṣayorardhanirgamam | grīvādvā vistarārdhādvā skandhārdhāṃśavinirgamau (maḥ) [mū: skandhāddyaṃśavinirgamaiḥ] || 53 || vṛttākāreṇa pakṣābhyāṃ sārdhavedāvatāraṇam | caturbhāgapravistārau (ro) bhāgārdhapakṣayoryutaḥ || 54 || p. 161) karṇasūtreṇa tatkāryaṃ [gh: kāryau] tadadho'rdhārdhaniṣkramāt [gh: tadadho'rdhaviniṣkramāt] | ucchrāyārdhaṃ tu vistārā paṭṭikātritayānvitā || 55 || śeṣabhāgavināśena [mū, a, k, kh, g, ṅ: viśeṣeṇa] ghaṇṭā hyevaṃ surapriyā | padmaskandhāddvibhāgena kartavyā lakṣaṇānvitā || 56 || hāradhārāvalīyuktā pāśalālū[k: lolūka]kamaṇḍitā | susvarā [gh: susvanā] kāṃsyajā śreṣṭhā svadevāyudhamaratakā [mū: vādyadharāntarā] || 57 || vāhanāḥ- vedāsramaṣṭadhā kṛtvā saṃlakṣya vartayetkramāt | gajāśvo'śvataroṣṭrāṃśca tadārohāṃstu tryaṃśataḥ || 58 || ekāṃśena [gh: ekāṃśonā] tadūrdhve ca gogavayalulāyakāḥ | bhaveyuḥ paśavo'pyanye mṛgagardabhagaṇḍakāḥ || 59 || vyulaghya [gh: vyulaṃdha] gāvyajaśvānastenākṣālakṣamāhikāḥ [gh: stunākṣo lakṣasāhikā] (?) | jalonā vyāghrakapyuṣṭrā lakṣādārjanakastathā (?) || 60 || pañcāśonāstathā kāryā babhruśaśakamūṣakāḥ [mū: maśaka] | ṣaḍūnād [gh: ṣaḍūnā grāha] grāhagodhā syānnakramatsyāvadhau [mū: matsyāvarau; g: matsyāvakai] sadā || 61 || iti lakṣaṇasamuccaye vāhanāyudhavartanaṃ nāma navamo vidhiḥ || 9 || atha daśamaḥ ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi kālalagnādiniścayam | dvitruṭibhyāṃ lavaḥ prokto niṣeṣo dvilavātmakaḥ || 1 || daśapañcanimeṣaistu kāṣṭhoktā kālavedibhiḥ | triṃśatkāṣṭhāḥ kālaṃ vidyātkṣaṇaṃ triṃśatkalāṃ budhaḥ || 2 || kṣaṇairdvādaśabhirjñeyo muhūrtastattvavedibhiḥ | tābhyāṃ nāḍyatha nāḍībhyāṃ kṣīṇābhyāṃ [kh: hīnābhyāṃ] ṣoḍaśāṃśakaiḥ || 3 || ghaṭī catasṛbhistābhiḥ praharaḥ parikīrtitaḥ | tairaṣṭabhirahorātraṃ pakṣastairdaśapañcabhiḥ || 4 || tābhyāṃ māsastu māsābhyāmṛtustairayanaṃ tribhiḥ | tābhyāṃ saṃvatsaraḥ proktastaiḥ śataiḥ puruṣāyuṣaḥ || 5 || nakṣatre yatra tatrāpi sarvakālaṃ dvipakṣayoḥ | mumukṣoḥ sthāpanaṃ śastaṃ yateḥ kāmārthino bruve [mū, a, g: dhruvam] || 6 || prābṛṣi sthāpanaṃ siddhayai bhaveccharadi yogadam | hemante jñānadaṃ liṅgaṃ śiśire sarvabhūtidam || 7 || lakṣmīpradaṃ vasante ca grīṣme ca jayaśāntidam | yatīnāṃ sarvakāleṣu liṅgasyāropaṇaṃ matam || 8 || uttarāśāṃ gate bhānau liṅgasthāpanamuttamam | dakṣiṇetvayane[mū, a, g: dakṣiṇāśāyane]'pūjyaṃ trivarṣordhvaṃ bhayāvaham || 9 || p. 163) kṣmādigrahaṇavinyāsau padaṣaṭkaṃ dhvajāntikam [mū: dhvajādikam] | kṣayāya bṛddhaye syācca yāmye saumye'pare ravau || 10 || kartṛnṛpaprajārāṣṭrasthānanāmamarasya [k, kh: macarasya] ca | ṣaṭṣaṇmāsottarāṃstryabdānmayamatātphalaṃ kramāt || 11 || saṅgrahe sthāpanaṃ neṣṭaṃ tathā vai dakṣiṇe'yane | abhicāro bhavettatra sthāpite dakṣiṇe'yane || 12 || saṅgrahe sthāpite liṅge vyādhibhiḥ pīḍyate prajā | kumārāḥ saṃprapīḍyante kanyānāśaśca jāyate || 13 || sumahāñśastrakopaśca tadārājñāṃ prajāyate | kartuḥ kṣayaḥ sadāśoko gṛhe bhavati dāruṇaḥ || 14 || tasmānna sthāpayeddevaṃ saṅgrahe dakṣiṇāyane | śubhārthī na pravarteta devyā mantrādiśāstrataḥ [k, kh: matādi] || 15 || pārthivaḥ pālayeddharmaṃ svarāṣṭraśubhakāṅkṣakaḥ | tasmātsthānaṃ guruṃ [mū: sthānagurū] prāpya rakṣaye [kh: rakṣārthaṃ]dābhicārikam || 16 || pakṣārdhenaṃ grahasthānāṃ [mū, a, k, gh: gṛhe sthāpyaṃ] yāvaddinakṛduttare | sthāpanaṃ tu prakartavyaṃ śiśirādāvṛtutraye || 17 || sa dine sitapakṣe ca sa bārarkṣabibhūṣite | p. 164) sacandratārakāyoge [mū: vyacandratārakāyoge; k: candratārakayoge tu] sulagnakaraṇānvitate || 18 || dvaitadeve [mū: dvaite deve] pratiṣṭhā syānmitre ca sitapakṣake | advaite caiva kṛsṇe'pi mantramūrti prabhedataḥ || 19 || dvaitāsiddhāntakī raudrī śatavarṣāṇi tiṣṭhati [k: varṣābhitiṣṭhati] | pāñcarātrārharet miśrā [mū: pañcārātrīharermiśrā] pañcāśadvarṣasaṃsthitiḥ || 20 || advaitā auravī sātu vāmadakṣiṇamantrajā [kh: mantritā] | śātābdorvbaṃ tu sā tiṣṭhedvāṇaliṅgaṃ svayambhubat [mū: liṅgāśrayaṃ bhavet] || 21 || pratiṣṭhāśabdasaṃsiddhi pratipūrvā ttu [mū: pūrvācca] tiṣṭhateḥ | bahvarthatvānipātānāṃ saṃskārādau pratiṣṭhitiḥ [gh: pratiḥ sthitaḥ] || 22 || arthastadayametasya gīyate śāvdikaijanaiḥ | saṃskṛtā dravyasanmantrasaṃskṛtiryā suragya ca || 23 || āsīnā cai suptā ca yānasthordhvāntarikṣagā | pratimāṃ pañcabhedaistu pratiṣṭhā pañcadhoditā [kh, gh: coditā] || 24 || tāstu pakṣesite kāryādvitīyādau tithiṣvatha | dvitīyāyumati [gh: maviḥ] dadyāttṛtīyā putrasaṃpadaḥ || 25 || pañcamī ca śriya nityaṃ saptamī roganāśanam | daśamī bhūmilābhaṃ [k, kh: bhūmivṛdviṃ] ca saubhāgyaṃ ca trayodaśī || 26 || p. 165) nānāvidhaṃ dhanaṃ dhānyaṃ [mū: dhanaṃ nūnaṃ; kh: dhiya paraṃ] porṇamāsītithiḥ sadā | ekartuśaṅkarairnandā bhadrā pakṣarṣibhānubhiḥ || 27 || jayā rāmāhikāmaiḥ syādriktā vedagrahendrakaiḥ | bāṇadiktithibhiḥ pūrṇā hīnatulyāhitāḥ kramāt || 28 || etāḥ śukle'nulomāḥ syurbahule ca vilomataḥ | vṛhaspatirdvipañcāyurbudyo jayadhanāni ca || 29 || sampadarkaḥ śubhaṃ śukraścandra śāntiprarohaṇe | karka [gh: karki] vṛṣatulācāpastrīsiṃhagrāhayugmake || 30 || matsyaghaṭālimeṣeṣu dineśānāṃ pradhānatā | ṣaḍaṣṭacaturoyāmāccatū rāśikrameṇa tu || 31 || puṣya[g: yasya]rohiṇikāhastātprāgāṣāḍhottarā dvije | punarvasvanurādhā ca citrā jyeṣṭhā mahībhuji || 32 || dhaniṣṭhāśravaṇā (ṇau) vaiśye yugmabhādrapadāstathā | aśvinī revatī śūdre svātīphalgunikādvayam || 33 || caturvarṇye maghā śrīdā mūlārdrābharaṇīmṛgāḥ | ete pravīṇa[mū, a, gh: pravaṇi]lokānāṃ (?) catvāryevāntyaje tathā || 34 || jayārogyakarastiṣyo rohiṇī dhanavṛddhidā | hastā siddhipradā liṅge āyurdāṣāḍhayugmakam || 35 || punarvasuḥ sukhaṃ dadyādanurādhā tu sampadam | citrātvarthasukhaṃ [kh: tvarthaṃ sukha] nityaṃ jyeṣṭhā rogavināśakṛt || 36 || p. 166) dhaniṣṭhārikṣayaṃ dadyājjñānarddhīḥ śravaṇaḥ sadā | yugmabhādrapradā vṛddhiṃ bahumitrāṇi cāśvinī || 37 || revatī puṣṭidā nityaṃ svātī kuryāddhanaṃ bahu | phalgunīdvitayaṃ vṛddhiṃ bharaṇī ripubhedadā [k, kh, gh: ripubhedam] || 38 || ārdrā saubhāgyasaṃpattiṃ mūlā (laṃ) ca nṛpasatkriyām | mṛga śāntiprado nityaṃ dhanyā śatabhiṣāntyaje || 39 || aśleṣā kṛttikā caiva viśākhā ca śubhapradā | śasto jīvo navarddhīṣu saptasthāneṣu sarvadā || 40 || budhaḥ ṣaḍadvaya[mū: ṣaḍaṣṭa]ṣṭaturyeṣu diksaptabhū (ṣaḍ)vinā śira(si)taḥ | saptartutriśādisthaḥ śaśāṅko baladastathā || 41 || ravirdaṃśatriṭsastho rāhustridaśaṣaḍgataḥ | ṣaṭtristhānagataḥ śastā[mū, a, k, g, ṅ: śreṣṭhā]mandāṅgārakaketavaḥ || 42 || śubhāḥ krūrāsva pāpāśca sarva ekādaśasthitāḥ | eṣāṃ dṛṣṭirmunauṃ pūrṇā tvārddhikī grahabhūtayoḥ || 43 || pādikī rāmadiksthāne [mū: sthānye] vasvarddhau [k, g: vasvaṣṭau] pādavarjitā | dvitīyā saṃpadākhyā tu caturthī kṣemasaṃjñitā [gh: saṃjñikā] || 44 || ṣaṣṭhī ca sādhikā tārā tvaṣṭamī mitranāmikā | navamī cātimitrā syādetāḥ pañca balapradāḥ || 45 || prītiḥ saubhāgyamāyuṣmānsukarmāśobhano dhṛtiḥ | vṛddhiḥ siddhirdhravaḥ sādhyo varīyāñchi[mū, a, g: ñchubha]vaśulkakau || 46 || p. 167) brahmendrauca śubhaśceti yogāḥ satsaṃjñakāḥ śubhāḥ | cava ca bālavaṃ cava kaulavaṃ taitilaṃ tathā || 47 || garaṃ ca vaṇijaṃ caiva śakuniṃ ca catuṣyadam | nāgaṃ kiṃstughnamarthāya viṣṭihīnaṃ tu pakṣayoḥ || 48 || pādanyūna (nā) caturnāḍī [k: pādanyūnaścaturmātro] bhogaḥ syānmīnameṣayoḥ [gh: meṣamīnayoḥ] | vṛṣakumbhau tu bhuñjāte catasraḥ pādavarjitāḥ || 49 || makaro mithunaṃ pañca cāpāliharikarkaṭāḥ | pādonāḥ ṣaṭ tulākanye ghaṭikāḥ sārdhapañca tu || 50 || kesarī ca vṛṣaḥ kumbhaḥ sthirāḥ syuḥ siddhidāyakāḥ | caraṃ dhanustulāmeṣāḥ prāgyugmaṃ mīnakanyake || 51 || karkaṭo makarau'liśca pravajyākāryaṃnāśakāḥ | sthiraḥ śubhagrahairdṛṣṭaḥ śasto lagnaḥ śubhāśritaḥ || 52 || guruśukrabudharyukto lagno dadyaddhānāyuṣā | rājya saukhya dhanaṃ [kh, gh: balaṃ] putrān yaśā dharmādikaṃ bahu || 53 || prathamaḥ [mū, g: prabalaḥ] saptamasturyo daśamaḥ kendra ucyate | guruśukrabudhāstatra sarvasiddhipradāyakāḥ || 54 || tryekādaśacaturthasthā [kh: ekādaśa] lagnātpāpagrahāḥ śubhāḥ | ato'nye'niṣṭakāryārthe [mū, a, g, gh: ato'niṣṭakakarmārthe] yojyāstithyādayo budhaiḥ || 55 || p. 168) suyoge śāśvatodharmastārāyāṃ puṣṭijīvitam | sulagne ca mahābhogo viṣuve cepsitaṃ phalam || 56 || ṣaḍaśītimukhe puṇye tvayane ca mahātithau [gh: mahattithau] | ṝddhirārogyamaiśvaryaṃ devasthāpanato bhavet || 57 || sandhyāgate kulagne ca pratyastamitasugrahe [mū, a, k, gh: saṅgrahe] | durṝkṣe durgrahe [gh: kugrahe] viṣṭau nakṣatre caiva saṅgrahe || 58 || durnimitte tathotpāte candrasūryopamardane | eteṣu sthāpitā devāḥ kṣayadurbhikṣarogadā || 59 || tasmāddinaṃ parīkṣyādau yajñopaskaramāharet | triṣvekameva [gh: tiṣṭeka] niṣpannaṃ liṅgaṃ tiṣṭhati yacciaram | bhaveddoṣakaraṃ tasmātprā [gh: drīka]vasthāpitaṃ varapradam || 60 || iti lakṣaṇasamuccaye ṛtvādidinaparīkṣaṇaṃ nāma daśamo vidhiḥ || 10 || athaikādaśaḥ jyeṣṭhaliṅgakrameṇaiva maṇḍapaṃ kārayettridhā | triṃśaddhastādibhiścānyo daśahānyā kvacinmate || 1 || hastairdvādaśabhiścānyo dviguṇairmadhyamo mataḥ | triguṇairjyeṣṭha ityevaṃ [gh: jyeṣṭamityevaṃ] kārayedanyathāpi vā || 2 || hastāṃstu dvādaśārabhya kramād dvaudvau pravardhya ca | aṣṭāviṃśatiparyantaṃ vidadhyānmaṇḍapānnava || 3 || ghano ghoṣo virājaśca kāñcanaḥ kāmarāmakau | suveśo ghargharā dakṣo maṇḍapā nāmato [gh: nāmmatā] nava [mū: daśa] || 4 || dhāma[k: dhāmnaḥ sakāśāddhāmapramāṇaṃ sūtrāntaraṃ tyaktvetyarthaḥ]sūtrāntaraṃ kṛtvā kuryādyāgasya maṇḍapam | prāsādasyāgradeśe ca nāsannena ca dūrataḥ || 5 || vāstvadhidevatāmiṣṭvā kuryāddhīnādimaṇḍapān | jānumātroddhṛte śalye prāgīśenduplave kṛte || 6 || kṣetraṃ tridhobhayoḥ kṛtvā stambhānkoṇeṣu yojayet | vedāsrān vartulān vāpi avakrān yājñikān dṛḍhān || 7 || dvādaśaiva tato bāhye madhye [mū: bāhyamadhye] stambhacatuṣṭayam | taccūḍāśalyabandhena yojayed dvārakadvayam || 8 || p. 170) śikhāṅghrikaṃ tribhiḥ kāṣṭhairvalikāṃ tasya copari | ṣaḍbhistu paṭalaiśchannaṃ ghanādi maṇḍapatrayam || 9 || kāñcanādikamapyevaṃ tritayaṃ kintu kaṇṭhayuk | aṣṭabhirmarkaṭairyuktaṃ dvārakaiśca tribhiryutam || 10 || ūrdhvaṃśaṃ [gh: ūrdhvaṅga] bandhanairbaddhaṃ sallohaiḥ śastadārubhiḥ | aṣṭabhiśchadanaiśchannaṃ suveśāditrayaṃ bhavet || 11 || pakṣo[g: akṣo]nnatiḥ pṛthatryaṃśo dviguṇā tacchikhonnatiḥ | upajaṃghāṣṭakī caiṣāṃ vistarākīdṛśamunnatām || 12 || vistarārkāṃśamānena bhūmau stambhānniveśayet | tena mānena kaṇṭhaḥ syānmaṇḍapāntaramucyate || 13 || dvārocchrayāntaraṃ tyaktvā gṛhaliṅge gṛhāgrataḥ | jayākhyo daśahastaśca vidhātavyo ghanākṛtiḥ || 14 || mahārcāyāstuvinyāse bhaveyurmaṇḍapāstrayaḥ | suveśasadṛśāḥ kintu stambhaviṃśativarttitāḥ [kh, g, gh: vardhitā] || 15 || kaṇṭhadvayasamāyuktā [kh: sabhoktā vā] dhārakaiḥ pañcabhiryutāḥ | lohakaṇṭakasambaddhakapibhirjinasayutāḥ || 16 || suvaddhāśca daḍhāścaiva dvādaśacchadanānvitāḥ [mū: dvādaśābjadalānvitāḥ] | śatārdhahasto vipulaḥ pañcone vibhramo [kh: vipuro] bhavet || 17 || p. 171) catvariṃśatkaro bhūtiḥ kṣetre tatvapade kṛte | saṃyojyāḥ karṇagāṃstambhānityevaṃ maṇḍapatryam || 18 || caturasrāñcaturdvārāścatustoraṇabhūṣitāḥ | kartavyā maṇḍayāḥ sarve madhye pīṭhasamanvitāḥ || 19 || ekahastaṃ samārabhya yāvadaṣṭakaraṃ kramāt | sāmānyātsarvapīṭhāni kvacidanyamate'nyathā || 20 || maṇḍapasya tribhāgena pīṭhaṃ syāccaturasrakam | kūrmaṃ pṛṣṭhonnataṃ madhye dvādaśāṃśasamucchritam || 21 || tricatuvyañcahāraṃ vā saptahāramathāpi vā | aiṣṭakaṃ sarvasidhyartha dvaciduktaṃ matāntare || 22 || trihāraṃdurjaya caiva caturhāra subhīṣaṇam | pañcahāraṃ viśālākṣaṃ saptahāraṃ sutārakam || 23 || avakraṃ śalyahīnaṃ ca manojñaṃ lakṣaṇānvitam | siddhānte bālukāpūrṇa pīṭhaśayyānvitaṃ [gh: savyānvitaṃ] śubham || 24 || kuṇḍāṣṭakasamāyuktaṃ tāntramaṇḍalabhūṣitam | vastrairnānāvidhaiśchannaṃ maṇḍapaṃ stammasaṃyutam || 25 || pīṭhordhva ca vittāna tu kadalībṛnda [gh: vindu] śobhitam | lambapuṣpasrajaṃ kuryātsaghaṇṭācāmarāmvaram || 26 || varaganghānvitaṃ cāru digbrajaṃ [mū, a, k, kh, g, ṅ: digdhvajaṃ] kalaśākulam | pītaṃ raktaṃ tathā kṛṣṇaṃ ghūmraṃ śveta śukaprabham || 27 || hemābhaṃ sphāṭikaṃ pītaṃ puṣṭhayaṃ cendrādikān dhvajān | navaitāndhavalā [mū: ñchachalān]ñchāntau raudre kṛṣṇānprayojayet || 28 || p. 172) pañcahastā dhvajāḥ kāryā vaipulyena dvihaskāḥ | saptahastāḥ patākāstu viṃśatyaṅgulavistarāḥ || 29 || daṇḍahastapraviṣṭāstu dhvajānāṃ pañcahastakāḥ | daśahastāḥ patākānāṃ pañcamāṃśa [mū: pañcahasta] praveśitāḥ || 30 || kvacidanyaprakāreṇa dhvajānāṃ mānaminyate | saptabhirdaśabhiḥ kāryā viṃśā yāścakarairdhvajāḥ || 31 || kanyase madhyame jyeṣṭhe vaipulyāttu dvihastakāḥ | dvacidaṣṭakarāyāmā vistāreṇa dvihastakāḥ || 32 || madhyamāstu tadardhena hīnā madhyārdhato [gh: madhyordhvato] dhvajāḥ | vastrairdṛḍhairnabairnityaṃ devakāryeṣu pūjitāḥ || 33 || dhvajairathapatākābhirbhūṣayenmaṇḍapānvahiḥ | tāmrā lauhāśca raupyāśca haimāḥ prāgāditoraṇāḥ [mū, a, kh, g: prasādatoraṇāḥ] || 34 || kucandanaṃ laghuṃ śvetaṃ candanāmaradārujāḥ | pūrvādidikṣu vinyasyāstoraṇā bhūtaye kramāt || 35 || madhukacūtakāśmīrī palāśāścārthaśāntidāḥ [mū, k: cāthaddhisadāḥ] | vaikaṅkataśamībilvakhādirāḥ śatrunāśanāḥ [kh: nāśakāḥ; gh: vāsye] || 36 || nyagrodhaśca palāśaśca udumbaro'tha sidhrakaḥ | aśvatthaścāpi mādhūka plakṣo bilvāṣṭamaḥ kvacit || 37 || eteṣāṃ toraṇānyaṣṭau pūrvādyaṣṭāsyamaṇḍape | prāgīśavahnikoṇiṣu pūrvāsyaṃ tritayaṃ bhavet || 38 || p. 173) vāyavye nairṛte vāpi [gh: vāsye] paścimāsyaṃ tu maṇḍape | saumye saumyananaṃ kāryaṃ yāmye yāmyānanaṃ matam || 39 || śālakoṭaja [mū: śālakau dhvaja] śākotthāḥ sāralāḥ puṣṭi bhūtidāḥ | nyagroghodumbarāśvatthalpakṣavṛkṣodbhavāḥ śubhāḥ || 40 || yatheṣṭametadaprāptau kāryāḥ prāgāditoraṇāḥ | caturasrāstvathāṣṭāsrā vṛttā vā cakranirbraṇāḥ || 41 || tajjaṅghe pañcahaste ca tadardhātu lalāṭakam | jaṅghāyāśca lalāṭasya caikahastapraveṣṭanam [kh: hastaṃ praveṣṭitam] || 42 || tadūrdhvatastriśūlaṃ ca triṃśatyaṅgalamucchritam | ghaṇṭācāmarasadvastra puṣpasnagrāndha dhūpanaiḥ || 43 || saṃpūjyatoraṇān vaktramantreṇa [mū, a, kh: toraṇāyuktamantreṇa] svāsu dikṣu ca | jaṅghādau devatā nyastvā (sya) bhūmau hastau praropayet || 44 || jaṅghāsu vasavo hyasyā [kh: nyasya] lalāṭe ca yugādhipāḥ | śṛṅge dvādaśarāśisthāḥ sve sve rūdrārkacakriṇaḥ || 45 || āpo dharo dhruvañceti somaścaivānilo'nalaḥ | pratyūṣaśca prabhāsaśca ete'ṣṭau vasavaḥ smṛtāḥ || 46 || kṛte śrīkaṇṭhanāmeśau dvāpare śaṅkaraḥ prabhuḥ | traitāyuge tvanattākhyaḥ kalau svāmī sadāśivaḥ || 47 || indrāntakajalendūrnāṃ dikṣu svāsu niveśayet | mīnādīnāṃ ca rāśīnāṃ tritayaṃ tritayaṃ kramāt || 48 || p. 174) sthāṇuṃ śivaṃ paśornāthamugraṃ śarva trilocanam | īśvarāvyaṃ ca rudraṃ śaṅkaraṃ śambhujñakam || 49 || maheśvaraṃ mahādevaṃ mīnāditritaye [kh: tritayaṃ] kramāt | viṣṇvarkayoḥ prathiṣṭhāne viṣṇvindradīnprakalpayet || 50 || viśvāyanamahā mūrtirvikāśākhyamahābalāḥ | pūrvāditoraṇā dhyakṣaścatvāromī'prakīrtitāḥ || 51 || jātabījasarāvaiśca vardhamānaiḥ sasarṣapaiḥ | bahirevamalaṅkṛtya tataścābhyantare punaḥ || 52 || aṣṭau ghaṭakapāṭāśca dvārasthāḥ pallavānvitāḥ | suratnau [mū, a, kh: saratnau] ṣaghigarbhāśca saṃpūrṇā gandhavāriṇāḥ || 53 || candanaiścarcitā, sthāpyāḥ kaṇṭhe vastrairvibhūṣitāḥ | dīpākṣataphalairyuktā dvāḥ pālāṣṭakamantritāḥ [kh: ṣṭasamanvitāḥ] || 54 || śāntaśiśiraparjanyā viśokāpyāyakāmṛtāḥ | rūdrovīra [k: vīta] iti jñeyā aṣṭau kalaśadevatāḥ || 55 || kumudaḥ kumudākṣaśca [mū, a, k, g, gh: ravyaśca] puṇḍarīko'tha vāmanaḥ | pañcamaḥ śaṅku[k, g: śambhu]karṇākhyaḥ sarvanetrastathāparaḥ || 56 || sumukhāhna [k, g: sumukhāṅkaḥ] prasiddhaśca tathā vai supratiṣṭhitaḥ [mū: vaidyapratiṣṭhitaḥ] | ekaikabhūtakoṭībhirāvṛtā dhvajadevatāḥ || 57 || p. 175) nandīśaśca mahākālo dakṣo bhṛṅgī caturmukhaḥ [gh: ca durmukhaḥ] | dāraḥ sitāsitaśceti vijñeyā dvārapālakāḥ || 58 || maṇḍapasya bahiścūtamālāparivṛtaṃ matam | rambhāṣṭakasamāyukta kṣetrapālāṣṭakanvitam || 59 || hetukastripuraghnaśca agnyākhyaścāgnijihvakaḥ | kālaḥ karālikaikāṅghrirbhīmo'ṣṭau kṣetrapālakāḥ || 60 || kirātādikathācitraiśchannakāṣṭapaṭaiḥ kaṭaiḥ | baddhadvāratraye tasmin bāhayetpaścimānanam || 61 || antyajaścapacādīṃśca tathānyāśramadīkṣitān | praveśayenna [mū: ttu] tatraiva kuryādyāgasya rakṣaṇam [kh: maṇḍapam] || 62 || lakṣya[mū, a, k, g, gh, ṅ: lakṣma]snānādikāryārtha vimalaṃ maṇḍapottare | prāsādasya pramāmena sapīṭhaṃ dvicchadānvitam [k: dvikarānvitam] || 63 || prāsādottaratorraudyāṃ diśi vā cārurūpiṇam | catuśchadaṃ catuṣkoṇaṃ vīraṃ vimalamānataḥ || 64 || snānākhyamaṇḍapaṃ ramyaṃ snānopaskara bhūṣitam | koṇe dhvajavitānāḍyaṃ kadalīcūtamaṇḍitam || 65 || ekatoraṇamekāsyaṃ tanmadhye vedikāṃ śubhām | maṇḍapārdhapratāṇena caturyāṃśasamucchritām [kh, gh: svacaturthāṃśamucchritam] || 66 || p. 176) aiṣṭikīṃ bālukāyuktāṃ saumyanālāṃ dvimekhalām | kurvīta vātha sāmānyaṃ maṇḍape vedikādvayam || 67 || ekasyāṃ lakṣaṇoddhāramanyasyāṃ majjanakriyā [gh: mārjanakriyām] | kuryāttantadhyataḥ pīṭhaṃ bhadrākhyaṃ kṣīravṛkṣajam || 68 || ṣoḍaśāṅgusabhucchrāyaṃ dviguṇaṃ vistṛtaṃ dṛḍham | vistāradviguṇaṃ dairghyaṃ kanyasānāṃ sadaiva tu || 69 || caturaṅgulavṛddhiḥ syādanyeṣāṃ tu kramātkramāt [k: kramo matāt] | pīṭhamānamiti proktaṃ kuṭīmānamato bruve || 70 || maṇḍapārdhāpare bhāgo prāgāsyopaskarāya ca | pracchannā dvicchadā kāryā kuṭikā parirakṣitā || 71 || iti lakṣaṇasamuccaye maṇḍapavidhānaṃ nāmaikādaśo vidhiḥ || 11 || rāṣṭriyābhilekhālayasthahastalikhitapustakānāma anyatamaḥ vairocanīyaḥ pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccayaḥ tasyāyam dvādaśādhyāyato dvātriṃśādhyāyaparyantaḥ dvitīyo bhāgaḥ paṇḍitabuddhisāgaraśarmaṇo'dhyakṣatāyāṃ vedācāryapaṃ. dāmodaraśarmaṇā saṃpāditaḥ vedāntaśāstriyapaṃ. bābukṛṣṇaśarmaṇā saṃśodhitaḥ rāṣṭriyābhilekhālayataḥ prākaśitaḥ prathamasaṃskaraṇam atha dvādaśaḥ muṣṭimānaṃ śatārdhe ca śate vāratnimātrakam | sahasre tvatha hotavye kuryātkuṇḍaṃ karātmakam || 1 || dvihastamayute tacca lakṣahome catuṣkaram | aṣṭahastātmakaṃ kuṇḍaṃ koṭihomeṣu [mū: kvaciddhomeṣu] nādhikam || 2 || pīṭhavadvartayetkuṇḍaṃ svapramāṇātmagartakam | soṣṭhaṃ samekhalaṃ tacca yathā [kh: tathā] yonivibhūṣitam || 3 || kṣetrārkāṃśena tasyoṣṭhaṃ syāttadvedartu bhāgataḥ | mekhalāpṛthutocchrāyā kuṇḍākārā tu mekhalā || 4 || kuṇḍatryaṃśapravistārā yonirucchrāyatastathā | kuṇḍārdhena tu dīrghā syātkaṇṭhoṣṭhau [mū, a, gh: kaṇṭhoṣṭhī] bodhipatravat || 5 || muṣṭyādikaraparyantaṃ kuṇḍānāṃ yonimekhale | prokte cātha tato'nyeṣāṃ vṛddhirdvyaṅgulikākramāt || 6 || sarveṣāṃ tu prakartavyā mekhalaikā ca lāghavāt [kh: meghavat] | atha trimekhalāḥ kāryā yugānalayavāṅgulāḥ [k, kh, gh: parāṅgulāḥ] || 7 || uparyuparivistārā dyavaṅgulai [k: tryaṅgulai] kāṅgulonnatāḥ | ṣaḍbāṇambutripa [k, g: dvitri] kṣaistu vistārādaṅgulaiḥ kramāt || 8 || p. 2) dvirāmārṇa (bdhī) ṣuṣaḍbhiśca bāhulyātpañcamekhalāḥ | hastamātre vidhiḥ śeṣe dyavaṅgulāṅgulavardhanāt || 9 || madhyasūtrācca saṃbhrāmya vṛttaṃ dyaṅgulake dvidhā | puro vedāṅgulaṃ tatra pakṣasūtradvayaṃ punaḥ || 10 || oṣṭhaścāṅgulato nābhiḥ kaṇṭhaścoṣṭhasamaḥ kvacit [mū: samonnatiḥ] | avyaktasthāpane kuṇḍaṃ vṛttaṃ sarvāsu dikṣu ca || 11 || bhuktau muktau tathā puṣṭau jīrṇoddhāre viśeṣataḥ [mū: tathaiva ca] | sadā home tathā śāntau aidra [mū: evaṃ; k: ekaṃ] vāruṇadiggatam [kh: lakṣaṇadigbhavam] || 12 || vyaktapraropaṇe tvaindraṃ dikṣvaṣṭāsu yugāsrakam | evaṃ svadikṣu dīkṣāyāṃ bhuktimuttyarthasādhane || 13 || vyaktāvyaktapratiṣṭhāyāṃ vṛttaṃ vedāsrakuṇḍakam | digvidikṣu prayoktavye bhogamokṣaphalāptaye || 14 || śatrudāhakaraṃ kuṇḍamāgneyyāṃ bodhipatravat | śāntau dveṣe [k: śāntodvege] kvacidyāmyāṃ khaṇḍacandropamaṃ matam || 15 || kṣayāya rākṣasaṃ tryasraṃ ṣaḍasraṃ vāyavaṃ gatau | padmābhaṃ puṣṭikṛdyākṣyaṃ kvacidapyarthasādhane [k, kh, g, gh: nāśane] || 16 || aṣṭāsraṃ bhayakṛdraudraṃ jñānamuktipradaṃ kvacit | evaṃ yathecchayā kuryātkuṇḍānaṣṭau svavittataḥ || 17 || p. 3) aiśānādi[kh: aiśānācca; gh: śeṣānādi]caturdikṣu pañcakuṇḍāni vaktrataḥ | troṇi pūrvāpareśāne kuṇḍakaṃ vāyudiksthitam [gh: svadiksthitam] || 18 || vedikātaḥ parityajya triṃśadaṅgulamantaram | madhyamajyeṣṭhayoretatsaptasaptāṅgulādhikam || 19 || pālāśīṃ paridhiṃ dikṣu nyasetprāguttarāsrikām | viṣṭarān kuṇḍapārśve tu ṣaṭtriśaddarbhajāṃstathā || 20 || vṛttānveṇīnibhā[k, g: karīnibhān]nvāpi srugvṛddhyai pañcameṣagam [gh: mekhalān] | ṣoḍaśāṅguladairdhyaṃ tu ṣaḍekanavadarbhajam || 21 || yajñadārūdbhavo vahniḥ sūryakāntamaṇestu yaḥ | dvāvetau bhuktimuktyarthau viprādigṛhato'thavā || 22 || utkṛtya kuṭṭanaṃ kuryādvajrarekhāṃ tathāsanam | vāgīśvaryārcanaṃ kuryādvījaprakṣepaṇādikam || 23 || saṃhitoktāgnisaṃskāro [mū: hyagnisaṃskāraiḥ]garbhādhānādikaṃ ca yat | prokṣaṇārcanahomaśca ghṛtaśuddhyādipūrvavat || 24 || praṇītaṃ ca hṛdā pūjyaṃ[mū: pṛṣṭha]gandhapuṣpādibhiḥ kramāt | devīṃ visarjya dikṣvāsyānvidikṣvaṅgāni homayet || 25 || svāhākāraṃ tu home tu pūrṇāyāṃ vauṣaḍeva hi [mū: tu] | suvauṣaṭ śāntike kuryādvaṣaḍāpyāyane hitam || 26 || p. 4) svadhā pitṛkriyāyāṃ tu phaṭkāraṃ kṣayakarmaṇi [g: jayakarmaṇi] | vidveṣe hū/ vaśe hrī/ [gh: hī/] ca japārcāyāṃ[kh: rcādau]namastathā || 27 || teṣāṃ nāmādigā varṇā mātrā dvādaśabheditāḥ | mātrābhirbhedito[mū: śchedito]hyeko varṇo dvādaśadhā sthitaḥ || 28 || brahmaṇāṃ vācakā hrasvā dīrghāḥ syuraṅgavācakāḥ | sānusvaro bhavennetramastraṃ[kh: mantraṃ]visargabheditam || 29 || bindunā bheditāḥ sarve dīpakena samanvitāḥ | ante[kh: anya]jātisamāyuktāḥ prayoktavyāśca mantriṇā || 30 || evaṃ jñātvā kriyāṃ kuryādvarṇarūpaṃ tadātmakam | ghṛtaṃ tilān yavān kṣīraṃ vrīhīn bhakṣyāṇi dadhyapi || 31 || samidhaḥ pāyasaṃ puṣpaṃ kandaṃ mūlaṃ phalaṃ madhu | saktupiṣyākatakrānnaṃ juhuyānnityakarmaṇi || 32 || ghṛtasya kārṣiko homaḥ kṣīrasya madhunastathā | śuktimātrāhutirdadhnaḥ prasṛtiḥ pāyasasya tu [gh: ca] || bhakṣyāṇāmakṣamātrā syāllājānāṃ muṣṭisaṃmitam | mālūraṃ roganāśāya lakṣmyarthaṃ ca kuśeśayam || 34 || khaṇḍatrayaṃ ca mūlānāṃ phalānāṃ svapramāṇataḥ | paṃcaphalāni[mū: palāni]sūkṣmāṇi annānāṃ grāsakhaṇḍataḥ || 35 || p. 5) prādeśāḥ samidhaḥ sarvāḥ samacchedāstvaganvitāḥ | agranthyasphuṭitāvakrāḥ plakṣavṛkṣasamudbhavāḥ || 36 || śrīvṛkṣaḥ khadiraḥ parṇī palāśaśamyudumbarāḥ | vaikaṅkato hyapāmārgaḥ pippalaḥ śāntipuṣṭidaḥ || 37 || ākṛṣṭau khadiraḥ śastaḥ saubhāgye madanāhvayaḥ [kh: damanāhvayaḥ] | aniṣṭe janturomāṇi dveṣe śleṣmāntaśigrukau || 38 || proccāṭane yakārau [gh: pakārau]ca savisargau ca homayet | taddhūlyā kākapakṣaṃ ca nidhane nimbaśoṇitam || 39 || arkaḥ palāśagāyatrīmārgāśvatthamudumbarāḥ | śamī dūrvā kuśā havyā arkādigrahaśāntaye || 40 || agneḥ śubhāśubhaṃ vidyādvarṇagandhasvabhāvataḥ | padmarāgendranīlārkaśuddhasphaṭikahemavat || 41 || śubho haritapāṇḍustu varjanīyo'śubho'nalaḥ [gh: nalo śubhaḥ] | snigdhaḥ pradakṣiṇāvartaḥ (śīkhī santarpitaḥ [mū: saṃpiṇḍitaḥ] śubhaḥ || 42 || madhvājyakṣīrabilvārkapuragndhaśca śobhanaḥ | nirgandhaḥ pāṇḍaro rūkṣaḥkṛṣṇāṅgāranibhaśca yaḥ || 43 || tathonmārgapravṛttaśca [gh: tastho-] sadhūmo vānalo'śubhaḥ | evaṃ jñātvāprakartavyo [gh: yāge-] homastenāthavā na vā || 44 || agnikāryavidhiḥ proktaḥ sarvakāmārthasādhakaḥ | p. 6) adhivāsanadīkṣāyāmabhiṣeke tathaiva ca || 45 || khādiraṃ tu srubaṃ [kh, gh: sruksrurva] kuryātsthūlaṃ cāṅgulamānataḥ | gopucchasadṛśaṃ cāru hastadaghnāvraṇaṃ dṛḍham || 46 || agre tu tryaṅgulaṃ vṛttaṃ karṣājyapūrṇapuṣkaram | tatkhātaṃ tryaṅgulaṃ [k: dvyaṅgulaṃ] madhye seturdviyavavistaraḥ || 47 || candanadvayakāśmīrīdārūdumbarabodhijāḥ | āmrīvaikaṅkatī baijī srukpālāśyatha śaiṃśapī || 48 || ṣaḍtriṃśadaṅgulā dairghyāt [mū, a, k, kh, g: dīrghā] taddaṇḍo rviśadaṅgulaḥ | ṣaḍaṅgulaparīṇāho vedyaṣṭonnativistarā [k, g: dvedvyaṣṭo-] || 49 || tanmadhye tryaṅgulaṃ khātaṃ vṛttaṃ vedāsrameva vā | mekhalābjāṣṭapatrāḍhyaṃ sarpiḥ [k: sandhiḥ] kuḍavasammitam || 50 || caturaṅgulakaṃ paścātsaṃsthāpya dvyaṅgulaṃ haret | vedyagrakoṇayoḥ [gh: vedagrahaṇayoḥ] kaṇṭhastvaṅgulaikaṃ tatastayoḥ || 51 || vedikātulyakaṃ mūle dairdhyātsaptāṅgulānanam | dvyaṅgulāgrapramāṇaṃ ca gajoṣṭhasadṛśaṃ bhavet || 52 || vedyāsyamadhyagaṃ[gh: vedyā madhyamagaṃ]randhraṃ puṣkarāsyaṃ nayetsamam | kaniṣṭhāṅgulivatsthūlaṃ sarpinirgamanāya ca || 53 || yugāṅgulo ghaṭaḥkāryo [k: lodyataḥ-] daṇḍamūlasuśobhanaḥ | p. 7) aṅgulaiśca caturbhiśca daṇḍāgre copavedikā || 54 || dvayameva suniṣpannaṃ prakṣālyoṣṇāmbunā tataḥ | tau santāpya kuśaiḥ spṛṣdavā mūlamadhyāgrataḥ kramāt || 55 || hṛdayena samabhyarcya gandhapuṣpādibhistataḥ | samunnatatanurdadyātpūrṇāṃ vai [k, g: pūrṇāyāṃ] nābhige ghaṭe || 56 || ekaikatattvahomānte kāryā pūrṇāvasānake | tasminkāle pradānaṃ ca gurave deyamādarāt || 57 || iti lakṣaṇasamuccaye kuṇḍasruksruvalakṣaṇaṃ nāma [vartanāvidhiḥ vi0 pu0] dvādaśo vidhiḥ || 2 || atha trayodaśaḥ yajamānānukūle'hni sambhāre sakale kṛte | pūrṇakumbhādimāṅgalye nimitte pūrvacocite [codite bhū] || 1 || vandino gāyakā [gāyanāḥ li0 pu0 pā0] viprāḥ śaṅkhavāditravādakāḥ | maṅgalārthaṃ prayoktavyāḥ śobhārthaṃ ca tathā striyaḥ || 2 || vibhave [mū: vistare] sati śaivākhyā brāhmaṇāstu prakīrtitāḥ | na cāyaṃ niyamo hyatra brāhmaṇānāṃ parigrahe || 3 || na vedoccāramātreṇa kiñcidatra prasādhyate | utsave maṅgalārthe tu samyagvedasvanaḥ smṛtaḥ || 4 || jyotirjñānaṃ pradhānaṃ syātpratiṣṭhāyāḥ śivāgame | sarvārambheṣu tatpūjyaṃ na vedastatra kāraṇam || 5 || śūdro vāpyatha vaiśyo vā brāhmaṇo vātha kṣatriyaḥ | jyotirjñānārthatattvajño daivajño jāyate yataḥ || 6 || na jātiḥ pūjyate hyatra śaivajñāne yathā guruḥ | jñānaṃ saṃpūjyate nityaṃ na jātistatra kāraṇam || 7 || svaśāstralakṣaṇopetaṃ jyotirjñānaviśāradam | nipuṇaṃ supraṇītaṃ ca pratyayānekadarśakam || 8 || hitāhitopadeśajñamekacittaṃ jitendriyam | p. 9) sra'vastragandhadhūpādyairdaivajñaṃ saṃprapūjayet || 9 || tataḥ saṃpūjito vidvāndaivajño lagnatatparaḥ | ghaṭikāśaṅkuyogena pratiṣṭhālagnamādiśet || 10 || śivajñānātparaṃ jñānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati | sarvopāyānvitaṃ puṇyaṃ dharmakāmārthamokṣadam || 11 || yannasādhyaṃ śivajñāne tadvedeṣu nasiddhyati [mū: na tadvedeṣu] | yannasādhyaṃ tu vedeṃṣu tatsusādhyaṃ śivāgame || 12 || yannadṛṣṭaṃ śivajñāne na tadvedeṣu dṛṣyate | lokopacāramātraṃ syādutsavovibhave [mū: -dutsave] sati | nacaitatkāraṇaṃ [gh: caitaiḥ-] vedaiḥ pratiṣṭhāyāḥ śivāgame || 13 || ajñānināṃ pravodhāya śreyo'rthaṃ[mū: jñeyojtha/]maṅgalāya ca | devyāmatātsamākṛṣya likhitaṃ leśato mayā || 14 || mṛdādhairgomayenātha bhasmanāstrāmbubhiḥ kramāt | śodhayitvā tato liṅgaṃ rathe tvāropya yatnataḥ || 15 || lakṣadhārālayaṃ [k, gh: lakṣma-] ramyaṃ nayelliṅgaṃ śanaiḥ śanaiḥ | ākarṣayecca nāgāśvairmahiṣairvā bṛṣai ratham || 16 || aniṣṭorathabhaṅgādo [mū: aniṣṭe-] habyaṃ ghoraśataṃ [mū: -gataṃ] śubham | avatāryāgataṃ liṅgaṃ syandanasthaṃ prayatnataḥ || 17 || p. 10) śeṣe sthānasthite deve śaṅkhavāditra nisvanaiḥ | aṣṭāṅgasaṃskṛtaṃ cārghaṃ dattvā liṅgaṃ praveśayet || 18 || rakṣoghnaṃ tiladarbhāmbudadhyakṣatapayoyavaiḥ | hemapātrādigairetairarghaṃ dadyā dathāṣṭabhiḥ || 19 || kartā dadyāttatastvarghamācāryādibhya eva tu | pādaśaucaṃ tata kṛtvā pāduke sthāpayetpunaḥ || 20 || dadyātsa caturaṃ pīṭhaṃ tatrasthaṃ śivavaṅgurum | kuṅkumāgurukarpūrairlimpeta samacandanaiḥ || 21 || susragdāmasudhūpaṃ ca cāruvastradvayaṃ sitam | mukuṭaṃ kuṇḍalaṃ caiva hārakeyūrakaṅkaṇau || 22 || saratnāṃ mudrikāṃ dadyādratnāḍhyaṃ kaṭisūtrakam | saṃpūjya guruve dadyātpañcadhenūśca [k, kh: -dhunūḥ sva] vittataḥ || 23 || yatīnāmadhvare darbheḥsragdāmnā vā vibhūṣayet | gṛhasthānāṃ vidhau samyagvittaśāṭhyaṃ na kārayet || 24 || api mūrtidharānpaścāghanegdovastrabhūṣaṇaiḥ | pradhānaśilpinaṃ tadvagdandhapuṣpaistathetarān || 25 || sakarpūraṃ ca tāmbūlaṃ datvā vijñāpayegdu [mū, gh: dadyādvijñāpame] rum | bhavatpādaprasādānme kṛtsnaṃ yāgaphalaṃ bhavet || 26 || dharmavṛddhirdhruvā loke ācandrārkavasundharam | pādalagno vadetkartā kuru [gh: kuyuḥ] (rve) karmatvadājñayā || 27 || p. 11) punarācamya mantrajño [gh: mantreṇa] vastrapūtena vāriṇā | prakṣālya pāṇipādaṃ ca triḥ pibedambu vītritam || 28 || saṃvṛtyāṅguṣṭhāmūlena [ṅ: saṃbhṛtyā] triḥ pramṛjyā [gh: dviḥ prasṛjya] ttato mukham | saṃhitābhistribhiḥ pūrvamāsyamevamupaspṛśet || 29 || aṅguṣṭhena pradeśinyā ghrāṇaṃ paścādanantaram | aṅgūṣṭhānāmikābhyāṃ tu cakṣuḥśrotre punaḥ punaḥ || 30 || kaniṣṭhāṅguṣṭhābhyāṃ nābhiṃ hṛdayaṃ tu talena vai | sarvābhistu śiraḥ paścādvāhū cāgreṇa saṃspṛśet || 31 || prāgastreṇa tritālena puṣpaṃ prakṣepayed guruḥ | yāgālayaṃ praviśyātha khaḍgabījaiḥ surecitaiḥ || 32 || dikśuddhiṃ vidadhītāśu tato muñcanti guhyakāḥ | bhūtaśuddhiṃ tataḥ kuryānmūrtyādisakalīkṛtam || 33 || nyāsānte karaṇejyāścayathoktaṃ [k, kh, g: karaṇājñāśca-] saṃhitāntare (?) | dvādaśāṅgulamutsiktaṃ sitoṣṇīṣavidhārakaḥ || 34 || bhāvanābhirjaṭābhiśca sitabhasmavidhūlitaḥ | bhavedyajñe sadācāryaḥ śrīkaṇṭharūpadhārakaḥ || 35 || śivamantrātmako vyāpī śivaścāhaṃ svayaṃ prabhuḥ | ityevaṃ nirvikalpena cetasā cintayetsadā || 36 || śivasaṃsthāpane hyevaṃ bhairave bhairavātmakam | p. 12) yadyadrūpo bhaveddevastattadrūpastudaiśikaḥ [k, g: -rūpo'stu-] || 37 || ātmasthaṃ pūjayedīśaṃ paścādargheṣu mantravit | tenārdhavāriṇā prokṣya sarvaṃ puṣpaphalādikam || 38 || astreṇa vikirebdrīhīnsthalyādi [ñchalyādi li0 pu0 pā0] vidhnaśāntaye | varmaṇā saṅgahetpaścāccāmarairvātha picchakaiḥ [gh: piñjakaiḥ] || 39 || śivakuṃbhaṃ tato nyasya śivamantrāṅga [mū: mantrāṅka] saṃyutam | gandhāmbuphalaratnāḍhyamoṣadhīvastrasaṃyutam [gh: maṇḍitam] || 40 || cūtapatrākṣatāsyaṃ ca gandhamālyādipūjitam | aiśyāṃ diśyastrasaṃyuktaṃ sthāpayedambaropari || 41 || dhārāṃ dadyādavicchinnāmīśādīśāntaveṣṭanām | vinyasya [gh: nyastvā] kalaśāṃstatra tāṃśca dakṣiṇato'rcayet || 42 || suvarṇarūpyatāmrotthairmṛnmayairvā nṛpakramāt | śivādikalaśāḥ kāryā dvarasthāḥ [gh: dvāsthārcā] snāpayettathā || 43 || tāni nyasetkarīrāṇi pūrvoktāni ca sāṃpratam | vitānaṃ mañcamāṃśena [gh: māsyena] prāguktairdhvajatoraṇān || 44 || evaṃ kṛtvā tu saṃrakṣya liṅgasthānaṃ tato[k, g: liṅgaṃ sthaṇḍilato]vrajet | tatra [mū: tataḥ] pūrvaṃ kṣipetpuṣpaṃ khaḍgena tatra [mū: tattva] saṃsthitam || 45 || p. 13) astreṇa vikiraṃ kuryāttoraṇaṃ [k, kh: suvarṇa] paścimānanaiḥ | indrendviśāgradarbhāśva stṛṇīyādakṣatāṃ śucīn || 46 || sadyojātena mantreṇa dadyātpaṭṭaṃ satūlikam | arghaṃ datvā tu vaktreṇa dhūpaṃ vai madhyagena tu || 47 || hṛdā protthāpayeddevaṃ guhyena sthāpayecchivam | avyaktādīni liṅgāni prāgindvīśaśirāṃsi ca || 48 || kramaśaḥ śvāpaye [mū: śāyayet; kh: sādhayet] ttāni tūlikāyāṃ sadā gurūḥ | mantranyāsaṃ tu tatkuryātsāmānyaṃ [kh: vrataṃ kuryāt] sarvatantragam || 49 || oṃ namo bhagavate rudrāya hiraṇyanetrāya [gh: retase] mahātmane śivāya | śivarūpāya hā/ hau/ [mū: hā/ hā/] namo namaśceti mantrayet | hiraṇyaretomantrasthitaye [kh, gh: mantratritaya] liṅgānām | sahasrāṃke śatāṃke [gh: sahasrāhvaṃ śatākhye] ca rekhā utkīrayettataḥ | maṇirekhāṃ kramādyasya yasya [mū: tasya] tāṃ tāṃ vadāmyaham || 50 || ekādhikanavatyaṃśamūrdhvatiryak khagāṃśakaiḥ | tyaktvaikaṃ syātsahasrāṃśaṃ [gh: sahasrāsraṃ] liṅgaṃ viṣamasūtrakaiḥ || 51 || vṛtte pañcāśadaṃśastu tiryagdvāviṃśatiḥ kvacit | ūrdhvādhoṃśaparityāgātpunarvṛttiṃ dvidhāṃśataḥ || 52 || p. 14) mūrdhni saṃvartayetteṣu sūtrābhyāṃ chatrarekhayā | antarluptvā sahasrāṇi bhavatyantaritaiḥ sadā || 53 || umendupiṇḍikā nityaṃ liṅgamīśā divākaraḥ | sahasrāśāvṛto [gh: sahasrāsra yuto] bhānustasmāddaśaśatāvṛtaḥ || 54 || sauraṃ sahasre caivaṃ [mū, a, g: sāhasrikāraṃ; gh: saivaikaṃ] syādvrāhmaṃ liṅgaśatāvṛtam | kapālādyairyutairbhinne puṇyakṛtsa mahāghahṛt [k, g: suhṛt] || 55 || pañcabhāgodayaṃ kṛtvā tyaktvaikaṃ [gh: ṛkṣaikaṃ] bhāgamūrdhvataḥ | tattvabhāgo'rdhavaṃpātādbhavelliṅgaṃ śatādhikam || 56 || pratidhāmasahasrāṇi śatāni bāsthire [k: cāsthire] tathāḥ | calaliṅghaṃ gṛhe'pyevaṃ liṅgabhedādi vā punaḥ [k, g, gh: pāpanut] || 57 || madendu [kh: mahendu] kuṅkumāktaistu sūtrakairmānahetave | rekhāmutkirayelliṅge uttame ca yavāṣṭakam || 58 || navamāṃśahṛdanyeṣāṃ kuryādyāvatkarāntikam | teṣvanttare'ntaroktaṃ vāniṣṭa [gh: tvariṣṭa] kṛddhastahīnake [k, kh, g: vastrahīnake] || 59 || rekhānyāsaḥ samākhyāta [gh: vyāsāḥ samākhyātāḥ] tadardhādavaṭaṃ śubham | samaṃ samatalaṃ tacca manojñaṃ lakṣaṇānvitam || 60 || p. 15) evaṃ tu yā bhavedrekhā tāṃ protkīrya [k, kh, gh: tāmutkīyaṃ] sukhāvahām | madhyasūtraṃ samaṃ [mū: sūtrasamaṃ] kṛtvā lalāṭādavatārayet || 61 || trayaṃśo'rdhe vāthavā pāde lakṣaṇaṃ kaṇṭhatastvadhaḥ | grīvāsyāgrāllalāṭā [gh: syāghrā-] cca naivordhvakramaṇācchubham || 62 || alakṣyaṃ lakṣyakāryāya jyotirlakṣaṇakarma tat [k, kh, g: lakṣaṇakaṃ matam] | sarvālakṣaṇanāśāya rekhālakṣaṇamucyate || 63 || sūtrābhyāmantaraṃ kuryājyeṣṭhasya tu grahāṅgulaiḥ | anyeṣāmaṅgulaikaikaṃ hṛtvainaṃ [kh, gh: hṛtvaikaṃ] sthāpayetkramāt || 64 || cetā dīptā pramopā ca dhātrī māyā matī śivā | caṇḍā lakṣmī sumedhā ca maṇirekhā daśoditāḥ || 65 || vasubhāgīkṛte rudre tyaktvāṃśatrayamūrdhvataḥ | pañcāṃśe latraṇaṃ [gh: pañcāsallakṣaṇaṃ] jñeyaṃ bhāgaikaṃ tasya cāntaram [kh: cottaram] || 66 || ūrdhvaṃ sūtradvayaṃ tyaktvā prāṅmānaṃ pakṣasūtrayoḥ | tiryaṅmadhyasthitātsūtrātpakṣasūtrāvatāraṇam || 67 || bhāgadvayāntikaṃ yāvattyaktvādhobhāgasaṅgamam | sadhyāntarārdhakaṃ prānte tvantaraṃ [kh: prāntaṃ vartulaṃ] tasya kārayet || 68 || liṅgasya yāddaśo mūrdhā lakṣaṇasyāpi tādṛśaḥ | māmānyāntara [kh: sāmānyottara] liṅgānāṃ cetā syātprathamoditā || 69 || p. 16) kāryā cetāthavā dīptā rekhā hastapramāṇake | tribhakteṃ'śaika [k, kh, g: 'sraika; gh: -'graika] saṃtyakte dvyaṃśaṃ randhraḥ ṣaḍasrake [mū, a, k, gh: randhraiḥ ṣaḍasrakaiḥ] || 70 || rāmairdvābhyāṃ yavāsyābhā pakṣasūtraṃ tṛtīyake | dīprākhyā lakṣya [gh: lakṣma] rekhā ca gaditā bhogamokṣadā || 71 || dvihastake pramodākhyā tithibhāgakṛtodaye | navāṃśo'rdhaparityakte ṣaṣṭhe bhāge tridhā kṛte || 72 || madhyasūtrasya madhyaṃ tu bhramaṇādubhayorapi | yavākārebhanetrābhā pakṣasūtraṃ vinā bhavet || 73 || dhātrī trihastake liṅge vibhakte [k, kh, gh: tribhakte] rudrasaṃjñake | tyakttvādho dvyekabhāgaṃ tu dvau caivādho'ṣṭadhā punaḥ || 74 || tadūrdhvekena mūrdhā syādruṇaṃ tyaktvā guṇāntikam | tyaktvaikaṃ bhrāmayetsūtraṃ yāvatpṛṣṭhāntamāśrite || 75 || catuṣkare bhavenmāyā vikāraharabhājite | ūrdhvaṃ ṣaṭka [k: ūrdhvaṣaṭka] parityāgāddigbhāgalakṣaṇaṃ tathā || 76 || ūrdhvaṃ vedāṃśakaṃ [mū: vedāṅgakaṃ] tyakttvā laghubhūtraṃ [k, kh: lambasūtraṃ] tato bhavet | adho bhāgadvayaṃ muktvā saṅgamaḥ pṛṣṭhatastayoḥ || 77 || matī [kh: satī] pañcakare liṅge śivāṃśe tithibhājite | agre muniparityakte lakṣaṇaṃ syātphaṇisthite || 78 || p. 17) tattryaṃśe cordhvatastyakte lambanaṃ tryaṃśato bhavet | tryaṃśayo [k, g: dvyaśayoḥ] styaktayoścādhaḥ pṛṣṭhataḥ sūtrasaṅgatiḥ || 79 || eḍḍhastake śivā tatra ṣoḍaśāṃśaṃ bhaveddharaḥ | ṣaḍaṃśādūrdhvatastyakttvā kakudbhāge ca lakṣaṇam || 80 || tribhāgātpañcabhāgāntaṃ bhāmayetpakṣasūtrake | āgho vihāya [mū: vidhāya] bhāgau dvau melakaṃ syāttayoḥ sadā || 81 || saptahastātmake liṅge caṇḍākhyā lakṣaṇaṃ bhavet | pūjābhāge vikārāṃśe rekhādhaḥ saptavarjite || 82 || turyāṃśā [kh: tulyāṃśā] lambanaṃ cādho dvyaṃśo vādhaḥ parityajet | yasyottare [k, g: yasyāntare] 'bjikākārā saṅgati pṛṣṭhamadhyataḥ || 83 || karāṣṭadaghnake liṅge pūrvavadbhāgakalpite | lakṣmīsaṃjñā matā rekhā lambanaṃ [k: lakṣaṇaṃ] guṇabhāgataḥ || 84 || edameva sumedhākhyā lakṣaṇaṃ navahastake | dvibhāge lambanaṃ [mū, a, g: lakṣaṇaṃ] tasya saṅgastvekāṃśavarjanāt || 85 || na yojyā lambarekhārdhe viṣṇvaṃśe kasyacinmatam | pakṣasūtre paraṃ kāryaṃ tadadho lambanaṃ haret || 86 || kvacijjñānakriyāśaktī vyāpinyau sakalākalau | tasmātsyādviṣṇusamparkaḥ pakṣasūtre'va [kh: sūtre ca] lambane || 87 || p. 18) etāsāmiṣyate mūrdhā chatraśīrṣagajekṣaṇam | chatrābhaṃ kukkuṭāṇḍe tu bālendvābhe yavopamam || 88 || dakṣāṇḍaṃ trapuṣābhe tu trapuṣaṃ candramastake | yaśo rājyaṃ dhanaṃ putraṃ saubhāgyaṃ jīvitaṃ kramāt || 89 || dadyurgajekṣaṇādīni ṣaḍetāni śirāṃsyatha | etadvāṇamataṃ proktaṃ lakṣaṇaṃ sārvaliṅgikam || 90 || kvacidrudraratirbhaṅkttvā bhānvaṃśāllakṣaṇaṃ [gh: sādhāṃśā] bhavet | nava vaikaika [mū, a, g: na caivaikaika] santyāgādardhātpādordhvalambanam || 91 || aśvatthapatravadrūpaṃ vartayegduhyalakṣaṇam | praṇālasyārdhavistārātpīṭhāvaṭakalendu vā || 92 || dve yūke pañcalikṣāśca rekhayorantaraṃ bhavet | rekhāpṛthutvaṃ sāṅghrī tu dve likṣe mūrdhaje tathā || 93 || ekāṅgulādiliṅgānāṃ lohajānāṃ kvacinmate | vṛddhirekhā tathā sthānaṃ marmakaṃ cādivarjitam || 94 || sthānavṛddhyā bhavetteṣāṃ lakṣaṇaṃ pūrvavadyathā | sūkṣmāṇāmapi liṅgānāṃ trirāśikṛtalakṣaṇam || 95 || śubhakṛnmarmasantyāgādanyathā kṛtadoṣadam | digīśānāṃtu liṅgānāṃ svakāmaphalasādhane || 96 || nijāyudhasamākārāṃ maṇirekhāṃ vilekhayet | śūlaṃ vajraṃ ca śaktiṃ ca tikṣṇāgraṃ kambukaṃ tathā || 97 || p. 19) daṇḍābjāsisusaṃjñābhaṃ [mū: svasaṃjñātaṃ; g: svaya jñātaṃ] vṛttaṃ pāśaṃ dhvajaṃ gadām [mū, a, gh: tathā] | liṅghavadvartayedrekhāṃ hemasūcyā tvanantaram || 98 || uttarābhimukho bhūtvā jyeṣṭhasyaiva trimāṣayā | dvimāṣayā tato'nyasya kanyasasyaikamāṣayā || 99 || utkīrayeyurastreṇa śilpijo gurvanujñayā | snigdhā samā ca gambhīrā ṛjvī sarvārthadā bhavet || 100 || sthūlā vakrā kṛśā bhinnā rūkṣāyurarthanāśanī | śastramāmantrya śastreṇa vilikheddakṣiṇena tu || 101 || pūrayenmadhusarpibhyāṃ svanetreṇa vicakṣaṇaḥ | avyaktānāṃ sthirāṇāṃ ca brahmarekhāvidhistvayam [gh: vidhiḥ svayam] || 102 || aiśāne [neśāne li0 pu0 pā0] bāṇaliṅge ca ratnajānāṃ calātmake | sarvameva śirasthatvamīśānasya hi lakṣaṇam || 103 || pūrvamantreṇa [kh: maṇḍala] saṃsiddhaṃ bāṇaliṅgasya lakṣaṇam | svakāntimaṇiratnotthalakṣma vā dhātuje [k, kh: lakṣme vā pātraje] kvacit || 104 || calānāṃ ca sthirāṇāṃ ca vyaktānāṃ netrasaṃskṛtiḥ [mū: mantrasaṃskṛti] | aṅgulādyekaikaśaḥ [k, kh, gh: dyekakeśaḥ] syādyūkā hastavṛddhitaḥ || 105 || rekhāpṛṣṭhārdhagarte'rcādvau [g: gartāṃdvā] netronmīlanaṃ kvacit | p. 20) saumyābhayā pradātrī ca vīrā hṛṣṭā prabodhikā || 106 || hāsyā kāruṇikā kāma yogasthā divyadṛṣṭayaḥ | krūrā kruddhā karālā ca bhīṣaṇā vikṛtādbhutā || 107 || ūrdhvādhograsinī bhītā ghorādīnāṃ tu dṛṣṭayaḥ | netratribhāgamadhye tu tārakākhyaṃ prakīrtitam || 108 || tārātṛtīyabhāgena jyotirāsāṃ prakalpayet | nordhvaṃ nādho natiryagvā na nyunādhikavibhramā || 109 || na binduśakalā [gh: kalaśāḥ] rūkṣā dṛṣṭisyācchubhadāyiti | saumyā dvādaśa [kh: ṣṭādaśa] vṛddhyarthaṃ snigdharekhāsudṛṣṭayaḥ || 110 || vṛttākṣā rākṣasādyāśca teṣāṃ krūrādidṛṣṭayaḥ | lakṣaṇodgharaṇe dadyādghenuṃ ca gurave sadā | jñātvaivaṃ [kh: kṛtvaivaṃ] vidhinā samyak tatastānyadhivāsayet [k, g, gh: snānādhivāsanam] || 111 || vasateradhipūrvasya bhāve lyuṭ [gh: ghñ] pratyaye kṛte | adhivāsana ityeṣa [k, g: ityevaṃ; gh: vāsadhighohyeṣa] prayogaḥ siddhimeti ca || 112 || gūrvādisahito vāso rātrau niyamapūrvakaḥ | etasyārthau [gh: etasyārtho] nipātānāmanekārthatayā mataḥ || 113 || astreṇābhyakṣaṇaṃ kṛtvā tṛtīyenābhimantrayet | nareṇārghaṃ [navenārvaṃ] pradadyācca pādyaṃ cājātakena tu || 114 || p. 21) vāso liṅgāya guhyena ajātena vilepanam | pañcamena srajaṃ dadyāddhūpaṃ vai dakṣiṇena tu || 115 || purūkundurūlohaiśca sarjacandanavānaraiḥ | śrīvāsasaralābhyāṃ ca khaṇḍadhūpaiśca dhūpayet || 116 || hṛdā deyaṃ pavitraṃ tu pradīpaṃ madhyamena tu | naivedyāni tṛtīyena anuktaṃ hṛdayena tu || 117 || chādayedvastrayugmena guhyamantreṇa daiśikaḥ | mūrdhni nidrāghaṭaḥ sthāpyo rudrajaptaḥ supūjitaḥ || 118 || kapilā bandhayetpañca arogāḥsupayasvinīḥ | caturdvāreṣu ceśāne tatkṣīreṇa caruṃ śrapet || 119 || caruṃ prāśya svapettatra vihite dantadhāvane | gurūmūrtidharaiḥkartāsahitaḥ kuśasaṃstare || 120 || susvapne siddhiranyatra juhuyānmadhyagaṃ guruḥ | dvitīye'hni kṛtasnānaḥ karyā patnyanvito vratī || 121 || guruḥ samūrtipaiḥ snāto vastrābharaṇabhūṣitaḥ | kṛtamaṅgalanirghoṣairdevasnānādikaṃ caret || 122 || iti lakṣaṇasamuccaye lakṣaṇoddhāravidhikathanaṃ nāma trayodaśo vidhiḥ || 13 || atha caturdaśaḥ śivaḥ sarvagataḥ sūkṣmaḥ svayamutkarṣate'khilam | sphuṭamācāryarūpeṇa mantraśattyā [g: mantreṇa sa] carācaram || 1 || sarveṣāmapi varṇanāmavatīrṇaḥ kaleśvarāt [k, g: varāt] | anugrahāya lokānāṃ gurutvaṃ syācchivecchayā || 2 || ayutairdvijavedaśaiḥ samayī tatsamo bhavet [kh: mācaret] | tadayutaiñca putrāhva [kh: patrāṅka] staistāvadbhiñca sādhakaḥ || 3 || daśabhistu sahasraistairācāryaḥ śivaśāsane | tebhyo dānārcanairbhaktyā [gh: bhūkatvā] phalaṃ syādvāsukerma [k, g: vādyakarma; kh: vāstukarma] tāt || 4 || sakalīkaraṇāṃ kṛtvā deve [mū: vede; k, kh: dehe] hyarghādikaṃ ca yat | tatañcābhyukṣaṇaṃ liṅge arghapūṣpākidhūpanaiḥ || 5 || tailenābhyaṅgayelliṅgaṃ dūrvākāṇḍaśatena ca | guhmena [kh: śuddhena] svayamācāryaḥ pañcātkartā kulaiḥ saha [gh: kulena ca] || 6 || tatkālamaṅgalaṃ gītaṃ gāyantyo 'vidhavāḥ śubhāḥ | dadyāttāsāṃ guḍaṃ dhānyaṃ paryaṭaṃ [gh: parvpaṭaṃ] lavaṇaṃ kvacit || 7 || tatastvavidhavā cāṣṭau sarbalakṣaṇasaṃyutāḥ | savyāpasavyasūtreṇa saṃspṛśeyuḥ kuśena vā || 8 || p. 23) svapayanti [k, gh: snapayanti] punastāstu nirmatsyanti punaḥ punaḥ | vidhinā snapanaṃ [g: apayanti] pañcādācareddaiśikaḥ svayam || 9 || mṛtsāgomayagomutrabhasmadugdhairyathākramam | pañcagavyena daghnā vā madhunā pañcavalkalaiḥ || 10 || aṣṭasaptārkanāgāṃśaira [kh: nāgāṅkaiḥ] gnisaptavikārakaiḥ | nakhāgni [kh: navāgni] pañcabhiḥ snānaṃ palāśai [kh: palārdhe] rekahastake || 11 || nānāphalairathāṣṭābhiḥ puṣpāṇāṃ ca śatena ca | snāpayedguhyamantreṇa rudrairvā hṛdayena vā || 12 || yavagodhūmajaiñcūrṇairbilvacūrṇaistathāparaiḥ | udvartya snāpayetpañcātsvacchena gandhavāriṇā || 13 || sarvauṣadhipalenāpi ratnatoyena śaktitaḥ | tathā kāñcanatoyena gośṛṅgasalilena ca || 14 || dhānyodakena cecchātastato gandhodakena ca | sitavastreṇa deveśaṃ parimṛjya [mū, a: parityajya] sugandhinā || 15 || etalliṅge'nyadarcāsu snānaṃ syādbhāskare mate | svaiḥ svairmantrairharādīnāṃ miśrāṇamapi sarvadā || 16 || jalena pañcagavyena pañcabhirmadhuraistathā | mṛtkaṣāyauṣadhībhiśca dhāgryā tīrthadhunījalaiḥ || 17 || p. 24) sāgarodakaratnāmbugandhapuṣpaphalodakaiḥ | mahāsnānena diksnānaiḥ snāpyaṃ ṣoḍaśabhiḥ kramāt || 18 || astrādbhirdhūlirsaśuddyai prathamaṃ snāpayecchivam | kṣīraṃ gostāmravarṇāyā īśena bhāgapañcakam || 19 || śuklāyā dadhi ca grāhyaṃ caturbhāgaṃ nareṇa ca | kapilāyā ghṛtaṃ gośca aghoreṇāgnibhāgikam || 20 || gomūtraṃ nīlavarṇayā guhyena dvayabhāgakam | kṛṣṇayā gomayaṃ khasthamajena sarvadā [mū: sampadā] śuci || 21 || madhyendrayamayakṣāmbudiksthe tāmrādipātrage [mū: pātrataḥ] | śivenaikattvamāloḍya pañcabhirvātha kāpilam || 22 || kuśāmbunārdhabhāgaṃ ca sādākhyenābhimantritam | ebhistu paṃcabhiryuktaiḥ snānamarcādiśodhanam || 23 || payodadhighṛtaṃ kṣaudraṃ khaṇḍaiḥ syātpañca mādhuram | īśānavaktraghorāhvaguhyājātākhyamantritaiḥ [gh: -kaiḥ] || 24 || valmīkagirigaṅgāditīrajebhahradoddhṛtāḥ | vṛṣaśṛṅgasamutkhātāḥ pavakāśrayasambhavāḥ || 25 || nṛpadvārācaturmārgamṛtsābhiśca viśuddyati | ajena kṣālanātpṛthvīkramatastu kalāvatā || 26 || bakulodumbarāśokavaṭabodhitvacāṃ jalaiḥ | kavoṣṇaistu tṛtīyena snānaṃ ṭaṅkakṣatāpaham || 27 || p. 25) ṛddhivṛddhisahā [mahā bhū0 pā0] siṃhīkanyācchinnā bahuprajā | nidigdhikā balāmūlaiḥ snānaṃ guhyena doṣahṛt || 28 || tvakpatramustanāgāhvatoyagranthyādibhiḥ [-prajñādibhiḥ] saha | dhātryā snānānmahītyakte [gh: vyakte] sadyojātena śuddhyati || 29 || sugandhiśālipiṣṭena gāyatryā mantritena ca | samudvartya mahādevaṃ tīrthotthaiḥ snāpayejjalaiḥ || 30 || ajāgandhiprayāgaśca [kh: prayogācca] kedāraṃ bhairavaṃ tathā | puṣkaraṃ naimiṣāraṇyaṃ tīrthaṃ ca varūṇaṃ tathā || 31 || etattīrthāmbususnānānnareṇa tvagvi [g: deśatvayi] śuddhyati | jāhnavī yamunā kauśī sarayū śoṇanarmadā || 32 || kāverī gaṇḍakī sindhu [mū: caiva] strisrotā candrabhāgikā | saptagodāvarītyetāḥ puṇyanadyo mahājalaiḥ || 33 || snānātpunanti carcānāṃ viśveśaṃ [gh: viṣṇavaṃśaṃ] guhyamantrataḥ | kṣārakṣīradadhisnehekṣurasodasurodakāḥ || 34 || svādugarbhodakāśceti jñeyāstvaṣṭau ca sāgarāḥ | eteṣāmambubhiḥ snāyyaṃ sparśaśuddhyai [mū: snānātsparśaśuddho] nareṇa tu || 35 || puṣparāgaṃ ca vaidūryaṃ vajraṃ caiva samauktikam | sphāṭikaṃ padyarāgaṃ ca rājāvartaḥsuvidrumam || 36 || p. 26) nilaṃ marakataṃ caiva karketanaṃ suṭiṭṭibham [gh: ṭiṭibham] | etadratnodakaiḥ snānaṃ mahābhūtikaraṃ param || 37 || aghoramantrapūtaistu liṅgarupaviśodhakam | karpūrāgurukastūrīkāśmarīcandanādikaiḥ || 38 || jātīlavaṅgakarkolai ścaturjātasugandhikaiḥ | snāpayedgandhatoyena ajātenābhimantritam || 39 || gandhadoṣavināśāya dharā [kh: parā] bramhaviśuddhaye | puṇḍarīkābjamālūranīlaraktotpalārkajam [gh: -kam] || 40 || mālatītagarāśokahemacacpakamallikāḥ | sahakārāśvamāraṃ ca punnāgabakulāni ca || 41 || karṇikāroḍrakahlāraṃ kundaṃ kumudayūthikā | pāṭalādroṇanepālī [k, kh: remālī] kuśakiṃśukasiṃhikāḥ || 42 || kadambaṃ cātimuktaṃ ca kuṭajaṃ nāgapuṣpakam | mṛdukundābjapatrī [k, kh: mucukundā-] ca vṛṣarṣibukapuṣpakam || 43 || ebhiranyaiḥ pavitraiśca snānaṃ śabdaviśuddhikṛt | bilāmramocanāraṅga panasaṃ nālikerakam || 44 || kakko (ṅko) lāmalakaṃ drākṣā jātīphalaparupakam | dāḍimodumbaraṃ jambū karjū/raṃ [gh: vekṣuraṃ] tālabimbakam [mū: bilvakam] || 45 || p. 27) prācīnāmalakaṃ pīlu kapitthaṃ bakulaṃ tathā | vadarībījapūraṃ ca kava [k, gh: kara] mardaṃ satindukam || 46 || pūgādikaṃ yathālābhamīśānāghoramantritam | phalasnānamidaṃ pupyaṃ karturicchāphalapradam || 47 || toyekṣvāmrarasairvāpi brīhyādyaiḥ pañcabhiḥ saha | tilagodhumasugdādi yavadhānyapriyaṅgubhiḥ || 48 || pūrvoktamṛttikāgandhaṃ kusumauṣadhisaṃyutam | pañcabrahmodbhavairmantrairmahāsnānaṃ śubhapradam || 49 || kadambapallavāsyena kumbhenendraṃ narānvitam | saśālmalena cāgneyaṃ hṛnmantrai snānamuttaman || 50 || jambūpatravaṭā yāmyaṃ snānaṃ cāghoramantrataḥ | sāśokena tu rakṣojaṃ śikhamantrānvitaṃ varam || 51 || āpyaṃ [mū: snāpya] bodhidalāsyena snānaṃ cājātamantritam | cūtāsyena tu vāyavyaṃ snānaṃ varmasamanvitam || 52 || saumyaṃ vaṭacchadāsyena snānaṃ vāmābhimantritam | sabhasmabilvapatrāsyasnānamaiśaṃ śiro'nvitan || 53 || nāgapatrānanasnānamā [gh: snānaṃ sā] nantaṃ netramaṇḍitam | brahmapatravatā brāhmaṃ sakuśena samanvitam || 54 || bherīśaṅkharavaistūryaiḥ kāhalādhvanibhiḥ kalaiḥ | varastrīmaṅgalodgītaiḥ snāpayedvṛṣabhadhvajam || 55 || p. 28) tato nirmatsya (2) cāstreṇa hṛdā vāca [k: tvāca] mayecchivam | arghaṃ dattvā tu vaktreṇa vastreṇākarṣayejjalam || 56 || yathā śive tathaivārke viṣṇvādau ca samācaret | snānādi svaisvakairmantraiñcaturmṛtsnāspvihādhikāḥ || 57 || kuśamūlodbhavakroḍapadyagoṣṭhamṛdastvimāḥ | nāne pūrvoktamṛtsnāñca śastā dvādaśaviṣṇubhiḥ || 58 || dvātriṃśatṣoḍaśāṣṭabhiḥ kṛmbhai snātyaṃ navādibhiḥ [k: narādibhiḥ] | calārcāsu prayatnena sthāvare dvīguṇaṃ kramāt || 59 || naivedyaṃ tailapātraṃ ca snānavastraṃ śalākikam | dattvā tu śilpināmarcābhimantrya tato'rcayet || 60 || evaṃ pakvamṛdādīnāṃ liṅgānāṃ dravyapañcakam | citrādilepya [k: -lekhya] pustānāṃ darpaṇasnānamiṣyate || 61 || iti lakṣaṇasamuccaye tridhāliṅgamnānaṃ nāma caturdaśovidhiḥ || 14 || atha pañcadaśaḥ lohādidhātu [mū, g, gh: ṛtu] liṅgāni pratyekaṃ bhautikāni tu | śabdātsparśācca rūpācca rasādgandhācca vai kramāt || 1 || svabījodbhāvanodghātairekādi kramapañcakaiḥ | viśodhya khādibhūtāni tato mūrtiṃ tu kārayet || 2 || nyasedvarṇātmakānnudrānnavyaktādi [g: -ktāni] trirūpake | pañcabrahma tato'ṅgāni kalāḥ sarvāḥ śivasya ca || 3 || tato vastraṃ ca gandhaṃ ca puṣpaṃ dhūpaṃ ca dīpakam | naivedyaṃ pūrvavaddadyādrocanāṃ mūrdhamantritām || 4 || añjanaṃ naitramantreṇa darpaṇaṃ puruṣeṇa tu | chatramīśānadevena cāmaraṃ naramantrataḥ [gh: mantritam] || 5 || evamiṣṭvā mahādevaṃ maṇḍapaṃ saṃpraviśya ca | bālukā vikiretpīṭhe tṛṇakeśādivarjitāḥ || 6 || ananta pūjayetpīṭhe hṛdā ca dhyānapūrvakam | prāgagrāṃstṛṇuyāddarbhānajātenottarāgrakān || 7 || tadūrdhvaṃ vinyasenkhadvāṃ hemaratnavibhūṣitām | dharmādicaraṇāñchambhośtathādharmādigātrakān || 8 || p. 30) tacchādane tu tūlyabjaṃ cintyaṃ [kh: śilpa] vāmādikesaram | vidyeśvaradalaṃ tatra maṇḍala [kh: maṇḍapaṃ] trayakarṇikam || 9 || iḍāyāṃ jalasaṃsthāyāmutthāpyeśaṃ rathaṃ nayet | sunimittaiḥ śubhairvādyairmaṅgalaiḥ stutivācakaiḥ || 10 || vitānacāmaracchatrairvidhṛtaiḥ śobhanairdhvajaiḥ | agre bhṛṅgāradhārāśca mucchadbhirgurubhiśtathā || 11 || āpyadvārapraveśaśca yāgasthānaṃ maheśvaram | talpe prākśirasaṃ nidrākumbhaṃ tacchīrṣake nyaset || 12 || śatajaptamadhoreṇa tato devaṃ prapūjayet | thāṇuśca nīlakaṇṭhaśca mahādevaḥ śivastathā || 13 || rudraśca śaṅkaraścaiva nīlalohitasaṃjñakaḥ | īśāno dhanado bhīmastryambakaḥ pārvatīpatiḥ || 14 || dvādaśaite'tra [mū, a, k, g: tu] saṃpūjya mārgādau yoganāyakāḥ | dīpairgandhaiśca puṣpaiśca dhūpaiścaiva yathākramam || 15 || naivedyairvividhaiḥ puṇyaiḥ [gh: puṣpaiḥ] pāyasādyaistu khāghakaiḥ | lopikā [k: kāyikā] npūrikānpūpā [gh: pūpai] nmaṇḍalakānmodakāndadhi || 16 || laḍḍūkānbaṭakānphenān guḍakṣīraṃ guḍaudanam | parpaṭaṃ [mū: paryaṭaṃ] ghṛtapūraṃ ca khaṇḍavartisitaudanam || 17 || p. 31) nānābhakṣyāṇi divyāni phalāni vividhāni ca | khaḍgottamastathā mantrī [gh: śastrī] vāgu [g: bāṇa] lyopaskaraṃ śubham (?) || 18 || tāmbūlaṃ ca sakarpūraṃ sahakārasamanvitam | saharuṃ [kh: saphalaṃ] sthitipātraṃ ca madhupātraṃ patadgraham [k: tadguham; g: draham] || 19 || śaṅkhamuṇḍi [k: vaśu; kh, gh: vuṇḍaṃ] stathā śuktiṃ mañcikoparisaṃsthitam | yadanuktamihadravyaṃ peṣaṇyādi [kh: praveśyādi; gh: peśinyādi] ca yadgṛhe || 20 || tatpradadyādaśāṭhyeta ghoramantreṇa yatnataḥ | tataḥ śīrṣonnate puṇye geḍḍuke [k: gaṇḍuke] ca suśobhane || 21 || śayirtu sthā [kh: svā] payelliṅgaṃ piṇḍikāsahitaṃ prabhum | abhyajya madhusarpibhyāṃ dadyātsiddhārthakānbahūn || 22 || dakṣiṇāṃ mūrtimāśritya vinyasenmantranāyakam | dukūlai raktavastrairvā devaṃ saṃchādya rakṣayet || 23 || mahāpāśupatāstreṇa tato mūrtidharānyajet | dvātriṃśatṣoḍaśāṣṭau ca nṛpādīnāṃ yathākramam || 24 || sādhakāstu vinācāryai putrakāḥ sādhakairvinā | samayī putrakābhāve sarvābhāve svaṃyaṃ guruḥ || 25 || vidyeśvararān ganeśāṃścarlakeśān bhairaveśvarān | vidyeśān muktikāmān bhūktyarthaṃ ca gaṇeśvarān || 26 || p 32) sādhanārthe tu lokeśānadvaite bhairaveśvarān | mūrtiśattyanvitāścaistvetā mūrtyadhidevatā ṣajet || 27 || kṣmāvahniyajamānārkayvindavo'thakham | mūrtayastu samākhyātā mūrtiśānavacmi sāṃpratam || 28 || śarvaḥ paśupatiścogro rudro bhavastathaivaca | īśāno devadevaśca [mū: stu] bhīmo mūrtyadhidevatāḥ || 29 || dhārīkā dīptiratyugrā [mū: matyugrā] jyotsnā cetā balotkaṭā | dhātrī vibhvī ca vikhyātāḥ samāsānmūrtiśaktayaḥ || 30 || anantīśaśca sūkṣmaśca śivottamaikalocanaḥ | ekarudrastrimūrtiśca śrīkaṇṭhaśca [mū, a, g: śrīkhaṇdaśca] śikhaṇḍakaḥ || 31 || umā caṇḍī gaṇādhyakṣo mahākālo'tha nandikaḥ | bhṛṅgīśaśca vṛṣaścaiva saṇmukhāntā gaṇeśvarāḥ || 32 || asitāṅga rūruścaṇḍaḥ krogha unmattakasmatathā | kapālī bhīṣaṇaśceva saṃhāro bhairaveśvarāḥ || 33 || itareṣāṃ kvacicchastre caturdvaikakramānmatāḥ | catvāro'jātakādyākhyā viṣṇarudrau tatheśvaraḥ || 34 || vimalo'tha viśālaśca sārasvato mahāmukhaḥ | lelivāsura [k: hāmbara] śāstā ca phaṇyāśī [mū, a, g: phayyāśī] kuṇḍadevatāḥ || 35 || brāhmyādyā mātaro loke indrādyā lokapālakāḥ | p. 33) prasiddhāḥ sarvaśāstreṣu śāstre'sminpūrvacoditāḥ [gh: citāḥ] || 36 || daivajñaṃ brāhmaṇaṃ ceṣṭvā praviśedyāgamaṇḍapam | āhṛtya sarvasambhāramācāryo mantravigrahaḥ || 37 || śivaṃ praṇamya vijñāpya brahmāṅgakṛtavigrahaḥ | dikṣu vidikṣu saṃsthāpya mūrtimānsujitendriyān || 38 || prāṅmukhodaṅmukhānsamyakkuṇḍasthāneṣu vai tataḥ | prāgādyanukrameṇaiva mantrametānpravācayet || 39 || palaiḥ ṣaṣṭyuttame liṅge madhyādyardhārdhavarjanāt | homapātraṃ tathā hyarghaṃ daśanyūnaṃ nṛpakramāt || 40 || sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmrajaṃ vāpyasaṃbhavāt | ājyapūrṇaṃ tathā pātramaikaikasya pradāpayet || 41 || viṣṭarāṇyarghapātrāṇi samiddarbhendhanāni [gh: nādi] ca | gandhapuṣpopahārāṃśva sruksruvau lakṣaṇānvitau || 42 || pṛthaṅnivedayetteṣāṃ mūrtipānāṃ vicakṣaṇaḥ | sitāmbaradharāḥ sarve sitacandanacarcitāḥ || 43 || sitamālyānvitā [kh: citā] hṛṣṭāḥ svamūrtigatamānasāḥ | tāniṣṭvā svarṇavastrādyaistatastāṃstu samādiśet || 44 || japetpāśupataṃ prāgvai aghorāstraṃ ca dakṣiṇe | khādakaṃ paścime caiva khuri [gh: khari] kāstraṃ tathottare || 45 || p. 34) svāsanasthā jitadvandvāḥ sarvasaṃbhārasaṃyutāḥ | śāstrasadbhāvakarmajñāḥ kuṇḍasaṃskārapūrvakam || 46 || ekatantrodbhavairmantrairjanayeyuḥ [mū, a, k: -mantro-] śivānalam | evaṃ tu mūrtipāḥ sarve kṛtvā sthaṇḍilatarpaṇam || 47 || dadyuḥ pūrṇāhutiḥ pañcātsthāpakena samanvitāḥ | sthāpakaśca śirodeśe pūrvasambhārasaṃbhṛtaḥ || 48 || sitoṣṇīṣa dharo maunī sitavastrānulepanaḥ | ekacitto jitakrodhaḥ śraddadhāno jitendriyaḥ || 49 || kuṇḍasaṃskārapūrvaṃ tu [k, g: saṃpūrṇaṃ] śivāgniṃ janayetsudhīḥ | janite tarpite vahnau dadyātpūrṇāhutiṃ tataḥ || 50 || santarpyāsanavaktrāṅgaṃ [kh: vajrāṅgaṃ] mantragrāmaśeṣataḥ | tiryagūrdhvāgamotthairvā prāguktavidhimantrataḥ || 51 || siddhimuktipradā mantrā guptyuktāḥ sarvakarmaṇi | dhātuḥ śabdaniṣedhārthaṃ syānmatriguptabhāṣaṇe || 52 || maunayuktaḥ sadā mantraṃ japettaddhyānasaṃyutaḥ | nyāsane homakārye tu upāṃścādi ca daiśikaḥ || 53 || mūrtipairastrajāpaiśca vinā [mū, g: sadā] saṃsthāpite hare | savighno jāyate yāgastasmānmūrtidharānyajet [gh: nyaset] || 54 || trayorakṣaṇahetvarthaṃ rañjanārthamadhīmatām | p. 35) krūraśabdaniṣedhārthaṃ maṅgalārthaṃ sadaiva tu || 55 || vedaśāstrārthatatvajñānmṛdupāṭhāñjitendriyān | svaśāstralakṣaṇopetānbrāhmaṇānsusamāhitān || 56 || saṃpūjya gandhapuṣpādyaiḥ kuryāttānsvastivācakān | caturdikṣubahiḥ paścādācāryastānniveśayet [sanni-] || 57 || bahvacānprāgdiśi sthāpya yāmye cātharvaṇāṃstathā | paścime vājasaneyāṃśchandogānuttareṇa tu || 58 || svadikṣu sthāpayitvā tāndevyā matānusārataḥ | samādiśya tato viprānnadyuktāndvā pradarśanāt || 59 || śrīsūktaṃ pāvamānīṃ ca nāsadāśīṃ ca vājikam [k: nam] | vṛṣākapiṃ ca maitraṃ ca bahvṛcaḥ paścime japet || 60 || devabrataṃ ca puṃsāma jyeṣṭasāma rathantaram | bhāruṇḍāni ca sāmāni vāmadevaṃ tathaiva ca || 61 || uttarāṃ diśamāsthāya chandogastu japetsadā | rudraṃ puruṣasūktaṃ ca ślokādhyāyaṃ ca śukriyam || 62 || brāhmaṇānmitramaitraṃ ca adhyuryuḥ pūrvato japet | atharvāṅgirasaṃ [gh: gratharvaśirasaṃ] caiva skanda [mū: skandha] sūktaṃ tathaiva ca || 63 || kṣurikaṃ [k, kh: khurikaṃ] nīlarudraṃ ca garbhopaniṣadādikam | p. 36) kālīṃ karālikaṃ rudraṃ yāmye cātharvaṇo japet [nāyamaskākaṃ dvārapālaniveśanakramaḥ sūktapāṭhakramaśca kramo'yaṃ matāntaraviṣayakamiti] || 64 || liṅgodbhavaṃ tadaṅgāni pavitraṃ gaṇapāṭhakam | stotramantravidaścānye japeyu[kh, gh: paṭheyu]rdakṣiṇe sadā || 65 || tataścārghaṃ tu datvā vai ālabheta gurūḥ śivam | padākhyaṃ brahmaṇā cāpi [mū: ṇo vāpi] svakalādyakṣarānvitaiḥ [k, kh, gh: piṇḍairvā svakalānvitaiḥ] || 66 || nyasya [nyāstvā, li0 pu0 pā0] dhyāyettato mantrī [kh: mantraṃ] jīvabhūtaṃ navātmakam | jvaladagnisamākāraṃ visphurantaṃ samantataḥ || 67 || puryaṣṭakasamāyuktaṃ sadaiva mantranāyakam | sarvaṃ śuddhyati tenaiva jagasthāvarajaṅgamam || 68 || adhaḥ śaktiranantākhya kālāgnirnarakāstataḥ [mū: navakāḥ-] | avicī rauravaścaiva mahāraurava eva ca || 69 || rasātalaṃ ca pātālaṃ mahātalaṃ gabhastikam | nitalāhvaṃ varāhvaṃ ca ābhāsākhyaṃ ca saptamam || 70 || bhūrlokaśca bhuvaḥ svaśca maharloko janastapaḥ | satyamūrdhvakramā hyete [kh, gh: dete] brahmā viṣṇustato [gh: tathā] haraḥ || 71 || dvisaptabhuvanānyantardigrudraśatasaṃyutam | brahmāṇḍaṃ [g: brahmāntaṃ] caṇḍarūpaṃ syāccaturāsyo'dhidaivatam || 72 || p. 37) śatakoṭyuchrayaṃ mānāttatsarma yojanaiḥ pṛthu | urvitattvaṃ samākhyātaṃ jalādidviguṇaṃ [kh: digguṇaṃ] kramāt || 73 || kṣmāmbutejomarutkhāni gandhaśca rasarūpakau | sparśaḥśabdaśca pañcaiva tanmātrāṇi yathākramam || 74 || nāsājihvākṣicarmāṇi śrotrabuddhīndriyāṇi ca | gudaṃ guhyaṃ karāṅghī ca savākka [mū, a, gh: sarvān] rmendriyāṇi ca || 75 || manobuddhirahaṅkāraḥ satvādi ca guṇatrayam | pumān rāgaśca vidyā ca niyatiśca kulāntakaḥ [mū: kalāntakaḥ] || 76 || māyā caiva tathāvidyādhīśvarākhyaḥ sadāśivaḥ [k: stathā śivaḥ] | śaktiścebhyaḥ parastācca śivākhyaḥ paramo'vyayaḥ || 77 || śiktistho viśvabandhuśca [gh: bandhaśca] mantraiḥ śuddhaḥ [mū: siddhaḥ] śivaṃ vrajet | pañcabhūtaṃ ca tanmātraṃ buddhiḥ karmendriyaṇi ca || 78 || manobuddhirahaṅkāraḥ prakṛtirguṇasaṃyutā | caturviṃśatitattvāni prakṛtirvāmakarṇagāḥ || 79 || tvaksaṃsthaḥ puruṣaḥ prokto rāgākhyaḥ snāyujālake | ([asau cāpacihnāntargataḥ pāṭhaḥ kha. pustake nāsti] māṃse'vidyā samākhyātā niyatirhṛdaye sthitā || 80 || kalākoṣe'srake [gh: kope-] kālo māyā prāṇeṣvavasthitā | vidyā coṣṭhasthitā [gh: gatā] nityamīśvaro bindusaṃsthitaḥ || 81 ||) p. 38) nāde sadāśivo jñeyaḥ śaktisthā indhikādayaḥ | pañcaviṃśacca tattvāni piṇḍīkāyāṃ sthitāni tu || 82 || vidyārājena śuddhyanti tadūrdhve niṣkalaḥ śivaḥ | mantrabhūtaṃ śivaṃ tatra vinyasetsiddhimuktaye || 83 || tritattvamātmatattvādyaṃ vedāsrādyamajādike | nyasya tu bhāvayedvyāptiṃ śivarūpaṃ ca yatparam || 84 || dharādipuruṣaṃ yāvadvidyāntāṃ ca dharādikam [mū: vanādikam; kh, gh: rāgāvikam; k: dhanādikam] | īśvarādiśivāntaṃ ca tritayaṃ [kh: tritatvaṃ] homayetkvacit || 85 || hute'ghore sahasre vā brahmāṃśaṃ ca sevayedguruḥ | śivakumbhāmbunā tadvattadūrdhve ca harestanum || 86 || tadūrdhve ca hunedrudraṃ siktvā darbhaiḥ spṛśetkramāt | pañcabrahma ca digdhavya[digvācya, mū0 pā0]mekādiśatapañcakam || 87 || aṅgāni daśamāṃśena homayettatkalāḥ kramāt | varṇarudrādividyeśāṃllokeśān gaṇanāyakān || 88 || hemenāpyāyanaṃ kṛtvā śrapayetpūrvavaccarum | ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mū, g, gh, pustakeṣu nāsti] susvinnaṃ nāpi dagdhaṃ ca śaivairmantraiḥ prasādhitam || 89 || śivakumbhe tathā deve dattvātha juhuyāccarum | pūrṇāhutiṃ śivenāto yāgasya paripūrtaye || 90 || p. 39) kartṛgṛhītajapyācca pūrṇāṃ dadyāttu daiśikaḥ | tasminkāle gurau dānaṃ dadyādvittānusārataḥ [gh: nurūpataḥ] || 91 || gorhemakhuraśṛṅgiṇyāḥ śataṃ vārdhaṃ tadardhakam | dakṣiṇārdhena [gh: ṇendreṇa] hastena punarhomaṃ pradāpayet || 92 || tataḥ saṃpūrṇatāṃ yāti bahurūpaśate hute | prāyaścitte tathā vighne mahāstraṃ homayettataḥ || 93 || iti kṛtvā vidhiṃ samyaktato devaṃ prabodhayet | rātrau mahotsavaḥ kāryaḥ śaṅkhabheryādinisvanaiḥ || 94 || gāyanairnartakaiḥ śiṣṭairnandidhoṣaiḥ sumaṅgalaiḥ | nayettāṃ śarvarīṃ sarvāṃ yatistotraravaiḥ śubhaiḥ || 95 || eka [kh: evaṃ] tripañcarātraṃ vā saptāhaṃ vādhivāsanam [kh: vāpi vāsaram] | suśobhitaṃ rathaṃ kṛtvā vastradhvajavitānakaiḥ || 96 || cāmarairhemadaṇḍaiśca chatrai raukmābjadaṇḍibhiḥ [mū: daṇḍabhiḥ] | annādyaiḥ pūritaṃ sarvai rathamāropayecchivam || 97 || yajettūryaninādena dīpadarpaṇasaṃyutaiḥ | padmāṅkaiḥ [gh: padmākaiḥ] kalaśaiḥ śubhrairgītaiḥ pāṭhairanekaśaḥ || 98 || veṣṭayennagaraṃ vāpi puraṃ vā dhāma vā śanaiḥ | rathaṃ sthāpya valiṃ dadyād guhyakebhyo muhurmuhuḥ || 99 || p. 40) gacchelliṅgapuraḥ kartā sagotro daiśikāgrataḥ | prasādāgre ca saṃsthāpya liṅgasyārthaṃ pradāpayet || 100 || homayedvāstunāthāṃśca tattva [mū: tadvat] saṃsthitamānasaḥ | prāguktalakṣaṇaṃ tatra paścātkūrmaśilāṃ nyaset || 101 || iti lakṣaṇasamuccaye'dhivāsanaṃ nāma pañcadaśo vidhiḥ || 15 || atha ṣoḍaśaḥ prāsādaṃ prokṣayetsarvamastrajaptena vāriṇā | tadgarbhaṃ sūtrayetpaścānmadhyasthāna yathāpnuyāt || 1 || garbhakarṇāyataṃ sūtraṃ kṛtvā bhāgacatuṣṭayam | tadekāṃśapramāṇena madhye kūrmaśilāsthitiḥ || 2 || na madhye sthāpayelliṅgaṃ naiva madhyaṃ parityajet | madhyasthaṃ hanti kartāraṃ brahmavedhā nasaṃśayaḥ || 3 || tasmādośaṃ samāśritya tatthitiḥ sūtramānataḥ | dvāraṃtu saptadhā kṛtvā madhyekāṃśaṃ rathaṃ [k, kh: rasaṃ] punaḥ || 4 || saumye dvau dakṣiṇe dvyaśaṃ [g: tvaṃśaṃ] tyaktvā tatsūtramānataḥ [kh: ntasūtrasaṃsthitiḥ] | pratyakṣaṃ mantrasānnidhyamācandrārkaṃ prapūjya ca [kh, gh: te] || 5 || subhikṣaṃ kṣemamārogyaṃ vijayaṃ rāṣṭravardhanam | sarvasatva [kh: sandhi] śubhaṃ kuryādīśadiksaṃsthitaḥ śivaḥ || 6 || nṛpāṇāṃ tu hitaṃ prācyāmāgneyyāmagnijīvinām | dhvajānāṃ ? rākṣasāśāyāṃ vāyavyāṃ nṛtyagītinām || 7 || kauveryāṃ godvijādīnāṃ kārukāṇāṃ vidikṣu ca | aiśānīmāśritaṃ saukhyaṃ yajamānaḥ kulaiḥ saha || 8 || p. 42) madhye tu mriyate kartā na ca madhyātpracālayet | madhyātpracālitaṃ liṅgaṃ bhaveddoṣāvahaṃ yataḥ [pahaṃ] || 9 || kauveryāmāśrite liṅge kartṛduḥkhaṃ dvijavyathā | aindryāṃ tu mriyate rājā kṣatriyāṇāṃ vyathā bhavet || 10 || yāmyāyāṃ ca viśāṃ pīḍā vāruṇyāṃ śudrajanmanām | tapasvināmathaiśānyāṃ nair-ṛtyāṃ rāṣṭravibhramaḥ || 11 || āgneyyāmagnitaḥ pīḍā vāyavyāṃ taskarādbhayam | yathā praveśayelliṅgaṃ tatphalaṃ yattaducyate || 12 || praviṣṭe cāṣṭame bhāge brahmabhāgasya bhūtale | śāntiśreyaskaraṃ liṅgaṃ kartṛsthāpakaśilpinām || 13 || liṅgasya niścitā pūjā tathā pādapraveśane | tribhāgasya praveśe tu modante sarvadehinaḥ || 14 || pañcabhāgapraveśe tu kartṛsthāpakaśilpinām | prajā cārdhapraveśe tu vardhante sacatuṣpadāḥ || 15 || samastabrahmabhāgasya praveśe sthāpakādayaḥ | kartā ca bandhubhiḥ sārdhaṃ prāpnuvanti mahatsukham || 16 || tato [mū: tathā] niveśayelliṅgaṃ sunirvighnaṃ [kh: sanīviṣṭaṃ] yathā bhavet | cālite tu mahadduḥkhaṃ khaṃ sphuṭite dravyasaṃkṣayaḥ || 17 || vakre tu hīyate pūjā bhrānte tu kalaho rujā (?) | saśabde rāṣṭrabhaṅgaḥ syātpraṇate vyādhisambhavaḥ || 18 || p. 43) viśīrṇe sarvanāśaḥ syātkampite rāṣṭravibhramaḥ | eṣāṃ tu sambhavaṃ jñātvā doṣāṇāṃ [mū, a, k, kh, g: śeṣāṇāṃ] mūrtipaiḥ saha || 19 || vijñāpyeśaṃ tu santarptha sthaṇḍile daiśikottamaḥ | śatamaṣṭottaraṃ hutvā ekaikasya tu sambhave || 20 || aghoreṇa śivenānte pūrṇāṃ datvā tataḥ śubham | sthāpyamānaṃ yadā liṅgaṃ sthitaṃ vā madhyataḥ śubham || 21 || dvāraṃ [mū: dvāḥ] samaṃ tribhāgonaṃ [k, kh: tribhāgena] madhyato liṅgamucchrayam | jyeṣṭhādīnāṃ tu veśmānāṃ dehalīsamasūtrataḥ || 22 || jñātvaivamādyaśaktyā tu kūrmākhyā pūrvanirmitā | rasakūrmānvitā yojyā tadūrdhve cāparāśilā || 23 || brahmaśilāpramāṇena khātakaṃ pūrvaśodhitam | iṣṭvā rājaśilāṃ tatra śaktimantreṇa vinyaset || 24 || anantākhyāparāśaktirvijñāpyasanadhāriṇī | śivājñayā tvayā devi sthātavyamihasarvadā || 25 || vyāptirdhyānāśrayo bhūtvā samatvaṃ sarvagaṃ param | sāvaṣṭambhaṃ sthirādhvānaṃ [mū: dhyānaṃ] liṅgaṃ sañcintya vinyaset || 26 || oṃ vyāpini namo'nante śāśvate susthire dhruve | amale [kh: acare; gh: amare] sakalādhāre hrī/ la/ hrī/ tiṣṭha cāmba he [mū: cāsure] || 27 || iti [ityayaṃ pāṭhaḥ likhitapustakeṣu nāsti] brahmaśilāropaṇamantraḥ | p. 44) udaṅmukho'sramantreṇa prokṣayecchivavāriṇā | śvabhrapracchādanaṃ vasraṃ kṛtvā [k, kh: hṛtvā] śvabhraṃ viśodhayet || 28 || darbhairūllikhya saṃprokṣya śivena śivavāriṇā | vilipya candanenādau dhūpayitvā śilātalam || 29 || sahiraṇyena hastena nyasedratnānyathecchayā | svadigīśena mantreṇa hṛdā vā praṇavena vā || 30 || pañcavaktreṇa vā nyasya vidyeśvareṇa vā kvacit | gavyapāyasasaṃmiśragugguludrava [gh: dravya] lepitāḥ || 31 || ratnādhārāḥ purā kāryā ratnādisthāpanaṃ tataḥ | mate mate'nyathā jñātvā svekchayā vā nyasedguruḥ || 32 || vajramauktikavaidūryaśaṅkhasphaṭikapuṣpakam | indranīlaṃca sunīlaṃ pūrvādikramato nyaset || 33 || vidrumaṃ mauktikālābhe rājāvartaṃ ca vinyaset | vaidūryasyāpyalābhe tu nīlaṃ vā padmarāgakam || 34 || vajraṃ sūryāṅkakaṃ nīlaṃ mahānīlaṃ sumauktikam | puṣpakaṃ padmarāgaṃ ca vaidūryaṃ prāgdiśāditaḥ || 35 || sunīlasya yadālābhastadā marakarta nyaset | aprāptau padmarāgasya [k, kh, gh: puṣparāgasya] saugandhikaṃ matāntarān || 36 || hematāmramayoraṅga [gh: vaṅga] tātāraṃ ghoṣasīsakam | nirupyaitāni vinyase [gh: sannyase] dindrādīśāntagocarāt || 37 || p. 45) haritālaṃ śilāṃ caiva añjanaṃ [gh: añcanaṃ] cābhrakaṃ tathā | kāśīvamatha sindūraṃ mākṣikaṃ gairikaṃ nyaset || 38 || gandhakaṃ cāñjanābhāve sindūrasyathā [k, kh: sya ca] pāradam | saurāṣṭrī māthikālābhe gairikasya tu rocanām || 39 || tālaṃ śilāṃ ca kāsīsaṃ mākṣikaṃ sūtrakaṃ nyaset | sauvarṇaṃ gairikaṃ gandhaṃ bhṛṅgaṃ [mū: bhṛṅga abhrakamityarthaḥ] pūrvādikaṃ kvacit || 40 || brīhigodhūmahavyāṃśca māṣamūdgayavāṃstathā | nīvārāścāpi śyāmākānpūrṇadyāṃśca niveśayet || 41 || godhūmāśca yavāścaiva tilamudgaulikāḥ kramāt | syāmākānsarṣapāṃ [mū: māṣakāṃ] ścaiva brīhīṃścāpi tathā [mū: tato] nyaset || 42 || māṣān brīyerabhāvena mudgasya caṇakānnyaset | sidhārthaṃ ca vinā karṅguśyāmākā bhāvataḥ kapim [kapi stṛṇadhānyaviśeṣaḥ] || 43 || candanaṃ candanaṃ raktaṃ ladhūka [laghukaṃ = aguruḥ] cāñjanaṃ nyaset | uśīraṃ viṣṇusaṃjñaṃ ca sahāṃ ca lakṣaṇaṃ kvacit || 44 || sahāṃ ca viṣṇunāmāṃ ca lohitaṃ candanaṃ ladhu | candanaṃ sāri vākuṇṭha [mū: kumbha] muśīraṃ śaṅkhapuṣpikām || 45 || sadyojātādibhirmantraiḥ ratnalohāni dhātukān | bījāni cauṣadhīraṣṭau kumbhayitvā nyasenkramāt || 46 || p. 46) rasendro madhyato deyaḥ sarvairetaiḥ samanvitaḥ | dravyādhike mahādoṣo guñjāmādhaiḥ karakramāt || 47 || ratnādī [g: vasādī] nāṃmasaṃpūrṇā ? sasūtraṃ cādipañcakam | nyasedvajraṃ tathā [gh: tadā] hema tālaṃ tavān sahāṃ kramāt || 48 || daradaṃ pāradābhāve vajrābhāve tu kāñcanam | hemābhāve nyasettāraṃ gairirka tālakaṃ vinā || 49 || yavābhāve tilāndadyā [kh: śreṣṭhā] llājjakaṃ sahāṃ vinā | nyasetsarvaṃ gurusvekaṃ rasendraṃ vāpyasambhave || 50 || kūrmakṣmāṃ merumukṣāṇaṃ padmaṃ vā lakṣaṇānvitam | eṣāmekatamaṃ madhye nyasenbrahmaśilāvaṭe || 51 || śilāścabhracatuḥ ṣaṣṭhibhāgāt karṇāvaṭaṃ pṛthu | nimnavyāsārdhatastasya daleṣvaṣṭasu [mū: dalāveṣṭaṃ sva] madhyataḥ || 52 || hemaṃ tāmraṃ ca tāraṃ ca kūrmaṃ prāglakṣaṇānvitam | haimīṃ vā rupyajī pṛthvī meruṃ saurarṇajaṃ sadā || 53 || vṛṣabhaṃ tārajaṃ haimaṃ tāmraṃ vā lakṣaṇairyutam | padmamaṣṭāyasaṃ nyasya haimaṃ tārajameva vā || 54 || hastamātrasya liṅgasya kūrmādyamaṃśa [k: māṣa] mānakam | śeṣāṇāṃ kramavṛddhīnāṃ bāṇamatānnavāntikam [kh: -nyavā-] || 55 || p. 47) mṛttikāṃ parvatāgrotthāṃ sarito vā taṭodbhavām | rajataṃ ca yavāṃścaiva kūrmeṇa saha vinyaset || 56 || samaṃ dvārekṣaṇaṃ śastaṃ [gh: śāstraṃ] rāṣṭre rājyajayā [kh: bhayā] vaham | tatra saṃsthāpite liṅge yajamānaḥ pravardhate || 57 || kāñcanaṃ sarvabījāni pṛthivyā saha vinyaset | tasyāṃ vyavasthite rudre prajā nityaṃ pramodate || 58 || madhukaṃ cākṣataṃ caiva tvañjanaṃ [mū, a, g: puñcanaṃ] meruṇā saha | śrīkāmastu nyasenmadhye deva [kh: deśa] vṛddhyarthameva vā || 59 || godhūmakaṃ caṇaṃ [kh: godhūmaṃ kāñcanaṃ] sarpirdvūrvāṃ gorocanāṃ tathā | gośṛṅgamṛttikāṃ caiva vṛṣeṇa saha vinyaset || 60 || mahokṣaṃ vinyasenmadhye dvārādiksaṃmukhaṃ samam | tatra praropite [mū, a, g, ṅ: prabodhite] deve cāturvarṇyaṃ ca vardhate [kh: nandate] || 61 || hāṭakaṃ kṛśarāṃścāpi padmena saha vinyaset | tasminvyavasthite nāthe śrīvṛddhiścaiva sampadaḥ [kh: ñcirasaṃpadaḥ] || 62 || athavā padmarāgaṃ tu kāñcanaṃ pāradānvitam | dravyāṇāmapyalābhe tu teṣāmekatamaṃ nyaset || 63 || ratnanyāso mayākhyātaḥ saṃprāpyaḥ prāptito yathā | evaṃ dravyāṇi sarvāṇi vividhaṃ [mū: niviḍaṃ] sanniveśya ca || 64 || p. 48) rasena gugguloḥ pañcātsaṃskṛtena vileyayey | śilāsamāni randhrāṇi kṛtvā netraṃ tathopari || 65 || varmaṇāstreṇa saṃrakṣya digīśebhyo baliṃ kṣipet | samācamya kṛtanyāso juhuyādasinā śatam || 66 || śilāsūtracyutiśchidre niṣedhāya śivena vā | vāstospatiṃ tato hutvā pīṭhaṃ śvabhraṃ nirūpayet || 67 || kṣīradārukṛtaṃ liṅgaṃ pīṭhaśvabhre niyojayet | niḥ sandhiḥ suḍṛḍhaṃ tacca vidadhīta prayatnataḥ || 68 || paścādarghaṃ ca dhūpaṃ ca dadyālliṅgeṣu bhāvitaḥ [gh: bhāvikāḥ] | tataḥ suyantritaṃ daṇḍe badhnīyādvālatantunā || 69 || tūryamaṅgalanirghoṣairyatnādutthāpayocchivam | vandivṛndaravaiḥ stotraiḥ śobhanaiḥ śakunairbhṛśam [mū: śaṅkalaiḥ-] || 70 || yajamāno vrajettatra vṛtaḥ sarve svakairjanaiḥ | mūrtipaiḥ śilpibhiḥ sārdhamanulagnaiḥ śive tadā || 71 || tadagrato gururgacchetsugṛhītārghabhājanaḥ | dvāradeśāgate liṅge ardhaṃ datvā praveśayet || 72 || dvārabandhaṃ vinā dvārādaspṛśan taṃ praveśayet | dvārabandhānvite dhāmni nabhaseva tadūrdhvataḥ || 73 || yatnātpraveśayedgarbhaṃ [g: lliṅgaṃ] yathā kuḍyaṃ na saṃspṛśet | digvyomasparśanātkuryāttaddiśyuktāṃ ca dakṣiṇām || 74 || p. 49) hema tāmraṃ lulāyaṃ ca khaḍgaṃ muktāṃ suvastrakam | śaṅkhaṃ dhenu/ gurordadyādindrādispṛṣṭidoṣahṛt || 75 || bhadrapīṭhe tataḥ sthāpyo dvāragarbhāntare prabhuḥ | ardhaṃ datvā hṛdāsthāpya [mū: hṛdotthāpya] muhūrte sadguṇe guruḥ || 76 || liṅgaṃ pīṭhaṃ tathā kaṇṭhaṃ jalādhāraṃ yathākramam | vinyasettūryaśabdena nimitte viṣuve sthite || 77 || aṅguṣṭhamucchritaṃ [gh: mutsṛtaṃ] kṛtvā muṣṭiṃ badhvā tu dakṣiṇām | piṇḍikāyāṃ nyaselliṅgamaṅguṣṭhena spṛśedguruḥ || 78 || umāmaheśamantrābhyāṃ sandhānaṃ mokṣakāṅkṣiṇām | śivomāmantrayogena sandhānaṃ bhūtikāṅkṣiṇām || 79 || āsanaṃ ca punardeyamabhisandhānakāraṇam | mūrtyādyaṅkāvasānaṃ tu punarevaṃ tu vinyaset || 80 || svatantravihitairmantrairāsanaṃ tatra vinyaset | mūrti śaṃbhuṃ [k, kh, g: mūrtīśaṃ tu] tathāṅgāni paramīkaraṇaṃ tataḥ || 81 || niro [mū: nibo] dhanājña (khya) yā mudrā saṃhitoktavidhānataḥ | rudrādīnāṃ tu sarveṣāṃ sthāpanaṃ tathvataḥ [k: ca tataḥ] kramāt || 82 || āsanaṃ mūrtiḥ śambhuśca pakṣāṃstrīṃśca tritattvataḥ | ātmavidyāḥ śivaṃ caiva bhāvayedanupūrvataḥ || 83 || p. 50) anantādyāḥ śikhaṇḍāntā āsanasthāśca ye smṛtāḥ | vidyāṅgai [mū, kh: vidyāṅkai] ścaiva saṃyuktā ātmatattve vyavasthitāḥ || 84 || śaktayañca smṛtāstisraḥ pañcabrahmasamanvitāḥ | vidyātattve sthitā hyete sādhikāre vidurbudhāḥ || 85 || śaktidvayaṃ śivāṅgaśca śivatattvaṃ samāśritāḥ | tritattvavyāptirākhyātā panthānaḥ [g: adhvānaḥ] ṣaḍvidhāstviha || 86 || śataikakoṭivistāraṃ nojanaistatsamocchrayam | brahmāantaṃ [kh: brahmāṇḍaṃ] pārthivaṃ tattvaṃ jalādidviguṇaṃ kramāt || 87 || śaktyādiśaktiparyantaṃ pañcadaivādhidaivatam | triṃśatpañcādhikaṃ tattvaṃ sanmārgaṃ pīṭhamaiśvaram || 88 || dhyātvā liṅge paraṃ [mū: liṅgadharaṃ] śambhuṃ pañcabaktraṃ trilocanam | bhujaistu daśabhiryuktaṃ jaṭāmukuṭamaṇḍitam [kh, gh: dhāriṇam] || 89 || candrārdhakṛtamūrdhānaṃ nāgayajñopavītinam | gaṇairdevaistathā siddhaiḥ stūyamānaiḥ samāyutam || 90 || tataḥ paramasadbhāvamīśānaṃ bindurūpiṇam [mū: rūpakam] | sadyolātena saṃcintya vāmadevena vinyaset || 91 || dehī dehe yathā yogaṃ dravyaṃ bhogīva [mū: ca] saṅgatam | bodhakriyāniviṣṭaṃ tu jñeyaṃ jñānāśritaṃ smaret || 92 || p. 51) nādamadhye sthito bindurbindumadhye sthito dhvaniḥ | dhvanimadhyagatā tārā tārāmadhyagateḥ śaśī || 93 || śaśīmadhyagataṃ sūkṣmaṃ sūkṣmamadhyagato raviḥ | ravimadhyagataḥ śāntaḥ śāntamadhyagataḥ śivaḥ || 94 || sūryendubimbayoryadvaddekī [mū: devī] bhūtāmṛtā kalā [kh: matīkalā] | atrāpi ca tathā smṛtvā dṛkkriyāṃ sa [k, kh: kriyāṃśaṃ] nniveśayet || 95 || praguṇe kriyamāṇe tu dikprānte [gh: digbhrānte] calanaṃ yadi | tadā digdevatāhomaḥ kāryā śāntiśca doṣahṛt || 96 || yasyāṃ diśi calelliṅgaṃ tasyāṃ śāntiṃ ca kārayet | anyathā tu bhavedghoraṃ kartṛrāṣṭravirūpakam || 97 || tasmāttadvāharna dadyādindrādīnāṃ yathāsthitam | gajaṃ chāgaṃ lulāyaṃ ca dāsīṃ matsyaṃ mṛgāvikam || 98 || vṛthaṃ pratyagrataḥ samyaktanmūlyaṃ [mū: sūtraṃ] vātha śāntaye | pakṣasūtraṃ tato dadyādṛjvarthaṃ lambasūtrakam || 99 || punarnacālayelliṅgaṃ yadīcchechreya ātmanaḥ | calile śabdite bhrānte praṇate svasthite kramāt || 100 || grāmahṛdrāṣṭrahṛccaiva rogado bhraṃśavṛddhikṛt | śvabhrarandhraṃ ca [kh, gh: sandhiṃ ca] sampūrya [kh: sampūjya] kṣīralohamalaiḥ [mū: le---tmalaiḥ] śubhaiḥ || 101 || p. 52) sikatāpaṅkabālaiśca [gh: patkarālaiḥ] śaṅkhacūrṇa [kh: śaṅkhamūla] samanvitaiḥ | tataḥ śāntighaṭāmmobhiḥ snānaṃ mūrtidharāḥ svakam || 102 || prakurvanti tataḥ paścādācāryaḥ snāpayecchivam | toyakṣīradadhikṣaudraghṛtatoyāntarātmakaiḥ || 103 || ambhaścatuṣpalaiḥ pūrṇaṃ gaḍḍūkaṃ [gaḍḍūkaṃ=bhṛṅgāre jalapātrabhede iti śabdaratnāvalyām] hemajādikam | mugdā [k, kh: muṅgā] dyaṅgulamātrasya calasya sthāpane hitam || 104 || śeṣāṇāṃ cāṅgulaṃ vṛdyā vṛddhistripali [mū, a: pala] kāmbubhiḥ | hastamātre sthire liṅge gaḍḍūkaṃ prasthasammitam || 105 || anyeṣāṃ karavṛddhyā syādvṛddhiraṣṭapalaiḥ kramāt | abhyaṅgasnāpanaṃ ca syānmahāsnānaṃ ca śaṅkare || 106 || pañcaviṃśatibhiścaiva śatārdhadvisahasrakaiḥ | palaiḥ kramācca [mū: kramāṇi] liṅgānāṃ calasthiradvirū [gh: trirū] piṇām || 107 || kṣmādiśaktyantatattveṣu tattvatattveṣu ye sthitāḥ | surādayo'pi ye cānye [kh: cāsya] samānadeśagāstathā || 108 || adhikārapāda [kh, gh: pade] śuddhiḥ paramīkaraṇe layaḥ | sthānabhāga [gh: bhoga] sthitāṃ teṣāmadhaścopari madhyataḥ || 109 || sthānaṃ [kh, g: snānaṃ] kṛtvā nyasenmantrān yathātmani samīhitam | āsanādyaṃ yathāśāstraṃ vaktraṃ kaṃ [kh, gh: vaktrāṅgaṃ] ca kalāvṛtam || 110 || p. 53) icchāśaktiṃ nyaśedvṛtte mūrtiṃ vidyāṅgarsayutām | kriyāhvāṃ pīṭhamadhyasthāṃ jñānāhvāṃ [gh: jñānākhyāṃ] tadadhaḥ punaḥ || 111 || snānaṃ vidhivaddevānāṃ [gh: vidhi ca devānāṃ] sānnidhyasya tu kāraṇam | sarvamantrādisaṃyukto lokānugrahakāmyayā || 112 || atra liṅge mahādeva bhava sannidhimānsadā | sūryācandramasauyāvadyāvattiṣṭhati medinī || 113 || tāvattvayātra deveśa sthātavyaṃ svecchayā prabho | evamuktvā śivājñāṃ tu mantramūrtau maheśvare || 114 || prāṇadarpāgnisaṃhārakṛdbhū [gh: hṛbhdū] myambucalātmakam | rūdrendubindunādākhyaṃ jīvabhūtaṃ śivaṃ nyaset || 115 || (li [ayaṃ cāpacihnāntargataḥ pāṭha kha pustakenāsti] ṅgamūrdhni karaṃ nyasya śivamaṣṭaśataṃ japet | tena sānnaidhyamāyānti vaktrāṅgāni punarnyaset || 116 || dikṣu cordhvādivaktrāṇi śaktīḥ pīṭhe tu vinyaset |) aghoraṃ hṛdayaṃ dhyātvā vinyaseddhṛdayaṃ tataḥ || 117 || puruṣaṃ tu śivaṃ tasya [gh: śirasyasya] śiraḥ sthāne vicintayet | śikhā īśānadevena śikhābhūtaṃ vicintayet || 118 || ([cāpāntargato'yaṃ pāṭhaḥ gh pustake nāsti] kavacaṃ vāmadevaṃ tu dhyāyedguhyādi sarvataḥ |) sadyojāpaṃ nyasedastraṃ haste śūlādikaṃ punaḥ || 119 || p. 54) dvaitādvaitāstu ye mantrā vāgyuktā tā [k: śaktyāntān] (stā) nnirodhayet [mū: nibodhayet] | mudrā śaktīśvarī yā tu pāraṃparyakramāgatā || 120 || tāṃ pradarśyātmabhāvena prayogastu gurau sthitaḥ | tābhyāṃ svavasthitā [gh: syācca sthitā] mantrā ācandrārkaṃ śivājñayā || 121 || dvaite nirodhanaṃ kuryānmṛtyañjayena varmaṇā | advaite'ghoramantreṇa svahṛdayena vā bhavet || 122 || ajātādyāstu yā mudrāḥ pañcānukramataḥ sthitāḥ | tābhireva spṛśelliṅgaṃ piṇḍikā sahitaṃ guruḥ || 123 || āhvānāsthāpanā śambho nirodhā niṣkurā [kh, gh: niṣṭhurā] tathā | praṇāmā pañcāmīmudrāsyānāṃ pañcamukhī kramāt [mū: mukhakramāt] || 124 || piṇḍikā tu jaganmātā liṅgaṃ tātaścalācale [gh: liṅgāntāntaścarācare] | saṃyogaḥ śivagauryoryaḥ pratiṣṭhā sābhidhīyate [gh: pragīyate] || 125 || dharmārdhakāmamokṣārthaṃ puruṣārthacatuṣṭayam | sthāpanejyājapadhyānaiḥ śivādvai labhate sadā || 126 || prākkartākhyeśvarāntaṃ [mū: śvarākṣyaṃ] ca liṅgaṃ tatpratimāpi vā | durgāyāmīśvarī bhānāvādityo mādhavo harau || 127 || p. 55) pratiṣṭhitaṃ yadā liṅgaṃ tadīśāśāsthitau guruḥ [k, g: sthāpita śivadaiśikaiḥ] | japetpāśupataṃ divyaṃ sarvasaṃpūrti [gh: saṃpūrṇa] kārakam || 128 || gurorastrāmbunā [kh: mbhasā] snānaṃ kartuḥ sivaghaṭāmbunā | bhūṣaṇādīn gurordatvā kartādyāccarukaṃ tataḥ || 129 || evaṃ pratiṣṭhitaṃ liṅgaṃ vasudhānyadhanāvaham | rāṣṭre subhikṣamārogyaṃ kuryāccaurādi [kh: caurāri] nāśanan || 130 || rājā vijayamāpyoti svasamī (sumantrī) svaprajābalam ? [gh: susatrī suprajābalā] | sthāpakasya sadā vṛddhirye ca tatropajīvinaḥ [kh, gh: yoginaḥ] || 131 || oṣadhyo dhenavo vṛkṣyastadyuktā māhiṣā vṛṣāḥ | śilpinaḥ karmakartāraḥ sarve yānti śivālayam || 132 || śivamantrātmakaṃ liṅgaṃ sthāpitaṃ śivadaiśikaiḥ | bhuktimuktipradaṃ jñeyamanyathā tu viparyayaḥ || 133 || dadyādvastraṃ sragaṃ gandhaṃ dhūpaṃ naivedyadīpakau | devāya lepanaṃ bhūṣāṃ bhojyaṃ dānaṃ ca sammatam [gh: santatam] || 134 || turye'hnī śivayogibhyo dvijādibhyaśca yatnataḥ | tataścaṇḍeśvaraṃ devaṃ sthāpayedvidhinā guruḥ || 135 || pāpaghno madhunā lepo rajanyā pittaroganut | rocanayākṣirogaghnaḥ phalijyāṃ [mū: kalinyā] ca priyaṅkaraḥ || 136 || p. 56) tilānāṃ ca pitṛprītyai ripughnaḥ padmakesaraḥ | nāgapuṣpaṃ subhikṣāya saptāhaṃ ca phalaṃ kramāt || 137 || arghaṃ snānaṃ tathā pūjā aṣṭame'hani śaṅkare | candanāgurukapūrakuṅkumādyaiśca lepanam || 138 || bahurūpeṇa mantreṇa vastraṃ dhūpaṃ [kh: puṣpaṃ] pavitrakam | ajena [k, kh: añjanaṃ] rocanāṃ caiva darpaṇaṃ puruṣeṇa tu || 139 || īśānena tu puṣpāṇi mukuṭaṃ kuṇḍalaṃ tathā | kaṭakaṃ kaṭisūtraṃ ca paṭṭabandhaṃ ca yadbhavet || 140 || chatra [mū, a, g: sūtra] dhvajavitānāni cāmaraṃ puṣpadāmakam [k: darpaṇādikam] | kvacittenaiva guhyairvā sarvāṇyetāni dāyayet || 141 || evaṃ sapūjitaṃ kṛtvā devadevaṃ tadeśvaram [g: maheśvaram] | praṇamya daṇḍavadbhamau śanairgacchetpradakṣiṇam || 142 || purataḥ punarāgatya vijñāpyo bhagavānharaḥ | sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vāpi ajñānājjñānataḥ kṛtam || 143 || tatsarvamātmanā sārdhaṃ mayā tubhyaṃ niveditam | tasminkāle pradātavyā dakṣiṇā śivayogine || 144 || ācāryāyottamā deyā sādhakāyāṅghrivarjitā | putrakāyārdhato deyā samayibhyaśca pādikā || 145 || p. 57) athetaravratibhyaśca pādikaiva hi dakṣiṇā | yathāśakti dvijātibhyo dadyāddānaṃ yathāvidhi || 146 || sthapatiṃ kārukāṃścaiva dīnāndhakṛpaṇādikān | tauryikāngāyakānnartṛnnādyena tu toṣayet [kh, gh: tarpayet] || 147 || rātrau mahotsavaṃ kuryācchaṅkhatūryādinisvanaiḥ | ekarātraṃ trirātraṃ vā saptarātramathāpi vā || 148 || daśāhaṃ ca prakurvīta mahāntaṃ ca paricchadam | śāsanādyaṃ yatīśābhyāṃ dadyādvittānusārataḥ [kh, gh: rūpataḥ] || 149 || sarvasamaṃ sahasrāhvaṃ [mū, k, g: srāṅkaṃ] dvidhā datvādhvapaṅktigam [mū: svapaṅkti; kh: ṣṭapaṅkti] | pumādibhyo divāśuddhiṃ vidyādi tacchatāvṛtam || 150 || sahasrāhve śatāhve ca liṅge bhinnādhvakaṃ [mū: ṣkakaṃ; g: ṣṭakaṃ] purā | cetasaḥ [k, kh: cetaḥ saṃ] sthāpanaṃ kuryātpratiṣṭhā pūrvavatsthirā [mū: sthirā] || 151 || daśamāṃśe kṛte kṣetre tanmadhye'śacatuṣṭayam | yugabhāgāścaturdikṣu luptvaikaikaṃ tu koṇataḥ || 152 || evaṃ sahasrakoṇāni [kh, gh: koṣṭhāni] kuryādekādhikāni tu | sthāpyāni teṣu liṅgāni tatsaṅgayābhirvidhānataḥ || 153 || pūrvavatteṣu yāgaḥ syālliṅgeṣu trividhātmasu | hīnānāṃ tu vidhiśvāyaṃ jyeṣṭhānāṃ sthitipūrvakam || 154 || p. 58) lakṣaṇoddharaṇaṃ kṛtvā ratnādikaṃ [g: ratnodakaṃ] nyasettataḥ | tatrānayenmahāliṅgaṃ yantrayogena buddhimān || 155 || aṣṭāsraṃ madhyataḥ kṛtvā dvayorante ca vartulam | madhye cāṣṭārasaṃyuktaṃ dṛḍhakāṣṭhena maṇḍitam || 156 || saṃsthāpya musalīprāntau stambhasthaṃ randhrayordvayoḥ | liṅgādīni dṛḍhairvadhvā carmajaidṛḍhatantubhiḥ || 157 || tataścā [k: tatastaṃ; kh, gh: paścāttat] karṣayecchīghramārakān [mū: mākarād] bahubhirjanaiḥ | kharametatsamākhyātaṃ yantramutthāpanāya ca || 158 || suvṛtta [mū: svavṛtta] sthūlakāṣṭhāṃśamusalīdvitayaṃ tu vā | musalyantāduraḥ [kh: puraḥ] kāṣṭhavedheṣu viniyojayet || 159 || dhūḥ [kh: triḥ] pṛṣṭhe kāṣṭhapaṭṭaṃ tu yojayellohakaṇṭakaiḥ | syātpaṭṭaśakaṭaṃ tvevaṃ bṛhalliṅgādikarṣaṇe || 160 || dhūrnāsārandhrayoścarmarajjubhyāmāmayedvṛṣam | dhavamālūrabilvādyairanyairvā dṛḍhadārūbhiḥ || 161 || śivikākhye catuṣkāṣṭhe yantre dve ghaṭayed dṛḍhe | brahmasthāne [gh: viṣṇusthāne] drutaṃ liṅgaṃ kīlakaistāḍitaṃ [mū: stholitaṃ] dṛḍhaiḥ || 162 || tanmantrabhyāṃ samutthāpya śilāpārśve'tha vinyaset | ratnādhārordhvato [mū: dhārārdhato] nyasya kāṣṭhapaṭṭaṃ samaṃ hṛḍham || 163 || p. 59) tatra viśrāmayelliṅgaṃ tataḥ śvabhre kṣipecchanaiḥ | saumyāṣṭakaṃ vibhidyārghairdigvidigyojitaistataḥ || 164 || vastrairāveṣṭitaṃ ślakṣṇairiṣṭakāveṣṭitaṃ bahiḥ | bālukāpūritaṃ kṛtvā jalādhāraṃ nyasettataḥ || 165 || tatsikateṣṭakāṃ kṛtvā [g: dhṛtvā] snāpya mantrānnyasettataḥ | pūjāṃ homaṃ ca jāpyaṃ ca kuryādbalyādi pūrvavat || 166 || calaliṅgaṃ dvidhā kāryaṃ pṛthakpīṭhaikapīṭhakam | cāndraṃ vibhinnapīṭhaṃ tu sauryaṃ cābhinnapīṭhakam || 167 || sve sve kṣetre mahīvāybormantranyāsaṃ tu liṅgayoḥ | rasairvajrauṣadhībhiśca pṛthakpīṭhaṃ tu yojayet || 168 || dhyātvā jñānakriyāśaktiṃ liṅgapīṭhai yathākramam | itthaṃ sthiraṃ calaṃ liṅgaṃ saṃsthāpyaṃ yāgapūrvakam || 169 || vyaktāhvasthāpanaṃ vakṣye pañcabhedaṃ matāntare | ūrdhvāsīnā ca suptā ca yānasthā cāntarikṣagā || 170 || āsāṃ netrakriyāpūrvaṃ snānādhivāsanaṃ tataḥ | homaṃ ca rathayātradi svamantraiḥ pīṭhapūrvakam || 171 || saptabhāgīkṛte garbhe brahmasthānaṃ tu madhyataḥ | rakṣaḥ sura [rakṣo'sura li0 pu0 pā0] manuṣyāṇāṃ madhyatoṃ'śaiḥ kramāttribhiḥ || 172 || manuṣyasurayormadhye tvarcāṅghrī sthāpayetsadā | rakṣoṃ'śe sthāpanaṃ neṣṭaṃ dhanāyurdhānyanāśanāt || 173 || p. 60) kuḍyalagnā na kartavyā svasthānasyā tu bhūtidā | kuḍyena saha saṃyuktā yajamānaṃ vināśayet || 174 || tatra brahmaśilāṃ nyasya pīṭhapṛṣṭhārdha [kh: pṛthvardha] vistarām | sadardhamucchṛyaṃ tasyā navagarbhābjasaṃyutām || 175 || pūrvavadratnavinyāso diṅmantreṇetareṇa tu | ūrdhvārcā tejasā yojyā āsīnā varuṇena tu || 176 || śayitā pārthivenaiva yānasthā cāntarikṣagā | vāyunā sthāpayetprāgvaid dvaite'dvaite nirodhanam || 177 || parivārānvitā devā dharādyānvyāpya saṃsthitāḥ | kṣmādipumāvadhau brahmā kādimāyāntake'cyutaḥ || 178 || vidyāntāgnyādike rūdraśceśo calā [balā] dibinduke | sādākhyaḥ khādinādāntaḥ śaktītyādiparāvidhiḥ [gh: nvyādiparāvadhi] || 179 || apsaro yakṣarakṣāṃsi vidyādhṛdahikinnarāḥ | bhūtavetālaśākinyo grahanakṣatrarāśayaḥ || 180 || samudrāḥ kṣetrapā nadya [kh: palādyā] ṛṣirbrahmā digādayaḥ | urvītattve sthitāḥ śodhyā [kh: sādhyā] jarāyujodbhijāṇḍajāḥ || 181 || kṣoṇī kālaḥ sadā jñeyo vārī saṅkaṇottamaḥ | pradyumno vahvitattvasthāstvaniruddhaḥ samīraṇe || 182 || p. 61) brahmā vyoma samākhyāto mano nārāyaraṇaḥ smṛtaḥ | dhīrviṣṇuḥ kasarī garso vāsudevaḥ pumānmataḥ || 183 || matsyaḥ kūrmo vahāhaśca narasiṃho'tha vāmanaḥ | rāmo rāmaśca rāmaśca buddhaḥ kalkī dharāditaḥ || 184 || kvacidbhūḥ keśavaḥ prokto nārāyaṇo jalādhipaḥ | mādhavo vahnitattve tu govindo marutātmakaḥ || 185 || viṣṇurviyatsamākhyāto mano vai madhusūdanaḥ | buddhistrivikramo jñeyo garvo ca vāmanaḥ sadā || 186 || avyaktaḥ [gh: avyakte] śrīdharaḥ khyāto hṛṣīkeśaḥ pumānmataḥ | padmanābhaḥ sadāśaktirdāmodaraḥ sadeśvaraḥ [kh: maheśvaraḥ] || 187 || kṣmāmbubahnimarutkhāni manobuddhirahaṅkṛtiḥ | avyaktaḥ puruṣaḥ śaktiḥ parorkā dvādaśa kramāt || 188 || mitraścaiva tathā viṣṇurvaruṇaḥ [gh: jiṣṇu] sūrya eva ca [kh: sūryasaṃjñakaḥ] | sahasrāṃśuśca dhātā ca tapanaḥ savitā tathā || 189 || gabhastiraviparjanyasraṣṭāntāstattvanāyakāḥ | etattattve [kh: etettattva] sthitā rudrā mārgādikārtikāntagāḥ || 190 || tryakṣaścomāpatiḥ sthāṇurnīlakaṇṭhaścaturthakaḥ | mahādevaḥ śivo rudraḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ || 191 || p. 62) īśāno dhanado bhīmo dvādaśaite tu viśvapāḥ | tathoktā navadurgāśca ambikādigaṇāśca ye || 192 || hariharārdhanārīśā ye cānye rudramūrtayaḥ | yoginyo vividhākārāstathānye pūrvacoditāḥ || 193 || uparyupari te sarve sthitāstattvādhvagāḥ surāḥ | parivārānvitāḥ śodhyā māyā [gh: mayā] tattvāvadhau matā || 194 || dharātattvādividyāntā dvātriṃśadātmatattvajāḥ | vidyāṅgāni ca vidyeśāḥ saṃsthāpyāścātmatattvataḥ || 195 || tisraḥ śaktaya īśaśca pañcabrahmāṇi [gh: brahmāṇi; mū: tu] tatra ca | sthāpayejjñānatattveṣu [k, gh: śaktidvayaṃ] śivatattve śivātmakāḥ || 196 || śivatattve [gh: sayojanaṃ] śivāṅgāni sadākhyaṃ śivatattvagam | pratitattvaṃ surāṇāṃ tu sthāpanāṅgani lakṣayet || 197 || mūrtirnāma ca mantraśca sopacāraśca śodhanam | tattvasaṃśodhanaṃ [mū, a: bodhanaṃ] caiva sthāpanaṃ rodhanaṃ [kh: bodhane] kramāt || 198 || bhogāvāhyadhikārau ca layaśca paramīkriyā | daityādīnāmathānyeṣāṃ dvādaśāṅgāni ropaṇe || 199 || sadāgamārthatattvajñaḥ śānto labdhopadeśakaḥ | sarvalakṣaṇahīno'pi jñānavāṃstārako guruḥ || 200 || p. 63) saṃsārasāgare ghore pratiṣṭhāvartmanaukayā [mū: dharmanaukayā] | tārayitvā nayetkartṛniṣṭadevasya yatpuram [k, kh: satpuram] || 201 || adhvānaṃ yo najānāti nāsau jānāti dīkṣitum | pratiṣṭhāṃ na ca devānāṃ tasmātsyādadhbavidguruḥ || 202 || vīrabhadramataṃ dṛṣṭā likhitaṃ hitakāmyayā | dviśaktigarbhagānāṃ tu sthāpanāyākhilaṃ guroḥ || 203 || mūrtibhedātkriyāmantraphalānāṃ bheda iṣyate | dvaitādvaitaṃ tathā miśramajñānācca viparyayaḥ || 204 || vyaktāvyapratiṣṭhāyāṃ dṛgunmīlanapūrvikā | kāryā sā pūrvavatkṛtsnā avyaktake'pyayaṃ vidhiḥ || 205 || brahmavasvartubhaktaṃ vā ardhaddhitrīśabhāgikam | veśanaṃ caikavaktre tu ardhaṃ sarvaṃ trivaktrake || 206 || dvayaṃ sarvaṃ caturāsye [gh: caturasraṃ] ṣaṭ pañca vā trivaktrake | catuḥ sahāsamastaṃ vā pañcānane kvacinmatam || 207 || tatpārśve yojayetpiṇḍīṃ caturasrāṃ dvikhaḍinīm | avyaktākhye [gh: suvyaktākhye] tathā kāryā tryaṃśādhikajalāśravā || 208 || liṅgaṃ praseśayetpīṭhe pīṭhaṃ vā [k, kh: pīṭhe'rcā] liṅgapārśvayoḥ | sthāpya saṃsthāpya susthāpya pratiṣṭhoktā tridhā [kh: kriyā] kramāt || 209 || p. 64) vidhiniṣpāditaṃ samyaṅmitravatsaukhyadaṃ bhavet | duṣprayuktaṃ punastattu śatruvadbhayakṛdbhavet || 210 || tasmātsamyakpravijñāya sthāpanaṃ sukhakṛnmatam | anyathā karmavaiguṇyādubhayoraśubhapradam || 211 || dvijairbauṃddhairmagairnagnaiḥkaulairlākula [mū: lokula] kārakaiḥ | liṅgaṃ vā śilpibhirnyastaṃ punaḥ saṃskāramarhati || 212 || mukhaliṅge sahasrāhve śatāhve vyaktasaṃjñake [gh: śatākhye'vyaktake] | avyaktākhye [gh: suvyaktākhye] sthirārcāyāṃ caṇḍakḷptiśca vakṣyate || 213 || iti lakṣaṇasamuccaye tridhā liṅgaropaṇaṃnāma [śabdo'yaṃ likhitapustakeṣu nāsti] ṣoḍaśo vidhiḥ || 16 || atha saptadaśaḥ caturthe'hni kṛtasnāno yajamāno yajetsadā | gurūrmūrtidharān sarvāngandhādikanakāmbaraiḥ || 1 || tataḥ śivatanurbhūtvā ardhakumbhāstrarakṣaṇam | kṛtvā prāgvadguruḥ sarvaṃ liptapīṭhe puraṃ nyaset || 2 || prārdhacandravatkṛtvā jaladvāreka [kh: dhāraika] śobhitam | sitājāṣṭadalopetaṃ madhye karṇikayānvitam || 3 || dvihastaṃ kanyase liṅge hastadaghnāmbubhāgike | karṇikāṃ kesarānsandhiṃ dalāgrānmadhvataḥ kramāt || 4 || pītena karṇikā kāryā haritaṃ pañcapuṣkaram | sitalohitapītāni kesarāṇi kramājjinaiḥ || 5 || śvetapatrāṇi rekhā ca raktakṛṣṇāntarāṇi ca | site tu mekhalādvāre anyeṣāṃ karavṛddhitaḥ [asya ślokārdhasya kh pustake bhinnaḥ pāṭho vartatesite tu śvetapatrāṇi raktakṛṣṇottarāṇi ca iti |] || 6 || tato nirmālyamākṛṣya caturthe'hni kṛtaṃ [kh: sthita] ca yat | aiśānyāṃ tadvyavasthāpya [k: tadava-] naivedyaṃ ca visarjayet [gh: visarjya ca] || 7 || pañcasvādubhirāsnāpya gandhādyaiḥ pūjayecchivam | toṣito [gh: yojito] 'vidhavodgītai [mū: dhavāgītai] rmaṅgalaistūryanisvanaiḥ || 8 || p. 66) yajeyurarūṇaiḥ sūtrairveṣṭitaiḥ [gh: veṣṭhite] sammatādibhiḥ | tato vijñāpayedīśaṃ caṇḍeśeṣṭyai gurūstadā || 9 || tatra caṇḍeśvaraṃ dhyātvā svavaktrāṅgapradīpitam | yajedgandhādibhirhomastatkuṇḍe syācchataṃ śatam || 10 || devī hyāgarbhapuṃstvāni [mū.: hyāgaccha puṃstvāpi] sīmantaṃ jātanāma ca | niṣkrāntyannaśikhākarmavratodvāhamukhāṅkakaiḥ [mū.: sukhāṃśakai] || 11 || vāgīśvarīṃ ca vidyeśaṃ hutvā saṃśraṣayeccarum | pañcabhirbrahmābhiḥ sāṅgaiścaṇḍādīn juhuyāttataḥ || 12 || prasādagarbhamānena kṛtvādau [kh: dvau] caṇḍaveśma ca | caṇḍeśvaraṃ vyavasthāpva aiśānyāṃ jagatībahiḥ || 13 || śivatejaḥ samudbhūtaṃ raudraṃ krūraṃ bhayāvaham | śāsanaṃ mūrtivaktrāṅgaṃ yajeccaṇḍaṃ vidhānataḥ [gh: vidhānavat] || 14 || jñānaśaktipadairmantrairhuṃ phaṭkārasamanvitaiḥ | caṇḍopapadasaṃyuktaiḥ prāgvaccaṇḍeśvaraṃ yajet || 15 || dhyāyenna vāmbudābhāsaṃ caturvaktraṃ caturbhujam | tryakṣaṃ candrajaṭājūṭaṃ dīptāsyaṃ phaṇikaṅkaṇam || 16 || śūlaṭaṅkodyataṃ hastaṃ kamaṇḍalvakṣamālikam | mahoragopavītaṃ ca prapannārtivināśanam || 17 || p. 67) kṛtvā prāṇairyathātmasthaṃ caṇḍaṃ [kh: svasthaṃ] tatra niveśayet | ādhāraśaktipadme tu samayādiniyāmakam || 18 || śivārcācarū naivedyabhakṣaṇaṃ laṅghanaṃ [mū: lakṣaṇaṃ] srajām | pradānaṃ dīkṣitasyāpi śivājñayā nivāritam || 19 || adyārabhya tvayā caṇḍa stheyaṃ yāvaddharastviha | jñānato'jñānato vāpi nyūnādhikaṃ kṣamasva me || 20 || tvametatsannidhau [kh: tvameva-] tiṣṭha śivārthaparirakṣayā | nirmālyavartanaṃ tubhyaṃ pradattaṃ hi śivājñayā || 21 || lehyacoṣyānnapānāditāmbūlaṃsragvilepanam | dhūpaṃ dīpaṃ ca nirmālyaṃ tyaktvā vastrārthabhūṣaṇam || 22 || diśāṃ baliṃ tato dadyādācāryāya ca [mū: yaiva] dakṣiṇām | dhenumekāṃ [mū: dhenvātmakaṃ] vṛṣaścaikaṃ khuraśṛṅgasamanvitam || 23 || purūṣaḥ siddhiyukto'pi dānalaṅghanabhakṣaṇāt | nirmālyasya patet kṣipraṃ dvaitaliṅge vidhistvayam || 24 || snānaṃ pūjā tathā homo bhāskare'hni caturthake | tejaścaṇḍasya yāgaśca sarvaḥ syātpūrvavadvidhiḥ || 25 || dvaitātmake cale liṅge vinā caṇḍaṃ tu pūrvavat | tannirmālyaṃ kṣipedapsu garbhe cāgnau visarjanam [gh: vivarjanam] || 26 || dvyāsyaṃ ca pañcavaktraṃ ca tadvatsuvyaktakaṃ ca yat | p. 68) rāṣṭropadravasiddhyarthaṃ tatsthāpyaṃ guhyadeśataḥ || 27 || śmaśāne vṛkṣamūle vā aṭavyāṃ hradasannidhau | abhrāvakāśe nagāgre [kh: bhrācakāse nagāgreṣu] svāśāyāṃ phaladāyakam || 28 || digliṅgaṃ cāhitāsraṃ [mū: tāmraṃ] ca guhāyāmaihikārthakṛt | svārthamantrasthitistena caṇḍeśo na sthireṣvapi || 29 || viṣṇoścaturthikā snānaṃ pūjā caiva viśeṣikā | (vi [cārpā cihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ kha pustake nāsti] ṣvaksenaṃ yajedabje homadānādipūrvavat || 30 || paṭapustakavahnīnāṃ nāgayakṣendrayoginām | gaṇavargāmbikānāṃ ca nanirmālyaṃ śive yathā ) || 31 || vidyāntamaihike [k, kh, gh: bimbā-] liṅge nirmālyaṃ caṇḍavarjite | purī sāgaradaityādyā ṛṣidigdevatāgrahāḥ || 32 || apyete dvaitadharmasthā na nirmālyaḥ śubhapradāḥ | dīkṣāsthāpanayāgotthaṃ [mū: yāgāthaṃ] nirmālyaṃ naiva doṣakṛt || 33 || svayaṃbhūrbāṇaliṅgaṃ ca mahadbhiḥ sthāpitaṃ ca yat | dvaitādvaitānī tānyatra sāmānyani ca siddhaye || 34 || kṣetrapālo'ṣṭaliṅgaṃ ca dattātreyaśca bhairavaḥ | mārtaṇḍaścetyathādvaite nirmālyaṃ caṇḍavarjitam || 35 || sveṣṭaliṅgagataṃ pūtaṃ puṣpādisiddhidaṃ hi tat | sveṣṭaṃ na darśayelloke advaite vidhikalpitam || 36 || p. 69) ahaitāste tu vijñeyā vāmadakṣiṇamantrajāḥ | divyatoyādikaṃ teṣāṃ snāne'rghe tarpaṇe hitam || 37 || tasmai sveṣṭāya yaddattaṃ caruvattannasaṃśayaḥ | naivedyaṃ bhrātṛputrāṇāṃ bhaginīnāṃ ca dāpayet || 38 || prāśitena ca tena syātpāpanāśo'ṇimādikāḥ | siddhirlabheta no citraṃ liṅgasannihitaṃ yadā [gh: sadā] || 39 || anena vidhinā siddhā brahmopendrādayaḥ surāḥ | jayadrathādayo'pyanya ityāha bhagavāñchivaḥ || 40 || iti lakṣaṇasamuccaye caṇḍeśvarasthāpanaṃ nāma saptadaśo vidhiḥ || 17 || athaṣṭādaśaḥ sthāpayennāma [gh: ttāṃ sa] mantraiḥ svairaṇḍajodbhijjarāyujān | nayanonmīlanādyeṣāṃ pūrvavatsakalaṃ bhavet || 1 || tyajantyapūjitaṃ mantrā (ntraṃ) [mū: mantrai] rātnaṃ lauhaṃ ca śailajam | dārumṛjjaṃ kramānmāsaṃ pañcamaṃ [mū: māsātpañcapaṃ] cāhavarjanāt || 2 || lepyacitrāgamānāṃ ca dhāraṇābhirviśodhanam | snānādi mānasaṃ kāryaṃ tathā ratnaśilādikam || 3 || netronmīlanamityādi pūrvavaccāsanādikam | nimrabukusumaiḥ pūjā yayā citraṃ na naśyati || 4 || toraṇaṃ rūpakākṣīṇi [kh: kārkāṇi] sthānaṃ pūjāhutiṃ [mū: hnutiṃ] balim | kṛtveṣṭvā vāstunaścādau [gh: nṛṃścādau] ratnāni viniveśya [mū, kh: ratnādini niveśya] ca || 5 || diṅmātreṇa gramātpañcāttoraṇaṃ pariropya ca | vasūṃ [mū: vastraṃ su] ñca stambhayornyasya dineśāṃsta [mū: rnyaseddiśāṃ tadva] dudumbare || 6 || śailālīnāmathānyeṣāṃ stambhādīnāmayaṃ vidhiḥ | śule'pyavaṃ yajantyaṅgaṃ yuktā daṇḍe ca dīpanī ? || 7 || p. 71) aṣṭapatre site padme kārṇikākesarojvale | ekadvitrikare pūjyaḥ śivavadbhagavānguruḥ || 8 || mūrtivaktrāṅasaṃyuktastataḥ śivaśataṃ japet | aghoraṃ paścimāsyaṃ vā hotavyaṃ japasaṃṅkhyayā || 9 || saumyāśāyāṃ nyasenmuktau pūrvato bhūktihetave | veṣṭitaṃ vastrayugmena yogamīṭhaṃ dṛḍhaṃ varam || 10 || tatrānantamatheṣṭvādau tato'nyaṃ vā [k, kh, gh: nyasya] guruṃ svakan | tanmantratattva [k, kh: tanu] māvāhya ananyeśaṃ guruṃ [mū: svakaṃ] yajet || 11 || grāhyāvaṅghrī ajātena nyasetpīṭheṃ (ṭhaṃ) saguhyakam | tatsānnidhyaṃ tvaghoreṇa deyaścārgho nareṇa tu || 12 || īśānena srajā [kh: sama] bhyarcya hṛlliṅgaṃ mudrayānvitaḥ | paṭāvṛtakarastiṣṭhecchivavat sa guruḥ [mū: svaguruḥ] svayam || 13 || nānālaṅkāravastrādyaiḥ kartā taṃ pūjayedgurum | mukuṭaiḥ kuṇḍalairhāraiḥ keyūraiḥ kaṭakai [kh, gh: kaṅkaṇaiḥ] stathā || 14 || mekhalābrahmasūtraiśca nūpuraiścāṃgulīyakaiḥ | nānāprakāravāsobhiriṣṭvā dadyācca dakṣiṇām || 15 || rājāno maṇḍalaśreṣṭhaṃ [g: jyeṣṭhaṃ] viṣayaṃ maṇḍalādhipaḥ | viṣayādhipatirgrāmaṃ kṣetraṃ grāmādhipastathā || 16 || p. 72) mattebhayugalaṃ tasmai satsu varṇavibhūṣitam | aṣṭau hayānmahāvegānnukmābharaṇabhūṣitān [kh, gh: māṇḍatān] || 17 || gosahasraṃ payoyuktaṃ hemabhāraṃ suśobhanam | dāsān dāsīḥ subhakṣyāṃśca śayanaṃ cāmbaraṃ varam || 18 || chatracāmarabhṛṅgāraṃ vyajanaṃ pādukāṃ tathā | gṛhopaskaraṇaṃ sarvaṃ bhaktipūrvaṃ nivedayet || 19 || nṛpādīnāmidaṃ dānaṃ tadardhārdhaṃ krameṇa tu | vittānurodhato'nyeṣāmaṣṭāṃśena [gh: maṃśāṣṭena] guruṃ prati || 20 || bhrātṛputrakalatraiśca bandhubhṛtyajanaiḥ saha | nivedayettathātmānaṃ tato vijñāpayedgurum || 21 || bhagavansarvadharmajña sarvadharmaparāyaṇa | adya me saphalaṃ janma yatsaṃsāramahārṇavāt || 22 || uddhṛto'haṃ tvayā nātha kleśitastvaṃ kṣamasvaṃ me | tatastu sthāpako hṛsṭo yajamānena pūjitaḥ || 23 || pratiṣṭhāyāḥ phalaṃ kartre dadāti sakalaṃ tataḥ | dīkṣasthāpanayāgānte parvaṇyabhyāgate tathā || 24 || mantralābhe ca siddhau ca viśuddhā syātśubhe kṣaṇe | asaṃpūjya guruṃ mohānmūrtipānatha jāpinaḥ || 25 || naiva tatphalamāpnoti sthāpakasya hi tadbhavet | sarvaṃ saduṣkaraṃ [k, kh: supuṣkalaṃ] kāryaṃ mahāpuṇyajigīṣayā || 26 || p. 73) anyathā na bhavetpuṇyaṃ doṣa eva tu jāyate | nirdravye hanti kartāraṃ mantrahīne tu daiśikam || 27 || dānahīne tu taddharmaṃ tadrāṣṭraṃ cānnahīnake | dhenuhīne tathaivāyuḥ prajā vai puṣpahīnake || 28 || brīhihīne tathā śasyaṃ homahīne tu varṣaṇam | putraṃ yāge ca nirvastre pramadā dhūpahīnake || 29 || gandhahīne bhavedrogastejohṛddīpahīnake | niṣpatāke prajā hanti balihīne tathā kulam || 30 || dāridryaṃ hemahīne syāttasmātpūrṇavidhau phalam | pratiṣṭhārthaṃ prakalpyādau dravyaṃ yacchuci śāśvatam || 31 || tadyugāṃśaṃ vibhajyātha kṛtvārdhaṃ liṅgasadmani [gh: dharmaliṅgasanmanī] | tryaṃśena sthāpanaṃ tatra caturthāṃśaṃ punastridhā || 32 || sthāpakāya tu tatraikaṃ dānārthaṃ tu dvitīyakam | tṛtīyaṃ bhojanādyarthaṃ kartā dharmāya kalpayet || 33 || anyāyārthairbalairvāpi saṃpratāryāpi kārayet | yāgakāleṣu datvā ca arthe nāpratipādanam || 34 || sūcyāsye narake tiṣṭhetkartā hyācandratārakam | yāgasyopaskaraḥ pūto gurorgrāhyaḥ sa maṇḍapaḥ || 35 || snānākhyaḥ śilpinastadvadupaskarasamanvitaḥ | yaddravyaṃ liṅga [gh: yalliṅgagarbha] bhogyaṃ ca dhāmagarbhe niveśitam || 36 || p. 74) taccaṇḍeśāya dātavyamarthaṃkoṣaṃ [k, kh: kāmaṃ] ca pālayet | guruyāgavidhiḥ proktaḥ siddhaliṅgavidhiḥ sthitaḥ || 37 || iti lakṣaṇasamuccaye toraṇāstambhagrahapūjā [gh: gurupūjā] jarāyujādi bhūtādi [k, kh: śabdo] sthāpanaṃ nāma aṣṭādaśo vidhiḥ || 18 || athaikonaviṃśaḥ ye rudrā liṅgarūpeṇa sthitāste sarvasiddhidāḥ | lokānugrahahetvarthaṃ svayaṃ bhāvātsvayaṃbhuvaḥ || 1 || svayaṃbhūliṅgavadbāṇaliṅgaṃ bhuktyai ca muktaye | sahasraphalamanyasmāddadyātsthāpanapūjanāt || 2 || śrīśaile kālikāgarte liṅgādrau kanyakāśrame | kanyātīrthe ca nepāle mahendre cāmareśvare || 3 || sthitāni bāṇa [mū: cātha] liṅgāni śivatattvakṛtāni ca | saritpravāhasaṃsthānaṃ bāṇaliṅgasamākṛtiḥ || 4 || yadanyadapi boddhavyaṃ liṅgaṃ sarvasukhāvaham | yātrāvantyatha bhogyānī [gh: gāni] mantravanti sphuranti ca || 5 || tāni mantrabalāllakṣmīḥ svayamevopabhuñjate | tathānyaiḥ sthāpitānyatra ṛṣidevaiḥ suroragaiḥ [kh: gaṇaiḥ] || 6 || siddhidāni svatantrāṇi bhogādyāni srayanti [kh, gh: ḍhyāni] ca | sphuṭitādini vaktrā (krā) ṇi na duṣṭānyarthasiddhaye || 7 || grahaṇaṃ bāṇaliṅgasya sthāpanaṃ cocyate'dhunā | snātairupoṣitairbhaktaiḥ śivayāgakṛtai [gh: yāge kṛte] rbhṛśam || 8 || p. 76) vijñāpayettato devaṃ mamānugrahahetave | svecchayāgaccha bāṇeśa yatra sthānaṃ [gh: sthāne] mayepsitam || 9 || tatrānīyādhivāsaṃ ca kuryātsnānādi pūrvavat | juhuyāddakṣiṇaṃ vaktraṃ vyāhṛtiṃ vā śivasya tu || 10 || svecchayā vā [mū: dhvā] vibhūtyarthaṃ śodhyo no [kh: svadhyāno] vā vimuktaye | mūrtilakṣaṇasūtrāṇāṃ pūrvādyā [kh, gh: pravādyo] bhramaṇādikaḥ || 11 || vidhinoktastathāpyatraḥ sānnidhyaṃ nityameva hi | nityodayāni liṅgāni śuddhāśuddhodayāni ca || 12 || āsane saṃsthitaṃ no vā śaktisthaṃ mūrtisaṃsthitam [mū: yutam] | calaṃ sthiraṃ vibhūtyarthaṃ sthāpyaṃ citsannidhānataḥ || 13 || caturthīhoma caṇḍeśo [kh: candreṇo] viśeṣo'dhvā na vidyate | mantrasādhanayogeṣu sādhakaiḥ su [kh, gh: saṃ] pratiṣṭhite || 14 || vidhiḥ syātpūrvajo yadvattadvadanyatra [mū: pyatra] vā bhavet | prāksaṃskṛte'thavā bāṇe [mū: tyātha bāṇena] punareva vidhiḥ svakaḥ || 15 || mantranyaste'thavā dvaite'dvaite vā syānnasaṅkaraḥ | tatra nyāso hī yo liṅge tena tatsannidhānavat || 16 || liṅgārohe kṛte cetthaṃ yukte'nyasminsa pūrvavat | tathāpi tatra sānnidhyaṃ kartavyaṃ daiśikaiḥ sadā || 17 || p. 77) hutvāghorasahasraṃ ca madhunāktairudumbaraiḥ | tatastu daiśikān pañca bhojayetsiddhikāmyayā || 18 || tāḍanāmasinākṛṣṭimiḍayā muṣṭinā graham | dvaite'tra vidhinā [g: mantra binā] kṛtvādvaite mantraṃ praropayet || 19 || advaitadvaitasaṃrohe svamantrānna parityajet | abhyāgatastathā [gh: gato yathā] pūjyaḥ svāṃśasthaḥ siddhikṛdbhavet || 20 || dhāmagarbhaṃ tu sūtraṃ tu tyaktvā bhūmyagrataḥ pūrā | vṛṣasya maṇḍapī kāryā [maṇḍapaḥ kāryaḥ iti sādhu pāṭhaḥ] prāsādagarbhamānataḥ || 21 || tatrāropya vṛṣo yatnātsambhāre sakale kṛte | utkīryājyādhivāsyātha [mū: vāsārthaṃ] snānaṃ pūjāpipūrvavat || 22 || tritattvaṃ juhuyādbrahmavṛkṣotthasamidhaḥ kramāt | secyaḥ saṃpā [gh: sapā] tatoyena nyasedratnādikaṃ tataḥ || 23 || tato vṛṣaṃ nyasetpīṭhe tattve sthiracale sthite | vṛṣabhadhvajamantreṇa mūrtyaṅgāni paraṃ tathā || 24 || nākālamṛtyurno vyādhirnopasargabhayaṃ jane [janaiḥ li0 pu0 pā0] | rājā ca vijayī tatra yatra samyag [mū: śasya] vṛṣasthitaḥ || 25 || vṛṣo dharmastu devasya guṇo jñānakriyātbhakaḥ | dhatte ca samvidaṃ yasmā [mū: saśridaṃ yasmā; kh: saṃvidheḥ syā] ddharmastenocyate budhaiḥ || 26 || p. 78) kṛtādhivāsanaṃ vastraprāvṛtaṃ mālyabhūṣitam | muhūrte maṅgale sthāpya dviguṇaṃ phalamaśnute [mū: saṃyutam] || 27 || śṛṅgārka [mū: śṛṅgārga] saṃyutaṃ prāgvad vyomādityāgrato bhavet | tārkṣyo'pyevaṃ svamantreṇa vāhanānyaparāṇyapi || 28 || iti devānāṃ vāhanasthāpanam yajamānānukūle'hni sambhāre vihite'khile | yajedgurvādikaṃ kartā sthāṇḍilaṃ ca tato guruḥ || 29 || nandyādidṛkkriyā snānaṃ pūjā homaṃ ca pūrvavat | bhāgasparśaṃ ca śuddhiṃ ca vidadhītākhilaṃ kramāt || 30 || dvāradeśāttataścādha iṣṭvā vāstunaraṃ sudhīḥ | ratnādi pūrvavannyasya [nnyastvā li0 pu0 pā0] rudraṃ hutvā ca śāntaye || 31 || suvastrāveṣṭitadvāraṃ śivāstradigghaṭairvṛtam [mū: ryutam] | tanmadhyānmadhyamunmucya kiñciduttarato nyaset || 32 || yavarakṣoghnabilvāni [mū: cihnāhvā; g: cihnāṅkā] phalinī gadatantrikā | tilābrīhiśca [mū: homaṃ ca] rogaghnaṃ rocanāṃ ca sahāṃ tathā || 33 || gośṛṅgebhara (hra) dotkhātamṛtsnā dūrvā dadhīni ca | varavastrodare badhdvā rakṣaṇārthamudumbare || 34 || p. 79) dehalyāṃ śākhayormūghni [gh: rvyomni] ātmavidyā śivaṃ nyaset | saptasaptāhutistatra tattve tattve tu [kh: tri] homayet || 35 || sthiraṃ caivāprameyaṃ ca bodhākhyaṃ nityasaṃjñakam | vyāpinaṃ cāvināsaṃ ca tṛptāhvaṃ juhuyātkramāt || 36 || nandyādipratihārau ca anyāṃścātra vinirmitān | svanāmabhiḥ pratiṣṭhāpya pūrṇaṃ datvā diśāṃ balim || 37 || guruṃ mūrtidharaṃ [gh: bhṛtaḥ] kārūn pūjayecca svaśaktitaḥ | kartā tu dvārivaktre syāddigvyome [k: digghāme] ca bhavecchubham || 38 || iti dvārasthāpanam | atheṣṭvādau [mū: ndrādau] jape [kh: yaje] drudraṃ hutvā cāṣṭottaraṃ śatam [k, g: śubham] | gurvādau dakṣiṇāṃ datvā indrādīnāṃ baliṃ tathā || 39 || dhāturatnauṣadhībījairlohaiḥ sarvaiḥ puroditaiḥ | vastrabaddhairyutaṃ kṛtvā sudine tattvasaṃsthitaḥ || 40 || dadhisarpiṣpayaḥ kṣaudrapāyasaiḥ paripūrya ca | dhāmagarbheṃśukāghrāte nyaseddhṛtpadmavad ghaṭam || 41 || praṇavādhāraśaktyabjamūrtibhūtaṃ ghaṭaṃ nyaset | sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vā bhūtyapekṣayā || 42 || gandhāktaṃ gandhavatpuṣpamālālaṅkṛtakaṇṭhakam | cūtāśokavaṭāśvatthadalabhūṣitavaktrakam [kh: cakrakam] || 43 || p. 80) kṛtarakṣaṃ [k: raktaṃ] vidhāyāṇuṃ [mū: yāsra; k, kh: yāṇḍaṃ] tattvamāhṛtya yojayet | yadvidhānamupādānaṃ vyaktisthānaṃ parāparam [ mū: sthānamavāpatum] || 44 || sarvātmanā [mū: gurvātmāna] mabhinnaṃ tatsandhāyāṇuṃ vidaṃśakāt [mū: tvadmi daṃśakān] | gṛṇhīyātprāṇaśaktyaiva śivājñāṃ saṃprabodhayet || 45 || saṃhṛtya kumbhakaṃ kṛtvā sthitvā kiñcidacintakaḥ | utkīlya [mū: unmīlya] hu/phaḍāvasthaṃ sphurannārātanūpamam || 46 || dvādaśāntātsamādāya recakena ghaṭe nyaset | tatrābhi [gh: tatrāha] vādakaṃ dehaṃ nyasettasadguṇa [gh: taguṇa] bodhakam [k, g: rodhakam] || 47 || kalādidhāraṇīprāntaṃ sveśvaraṃ [kh: śekharaṃ; g: mekhalaṃ] svapadāṇubhiḥ | oṃ kalāyai [g: tuṅgalāyai] namaskṛtya tathaiva ca kalābhṛte || 48 || diśā na yojya śeṣādhva [mū: śeṣārthaṃ] prayogastattvadarśinā | daśanāḍī daśaprāṇāḥ karaṇāni tadīśvarān || 49 || nyasedviśeṣatasteṣāṃ nāmāni tānyataḥ kramāt | iḍā ca piṅgalā caiva suṣumnā ca tathā bhavet || 50 || gāndhārī hastijihvā ca pūṣā caiva yaśā [mū, a, k, kh, g, gh: yathā] tathā | alambuṣā kuhuścaiva śaṅkhinī daśamī smṛtā || 51 || p. 81) daśaprāṇavahā hyetā nāḍayaḥ parikīrtitāḥ | prāṇo'pānaḥ samānaśca udāno vyāna eva ca || 52 || nāgaḥ kūrmaḥ kṛkākhyaśca devadatto dhanañjayaḥ | vākpāṇipādaśiśnāni sapāyūni kriyāgaṇāḥ || 53 || śrotraṃ tvakcakṣuṣījihvā nāsā cittaṃ ca tīvrajāḥ | agnīndropendraturyāsyavibhrāntāḥ patayaḥ kramāt || 54 || khadigvāyvarkavārīndrāśvininiśākarāstathā | patayo dhī [gh: hī] ndriyāṇāṃ tu yojyāḥ pūjā [mū: pūjyā] viśeṣataḥ || 55 || vikārapūrakatvena māyākālaniyāmike | sva [mū: su] sādhyasādhakatvena prerakatvena mantrayoḥ || 56 || yojyaḥ sahāṇubhirdevo [kh: sadā nṛ-] vyāpakatvena dhīmatā | tadaṅgāni tataḥ sarvaṃ nirundhyādrodhamudrayā || 57 || hutvā sānnidhyameteṣāṃ vidhicchidraṃ nivartayet | tataśca vedikābandhaḥ kaṇṭhamāmalasārakaḥ [mū: sāmalasāvakāḥ] || 58 || vedikācaturasre tu [mū: rasreṇa] vidyeśānmūrdhni ceśvaraḥ | kumbhe sadāśivaṃ nyasya śaktiṃ ca grahacūlake || 59 || sarvatattvātmakaṃ dhāma tattattvaṃ procyate kramāt | dharāmbho'gnimarudvyoma bhūtānāṃ [kh: cūḍānāṃ] kramataḥ sthitiḥ || 60 || p. 82) dhāraṇaiḥ saṅgrahe pāke vyūhe svāsthe [mū: hāsye] ca dhāmni tu | dhūpapuṣpasthito gandho raso naivedyatastathā || 61 || rathakārye [gh: rakṣākādye] sthitaṃ rūpaṃ sparśo masṛṇakarkaśe | śabdastauryādikastatra śukāghrā nāsikā sadā || 62 || piṇḍikā rasanā tasya mañjarīvedike dṛśau | tvaksudhājālakaṃ śrotre cāgnī tasyā [kh: vāgnī taṃ pakṣa] kṣanāsikā || 63 || karau mūle sthitaḥ pādaḥ pāyustatra rasānanaḥ [mū: daśānana] | caṇḍadravyasamo vacca [gh: gavyāgamo] upasthaḥ pīṭhanālakaḥ || 64 || sthāpanāmbupari [mū: dyupari] srāvo manaḥ sūtraprakalpane | niścayaḥ syādahaṅkāro buddhistadvyavasāyake || 65 || ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mūla, ga pustakayornāsti] varṇake ca guṇā jñeyāḥ prakṛtiśca guṇākṛtiḥ [kh, gh: tadākṛtiḥ] | kāraṇaṃ puruṣo hṛtstho rāgastatrādiśaktigaḥ || 66 || vidyā vivecane hyatra niyatirniyame smṛtā | preraṇe [k, kh: pūraṇe] ca kalā tatra kālasaṅkhyā vayasthitā || 67 || māyātattvā [gh: tatrā] tmanaikatve vidyā prāsādagocare | śivāyatanavijñānaviveko vidyayeśvaraḥ || 68 || p. 83) adhiṣṭhāne'dhidaivatye samāptau ca sadāśivaḥ | sāmarthye dhāraṇāśaktirbahiradhyātmike'dhvani || 69 || vyāpakatvācchivo hyevaṃ proktaḥ [kh: prāpta] prāsādarūpakaḥ | piṇḍikā jagatīkhyātā prāsādo liṅgamiṣyate || 70 || tayoḥ kāryā pratiṣṭheti śambhunā bhāṣitaṃ kvacit | trīn devāṃśca kramānnyasya brahmaviṣṇumaheśvarān || 71 || jaṅghā skandhā tu mūrdhnyante videhaṃ ca tadūrdhvataḥ | sthirākhyaṃ bhavasaṃjñaṃ ca dāravaṃ juhuyātpunaḥ || 72 || iti lakṣaṇasamuccaye bāṇaliṅgādi yānadvārahṛtsaṃsthāpanaṃ nāmaikonaviṃśo vidhiḥ || 19 || atha viṃśatiḥ īśānaṃ grahacūlaṃ vā kalaśaṃ vātha mūrdhani | sthāpayedvidhinā samyak dhvajalkṛptimato bruve || 1 || nānāprakāramīśānaṃ mate mate ca tadyathā | cūlyaṃ (laṃ) kumbhaṃ dhvajaṃ cātra lakṣaṇāni vadettathā || 2 || ([pāpāntargato'yaṃ pāṭhaḥ ka pustake nāsti] mūlaliṅgasamaṃ kuryādīśānaṃ tanmayā [mū: tadantā samayā] kṛti | śailotthaṃ śailaje dhāmni devehyevā [gh: hyaṃ vā] kvacinmate || 3 || amalāsāravistārāt ṣaṭtriṃśattithibhāgataḥ | tryaṃśāntryaṃśā [gh: tryaṃśāśā sā] ttribhāgonādīśasyānāhavistarau || 4 || liṅgātribhāgahīnaṃ syādīśānaṃ vā surārcitam | mervādīnāṃ [kh: sarvādīnāṃ] pradhānānāmanyeṣāṃ [mū: manyathā] liṅgavadyathā || 5 || dārūtthe [kh: dāruke] dārujaṃ viddhi tviṣṭikāsambhave tathā | grahacūlaṃ [k, g: cūḍa] tu śailaṃ vā veṣṭitaṃ kalaśena vā || 6 || tatsthaulyaṃ daśamāṃśena dhāmamastakavistarāt | caturasrāṣṭakaṃ vṛttaṃ trisamaṃ liṅgadairghyavat || 7 || grīvāvyāsārdhadairghyaṃ vā sthaulyaṃ nāhāṅghribhāgataḥ | liṅgavaccākhilaṃ kuryādbāhye vā ghaṭaveṣṭitam || 8 || p. 85) kaṇṭhavyasārdhavistīrṇaṃ devyā mate'tha bhāskare | dhāmaiṣvāṃśācca [mū: dhāme'ṣṭāṃśā; kh: dhvaṃśācca] bāṇākhye saptāṃśād dvyaṃśato'ṇḍakāt || 9 || pārśve dhāmaṣaḍaṃśācca vyāsaṃ vyāsāddvidhocchrayam | ṛtvarka bhājitaṃ kṛtvā kalaśaṃ vartayedbudhaḥ || 10 || pādonāṃśādadhaḥ paṭṭī ṣaḍaṃśena tu vistarā | bhāgaikena ca kumbho'sya kumbhapaṭṭī tu pādataḥ || 11 || sacūlā [kh, g, gh: cacūli] tryaṃśavistārā tvardhāṃśena samucchritā | madhyadvyaṃśācca [gh: sva] koṇaṃ ca adhyaṣṭāṃśocchrayāsthitau || 12 || yāmyakoṇād dvibhāge tu yāmye skando bhavetkramāt | anyakoṇādyugāṃśasthe yāmyādho vṛttamābhramāt || 13 || tathaiva bhrāmayetsūtraṃ kalaśasyottarāṃśataḥ | tataścordhvaikabhāgena grīvā dvibhāgavistarā || 14 || kapolau yugavistārau bhāgārdhāṃśocchrayobhavet | tadūrdhvo'rdhāṃśataḥ kālaḥpadmaṃ dvivistarocchrayam || 15 || ghaṭapārśve murā [gh: ṣurā] māṃśairlohanimnāyatāścalāḥ | sacūlyādūrdhvataḥ padmo ghaṭāsyaṃ cāmrapallavi || 16 || yāgālayādisambhārasnāne yā gurudakṣiṇā | ratnanyāsādi homaśca mantranyāsādi pūrvavat || 17 || p. 86) brahmarekhāṃ vineśādi tadādhāraśilopari | brahmājyārdhānta [mū: ṣuddhānta; k, kh: rdhājānu] viṣṇūrdhvaṃ sthāpayenmantra [mū, a: mata] bhedataḥ || 18 || īśānaṃ saṃpraveśaṃ ca brahmāṃśaṃ vedavatkṛte | dvyaṃśaṃ tryaṃśaṃ samastaṃ ca jyeṣṭhādikramataḥ kvacit || 19 || ratnajaṃ vātha dhātūtthaṃ sūkṣmaliṅgaṃ yathecchayā | prakṣipya kalaśāḥ kāryāḥ kvacidīśādi yatnataḥ || 20 || trinetracaṇḍikā [k, kh: candrikā] dhāmnoḥ śūlena parirakṣitaḥ | viṣṇudhāmni ca cakreṇa anyeṣāṃ svāyughairapi || 21 || liṅgonmanyātha śūlaṃ ca ghaṭābjo [mū, a: śvetābjo] pari vinyaset | vāmā jyeṣṭhāhvayā raudrī svaśaktitrayakalpitā || 22 || dvātriṃśadaṅgulaṃ jyeṣṭhe madhye hīne'ṣṭahānitaḥ [mū, a: hīnake] | haimaṃ raupyamayojamvā prāgvatsaṃsthāpya [k, gh: saṃsnāpya] mantrataḥ || 23 || jñānākhyecchākriyāhvābhiḥ śaktibhiḥ kalpitaṃ kvacit | karīraṣaṣṭhabhāgena cakraṃ syātsama [kh: sa ca] vartulam || 24 || jīvadairghyasamo daṇḍastatthaulyaṃ tajjināṃśataḥ | cūliketaradevānāṃ sthāpanīyāḥ pramāṇataḥ || 25 || devanāhādbhaveddairghyaṃ sthaurlyaṃ tadaṣṭamāṃśataḥ | indīvaradalābhā sā svabījaiścūlikā sadā || 26 || p. 87) itīśānakalaśagrahacūlīyūpa [k, g, gh: yudha] sthāpanam || dhvajaṃ vinātra yā kīrtiḥ sā rakṣobhirgrahādibhiḥ | gṛhyate sakalā nityaṃ dānahomādibhiḥ saha || 27 || yathā suphalito [ṅ: yuḥ phalito; svaḥ phalito ityādi pāṭhaḥ] vṛkṣo rakṣyate hi phalārthibhiḥ | tathā dharmaphalārthāya dhāmavṛkṣadhvajena tu || 28 || tasmāttatra dhvajaḥ sthāpyo vidhinā mānasaṃyutaḥ | nānāgamānusāreṇa leśatastaṃ vadāmyataḥ || 29 || prāsādapādavistārastadardhārdhāṃśataḥ [kh: ṅgataḥ] kvacit | dhāmno dviguṇadairghyaḥ syātsārdhārdhāttatsamo dhvajaḥ || 30 || dvihastavistaro vātha bhūmiṃ pārṣṇimathāpi vā | kvacinmate tadardhānyathā prāpsyatvadhoditaḥ [mū: prāptyātha coditaḥ] || 31 || svadairghyaṣoḍaśāṃśena kvaciduktaśca vistarāt | sarvārthaśāntaye śuklaḥ kāmārthe dikpatiprabhaḥ || 32 || svavāhanāṅkita [mū, a: nvitaṃ] ścordhvaṃ kiṅkiṇīcāmarairyutaḥ | svadevarūpakaiścitraḥ svaśaktyā śobhitaḥ kvacit || 33 || mañjaryāstryaṃśato daṇḍastatpādonārdhataḥ kvacit | itthaṃ grahartu [kh, gh: indragrahe tu] hasto vā kramājjyeṣṭhādiko bhavet || 34 || p. 88) vaṃśavṛddhikaro vaṃśo dharmārthau [k, kh, ṅ: dharmārthe] śālasaindurau | uktāṅghri pañca tatkāryaṃ tvaśubhau śeluśigrukau [mū, a, ṅ: śirbhkau] || 35 || bhaṅge cāropyamāṇe tu karturmṛtyurbhaveddhruvam | śāntihome kṛte saukhyaṃ dakṣiṇāsyena [mū: dyena] nānyathā || 36 || prāsādapṛṣṭhadeśe ca ūcuḥ kaiściddhvajāśrayam [mū: ucurdhvajāśrayaṃ kvacit; kh: uccacchavidhvajāśrayaḥ] | aiśāne vā pradeśe ca mārute vānyathāpare || 37 || śikharasya śarāṃśena caturthena guṇena vā | utta [mū: ukta] mādidhvajādhāraṃ mastakārdhena vā kvacit || 38 || pūrvavanmaṇḍapādi syātsnānenajyā [mū, k, gh: snāneṣu] dhvajayaṣṭiṣu | hemādi [mū a, kh, g, gh, ṅ: homādi] ratnavinyāsa āsanaṃ prākkrameṇa tu || 39 || mūrtibhūrtaṃ nyaseddaṇḍaṃ sakalīkaraṇaṃ tataḥ | dhvaje tu niṣkalaṃ tadvattathai [gh: tatrai] vāṅgāni yatpunaḥ [gh: ṣaṭsu ca] || 40 || ātmavidyāṃ nyaseddaṇḍe śivatattvaṃ dhvaje tathā | bhuvaneśānpunastatra vighnanāśāya siddhaye || 41 || ātmavān śāṃbhavān śāntān [gh: śāktān] svāyudhodyatavigrahān | samyāgdhyātvā [kh: jñātvā] tu tānsarvāṃstatastvāropayedguruḥ || 42 || p. 89) dhvajamantrāstramantreṇa yojayitvā nyasetkvacit | aghoramatha śaivaṃ vā yadvā pāśupataṃ mahat || 43 || prakhyātamaiśvare śāstre vighnasaṃghāta [kh: saṃpāta] nāśanam | gandhādi brahmamuṇḍena dadyādvidyādhipena vā || 44 || puruṣṭutena [mū, ṅ: ṣṇutena] naivedyaṃ balikarma hṛdaiva tu | dhyāyetsūryasahasrābhaṃ pralayāmbudanisvanam || 45 || pradīptadaśanaprāntaṃ prakāśamukhakandaram | tryakṣaṃ taḍillātajihvaṃ dīptabhrūśśrumūrdhajam || 46 || sarpopavītaśūlāsiśaktimudgaradhāriṇam | caturbhujaṃ caturvaktraṃ sphuraccandrārdhaśekharam [kh, ṅ: digambaram] || 47 || devadānavarakṣogradarpitānāṃ vimardanam | dhvajasyārohaṇaṃ kuryādupacāraṃ ca daiśikaḥ || 48 || mantraiḥ phaḍantagaiḥ sarvairhṛdayādivibhāgaśaḥ | dhvajāgre tu gururlagna iṣṭamantraṃ japaṃstadā [mū: japettadā] || 49 || pradakṣiṇātrayaṃ kṛtvā kartāraṃ sanniyojayet | yajamānastato lagno bhāryāputrakulaiḥ saha || 50 || pariveṣṭya tridhā dhāma praṇamya ca punaḥ punaḥ | yathā vidhūyate vātairdhvajaḥ prāsādamastake || 51 || p. 90) tathā kartā tyajetpāpaṃ saptajanmārjitaṃ kṣaṇāt | rāṣṭre śāntirjayī rājā sukhinyaḥ syuḥ prajāstathā || 52 || susūtayastriyo dharmaḥ subhikṣārogyameva ca | hemalakṣapradānācca puṇyaṃ koṭiguṇaṃ dhvajāt | jīrṇoddhāre kṛte karturdhvajānte maulikaṃ phalam || 53 || iti lakṣaṇasamuccaye īśānādidhvajaniveśānākhyānaṃ nāma viṃśovidhi || 20 || athaikāviṃśaḥ atha jīrṇāṃśca duṣṭāṃśca liṅgādīṃśca [g: dīnāṃ] surojjhitān | āśrayantīha satvāni bhūtavetālarākṣasāḥ || 1 || mahābhayakarā nityaṃ subhṛśaṃ krūrarūpiṇaḥ | kurvanti doṣasaṅghyātaṃ yatra rāṣṭreṣu te [g: pure] sthitāḥ || 2 || mahotpātaṃ dharānāśaṃ camūbhaṅgaṃ parābhavam | durbhikṣaṃ dāruṇaṃ rogaṃ prajānāśaṃ daridratām || 3 || udvegaṃ ca vivādaṃ [g: viṣādaṃ] ca vitāśaṃ cātmajārthayoḥ | pīḍā gobrāhmaṇādīnāṃ rājño duḥkhaṃ kuśīlatām || 4 || pratāpasatvahāniṃ ca lobhamohādiyuktatām | śatruvyasanapīḍā ca cintā ca mahatī bhavet || 5 || duṣṭaliṅge sthite rāṣṭre prajā prājño na śobhanan | tasmāduddharaṇaṃ kāryaṃ vidhinā mantrapūrvakam || 6 || vidhiṃ vinoddhṛtaṃ liṅgaṃ mantrahīnaistvadaiśikaiḥ | rāṣṭraṃ pittena saṃpīḍya bhūpamucchādaye [k: mutsādaye; kh: munmādaye] ddhruvam || 7 || tasmādrājā svarāṣṭreṣu liṅgādyuddhārayeddrutam | gobrāhmaṇaprajānāṃ ca svarāṣṭrasya ca vṛddhaye || 8 || p. 92) jīrṇoddhāraṃ pravakṣyāmi yathā śāstreṣu bhāṣitam | sunakṣatre dine yoge sadvāre kartṛśobhane || 9 || yāmyāyāmathavaiśānyāṃ kuryātprāguktamaṇḍapam [kh: maṇḍalam] | pracchannaṃ saṃskṛtaṃ ramyaṃ jaladvāraika [kh: dhāraika] toraṇam || 10 || rambhācandana [gh: bandhana] mālyāḍhyaṃ vitāna [kh: vimāna] dhvajasaṅkulam | pūrvavadvedikāṃ ramyāṃ śivakumbhāstrarakṣitām || 11 || gurumūrtidharānsamyagiṣṭvādau kanakāmbaraiḥ [mū, a: ndrādau kalaśāmbaraiḥ] | bālukāpūrite pīṭhe sthaṇḍile pūjayeddharam || 12 || śivaliṅgadharānpañca bhojayed ghṛtapāyasai || 13 || arkopendrādike viprānaṣṭau santarpayedbhṛśam | dakṣiṇāṃ vittato dadyād brūyuḥ śaṃ rāṣṭrabhūpayoḥ || 14 || sahasraṃ juhuyād ghoraṃ mahāstraṃ vātha daiśikaḥ | trisvādūktaistu [ṅ: dvikṣestu] yajñāṅgai [gh: yajñāṅgo] dūrvāṃ kuṇḍe tu vartule || 15 || guruḥ pūrṇāhutiṃ dadyāttasmai kartā ca [kh: kartārtha] dhenukām | mūrtibhṛdbhyastato dānaṃ bhūtadigdevatābalim || 16 || raudrīṃ śāntiṃ tataḥ kṛtvā vijñāpya ca maheśvaram | labdhānujño [kh: natvānujño] mahādevātkuryālliṅgādikoddhṛtim || 17 || p. 93) tatpuṣpāstreṇa saṃtāḍya vadeśa (da) straṃ [k, kh: tatsthaṃ] śivājñayā | yadatra saṃsthitaṃ satvaṃ tyaktvā cānyatra yātu tat [k: yāntvataḥ] || 18 || śivājñaivaṃ pradattāto [mū: ttā te] tyajettatvaṃ mahāstrataḥ | tato'bhiṣicya liṅgādyamastrajaptena [mū: mantraṇajaptena] vāriṇā || 19 || sthāpako yajamālasya hemajaṃ kaṅkaṇaṃ kare | utthāpane prabadhnīyādityuktaṃ śambhunā kvacit || 20 || baddhvā svarṇākhya [gh: varṇākṣa] pāśena liṅgaṃ pāśupatena ca | vṛṣayoḥ kakude (di) baddhvā varmaṇā bālatantunā || 21 || hemakarṣajasīreṇa [gh: sāreṇa] madhvaktenottarāmukhaḥ | īśāśādīḥ kramātsarvāḥ khādakena guruḥ khanet || 22 || tārasārottame bhāvādanyasmin māṣavarjanāt | pāśasīrayugaṃ [kh: sārayuta] kuryādbalavantau tathā vṛṣau || 23 || vṛṣau ca khurikaiḥ preṣya nandī śaṅkharaveṇa tu (?) | jarjaraṃ calitaṃ bhagnaṃ [kh: rugṇaṃ] sphuṭitaṃ vajradūṣitam [mūu, a g: dhvajadūṣitam] || 24 || mahādoṣānvitaṃ dagdhaṃ vikalāṅgaṃ kṛśaṃ ca yat | sthūlaṃ vā durniviṣṭaṃ ca yacca pīḍākaraṃ bhuvi || 25 || p. 94) sthāpitaṃ vikalairdravyai stathonmānādivarjitam | eṣāṃ kuryāccikitsāṃ ca vyāghitasyeva bheṣajam || 26 || teṣāṃ lekhye ca bhede ca chede coddharaṇe [kh: chedanoddharaṇaṃ] tathā | kriyamāṇe na doṣo'sti mantravarjitayā [tatā] yataḥ || 27 || liṅgaṃ pīṭhaṃ śilāmarcāṃ vyomatārkṣyādikaṃ vṛṣam | pakvamṛcchailaratnotthaṃ kṣipedvāmena nityake || 28 || dārūdbhavamaghoreṇa dahecchivāgninā ghṛtaiḥ | lohaṃ sarvaṃ viniṣpāṭya punastatraiva vinyaset || 29 || dagdhaṃ maṇimayaṃ bhraṣṭaṃ tejasāśmavadutsṛjet | lepyaṃ citraṃ paṭaṃ pustaṃ saṃskṛtya cāgninā [mū, kh: dhāmni vā] kṣipet || 30 || patitotpāṭitaṃ vakraṃ saridbhītānyamantrajam | aduṣṭaṃ vidhinoddhṛtya sthāpayedyāgapūrvakam || 31 || yathā na spṛśati dvāraṃ tathā liṅgaṃ praveśayat | brahmaśilādikaṃ sarvaṃ sthāpayetpūrvavatkramāt || 32 || prākpramāṇaṃ tadākāraṃ prāgdravyeṇa vinirmitam | liṅgādi cāparaṃ sthāpyamadhike vā phalaṃ bahu || 33 || liṅgapīṭhālayārcānāṃ kṣitauṃ yāvatsthitirbhavet | tāvatkalpasahasrāṇi tatkartā tatpure vaset || 34 || p. 95) pārthivānāṃ phalaṃ cedaṃ [kh: caivaṃ] dāravāṇāṃ tato'dhikam | ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mūla ga gha pustakeṣu nāsti] dviguṇaṃ cāśmajānāṃ ca sīsakānāṃ tato'dhikam || 35 || dviguṇaṃ trapujānāṃ ca ghoṣajānāṃ tato'dhikam | dviguṇaṃ rītijānāṃ ca sulvajānāṃ tato'dhikam || 36 ||) dviguṇaṃ tārajānāṃ [gh: caśmajānāṃ] ca hemajānāṃ tato'dhikam | dviguṇaṃ ratnajānāṃ tu ratnādhikye'dhikaṃ phalam || 37 || sthāpayecca [gh: sthāpayedaṅga] śataṃ hutvā [ṅ: gatvā] cālayecca sahasrataḥ | ghoreṇa vā mahāstreṇa dviguṇaṃ dhāmacālane || 38 || sukhaduḥkhasthitānāṃ tu liṅgādicālanāddhruvam | tvaritaṃ mriyate jantū rauravaṃ ca mṛto vrajet || 39 || īśānaṃ vā ghaṭaṃ cūlaṃ dvāraṃ hṛdaṅghrikādikam | jīrṇādhāmni [kh: jīrṇoddhāra] kramātsarvaṃ pūrvoktavidhinā haret || 40 || prāsādamantradehaṃ tu khaḍge nyastra prapūjayet | dārupaṭṭāvṛtaṃ liṅgaṃ kṛtvā tu ghaṭayedgṛham || 41 || pūrvavatpadamāropva dvārādiṃ ca dhvajāntakam | siddhe dhāmnyaṅgasaṃyogaṃ kuryādākṛṣya khaḍgataḥ || 42 || jīrṇamuddhṛtamāropya prāyaścittāya homayet | acchidrapūrṇatā yena syādaghoraśatena tu || 43 || p. 96) kṣamayecca praṇamyeśaṃ tvadājñayā mayoddhṛtam | liṅgādi sthāpitaṃ [sthāpakaṃ] yacca tatkṣamasva mamopari || 44 || rājñaḥ kartuḥ prajānāṃ ca śāntirbhavatu sarvadā | asmākaṃ śilpināṃ cāpi suprīto bhava he bhava [gh: tava] || 45 || tataḥ kartā praṇamyādau daṇḍavadbhūtale gurum | taṃ khaḍgaṃ kaṅkaṇaṃ dhenuṃ dadyātsopaskarau vṛṣau || 46 || iti lakṣaṇasamuccayeṃ jīrṇoddhāravidhikathanaṃ nāmaikaviṃśo vidhiḥ || 21 || atha dvāviṃśaḥ advaita [mū, ṅ: advaite] devatābhyastu kāryaṃ maṇḍalatarpaṇam | ekahastaṃ samārabhya aṣṭahastāvadhikramāt || 1 || vīthikādvārakoṇāḍhyamekābjaṃ dvārakairyutam [kh: mekākṣaṃ gātrakai] | lokapālāyudhopetaṃ maṇḍalaṃ sārvadaivikam || 2 || devamudrānvitaṃ divyaṃ khyātaṃ mudrālayāhvayam | yaccatuṣkoṇagāḥ śaṅkhāḥ śrīvatsākhyaṃ herestu tat || 3 || pūrvoktapaṅgajairyuktaṃ karṇikā pṛthugātrakam | padmārghapṛthuvīthīkaṃ vīthyardhaṃ kaṇṭhakādimat [kh, gh: kaṇṭa-] || 4 || padmasūtrasamaṃ dvāraṃ guṇarekhābahirmatam | athānyannavadurgādi navanābhaṃ taducyate || 5 || dvātriṃśadacchake [kh, gh: daṃśake] kṣetre madhye'bjaṃ ṣoḍaśāṃśakaiḥ | gātrakaṃ [k, kh: gātraṃkaṃ] vīthikādvābhyāṃ dikṣu padmāṣṭakaṃ tathā || 6 || mekhalaikāṃśato bāhye dvābhyāṃ kaṇṭhakapolakau | padmamānaṃ [mū: mālaṃ] bhaveddvāramekena prativāraṇā || 7 || p. 98) vaiṣṇave bhairave yāge yoginī sthāpane tathā | maṇḍalaṃ navanābhākhyaṃ [mū, a: bhāgākhya] putrāyurdhanavṛddhidam [kh: vardhanam] || 8 || śālicandanagodhūmayavairvā cūrṇitaiḥ sitaiḥ | gairikeṅgudasindūrai raktamiṣṭa [kh: siktha] kayāthavā || 9 || pītaṃ tālema vā śāliharidrācūrṇaikairbhavet | marmurai [kh: sumurai] rarciraṅgāraistuṣairvā dagdhakaiḥ śitim [mū: śitaiḥ || 10 || kṛṣṇaikāṃśena pītābhyāṃ haridrābilvapatrakai | sitābhyāmasitāṃśena aikyaṃ syāddhūmra [gh: dhūma] varṇakam || 11 || pūrayenmaṇḍalaṃ varṇairetaiḥ saṃśobhate yathā | na hīnā nādhikāvakrā kāryā rekhā suśobhanā || 12 || hināyāṃ putranāśaḥ syādadhikāyāṃ mahāgadaḥ | vakrāyāmarthanāśaḥ syād vyastasthe varṇake ripuḥ || 13 || mumukṣoḥ sthāpane'dvaite dīkṣāyāṃ maṇḍalaṃ matam | aśeṣaguṇadaṃ tasmātsthaṇḷiṃ vālukāmayam || 14 || atha [g: aṣṭa] tāpasaveśmārthaṃ prāsādakaraṇāya ca | tayoḥ sthānāni puṇyāni kathayāmi mahītale || 15 || nagendre kulaśaile ca kṣetropakṣetrake tathā | sandohe nimnagākūle siddhakṣetreṣu [gh: sthāneṣu] sarvataḥ || 16 || p. 99) himabaddhemakūṭādrī niṣadho gandhamādanaḥ | mālyavāñśṛṅginīlau ca ṛkṣaśceme'drināyakāḥ || 17 || malayo vijayaḥ sahyaḥ pāriyātro'rbudastathā | śrīśailaścaiva vindhyaśca mahendraśca kulācalāḥ || 18 || prayāgaḥ kāśikākolā cāṭṭahāsā jayantyapi | caritraikāmrakaṃ devīkoṭṭaṃ kṣetrāṇyathāṣṭa ca [k, g: ṇyathācaraḥ] || 19 || kāśmīramarupāṭalyastumulailā [mū, k, kh, g, ṅ: tadyamailā] pustathā | virajaścairuḍaḥ [mū: rutaḥ] puṇḍra ścopakṣetrāṇyamūni ca || 20 || kubjikojjayinīpṛṣṭāparastīrā [mū, kh, ṅ: parastrī raṃ] ṅku śādrikau | māyāpuryatha jālākhyamete sandohasaṃjñakāḥ || 21 || narmadā yamunā gaṅgā godāvarī punaḥ punā | pañcanadyatha sindhuśca sarasvatyaṣṭanimnagā || 22 || śrāvastī kīkaṭo lāṭaḥ kurukṣetrojjihānakāḥ | antarvedī pratiṣṭhānaṃ yājñiko deśa iṣyate || 23 || dāruvanaṃ śmaśānaṃ ca puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā | karavīro mahākālaḥ saugandhyupavanaṃ [kh: paraṇaṃ] vanam || 24 || vaṭaikaliṅgādityādi sthāpitānāṃ ca sannidhiḥ [gh: sannidheḥ] | bāṇasvayaṃbhuliṅgānāṃ padmakhaṇḍataḍāgayoḥ || 25 || p. 100) vadaryāśramatīrthāni dhunīnāṃ saṅgamastathā | siddhadevālayo grāma nagaraṃ kheṭakaṃ puram || 26 || pattanaṃ ratikṛddeśaḥ sāmānyagirinimnagā | puṇyasthānamathānyacca siddhasthānānyamūni ca || 27 || deśeṣveteṣu kurvīta yati [gh: yadi] devādikāśramam | gṛhṇīyādbhūmimādau tu śāsanena krayeṇa vā || 28 || noparodhadbalādvāpi na caiva prāksaridvahā | ādau kurmādyateḥ sthānamīśādīnāṃ tato yataḥ || 29 || na tāpasāḥ sureśasthā vaseyuścenmaṭhādhipāḥ | maṭhamāśritya ye liṅgamarcayanti kubuddhayaḥ || 30 || lolupāste samākhyātā na mokṣaṃ prāpnuvanti te | yadīcchennarakaṃ gantuṃ putrapautrādibhiḥ saha || 31 || tadekāhaṃ praphurvīta maṭhāpatyaṃ [kh: mānayanti] śivālaye | īdṛgjñātvā [mū: īdṛṅmatvā] yathākāmaṃ sthāpayetsacarācaram || 32 || atha bhūmiparīkṣārthaṃ grāhyāgrāhyaṃ vadāmyaham | indrāgniyamarakṣo'mbuvāyvīndvīśa [k, kh, gh: vāyvarthīśa] plavā mahī || 33 || kramātkuryācchriyaṃ [g: cchivaṃ] dāhaṃ mṛtyuṃ rogaṃ daridratām | ripurmānaṃ sukhaṃ ca syānmadhyamā sarvataḥ plavā || 34 || p. 101) devasya vipulo bhogo nejyā nāśaśca [kh: na jñā nāśaśca] vajrabhīḥ | bhaṅgaḥ pīto'rtha ijyā [mū: iṣṭa] syātpūrvādervasudhāplavāt || 35 || madhyaplavā kulaṃ hanyādityuktā bhūḥ śubhāśubhā | kramādagniriporbhītiḥ kalirarbhaka [mū: vacchaka] saṃkṣayaḥ [gh: sajñakaḥ] || 36 || strīcalā strakṣayo vṛddhiḥ śāntiḥ prāgādikūpataḥ | nadīpraveśitā [kh: ṣṭitā] śastā pūrvādi paścime'pi vā || 37 || yāmye vā nottarasyāṃ ca na caivodaka [k, gh: caikodaka] saṃyutā | na dakṣiṇasthau vanādrī ca paścime vā vana [mū: vācanaṃ] śubham || 38 || dhāmavāpyau ca saumye ca aiśānyāṃ ca sarovaraḥ | vaṭaḥ prācyāṃ yamāśāyāṃ yajñāṅgo bodhirabdiśi || 39 || plakṣaścottarataḥ śastaḥ samastā vyastakā amī | jayantīdāḍimīśyāmāpunnāgāriṣṭapādapā || 40 || yatratatrasthabhāgāṅge [mū: śubhāśārgo] gṛhabhuvyapare śubhāḥ | bahudarbhavatī viprā kṣatriyā ca śarākulā || 41 || snigdhadūrvānvitā vaiśyā śudrāsośīrakāśikā | phalapuṣpavatīsnigdhā snigdhagulmoṣadhīdrumāḥ || 42 || p 102) gāvo'tha mānuṣāśvā vā ramante yatra nityaśaḥ | ekavarṇā ghanā tulyā yamāmbudiśi connatā || 43 || vistīrṇā sādṛḍhā śastā śubhagandhātmagandhikā | candanāgurukāśmīracandrābjotpalacampakāḥ || 44 || pāṭalānāgajātyaśca mallikāmadirāsavāḥ | śālībhamadadadhyājyadugdhānyetatsugandhinī || 46 || pṛthagdhā miśragandhābhūścāturyarṇyeṣu bhūtidā | grīṣmakāle ca yā śītā uṣmaṇā śiśire'nviyā || 47 || prāvṛṣyubhayasaṃsparśā sā dvijādi [k, kh: dvijāti] sukhāvahā | mṛdaṅgaveṇuvīṇā ca [gh: vīṇābda] dundubhyādiśubhasvanā [mū: śubhātmanā] || 48 || vibhūtikāriṇī kṣoṇī [k: yā tu] cāturvarṇyasya sarvadā | śvetāprajā [k, gh: grajā] hyagandhā ca raktā rājyāśiṣodvahā [mū: miṣo vṛṣā] || 49 || pītā vaiśyā tathā kṣārā śūdrā kṛṣṇā malodvahā | guḍā [mū: śubhā] bhayānamranimbānāṃ svādādviprādijāmahī [kh: sā mahī] || 50 || śāntirjayaṃ dhanaṃ cāyuḥ kramāddadyāddvijāditaḥ [kh: titaḥ] | āṣāḍhā kṛttikā jyeṣṭhā tathā śatabhiṣā ca bham || 51 || p. 103) varuṇāgnīndravātāśca kramāttu devatāḥ [mū: ttaddevatā] smṛtāḥ | svajāti brāhmaṇī vāpi yathālābhaṃ ca gṛhyate [mū: pūjyate] || 51 || varjanīyā vasātailavartigandhā [ṅ: yujyate] ca yā kṣitiḥ | raktāṅgāraśilāyuktā [k: randhrā-] kṛmikīṭavatī ca yā || 52 || nimnā gartānvitā rūkṣā soṣaracchidrakardamā | seṣṭakācitikeśāsthibhasmavalmīkaśarkarā [k, kh: jarjarā] || 53 || vāmāvartajalādiksthā saṅkīrṇa na praśasyate | bahvāpadbahuvarṇā ca vajrāgnihyaricauradā [mū, ṅ: ṣairadā] || 54 || na tasyāṃ vasatī śarma na dharmo nātmajo dhanam | yoṣidduścāriṇī tatra rujo rājabhayaṃ bhavet || 55 || śivakharāśvanādāḍhyā bhinnabhāṇḍanibhasvanā | kākakaṅgoṣṭraśabdā vā sarvaiṣāmasuravāvahā || 56 || sadaivoṣṇā sadā śītā karkaśā vāṣpaśaṅkulā | drāgambha [mū, k, ṅ: prāgambhaḥ] śoṣikā neṣṭā dhanāyughnī saśilpikā [kh: samalpikā] || 57 || khāte ca karamātre ca pāṃśubhiḥ paripūrite | nyūnā samādhikā jñeyā hīnamadhyottamā kṣitiḥ || 58 || āpūrya gartamambhobhirgate padaśate tataḥ | syustri [mū, a, k, ṅ: muṣṭi] dvyekāṅgulahrāsāddhīnamadhyottamā bhuvaḥ || 59 || p. 104) gartasthānānnisiśvetaraktapītāsitatviṣām | puṣpāṇāṃ mlāyate yatnā [gh: yatno] ttasya sā bhūrdvijāditaḥ [kh: titaḥ] || 60 || āmakumbhāsyagandhājyapūriteṣu [mū, k: tekhva] śarāvake | dvijādīnāṃ sitādyāśca jvalitāvartayo niśi || 61 || prāgādivaktramantraisthā (stā) iṣṭasthāne samāvṛte | nirvāpyaḥ [mū: nirvāntyaḥ] prajvalantyaśca svajātisukhaduḥkhadā || 62 || proktalakṣmakramābhāve yathāprāptiparigrahaḥ | varṇasaṃpādanaṃ kṛtvā svaiḥ svairjātīsamasvaraiḥ [mū, gh: tīśaśambarai] || 63 || parīkṣyaivaṃ bhuvaṃ yatnād vāhayitvā vaped yavān | sapta pañca trirātre syāddhīnādi [k, kh: dviśādi] rohaṇātridhā || 64 || hitā dvijāya vedāsrā rājño'ṣṭāsrāyatā [mū, gh, ṅ: ṣṭāṃśāyatā] mahī | vaiśyāya ca ṣaḍaṃśāsrā śūdrāya hyāyatā śubhā || 65 || pṛthudviguṇadīrghā ca chinnakarṇādvikoṇikā | vakrā [mū, gh, ṅ: vajrā] rdhendudviko [k, ṅ: triko] ṇābhā vṛttā ṣaṭkoṇikā ca yā || 66 || yānakṣayaṃ bhayaṃ vipre strīputradhananāśanam | mṛtyurvyādhistathā pāpaṃ kramāddadyātpalaṃ mahī || 67 || p. 105) gosūryāsyāttriśūlābhā sūryākārāhi vajrikā [kh, gh: varjikā; g: pṛṣṭhābhā] | śakaṭā dvipa [gh: dvija] pṛṣṭhābhā diṅmūḍhā ca karoti vai || 68 || prajānāśaṃ priyāsvāsthyaṃ [mū, gh, ṅ: svāmya] rogaṃ naiḥsvaṃ śirorujam | śokaṃ ca sarvanāśaṃ ca sarvalokakṣayaṃ kramāt || 69 || pañcāsrā bodhipatrābhā gṛdhragodhoṣṭra [k, kh: gāvoṣṭra] sannibhā | yavapipīlikāmadhyā dundubhīpaṭahodarī || 70 || mīnabhūdārapṛṣṭhābhā karikoṣṭhasamā ca yā | nānādoṣakarā hyetāḥ sarveṣāmeva varjitāḥ || 71 || dhanyā tvanyā kumārī ca pūrvalakṣaṇalakṣitā | prāgvidhānena sā grāhyā yadi nopahatā bhavet || 72 || śvapacāntyajanīcairvā kravyādbhiḥ paśupakṣibhiḥ | yā sevitā sadā pṛthvī koṣṇā [k: koṣo] sṛgvajradūṣitā || 73 || bhasmeṣṭakāsthipāṣāṇaśarkarāpāṃśusaṃyutā | api grāhyā [k: grāhya] guṇāḍhyā sā gṛhadhāmnoḥ suśodhitā || 74 || śatadhā vāhayitvā tu hemaphālairhalairmahīm | śuddhyarthaṃ sthāpayettatra māsān pañca ca [k, ṅ: pañcaiva] gokulam || 75 || tataḥ pravāpayedbrīhīn yājñiyā/śca tilādikān [kh: ḍhakān] | pakvaśasyena saṃskṛtya ghaṭayeddhāma [kh: vāsa] veśmanī || 76 || p. 106) evaṃ viśodhitāṃ bhūmiṃ samīkṛtyopalepayet | tataḥ prasādhayetkāṣṭhāṃ gṛhādīnāṃ taducyate || 77 || tiṣyavedhena tu prācīṃ citrāsvātyantareṇa vā | mīnayogena kauberīṃ dhruvayogena cānayet || 78 || viṣuve nirmalākāśe tadbhūmau maṇḍale kṛte | nyasettanmadhyataḥ śaṅkuṃ khādiraṃ dvādaśocchrayam || 79 || ṣaḍaṅgulapariṇāhaṃ parito rudrarekhitam | tacchāyāyāḥ praveśena paścimāṃ diśamaṅkayet || 80 || prācīṃ ca nirgame tasyāstatra sūtraṃ ca vinyaset | mīnayogyāṃ tathā yāmyāṃ saumyāśāṃ ca prasādhayet || 81 || catuṣkoṇāni diṅmadhyāt kṣetrasyaivārdhasūtrataḥ | vedāsraṃ ca catuḥsūtraṃ pātatastatra siddhyati || 82 || prāgāsyāṃ daśadhā nāḍyo [mū: nānyo] bhūtvā (?) nāmāni ca bruve | śāntā yaśovatī kāntā viśālā [kh: vilāsā] prāṇavāhinī || 83 || matī vasumatī [mū, ṅ: satī vargasatī; k, g: matī bahumatī] nandā subhadrā ca manoramā | uttarāsyāṃ daśānyā ca ekāśītyaṅghrikārikā || 84 || hariṇī suprabhā lakṣmīrvibhūtirvimalā śriyā | jayā jvālā viśokā ca smṛtaitā sūtrapātataḥ || 85 || p. 107) īśādyaṣṭāṣṭakaṃ dikṣu yajedīśaṃ cayaṃ jayam | śakramarkaṃ tathā satyaṃ bhṛśaṃ vyomaṃ ca pūrvataḥ || 86 || havyavāhaṃ [mātariśca iti pāṭhe sādhu.ḥ] ca pūṣāṇaṃ vitathaṃ saumyameva ca | kṛtāntamatha gāndharvaṃ bhṛṅgaṃ mṛgaṃ ca dakṣiṇe || 87 || pitaraṃ dvārapālaṃ ca sugrīvaṃ puṣpadantakam | varuṇaṃ daityaśoṣau ca yakṣmāṇaṃ paścime sadā || 88 || rogāhi [gh: vegāhi] mukhyabhallāṭaṃ somadiśya [somāhira iti pāṭhe sādhuḥ] ditiṃ ditim | navāntapadago brahmā pūjyo'nye dvipadaṅghrikāḥ || 89 || brahmeśāntarakoṣṭhasthamāpākhyaṃ tu padadvaye | tathādhaścāpavatsākhyaḥ kendrāntare tu ṣaṭpade || 90 || marīcikāgnimadhye tu savitā dvipadasthitaḥ | sāvitrī tadadho dvyaṅghre vivasvān ṣaṭpade tvadhaḥ || 91 || pitṛbrahmāntare dvisthamindraṃ mitraṃ tvadho jayam | varuṇabrahmaṇormadhye mitrākhyaṃ ṣaṭpade yajet || 92 || roga [gh: vega] brahmāntare nityaṃ dvisthaṃ ca rudradāsakam | tadadho dvyaṅghrikaṃ [k, kh: ṅghrigaṃ] yakṣmāṃ ṣaḍsu [k, kh, gh: ṣaḍsthaṃ] saumye dharādharam || 93 || carakī skandavaidāryau kandarpaḥ pūtanā tathā | jambhapāpapilīpicchān yaje [k, g: nyase] dīśādibāhyataḥ || 94 || p. 108) ekāśītipadaṃ veśma maṇḍapaśca śatāṅghrikaḥ | pūrvavaddevatāḥ pūjyā brahmāntāḥ ṣoḍaśāṃśake [kh, ṅ: śātmake] || 95 || marīciśca vivasvāṃśca mitraḥ pṛthvīdharastathā | daśakoṣṭhasthitā dikṣu tvanye ceśādikoṇagāḥ || 96 || daityamātāharau khāgnī mṛgākhyāpitarau tathā | pāpasaṃjñānilau devā sārdhasārdhāṅghrisaṃsthitāḥ || 97 || pratyekaṃ balimantrāśca marmavedhādivañcanam | devavāstuvidhau sarvaṃ vakṣye śalyoddhṛti kramāt || 98 || nagarāṭṭālaharmyādi toraṇagrāmayościtiḥ [k, kh: sthitiḥ] | stambhapūjādi [mū: pūrādi] vāstūktaṃ bhinnaṃ kvacicca kūpavat [mū, ṅ: rūpavat] || 99 || yatyāṅghrikaṃ pravakṣyāmi saṃkṣepeṇa yathākramam | sadigviṃśatkaro dairghyātsaptaviṃśativistṛtaḥ || 100 || śivāśramaḥ śikhākhyasya [ṅ: śivākhyasya] caturhīnaḥ sadobhayoḥ | rudradviguṇitaṃ nāhātpṛthujyotirvinā tribhiḥ || 101 || syādgrahadviguṇaṃ dairghyāttithayaścaiva vistarāt | sāvitrasyālayaṃ kuryādyeṣāṃ pṛthu digaṃśataḥ [kh, ṅ: digantaram] || 102 || kujaḥ [gh: kuḍyaṃ] pṛthūpajaṅghoccā kuḍyaṃ tattriguṇo [kh: dvguṇo] cchrayam | kuḍyasūtrasamā vīthī vīthībhedādanekadhā || 103 || p. 109) kuvendraṃ [k, kh, ṅ: tadendraṃ] pañcavīthībhirvīrāṃ vīthīṃ vināgrataḥ | śrījaya [kh, ṅ: śrīkuśa] spṛṣṭhato hīno bhadrograṃ [k, kh, ṅ: rudrograṃ] pārśvayorvinā || 104 || garbhapṛthusamā vīthī tadardhārdhena vā kvacit | vīthyardhenopavīthyāḍhya [mū: thyādya] mekadvitripurānvitam || 105 || yatīnāṃ gṛhametaddhi khyātaṃ gocarabhedataḥ | sāmānyānyaṃ gṛhaṃ [gh: nyadgṛhaṃ] vacmi sarveṣāṃ sarvakāmadam || 106 || ekadvitricatuḥśālamaṣṭaśālaṃ yathākramam | ekaṃ yāmyaṃ ca saumyāsyaṃ dve cetpaścātpuromukham || 107 || catuḥśālaṃ tu saṃmukhyāttayorindrenduyuktayoḥ | siddhārthamambuyāmye ca indrāpye [kh: indrākhya] yamasūryakam || 108 || prāksaumyasthe ca daṇḍākhyaṃ [kh: chavidaṇḍākhyaṃ] prāgyāmye vātasaṃjñakam | āpyendau gṛhacūlyākhyaṃ kācāhvaṃ yāmyasaumyayoḥ || 109 || siddhārthe dhanasaṃprāptirmṛtyuḥ syādyamasūryake | daṇḍākhye rājato daṇḍo vātākhye kalahaḥ sadā || 110 || gṛhacalyāṃ dhanaṃ naśyetkāce jñātiviruddhayaḥ | vinā saumyaṃ hiraṇyākhyaṃ triśālaṃ taddhanarddhikṛt [mū, a, ṅ: hṛt; kh: tadbahiḥ kṛtaḥ] || 111 || p. 110) pūrvaśālāvihīnaṃ syātsukṣetravṛddhidāyakam | yāmye hīne bhaveccūlī [mū: cchūlā] triśālaṃ vittahṛtparam || 112 || pakṣaghnaṃ [k: yakṣamaghnaṃ] jalahīnokaḥ sutaghnaṃ bahuśatrukṛt | indrādikramato vacmi [mū: vahni] dhvajādyaṣṭau gṛhāṇyaham || 113 || prācyāṃ vyāmiśramāvāsa [mū: śrusāvāsa] magnau bhasmamahānasam | yāmye rasakriyāśayyā varma [varcaḥ] śastrāṇi rakṣasi || 114 || dhanabhuktvambuveśmāpye śasyagandhau ca mārute | saumye dhanaṃ paśūn kuryādīśe dīkṣāsurālayam || 115 || svāmihastamitaṃ veśma vistarāyāmapiṇḍakam | dviguṇaṃ hastasaṃyuktaṃ kṛtvāṣṭāṃśairhṛtaṃ tathā || 116 || taccheṣo yaḥ sthitastena vāyasāntaṃ [ṅ: vāvyāntaṃ] dhvajādikam | tapaḥ pakṣāgnivedeṣu rasādyambarato bhavet || 117 || sarvanāśakaraṃ veśma madhye cānte ca saṃsthitam | tasmācca [mū, gh: tatsyācca] navame bhāge śubhakṛnnilayo mataḥ || 118 || tanmadhye maṇḍapaḥ śastaḥ samo vā dviguṇāyataḥ | prāgāpye cenduyāmye vā haṭṭa [k: haste] evaṃ gṛhāvalī || 119 || ekaikabhavanāsyāni dikṣvaṣṭāṣṭakasaṅkhyayā | īśādiditikāntāni phalānyeṣāṃ yathākramam || 120 || p. 111) bhayaṃ nārīcalatvaṃ ca jayo vṛddhiḥ pratāpakaḥ [kh: prabhāvakaḥ] | dharmaḥ kaliśca naiḥsvaṃ ca prāgdvāreṣu yathākramam [k, gh: ṣvaṣṭakaṃ dhruvam] || 121 || dāhaḥ sukhaṃ suhṛnnāśo dhananāśo mṛtirdhanam | śilpitvaṃ tanayaḥ syācca yāmyadvāraphalāṣṭakam || 122 || āyuḥ prāgrājya [k, kh, gh: prābrājya] śasyāni dhanaśāntyarthasaṃkṣayaḥ | śotharogaśca [mū, k, gh: śoṣaṃ rogaṃ ca] pāpaṃ ca jaladvārātphalāni ca || 123 || rogo [k, kh: rogā] madārtimukhyatvaṃ cārthāyuḥ kṛśatāmatiḥ | mānaśca dvārataḥ proktamuttarasyāṃ diśi kramāt || 124 || dārviṣṭakāśmamṛjjaṃ vā jālālakavibhūṣitam | cārvībhistabhmamālābhiḥ kapāṭaiḥ sārgalairyutam || 125 || kṛtvaivaṃ tāpasaṃ sthānaṃ vāstudevāṃśca pūjayet | homena [ṅ: doṣa ca] tarpayetsarvān maṇḍape purato guruḥ || 126 || tataścārghāmbunāsicya [kh: secyaṃ] sadvārābhyantaraṃ gṛham | veśmasaṃsthāpane kāle guruṃ santoṣya bhaktitaḥ || 127 || diśāṃ baliṃ bahirdatvā yatīnāṃ bhojanaṃ tataḥ | gṛhopaskaraṇaṃ sarvaṃ dattvā śayyāsanādikam || 128 || p. 112) yatiṃ saṃsthāpayettridvyekavarṣaṃ vārdhakaṃ tataḥ [ṅ: tadardhaṃ vā tadardhakam] | sveṣṭadevālayaṃ kuryāttallakṣaṇamathocyate || 129 || iti lakṣaṇasamuccaye maṇḍapayatyādigṛhasthāpane dvāviṃśo vidhiḥ || 22 || atha trayoviṃśaḥ prācyādāpyānta [k, kh, gh: dyāpanta] māvāsāsuracchāyā bhavedyadi | bhayaṃ dāhaṃ rujaṃ [mū: bhava] mṛtyurnaiḥsvaṃ kuryātkramātsadā || 1 || dvyucchrāya [g, gh: dhruva] dviguṇaṃ sūtraṃ tyaktvā kuryāttu saumyataḥ | jagatyekaṃ pṛthurvāpi [kh: pṛthgvāpi] kecitprāhuḥ surālayam || 2 || yavamānātpradhānādau prāguktastrividhaḥ karaḥ | teṣāṃ madhye bhavedekaḥ karturicchāvaśena tu || 3 || caturviṃśatibhiścānyaḥ prakṛto'ṅguṣṭhakairmataḥ | pañcahasto'thavā kāryaḥ ṣaṭcaturaṅgulaḥ smṛtaḥ || 4 || sarvāṇyetāni [gh: va hi] vāstūni samahastaiḥ pramāpayet | viṣamaistu na [mū: mastena] mādhyāni māghyadoṣo mahānbhavet || 5 || aṅgula sārdhamardhaṃ vā pādonaṃ satribhāgikam | āya [kh: āpa] doṣaviśuddhyarthaṃ dāpayettatra buddhimān || 6 || sāravannirvraṇaṃ śastamṛjuṃ cāṅgula [mū: caivāti] vartulam | tryaṅgulaṃ pariṇāhena jinasaṅkhyāṅgulāyatam || 7 || p. 114) mūlarekhātrayopetamagrerekhādvayānvitam | hastadārusamāsena vyākhyātaṃ vāstusādhanam || 8 || caturhastapramāṇokto dhanurhastordhva [k, ṅ: daṇḍotha; gh: daṇḍordhva] sādhane | sahasraṃ dhanuṣāṃ krośo gavyūtirdviguṇaṃ smṛtam || 9 || gavyūtidviguṇaṃ jñeyaṃ yojanaṃ parisaṅkhyayā | ekaṃ daśaśataṃ jñeyaṃ sahasramayutaṃ punaḥ || 10 || niyuta prayutaṃ vidyādarbudaṃ nyarbudaṃ tathā | vṛndaṃ kharvaṃ nikharvaṃ ca śaṅkhaṃ vai padmasaṃjñakam || 11 || samudro madhyamantākhyaṃ parākhyaṃ paramaṃ tathā | parārdhaṃ sarva [kh, gh: meva] mākhyātaṃ daśavṛddhyuttarottaram || 12 || evametāni coktāni saṅkhyāsthānāni sūribhiḥ | purasya sarvato dikṣu sabāhyābhyantareṣu ca || 13 || dvāre dvāre caturdikṣu śriyaṃ vaiśravaṇaṃ tathā | kuryādabhimukhāvaitau grāmasna nagarasya ca || 14 || prākāra [k: prāsāda] parikhābāhye kāryāḥ prāsādakalpanāḥ | dhanuḥ [kh: punaḥ] śate'thavā kāryaṃ [k, gh: sārdhe] tathā dhanuḥ śatadvaye || 15 || sarvatrābhimukhāḥ śastā na praśastāḥ parāṅmukhāḥ | prākpratīcyāgato madhye vaṃśo dakṣiṇasomataḥ || 16 || p. 115) ubhayoḥ pārśvataḥ kāryāḥ prāsādā vaṃśavarjitāḥ | paścime prāṅmukhāḥ śastā aindryāṃ [gh: aindrāḥ] paścimasaṃmukhā || 17 || udagdakṣiṇagāścānye prāṅmukhāḥ paścimānanāḥ | nottarābhimukhāḥ śastāḥ kadāciddakṣiṇāmukhāḥ || 18 || kintu daitya [k, kh: caitya] sabhāmuktyā [mū: yuktā] mātṛpakṣavināyakān | dṛṣṭvā devyāmataṃ hyeta [mū, k, gh: matāddhyeta] dākṛṣya parilekhitam || 19 || prāguktasthānake divye yatra yasya surasthitiḥ | tadādau kīrtyate sthityai kurtuḥ kīrtiśubhecchayā || 20 || vivṇvindra [k, ṅ: viṣṭvindra] bhānavaścaindre āgneyāṃśe'gni [kh: yāmāgni] bhāskarau | hanūmadbhūtavetālamātṛkālāstu dakṣiṇe || 21 || pitaro bhadrakālī ca daityarakṣāṃsi rākṣase | samudrā varuṇo nadyo viśvāmitro'psaro [k, g, gh: śmaro] jale || 22 || vāyuḥ kātyāyanī nāgāḥ satī [ṅ: gāsatī] bhāsyaśca mārute | saumye skando viśākhaśca sthāpyā yakṣā grahāstathā || 23 || īśāne bhairavā rudrā madhye brahmā caturmukhaḥ | purādyabhimukhā devāḥ śubhāḥ svasthānasaṃsthitā || 24 || parāṅmukho vinā sthānānnadīdevāśrayeṇa vā | kṛte devaṃ likhetsaumyaṃ tatkuḍrye purasammukham || 25 || p. 116) yathā pure tathā grāme pattane nagare sadā | sthāpyā dhāmajagatyāṃ tu prāsādāṅgeṣu devatāḥ [mū, ṅ: svadevatāḥ] || 26 || śamya [gh, ṅ: śasyā] śokāmramālūrāḥ śubhāḥ syuścottarasthitāḥ | kaṭukaṇṭakinastiktāḥ piśācākhyādipādapāḥ || 27 || akṣīriṇaśca ye cānye śāstraduṣṭāśca bhūruhāḥ | prāsādasya samīpasthāḥ sarvadoṣāvahā nṛṇam || 28 || rakṣobhūtaiḥ samākrāntā duṣṭapakṣisamāśritāḥ | aśakta [gh: asak] cchedane teṣāṃ ropayetkṣīriṇo'ntare || 29 || nāgakesarapunnāgajambīrāriṣṭadāḍimāḥ | nāraṅganārikelau ca panasāśca sacampakāḥ || 30 || jayantī ketakī kubjabījakau [gh: kundabījako] mātuluṅgakaḥ | saralonandikāvartatālāgastyatimuktakāḥ || 31 || kramukaḥ karavīraśca pārāvatādijātayaḥ | ebhirantaritāḥ krūrā bhūruhāḥ syuḥ sukhapradāḥ || 32 || diksthānaniyamaḥ proktaḥ surāṇāṃ saviśeṣataḥ | śivasya niyamo nāsti prāsādakaraṇaṃ prati || 33 || anādiḥ sarvagaḥ pūjyo dikṣu sarvāsu bhaktitaḥ | mumukṣoryatra tatreśo dadyānmuktiṃ tu helayā || 34 || p. 117) digbhedānkāmināmiṣṭamaiśādi phalamucyate | pātālakhecarīsiddhiḥ śatrudāhaśca śāntayaḥ || 35 || ripūcchāda [tsāda iti pāṭhāntaram] ścirāyuṣṭvaṃ koṣaḥ puṣṭipradaṃ kramāt | grāmādīśendravahnisthāḥ paścimāsyāḥ surāḥ śubhāḥ || 36 || dakṣiṇādyuttarāntāśā [mū: rāśāsu] saṃsthitāḥ prāṅmukhā hitāḥ | adhikaṃ vā samaṃ hinaṃ pūrvāyāmādibādhakam || 37 || prāsādādi na kartavyaṃ kuryāccenmṛtyumāpnuyāt | ubhayodviguṇocchrāyā kuryāttyaktvāgrataḥ kṣitau || 38 || pṛṣṭhataccobhayornāhaṃ tatpādāgraṃ ca pārśvayoḥ | bhinnanābhau vidhiścāyaṃ na doṣo'bhinnanābhike || 39 || koṇādi dhāmnya [kh, g: dhānya] doṣāya nāyakasyāṅgabhūtataḥ | evaṃ bāṇamatājjñātvā harisūryādi ropayet || 40 || svayambhūrbāṇaliṅgāntāṃ rudrakādhā [mū: ntarudrabādhā] nacāparaiḥ | svayambhūte sahasraikaṃ mahadbhiḥ śatapañcakam || 41 || kṣetraṃ śataikahastaṃ syālliṅge narapratiṣṭhite | sthāvare kṣetramityevaṃ jagatyantaṃ yaterbhuvi | tatrotpannaṃ hi nirmālyaṃ mṛte jantau vimocanam || 42 || yajamānānukūle'hni sunimitte samāhitaḥ | praviśya bhūmiṃ tāṃ dhīmānudagīśānagocare || 43 || p. 118) paṭāvṛte sugupte tu parīkṣayecca yatnataḥ | dhānyakambuphalairyuktaṃ candonena sucarcitam || 44 || vastrakaṇṭhaṃ dṛrḍha śastaṃ ratnauṣadhyambupūritam | nyasettatra ghaṭaṃ divyaṃ tūryamaṅgalanisvanaiḥ || 45 || arghyādi [k, g: avyādhi] vidhinā tasmin viśvakarmamate'rcayet [k, kh: karmāṇamarcayet] | paraśuṃ muṣṭilāṃ sūtraṃ kīlakāṃśca taduttare || 46 || sthāpayitvā tu saṃsnāpya pūjayecca yathākramam | punnāgaśastavṛkṣotthāḥ kīlakāḥ ekajātayaḥ || 47 || sudṛḍhā yājñikodbhūtā vṛttā vā caturasrakāḥ | aṣṭāṅgulapraveṣṭena śaṅkavaḥ [mū, a, ṅ: śaṅkaraḥ] karadīrdhakāḥ || 48 || vedāsraṃ sādhayettatra sūtrapātena pūrvavat | śaṅkuṃ niveśayettasminnāja [kh: nnaja] gatyāḥ krameṇa tu || 49 || madhusarpidadhikṣīdairliptamūlāḥ sacandanāḥ | suvastrairveṣṭitāḥ sarve sudhūpenaiva dhūpitāḥ || 50 || sālaktakatrisūtrāśca sitaiḥ puṣpaiśca pūjitāḥ | adhomūlordhvagāgrāśca ṛjurūpāḥ suśobhanā || 51 || analādiṣu koṇeṣu tāḍayellohamudgaraiḥ | kīlakān grāhayitvā [mū, ṅ: prāhayitvā] vai gacchedagnidiśaṃ prati || 52 || p. 119) śuklāmbaradharo dhīmānācāryaḥ prāṅmukhaḥ sthitaḥ | dakṣiṇena samutthāpya vāmahastena muṣṭinā || 53 || gṛhītvā kīlakaṃ bhūmāvavakraṃ dhārayedṛjum | tāḍayaṃśca japenmantraṃ prāṅnimittāni lakṣayet || 54 || oṃ viśantu bhūtale nāgā lokapālāśca kāmadāḥ | asmin gṛhe tu tiṣṭhantu āyurbalakarāḥ sadā || 55 || oṃ skrī/ krī/ hrī/ hū/ svāhā [mantro'yaṃ mūlapustake nāsti | oṃ maṃ vaṃ hrī/ hū/ svāhā kha ṅa | oṃ krī/ hrī/ phaṭ svāhā ka pā0 |] | iti bāṇamate kīlakāropaṇamantraḥ || ghātāṣṭakaṃ svayaṃ dadyāddaiśiko mantravigrahaḥ [k, g: vittamaḥ] | tataḥ pradhānakārūkastāḍayecca viśedyathā || 56 || hataṃ tanna [k, g: hatatattvā; kh: tadantaṃ] viśedbhūmau tadā tanniṣpattiriṣyate | praviśecceddrutaṃ sarvaṃ kartustatrāśubhaṃ tadā || 57 || bhinne hanyātsutaṃ [kh: tmaja] bhāryāṃ karturnāśaśca bhaṅgataḥ | śanaiḥ śanairadho gacchetkāryasiddhiṃ vinirdiśet || 58 || aindryāṃdipraṇate śaṅkau bhayaṃ [kh, gh: dhanaṃ] dāho daridratā | bhayamarthakṣatīrogaḥ sukhaṃ mānaṃ kramādbhavet || 59 || p. 120) kīlakaḥ kuñcito mūrdhni prahāreṇa bhavedyadi | āyuḥ putrārthavṛddhiḥ syāccyute hastādbhayaṃ mahat || 60 || kauśaṃ vā vālvajaṃ mauñjaṃ śāṇaṃ cārdhāṅgulaṃ śubham | sūtraṃ niveśayacchaṅkau yathā tanna vimuñcati || 61 || mukte ca mriyate putraśchinne kartā vinaśyati | tasmātsugranthitaṃ kṛtvā dakṣiṇena tu veṣṭayet || 62 || caturasrīkṛte kṣetre baliṃ kīleṣu dāpayet | āgneyyāṃ tanmukho bhūtvā mantramuccārayedimam || 63 || oṃ agnibhyo'thasarvebhyo ye cānye tasmāśritāḥ | baliṃ tebhyaḥ prayacchāmi puṇyamodanamuttamam [mū, ṅ: sarve gṛhṇantu mantritāḥ] || 64 || ([cāpāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mū, a, k, kh, pustakeṣu nāsti] nair- ṛtyādhipatiścaiva nair-ṛtyāṃ ye ca rākṣasāḥ | baliṃ tebhyaḥ prayacchāmi sarve gṛhṇantu mantritāḥ || 65 || oṃ namo vāyurājebhyo ye cānye tatsamāśritāḥ | baliṃ tebhyaḥ prayacchāmi puṇyamodanamuktamam [mū, a, ṅ: gṛhṇantu puṇyamodanam] || 66 || oṃ rudrebhyaśca sarvebhyo ye cānye tatsamāśritāḥ | baliṃ tebhyaḥ prayacchāmi gṛhṇantu sumanotsukāḥ || 67 || sarve gṛhṇantu vai hṛṣṭā svāhākārāntayojitāḥ | dhruvādi dīpitā mantrāḥ kumbhayitvā nivedayet || 68 || p. 121) evamagnyādayo devāḥ krameṇānena pūjitāḥ | tarpitāstuṣṭamanaso bhavanti karmasiddhidāḥ || 69 || iti deva matāt kīlakāropaṇamantrāḥ | snāyūtthaṃ carmajaṃ vāpi sūtraṃ kaiṭamathāśubhe | kaṭukaṇṭakiśākhoṭakalikākhyāśca [kotthāśca ayaṃ pāṭhaḥ sādhuḥ] śaṅkavaḥ || 70 || tataścānantare vāstuṃ samāvakraṃ [mū, a, k, kh, ṅ: vāstusamācakraṃ] yajettataḥ | nādhikaṃ sukhadaṃ karturdoṣā ete sadādhike || 71 || vairaṃmārī [mū: nārī] vināśaśca mṛtyurogo'rthanāśanam | pravāstastaskarādbhītiḥ prāgādyādhikasūtrataḥ || 72 || evaṃ jñātvā tu sūtrāṇi hemnā ratnena vā likhet | raupyeṇa vā nirarthānāmartha [kh: māṣa] vṛddhayai dvijātitaḥ || 73 || śastrāyo'sthiradāṅgāraśṛṅga [k, ṅ: gṛhe] dārviṣṭakāśmabhiḥ | tṛṇairvā [mū: tūṇairvā] likhite vāstau doṣā ete bhavanti ca || 74 || mṛtyuśca bandhanaṃ daṇḍo dāhaḥ kṣayo'rthanāśanam | caurādbhayamathocchāda [kh: tsāda; gh: malācchāda] iṣṭahānirgadaḥ kramāt || 75 || pādenoccāṭanaṃ lekhā [mū: śeṣā] dapasmāraṃ nakhena ca | ajinena bhavedvyādhistasmāddhemnā likhetsadā || 76 || p. 122) tacca sraga [k, kh: tatra gatvā] kṣatairvāstumiṣṭvā dhāmantu sūtrayet | tatkāle lakṣayecchalyaṃ viśeṣeṇa taducyate || 77 | iti lakṣaṇasamuccaye sthānadeśayāga [gh: vedasthānavegayāga] lakṣaṇanirṇaye trayoviṃśo vidhiḥ || 23 || atha caturviṃśaḥ śalyoddhāraṃ pravakṣyāmi sāmprataṃ dhāmasadmanoḥ | lipte susaṃskṛte sthāne tanyamāne [g: tatpramāṇe] ca sūtrake || 1 || tanmadhye'nte samīpe vā satvānāṃ darsanaṃ yadi | kīrtanaṃ [gh: kīrtitaṃ] vā dhvanirvā syādyadi vā sūtralaṅghanam [mū, a: lakṣaṇam] || 2 || tadā vai tatra śalyaṃ tu vidyādyatra gṛhī sthitaḥ | mahāmarmāsthiśalyena bhayaṃ karturmahadbhavet || 3 || asthisthaṃ bhidyate [mū: vidyate] kuḍyaṃmaśubhaṃ kurūte sadā | tasmādākarṣayecchalyaṃ tadbhavaṃ tatpramāṇataḥ || 4 || mārjārasūtralakṣyādi [k, kh: laṅghādi] tadasthi rāsabhasya vā | khareṇa kharajaṃ nābhyāmuccāṭaḥ syātprabhorbhayam || 5 || śvāsthiśalyaṃ śuno nityamudvegastena jāyate | ajāvibhyāṃ gavāsthi syāttayorvāsthi suniścitam || 6 || gavāsthnā cātidāridryaṃ gopīḍā chāgalāsthitaḥ | āvikādbaddhināśaḥ [kh: buddhināśaḥ] syādaśvajaṃ bhekajaṃ gavā || 7 || vājijācca gavāṃ nāśo dharmārthau bhekajātsutaḥ [k, g, gh: nmudaḥ] | aśvena māhiṣaṃ vidyā [mū, gh: vindyā] dgajenoṣṭrodbhavaṃ tathā || 8 || p. 124) tajjāmaśvatareṇāsthnā tribhirduḥ śīlatā bhavam | jambukāsthi lulāyena mṛgarkṣābhyāṃ [k, kh: gājābhyāṃ] tadaṅgajam || 9 || tribhiḥ paropajīvitvaṃ vārāhaṃ śivayā ruje | vyāghrāsthi śūkareṇa syāttena daṣṭe [k, kh: daṃṣṭre] riporbhayam || 10 || vyāghreṇa hastijaṃ śalyaṃ daurbhāgyodvegakṛcca tat | murmuraṃ [kh: mutsaraṃ] karabheṇātha pāṇḍarāṅgasapāṃśukau [ kh: pāṇḍuroga sapāṇḍukaiḥ] || 11 || narau [mū, ṅ: navau] dṛṣṭvā tuṣāṅgārabhasmapāṃśūṃśca lakṣayet | bhasmāṅgāreṇa dāhaḥ syātpravāsaḥ pāṃśunā drutam || 12 || tuṣeṇa dhānyanāśaḥ syādyaja [gh: śaśca yaja] mānagṛhe sadā | sūtre santānya [kh, gh: tāḍya] māne tu vyomno viṣṭhāprapātataḥ || 13 || gṛhasyādho [sthādho li0 pu0 pā0] nidhānaṃ syādvāstvaṅge tatpramāṇataḥ | vṛṣabheṇa nidhānaṃ ca gomūtrādrajataṃ viduḥ || 14 || suvarṇaṃ tatpurīṣeṇa dhanaputraṃvivṛddhidam | śiśunā hasite dhānyaṃ gṛhasyādhaḥ [sthādhaḥ li0 pu0 pā0] sukhāvaham || 15 || tanmūtreṇa tu kūpaḥ syānmaraṇaṃ tena jāyate | śvamūtreṇa ca rītiḥ syādvaṅgaṃ [mū, gh, ṅ: vaṃśaṃ] tadviṣṭhayā sadā || 16 || p. 125) ajāvikāmalāttāmraṃ rītikātyartha [mū: dyartha; kh, gh: nyartha] nāśakṛt | vṛṣadaṃśamalādvaṅgaṃ hastasthadhana [k: stridhana; kh: strīdaśa] hānidam ||17 || śuktisaṅkīrtanācchuktiḥ sukhaśāntipradāyikā | śāntadiggajarjācca kartuścādho nidhiḥ sthitaḥ || 18 || yatkakupsaṃsthitaḥ sūryastisro duṣṭāstadādikāḥ | śāntāstu phaladāśeṣā drekkāṇoccagrahodayāt || 19 || pakṣīṇāṃ śāntadiksthānāṃ nidhirmadhuravāsitāt | kravyānmṛgavihaṅgānāṃ kīrtanātsyāttadasthi ca || 20 || eteṣāmasthito mṛtyuryadi noddhriyate tu tat | mūṣikeṇākhujo mūrdhā saputradhananāśakṛt || 21 || tadbhavaṃ babhrugodhābhyāṃ te ca bandhuvipattide | sarpāsthi sarpato jñeyaṃ tallakṣmīdhananāśadam [kh: balanāśanam] || 22 || kūrmeṇa kūrmajaṃ śalyaṃ vidyādyāgapravṛddhikṛt | śaṅkhācchaṅkhāsthi kāmārthaṃ kuryādviṣāṇajaṃ viduḥ || 23 || gośṛṅgeṇa dhanaṃ dhānyaṃ mṛtyuḥ syānmāhiṣeṇa tu | aiṇenākṣigadānmṛtyurāyasāllohajaṃ sadā || 24 || vṛṣadaṃśasya mūtrācca tena bandhaśca niḥ svatā | keśeṣṭakāśmanāṃ śabdāddarśanāttadbhavaṃ matam || 25 || p. 126) bhayaṃ syādiṣṭakāśmabhyāṃ taccūrṇābhyāmanirvṛtiḥ | keśena duḥkhajīvitvaṃ tṛṇātparṇācca tadbhavam [kh: tadbhayam; k, g: tadvṛtam] || 26 || vyāghistārṇena bālānāṃ parṇātparopajīvitā | nṛśalyāt strīcalatvaṃ syādbrahmahatyā na saṃśayaḥ || 27 || ṣaṭpañcāśattu śalyāni sattvānāmiṅgitena ca | tanmadhye dvādaśeṣṭāni śeṣāṇyaniṣṭakṛnti ca || 28 || ārambhe śakunātpraśnācchabdātkaṇḍūyanādapi | śilpino yajamānasya tvanyeṣāṃ tanniyoginām || 29 || vijñeyaṃ liṅgataḥ [mū, ṅ: dadhataḥ] śalyaṃ [g: puṇyaṃ] yāstudehe na saṃśayaḥ | yannāma yasya śabdaśca [k, kh: śalyaśca] śṛṇuyāttattadātmakam || 30 || nirvikāro yadā pṛcchecchabdādirahito'thavā | niḥ śalyā tu tadā bhūmiḥ kathitavyā ca daiśikaiḥ || 31 || vāstvaṅge saṃsthite śalye bhavetkarturaśobhanam | tasmāttaduddharecchalyaṃ tacca tasmiṃstaducyate || 32 || śiraḥ kaṇḍūyane śalyaṃ mūrdhoṃtthaṃ stanamātrataḥ | putrāṇāṃ maraṇaṃ tena bandhubhiḥ syādviyogitā || 33 || bhrūpṛṣṭhe hema vā kācaṃ [kh: kāmaṃ] śubhāśubhakaraṃ bhavet [kh: karatrayāt] | netrakaṇḍūyanānmuktā śrādā tadaṅgamānataḥ || 34 || p. 127) mukhasaṃsparśanātkāṣṭhaṃ mūrdhoṃdbhavamathāpi vā | tābhyāṃ hastadvayena syāddāridryaṃ maraṇaṃ kramāt || 35 || dantāddantaṃ tribhirhastaistena syātphalasaṃkṣayaḥ [gh: vāhanakṣaya] | vidrumaṃ hema tāraṃ vā karṇakaṇḍūyane bhavet || 36 || tanmānātsaṃsthitaṃ śalyamārogyaśubhaśāntikṛt | grīvāyāṃ sparśane graivaṃ śṛṅkhalā vātha lohajā || 37 || vṛṣadaṃśakaraṅkaṃ vā taduddharetkaradvaye [gh: traye] | bhavaṃ [k, kh: graivaṃ] mṛtyupradaṃ śalyaṃ bhāryāghnī śṛṅkhalā tathā || 38 || mārjārapañjareṇa syādvināśaḥ putrabhāryayoḥ | aṅgaspharśādbhavedāṅgaṃ tanmānādbahurogadam || 39 || phalake phalakaṃ [kh: hastalakṣaṇajaṃ] vidyāttanmānādarthanāśakṛt | kakṣābhyāṃ kṛṣṇalohaṃ tu tanmānādduḥkhadaṃ bhṛśam || 40 || bāhau tajjaṃ parāṃ bhūtikārakaḥ kaṇṭhamātrataḥ | dakṣiṇe ca kare pṛṣṭhe kapālaṃ vātha mṛnmayam || 41 || kaṭimātreṇa kartunnastana [gh: kartestutena] putrasya ca kramāt (?) | vāmahaste ca saṃspṛṣṭe khaṭvāpādastadaṅgataḥ || 42 || jānumātrādadho'vaśyaṃ [g: 'raṇyaṃ] dhanastrīnāśakārakam | pārśvakaṇḍūyane vidyānnarārdhena tu pāṃśulīm || 43 || p. 128) netrarogo bhavettasya udvegaśca muhurmuhuḥ | udare paśuśalyaṃ syātkaṭimātre'tiśokadam || 44 || hṛdaye hṛdbhavaṃ cādhaḥ kṣuttṛḍdaṃ tatpramāṇataḥ | pṛṣṭhena pṛṣṭhajaṃ śalyaṃ śaukaraṃ vātha kūrparam || 45 || tanmānāddveṣakṛlloke śaukarādāmayo mahān | kaṭiṣpṛṣṭenāyaḥ kaṇṭho dvikarādho'rthanāśadaḥ || 46 || sphicostrapu ca tanmānā [k, kh, g, gh: mātrā] tkaṭirogapradaṃ tu tat | śepha [k: meha] sparśāvrilohotthaṃ karādhaḥ pramadāpaham || 47 || ūrdhvorūrūdbhavaṃ vātha dārūjaṃ sardhahastataḥ | strīduḥśīlorujācchalyāddāruśalyāddhanāpaham || 48 || jānunorjaṅghayoḥsthūṇā bhaṇḍikāṃ [mū: bhānukā] nāpitasya [gh: vāpi tasya] vā | hastamātrādadhaḥ syāttu mṛtyurjaṅghāśca bandhunām [kh: bandhamān] || 49 || nāpitopaskarā [mū, ṅ: pakṣavā] dduḥkhaṃ dāridryaṃ parajīvanam | jaṅghāsparśāttadasthi syādadhaścaikādaśāṅgulāt || 50 || ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mū, a pustakayornāsti] tena ca syādvadhaḥ karturmṛtyuḥ paścānnasaṃkayaḥ | gulphābhyāmaścapādaḥ syādadhastvaṣṭādaśāṅgulāt || 51 || tenārthapaśunāśaśca pravāso duḥkhajīvitam | pādasparśādgajāsthi syātkaṇṭhaśālmalameva ca || 52 || p. 129) dvādaśāṅgulamānāttatpravāsamṛtidaṃ kramāt | rītī [mū: sthiti] citramayo'ṅguṣṭhānmṛdā [kh, gh: khaṭī] vā barhi [mū, kh: bahi] citritā || 53 || ṣoḍaśāṅgulato'dhastātkramācchokeṣṭanāśanam | tryaṅgulībhirhayāsthi syādgomṛtiḥ sārdhatālataḥ || 54 || kāṃsyaṃ kaniṣṭhayārthaghnaṃ jñeyamaṣṭāṅgulādadhaḥ | carma pādatalādrukmaṃ bhavedaṣṭāṅgulaiḥ sadā || 55 || pārṣṇikaṇḍūyane tālātkapālābhre ca duḥkhade | gātrāṇāṃ sparśanādvidyānnānāśalyāni buddhimān || 56 || ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭha, mūlapustake nāsti] sikatābhasmalohāsthimaṇimuktādi vāstugam | bahvaṅgasparśanānnityaṃ śalyāni vividhāni ca || 57 || tāni talliṅgamānena tatphalāni ca [gh: tataḥ phalāni] pūrvavat |) śālyānivikṛtaḥ kartuścatvāriṃśacca sapta ca || 58 || teṣu pañca śubhānyūcurdvicatvāriṃśadanyathā | khanyamāne bhuvo garte labhyante vāstuno yadi || 59 || hemavidrumatārāṇi ratnāni vividhāni ca | maṇimuktātha [mū: muktāśca] gośṛṅgaṃ śaṅkhaśuktī sadaiva tu || 60 || sajīvāvatha nirjīvau bhekakūrmau śubhapradau | tadā sarvārthasiddhyarthaṃ sthāpayecchūbhra [ṅ: cchatra] madhyataḥ || 61 || p. 130) utkhāte naramātre tu gṛhe śalyaṃ na doṣakṛt | toyāntikaṃ sthitaṃ śalyaṃ prāsāde doṣadaṃ nṛṇām || 62 || tasmātkhādhārikīṃ bhūmīṃ khanettoyāntikaṃ budhaḥ | kvacidrudrasahasre tu hute doṣo na jāyate || 63 || suradhāmasame garte bāṇaliṅgālaye śate | hute śalyairna doṣaḥ syājjānvadho [gh: dyātvadho] yāgamaṇḍape || 64 || vāstoḥ parigrahe cādau padasaṃsthāpane tathā | bhittinyāse viśeṣeṇa yajedvāstuṃ trikālikam || 65 || sadvāre śobhane lagne sadṛkṣendubale śubhe | garta [mū, gh" garbha] pramāṇataḥ samyagliptenādyānvite same || 66 || iti lakṣaṇasamuccaye śalyoddhāranirṇaye caturviṃśo vidhiḥ || 24 || atha pañcaviṃśaḥ yajamānaḥ śucirdhīraḥ sitavastravilepanaḥ | ācāryaḥ sthapatiścaiva daivajño'pi guṇānvitaḥ || 1 || sarvān sitāmbarānetān yajamānastu pūjayet | sthapatirviśvakarmā tu daivajño nandikeśvaraḥ || 2 || sa eva bhūtale vidvān śrīkaṇṭhaḥ sthāpakaḥ svayam | pūjayitvā tu tānsarvāṃstoṣayitvā kṣamāpayet || 3 || parikarmakarā ye'pi te'pi pūjyāḥ svaśaktitaḥ | hiraṇyavastradānena vāgbhirvā tāṃstu toṣayet || 4 || tataścācamya vidhivadācāryaḥ śilpibhiḥ [gh, ṅ: śilpinā] saha | yajñadravyāṇi saṃhṛtya viśedbhūmiṃ samāhitaḥ || 5 || uttarābhimukho bhūtvā sakalīkṛtavigrahaḥ | ātmapūjāmarghapātraṃ kṛtvā dravyāṇi śodhayet || 6 || astrajaptaiḥ kuśairvidvānastreṇollikhya sarvataḥ | siñcayedambhasā bhūmiṃ tathā gandho [kh; gaṅgo] dakena ca || 7 || gandhatoyākṣatairmadhye kṛtvā vedāsramaṇḍalam | surūpāṃ pramadārūpāṃ śuddhālaṅkārabhūṣitām || 8 || p. 132) tanmayāṃ tāṃ tridhāvasthāṃ dhyātvā saṃpūjayenmahīm | sarvadevamayaṃ vāstupuruṣaṃ tatra pūjayet || 9 || tato vilipya tatkṣetraṃ caturasraṃ samantataḥ | ghaṭikāśaṅkuyogena nakṣatradarśanena vā || 10 || yatnānnirūpya daivajño viśuddhaṃ lagnamādiśet | lagnavelāvirodhena sūtraṃ bhūmau prapātayet || 11 || śriyā yaśovatī kāntā supriyā vimalā śivā [mū, a, kh, ṅ: śriyaḥ] | suśobhā bhānukī cetāḥ prāṅmukhyo navanāḍikāḥ || 12 || dhanā dhānyā [gh: dhanyā] viśālā ca sthirā drutāsavā niśā | vidrumā vibhavetyetā uttarāsyā navoditāḥ || 13 || aṣṭāṣṭakapadaṃ kṣetraṃ karṇasūtradvayānitam | kṛtvā yajeddharādīnāṃ nava [mū, a: bhava] tyardhaṃ divaukasām || 14 || padārdhe tvīśvare caiśyāṃ yajedghṛtplutākṣataiḥ | toyotpalaiśca parjanyaṃ jayaṃ piṣṭa [gh: yajeddiṣṭaṃ] patākayā || 15 || ratnairindraṃ raviṃ dhūmrairvitānena yajedgurum | godhūmādyairdvayoḥ satyaṃ bhṛśaṃ māṣo [gh: māṃso] danaistathā || 16 || vyomākhyaṃ pakṣimāṃsaiśca evaṃ prāgdiśi devatāḥ | agnyadhaḥ koṣṭhake vahniṃ [mū, g: bāhuṃ] paiṣṭakottha śruveṇa vā || 17 || p. 133) pūṣāṇāṃ ca yajennityaṃ hemnā ca vitathaṃ dvayoḥ | kṣaudraṃ gṛhakṣatāyātha caṇakānnaṃ yamāya ca || 18 || gandharvāya dvayorgandhān bhṛṅgāya khagajihvikam | koṣṭhakā [gh: koṣṭhārdhe] ddakṣiṇe dadyānnīlaṃ yavaṃ mṛgāya ca || 19 || dadyātpitre tilānnaṃ ca nandine dantadhāvanam | sugrīvāya dvayoryāvī puṣpadantāya darbhakam || 20 || padmaṃ pracetase dadyādasurāya surāṃ dvayoḥ | ghṛtāmbu ketave dhānāḥ paṅkaverddhe tu [kh, gh: vetra] paścime || 21 || maṇḍājyaṃ vāyave tvardhaṃ nāgāya nāgakesaram | dvayoḥ khādyāni mukhyāya mudgānnaṃ yakṣapāya [mū: apūpānnaṃ kṣayāya] ca || 22 || somāya pāyasakṣaudre śālakaṃ liṅga [mū: mālūkaviga] yordvayoḥ | dityai lopīmadityai ca pūpā [kh, ṅ: sūpā] nardhe'tha saumyataḥ || 23 || āpāya ca payaḥ koṣṭha īśādhastvīśakoṇataḥ | tadadhaḥ koṣṭhake dadyādāpavatsāya vai dadhi || 24 || marīcaye balirdeyā catuṣpādeṣu laḍḍukaiḥ | agnyadhaḥ koṣṭhake nityaṃ sāvitryai [kh, g: savitre] ca kuśāmbhasā || 25 || tadadho guḍapūpādi [kh, gh: pūpāni] sāvitre'tha pradāpayet | vivasvate'ruṇāṃ dadyāccandanaṃ caturaṅghriṣu || 26 || p. 134) rakṣo'dhaḥ koṇakoṣṭhe tu indrāyānnaṃ niśānvitam | indrajayāya tasyādho ghṛtānnaṃ koṇakoṣṭhake || 27 || catuṣpade pra [kh, gh: ṣpadeṣu] dātavyaṃ mitrāya guḍapāyasam | vāṭvadhaḥ koṇadeśe tu rudrāya pakṣimāṃsakam || 28 || tadadhaḥ koṇakoṣṭhe tu yakṣāyārdraṃ palaṃ tathā | mahīdharāyamāṣānnaṃ samāṃsaṃ caturaṅghriṣu || 29 || madhye catuṣpadasthāya brahmaṇe tilataṇḍulāḥ | etānvastrādibhiśceṣṭvā tato rakṣo'ṣṭakaṃ kramāt || 30 || gartādbahiratheśādau yajedrakṣo'ṣṭakaṃ budhaḥ | carakīṃ māṃsasarpibhyāṃ skandaṃ kṛsarapāyasam [mū, gh: yāsṛjā] || 31 || raktapadmairvidārīṃ [gh: viḍālīṃ] ca kandarpaṃ ca palodanaiḥ | pūtanāṃ palapittābhyāṃ māṃsāsṛgbhyāṃ ca jambhakam || 32 || pittāsṛgasthibhiḥ pāpaṃ pilipicchaṃ srajāsṛjā [kh, ṅ: sṛjāsṛjā] | rakṣomātṛgaṇeśebhyaḥ piśācādi eva ca || 33 || pitṛbhyaḥ kṣetrapālebhyo baliṃ dadyātprakāmataḥ | abhāvādbhaktamāṃsena [kh, ṅ: bhakṣamāṣeṇa] etānājyākṣatena vā || 34 || lājairaśāṭhyato [kh: sādhyato] vāpi kuśapuṣpeṇa vā yajet | asantarpyāpyaniṣṭvaitān prāsādādīnnakārayet || 35 || p. 135) aniṣpattivināśābhyāmubhayordharmadharmiṇoḥ | purotpanno mahāvīryaḥ sarvabhūtabhayāvahaḥ || 36 || devairyo nihito [g, gh: nihate] bhūmau sa vāstupuruṣo mataḥ | yāvadūrvīsthirā loke tāvadvāstunaraḥ sthitaḥ || 37 || saṃhāre tu layaṃ yāti devairgrahādibhiḥ saha | sarveṣu vāstukāryeṣu pūjayedvāstunāyakam || 38 || tenāsau vartate nityaṃ tadupāyaḥ śivājñayā | vistāro'sya samantācca śatakoṭistu yojanaiḥ || 39 || sthitaḥ kṣmāmakhilāṃ vyāpya yajetsaṅkalpya tattanum | īśakoṇe śirastasya aṃśo bāhuśca pūrvataḥ || 40 || kūrparo jānumāgneye yāmye jaṅghāṅghrirākṣase | upabāhūruhastaśca pārśvaścaivāgnideśataḥ || 41 || evamevāpasavye syātsomānilāmbunair-ṛte | caturasrasthistvevaṃ vāstunātho mahītale || 42 || yadākāraṃ bhavetkṣetramuttānaṃ sa tadākṛtiḥ | kuḍyādirohaṇe kāle mūrdhādīni na pīḍayet || 43 || īśarakṣaḥ sthitaṃ sūtraṃ mūrdhānaṃ tasya lakṣayet | jalādindro gaṇā [kh, g: galā] darkaḥ sugrīvātsatyago mataḥ || 44 || bhaumātsomo yamādbhallo gandharvācca bṛhaspatiḥ | etadvaṃśa [mū, a: ttvaṃśa] gatā nāḍya upavaṃśagatāsvimāḥ || 45 || p. 136) gṛhakṣatājjalādhyakṣo gaṇottamānniśākaraḥ | bhallāṭādbhāskaraṃ yāvanmahendrādyamadevatā || 46 || upavaṃśagatā nāḍyo devasthitirathocyate | mūrdhni ceśāditī nityamāpodityau ca netrayoḥ || 47 || āpākhyo vaktradeśasthastvāpavatso gale tathā | jayo giristardaśasyau somādyāḥ pañca bāhugāḥ || 48 || vāme cendrādayaḥ pañca rudro yakṣopabāhugau | sāvitrī savitā tadvadupabāhau karau hṛdi || 49 || dharādharo marīciśca stanayorubhayorapi | nābhau brahmā sthito nityaṃ pārśvayorjaṭhareṣu [mū, a, ṅ: jaṭharasya] ca || 50 || sthitau mitravivasvantau vāstorindrajayo gude | śephasīndrasuhṛtkhyātaḥ pāpādyāḥ sapta paṅktigāḥ [mū, a: pañjikāḥ] || 51 || jānvādijaṅghayoḥ sarve brahmādyāḥ sapta dakṣiṇāḥ | pitumṛśau (mṛgau) ca [mū: pivyamṛṣiśca] pādasthau ityuktā [mū: ityetā] vāstudevatā || 52 || kathyante tvadhunā vāstormarmopamarmasandhayaḥ | mūrdhāsyahṛtstanaunābhirmahāmarmāṇi pañca ca || 53 || pādamadhyopamarmāṇi śeṣarekhāstu sandhayaḥ | vaṃśopavaṃśarekhāḥ syuḥ śūlaṣaṭkamathāśaniḥ || 54 || p. 137) catukaṃ ca catuṣkoṇe laṅgūlaṃ ca padordhvataḥ | īśāgnipitaro vāyuḥ sadā śūleṣvavasthitāḥ || 55 || āpavatso'tha sāvitrī jayadāsaścatuṣkagāḥ [gh: catuṣṭagā] | biddhe marmaṇi mṛtyuḥ syātputrāṇāmupamarmaṇi || 56 || sandhau mitrārtha [kh: mitrāṇi] hāniśca vaṃśe vaṃśakṣayastathā | upavaṃśe bhavetpīḍā garbhanāśastriśūlake || 57 || ṣaṭke ca bahuvairitvaṃ catuṣke vāhanakṣayaḥ | lāṅgūle ca śirorogaṃ devavedheṣu pīḍanam || 58 || mūrdhni karturvināśaḥ syāttasmādetān vivartayet | padātṣoḍaśabhāgena śiromānamihoditam || 59 || arkadigvasubhāgaiśca vaṃśādīnāṃ bhavetkramāt | sthūlamānamidaṃ proktaṃ sūkṣmamānamihocyate || 60 || ekāṅgulaṃ samārabhya tvekaikayavahānitaḥ | somataḥ pūrvato vāpi sūtrasañcālanātkamāt || 61 || kuḍyastambhādivinyāse vedhadoṣo na jāyate | jñānato'jñānato vāpi marmavedho yadā bhavet || 62 || aghoraśatahomena tadā śāntiḥ prajāyate | ityuktā vāstupūjātra gṛhaprāsādayoḥ sadā || 63 || īśaśceśānarudro'sau parjanyo meghanāyakaḥ | tvaṣṭuḥ suto jayantākhyo mahendro devanāyakaḥ || 64 || p. 138) sūryaścāditiputraśca satyo dharmādhipo mahān | vṛṣaḥ skando [kh; nṛpaskandho; g: bhṛśa. skando] nabho vyoma vahni [gh, ṅ: tvagni] rvaiśvānaro mataḥ || 65 || pūṣā [mū, a, gh: pūrvā; kh: prathā] tu pṛṣadevastu dadhīcirvitathastathā | gṛhakṣataḥ kujaḥ [g: kajaḥ] khyāto yamaḥ kālaśca rocanaḥ [gh: ścarācare] || 66 || viśvāvasuśca gandharvo bhṛṅgīśo durbalo gaṇaḥ | mṛgaḥ [mū, a, g, gh: yamaḥ] svasā mṛṣā tṛṣṇā pitā syādrākṣasādhipaḥ || 67 || dauvārikaḥ smṛto nandī sugrīvaścaṇḍabhairavaḥ | puṣpadanto gaṇaśreṣṭho varuṇaśca jalādhipaḥ || 68 || daityāmātyo bhavecchukraḥ śoṣaḥ keturudāhṛtaḥ | pāpo manda iti khyāto vego vāpuśca kīrtitaḥ || 69 || nāgaśca vāsukiḥ prokto mukhyanāmā bṛhaspatiḥ | bhallāṭo yakṣarājāsau somaścandro'mṛtātmakaḥ || 70 || samākhya [kh, gh: ṛgākhyaḥ] śvarako vaidyaḥ suramātā [gh: surāmbā cā] ditirbhavet | daityamātā ditiścoktā āpaścaiva himācalaḥ || 71 || āpavatsa umādevī marīcī brahmajottamaḥ | savitā cāparo hyarkaḥ sāvitrī brahmapatnikā || 72 || p. 139) vivasvānaryamā khyāta indrasuhṛdupendrakaḥ | indrajidrakṣasaḥ [mū: indradāsaḥ] putro mitro bhānustṛtīyakaḥ || 73 || rudradāsaḥ pracāṇḍākhyo yakṣmākhyaḥ somarudrakaḥ | dharādharo hyanantaḥ syādbrahmā caturmukho mataḥ || 74 || paryāyo'yaṃ murāṇāṃ tu yaḥ proktaḥ pārameśvare | so'trokto na [gh, ṅ: sotroktena] ca rakṣādyāḥ pūrvoktāste hi [kh, ṅ: te'pi] rākṣasā || 75 || kādihāntairdha [gh: ntordhva] rārūḍhairbinduyuktairharādiśān | āpādīllokamātrastairyajedbrahmadhruveṇa [gh: sthairjaye-] ca || 76 || dīrghāṣṭakaika [gh, ṅ: kaikṣlāṃ] bindvāḍhyaiścarakyādyāṃśca rākṣasān | praṇavādinamo'ntaistānsvāhāntānbalikarmaṇi || 77 || pādone [kh, ṅ: pādena] pūrite khāte padamādau nyasetkvacit | na kevaleṣṭakāśmādyai kevalaiścalanaṃ yataḥ || 78 || bhūkampānmārutādvatha vātaśaṅkābhayaṃ bhavet | mṛdvāluke [mū: ddaruke] ṣṭakāśmābhi prāktasmātpūrayecca tat || 79 || mṛdāṣṭāṅgulayāpūrya hastān pūrāśmabhistataḥ | ambhasāplāvya vākocya [gh: koṭya; kh, g, ṅ: vākopya] hastipādaistu yājñikaiḥ || 80 || p. 140) dairghyāttrivedavasvaṃśairvyāsa [mū: vyoma] dalāvaṭaṃ kramāt | kapūrṇaśakaṭānkuryātsamorvī [ṅ: samauṣvī] sūtrakāṣṭhakaiḥ || 81 || nītvā pādonnatā tacca [mū: nnatātvaṃ] tato vāstuṃ yajetpunaḥ | samopaliptake śvabhre taddvārāgre ca maṇḍape || 82 || kadalīcūtamālāḍhye toraṇadhvajaśobhite | vidhinā hemavastrādyairgurvādīnsudine yajet || 83 || śivakumbhāstra [mū, ṅ: mbhāstu] dikkumbhāṃstanmadhye sthāṇḍilaṃ tathā | śivamiṣṭvā tato havyamiṣṭakuṇḍe [gh: muktakuṇḍe] yathāvidhiḥ || 84 || vāstudevāṃstathāghoraṃ pāśupataṃ ca homayet | sadrātnoṣadhayo dhātubrīhipāradasaṃyutān || 85 || vastrakaṇṭhānvitān kumbhānnyaseddhemādikān kramāt | ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mū, a, g, gh pustakeṣu nāsti] anantaṃ madhyato nyasya nidhīṃścāṣṭau tataḥ kramāt) || 86 || caturo'gnyādikoṇeṣu aindrādau [mū: aindryādau] caturo'parān | padmaṃ caiva mahāpadmaṃ makaraṃ kacchapaṃ tathā || 87 || mukundanandanolāṃśca śaṅkhaṃ cetyaṣṭa vai nidhin | oṃ kārādyānnamo'ntāṃśca madhyaścāntān yathākramān || 88 || nyasedgururnidhīnetān punastāṃścalayenna tu | nyasya [nyastvā li0 pu0 pā0] śilāṣṭake devān kvacidaṣṭa [mū: diṣṭa] tanuṃ śivam || 89 || p. 141) kumbhāṣṭake nidhīśāṃśca sannirudhya [kh: ruddha] padaṃ nyaset | naveṣṭakā [mū: na ceṣṭakā] śilā vāpi koṇeṣvagnyādiṣu kramāt || 90 || siṃhāṅkitāścatasraśca dharmādyaṅghryādikānnyaset | tatrānyāḥ pañca padmāṅkāstāsvekā [mū: dyekā] madhyadeśataḥ || 91 || ādhāraśaktisaṃjñāśca dharmādyānprāgdiśāditaḥ | śarvādyā bhīmaparyantāḥ śilāṣṭakeṣu devatā || 92 || svanāmādyarṇa [mū, ṅ: varṇa] mantraiśca snānapūjādipūrvakān | pītatvāntāṅghrirūpāṃśca dharmādyāṃśca [gh: rmādisyā] vṛṣādikān || 93 || sthiramāsanamadhvānaṃ [gh: madbāṇaṃ] dhyātvā sragbhiḥ prakalpayet | anyatroktāḥ kvacitkumbhāḥ śilāścāpyatha pañca ca || 94 || nyaset prāṅmadhyato'śmānaṃ [kh: manāt] tataścāgnyādi koṇataḥ | padmaṃ caiva mahāpadmaṃ makaraṃ kacchapaṃ tathā || 95 || śaṅkhaṃ ca pañcamaṃ ceha [kh, ṅ: caiva] svasaṃjñābhirnidhīnnyaset | prāsādaṃ sūtrayitvā tu kuṃḍyavistaramadhyataḥ || 96 || karṇasūtrasame sthāne śilānyāsavidhirmataḥ | caturasrāḥ śilāḥ kāryāḥ samantātkarasammitāḥ || 97 || vistarasya [kh: rastu] tribhāgena bāhulyena samucchritāḥ [kh: samucchritā] | aiṣṭakāstvaiṣṭake kāryāḥ śaile śailāḥ śilāḥ śubhāḥ || 98 || p. 142) nandā bhadrā jayā riktā pūrṇākhyā pañcamī matā | akṣatairvedikāṃ kṛtvā [mū, a, kh: vedikā kāryā] tasyordhve viniveśitāḥ || 99 || āgnepyādiṣu koṇeṣu nandādyā avatārayet [kh: tānayet] | tūryamaṅgalanirghoṣairnimittaiḥ śobhanaiḥ śubhaiḥ || 100 || prathamaṃ sthāpayennandāṃ śarīraviṣuveṇa tu | anyāḥ krameṇa nyastavyāḥ svadiksthā mantriṇā tataḥ || 101 || samakarṇāḥ sthirāḥ kṛtvā snāpyāḥ pūjyāḥ krameṇa tu | astratoyena prathamaṃ mṛttikādyaiḥ punastu taiḥ || 102 || snāpayitvā śilāstāstu hemavarṇāḥ śuśobhanāḥ | vidyārūpāstu tā dhyātvā parituṣṭāḥ smitānanāḥ || 103 || āvāhya sthāpayenmantrī vidhinā mantravāriṇā | sudṛḍhai [g: suvṛtaiḥ] mṛnmayaiḥkumbhairvittāḍhyairhemanirmitaiḥ || 104 || vastreṇa toyamuddhṛtya candanena vilepayet | vastrādyaiḥ [mū, a, kh, g, ṅ: vastrādi] pūjanaṃ kṛtvā naivedyaṃ sannivedayet | kṛtvaitannāmamantreṇa śilāṃ mantrī [gh: mantraiḥ] prasādhayet || 105 || oṃ nande nandinī pusāṃ tvāmatra sthāpayāmyaham | atra tvaṃ tiṣṭha saṃhṛṣṭā yāvadācandratārakam || 106 || āyuḥ kāmaṃ śriyaṃ nande dehi tvaṃ sarvadā nṛṇām | asmin rakṣā sadā kāryā prāsāde yatnatastvayā || 107 || p. 143) oṃ bhadre sarvadā bhadraṃ puṃsāṃ hitāvahā sadā | āyurdā kāmadā devi śrīpradā sarvadā [kh: svāminaḥ śrīpadā] bhava || 108 || oṃ jaye sarvadā hyatra tiṣṭha tvaṃ sthāpitā mayā | nityaṃ jayāvahā devi svāmini śrīpradā bhava || 109 || oṃ rikte riktadoṣaghne siddhimuktiprade śubhe | sarvadā sarvadoṣaghne tiṣṭhatvamīśarūpake || 110 || oṃ pūrṇe tvaṃ mahāvidye sarvasandohalakṣaṇe | sarvaṃ saṃpūrṇamevātra prāsāde kuru sarvadā || 111 || teṣāmupari vinyasyāḥ śilāḥ pañca krameṇa tu | śivājñayā niropyāstu [mū, a, g, ṅ: nobodhyāstu] nandādyā liṅgavatsadā || 112 || evaṃ prasādya nandādyā madhye kūrmaṃ yajetsudhīḥ | kāryoṃ'smin kumbhavinyāse śivavinyāsavadvidhiḥ || 113 || ratnalohastathā dhātubījauṣadhisapāradaiḥ | kṣiptvaivaṃ kumbhagarbheṣvaṣṭau vā pañca [gh: kumbha] nidhīnnyaset || 114 || nyastavyādhāraśaktiśca śilāsūpari [kh, ṅ: mupari] pūrvavat | sādhidevāśca [kh: so'pi devo'pi] buddhyantaṃ pīṭhabandhā [mū: vasma] vasānataḥ (?) || 115 || kṛtvā mahotsavaṃ rātrau datvā digrakṣasāṃ balim | gurvādibhyo'śanaṃ dānaṃ datvā kāryopajaṅghikā || 116 || p. 144) śikharārdhātpṛthustryaṃśāccopajaṅghoṃttamocchrayaḥ | madhyamo'ṅghrivihīnastu jyeṣṭhārdhenādhamo mataḥ [kh: nārdhamānataḥ] || 117 || brahmopendrārkadevānāṃ bhavejjyeṣṭhopajaṅghikā | aghamā cetareṣāṃ tu śivasya tu yathecchayā || 118 || madhye śvabhraṃ parityajya liṅgārdhaṃ viṣṇuvistaram | śilā kūrmādikāryāya paritaḥ saṃprapūrayet || 119 || pīṭhamadhye site padme'rkasurā [gh: svarā] dyarṇabheditaiḥ | mūrtimūlāṅgabhūte ca dhyātvā vāstuṃ yajetpunaḥ || 120 || samopajaṅghikāṃ kṛtvā jagatīyāvadeva hi | tūryamaṅgalaśabdena prāsādaṃ tatra sūtrayet || 121 || iti lakṣaṇasamuccaye vāstupūjāpadasaṃsthāpanaṃ nāma pañcaviṃśo vidhiḥ || 25 || atha ṣaḍviṃśaḥ tridvyaṣṭartu [mū, a, ṅ: tryeddhetuṃ; kh: tryavīvṛtta; gh: tryarthatu] guṇaḥ syuśca prāsādā liṅga [kh, ṅ: dālliṅga] mānataḥ | ardhena liṅgadairghyeṇa bhittayo vistṛtāḥ kramāt || 1 || ṣoḍaśāṅghrau [gh: śāṃśī] kṛte kṣetre vedāṃśairgarbhamadhyataḥ | tadaṃśatulyavīthyastu syurarkāṃśaistu bhittayaḥ || 2 || pañcaviṃśatikāṅghrau vā madhyaikāṃśena piṇḍikā | tadgarbho'ṣṭābhiraṃśaiḥ syādvikārāṃśaistu bhittayaḥ || 3 || miśrārcāvyaktaliṅgānāṃ tridvisārdhadvi [kh: sārdhāṅghri] bhāgikaiḥ | kaniṣṭhādikramādgarbhaḥ kvacidbhittestu vardhanam || 4 || ṣaḍviṃśa [kh, gh: triṃśa] tpadaviṣkambho viṃśatyaṃśaistu bhittayaḥ | garbhavyomasya cārkeṇa pīṭhī madhye yugāṃśataḥ || 5 || bhittivistaramānena liṅgaṃ dairghyeṃ [kh, g: : liṅgadairghyaṃ] bhavetkvacit | dviguṇaṃ tat kvacitproktaṃ prāsāde rasabhājite || 6 || dhāmatulyātha pādonā cārdhena jagatī tridhā | jyeṣṭhādyā nirgamā jñeyā nemī tatpādavarjitā || 7 || p. 146) sa jagatyā paraṃ [kh, gh: tyātparaṃ] chandaṃ kramaḥ [gh: brūmaḥ] ṣaṭtriṃśa [kh, gh, ṅ: viṃśa] daṃśakaiḥ | yugāṅghrermadhyato garbhaḥ syāttadekena piṇḍikā || 8 || ravibhāgena kuḍyāni bhramāṇāttu nakhāṃśakaiḥ | aṣṭāviṃśatibhirbhittiḥ sā syāt stambhakumārikā || 9 || dṛḍhāsāraiścaturdikṣu maṇḍapastriṃśadaṃśakaiḥ | catuḥ stāmbhāśca tanmadhye dvādaśa syuḥ kumārikāḥ || 10 || tisrastisrastu koṇeṣu stambhau cāgre kumārike | pārśvayo ragratā vāpi kuryādāsārasaṃyute || 11 || sabhittiḥ koṇabhittirvā tvabhittirapi cāparaḥ | sakoṇastambhasaṃyukto maṇḍapaśca tridhā mataḥ || 12 || tadvaccatuṣkikāḥ [tuṣṭikā li0 pu0 pā0] kāryāḥ pārśvayoḥ pṛṣṭhatastridhā | dvādalāṃśaistu tān sarvān prāsāde cottamodike || 13 || ṣaḍbhāgau rathakaṃ madhyaṃ tribhiścoparathau tathā | vedairanu [gh: stanu] rathau kuryādbhūtaikena [kh: bhūtakoṇaiḥ] tathānyataḥ || 14 || madhyādekadvirāmāṃśaiḥ pravelātparitaḥ kramāt | jagatīmaṃśato dhṛtvāveṣṭanāṃśaṃ tu lopayet || 15 || rasāṃśairbalabhī sthāpyā caturdikṣu ca madhyataḥ | vidikṣu koṇadhāmāni vasvaṃśairmaṇḍapaiḥ saha || 16 || p. 147) bhāgaikaṃbāhyato datvā [g: dadyāt] śeṣamadhyāṃśakān bhavet [kh, g: haret] | samasūtrāṅkake chede samabhāgādvivartayet || 17 || jagatyā bhramaṇāyāśca maṇḍapasya ca bhittiṣu | cāru surālayastambhabalabhīśikharāṇi ca || 18 || kuḍyaṃ [kh: kuṭāśca] ca puṣkaraṃ caiva rūpakaṃ patravallikām | taddevasya kuthaṃ [mū, a, g, gh: kathāṃ] vāpi ghaṭayeyuḥ śuśilpinaḥ || 19 || jñātvā jñātvā ca tadbhagānamuktān vṛddhibhittibhiḥ | vāstumānamiti khyātaṃ liṅgamānamathocyate || 20 || liṅgadviguṇito garbhastadardhānmadhya āsanam | pīṭhārdhāṃśa [mū: rdhācca] tadaṃśābhyāṃ dvābhittyośca vistaraḥ || 21 || bhitteryoṃ vistaro bāhyajaṅghātantusamucchritā | mañjarī tu dvibhāgābhyāṃ mañjaryardhena nāsikā || 22 || nāsikārdhaṃ [gh: kordhvaṃ] tu yaccārdhaṃ tena skandho bhavetsadā | pañcāṃśaistatpṛthutvaṃ ca tathordhvastryaṃśakairgalaḥ || 23 || kapolāmalasārau ca bhāgārdhārdhavinirgamau | tryaṃśa [gh: dvyaṃśā] rdhāṃśadvibhāgārdhaiḥ kramādgrīvādikocchrayaḥ || 24 || kapolaṃ vedikātulyamīśāno liṅgamānataḥ | dhāmārdhātbhramaṇa kāryā tadardhena ca bhittayaḥ || 25 || p. 148) pradakṣiṇāgrato dhāmno dviguṇo maṇḍapaḥ sadā | maṇḍapārdhapramāṇena purato mukhamaṇḍapaḥ || 26 || mukhākhyamaṇḍapārdhena karaṇīyā catuṣkikā | catuṣkikāgrato nityaṃ jagatī dhāmamānataḥ || 27 || jagatyardhapramāṇena koṇadhāmāni [gh: dhāmādi] vartayet | tatsamā balabhī diksthāḥ svamānamaṇḍapānvitāḥ || 28 || tatropajaṅghikārdhe [kh, gh: kordhve] tu padapīṭhaṃ vivartayet | prāsādaturyabhāgena tryaṃśairvā tatsamucchrayam || 29 || ṣaḍaṅgā [gh: ṣaḍaṃśā] dhikadhāmnastu vistārastasya kathyate | taducchrayaṃ haraṃ kṛtvā sādhāṃśe khura [gh: kṣura] paṭṭikā || 30 || sāṅghridvābhyāṃ bhavetkumbhaḥ pādena kumbhapaṭṭikā | dvibhāgābhyāṃ bhave [gh: tathā] tkaṇṭhastadagreṃ [gh: ṣaḍ] 'śaṃguṇaṃ bhavet || 31 || ekena galapaṭṭī syād dvitīye valitāṅkikā [kh, gh: ṅkitā] | tṛtīyenopapaṭṭī tu tapāṃśā [kh: tathāṅgā] ccaturasrikā || 32 || pādonāṃśena haṃsākhyā tatpādenārdha [gh: nordhva] paṭṭikā | taddhyaṃśamaṣṭadhā kṛtvā taiśca padmaṃ vivartayet || 33 || ekāṃśena praveśaḥ syāt ṣaḍaṃśe [gh: ṣaḍaṅge] nāravindakam | karṇikā śaśibhāgena vistārāccādhunocyate || 34 || p. 149) jinīkṛte tu pīṭhārdhe madhthe rathakamaṣṭabhiḥ | tanmadhye tu dvibhāgābhyāṃ praveśo gṛha [g: graha] hetave || 35 || praveśaḥ punaraṃśe ca madhyasthe rathake sadā | evameva tu jaṅghāyāmañjaryā vedikāvadhiḥ || 36 || jaṅghikāmūlamadhye tu [kh: madhyeṣu] balabhīṃ vartayecchubhām | prāsādaśikharaṃ vāpi brūyāmuparathādikān || 37 || nagairuparathaṃ kuryānnavāṃśaiḥ koṇabandhanam | pīṭhādyabjāntamucchrāye praveśaśca nigadyate || 38 || khurapraveśamardhena kumbhamekāṃśatastathā | ardhena paṭṭikāṃ kuryāddvābhyāṃ kaṇṭhapraveśakam || 39 || kaṇṭhapraveśa [kh, ṅ: paṭṭārdha] śaniṣkāsā tathā balitapaṭṭikā | ardhāṃśena tadūrdhve tu kāryā caivopapaṭṭikā || 40 || tatsamā nirgamenāpi paṭṭikā caturasrikā | tryāṅghripraveśo haṃsa [gh: dvyaṃśa] statpaṭṭyardhapraveśataḥ || 41 || nirgamāṃśena [kh: māṅgena] padmasya prāksārdhāṃśapraveśanam | sandhipatrānvitaṃ [kh: ṅkita] padmaṃ vidadhīta suśobhanam || 42 || ardhāṃśaveśanāddhāma karṇikoparisasthitam | śilotthaṃ padapīṭhaṃ syādevaṃ dārviṣṭakāmaye || 43 || p. 150) pṛṣṭhārdhadviguṇā jaṅghā jaṅghādviguṇamañjarī | taducchrayaṃ grahaṃ kṛtvā jaṅghā tanmadhyato guṇaiḥ || 44 || rasāṃśarmañjarī kāryā tadardhācchukanāsikā | vedibandhavaraṇḍā [mū, a: vavaṇḍā] dinnigadāmyanupūrvaśaḥ || 45 || jaṅghikārdhapṛthau sārdhajināṃśairdhāṃśakairbahiḥ | ucchraye dhāmaturyāṃśāttasminnidrāṃśakekṛte || 46 || taddvyaṃ [mū, a: tardhye] śābhyāṃ ca kurvīta paṭṭikāṃ caturasrikām | sārdhatrayeṇa kumbhaḥ syāttadardhe kumbhapaṭṭikā || 47 || ṛtubhāgātmakaṃ caitatkathitaṃ khurasaṃjñakam [gh: saṃjñitam] | bhāgārdhena tu kaṇṭhaḥ syātkalaśaśca guṇāṃśataḥ || 48 || tatpaṭṭikārdhabhāgena vedāṃśaḥ [gh: vedāṃśaiḥ] kalaśo varaḥ | praveśāccaikataḥ kaṇṭhāścārdhe [mū: sārdhe] nirgamapaṭṭikā || 49 || caturasrāṃśataḥ paṭṭī kumbhasya pādacendrataḥ [kh: candrataḥ] | kumbhapaṭṭī tu pādena kupālyā dyaṃśataḥ sthitā || 50 || evaṃ vivartayeyuśca śilpinaḥ śāstravittamāḥ | tribhiḥ khurādibhiryuktaṃ vedībandhābhidhānakam || 51 || vedībandhacaturthāṃśādbadurmiḥ (?) [g: dudvartiḥ] syāttadūrdhnataḥ | kṛteṣu triṣu bhāgeṣu pādonāṃśātpraveśikān || 52 || p. 151) pādānnirgamapaṭṭī ca kumbhanirgamabhāgataḥ | bhāgena caturasrākhyā paṭṭikā sārdhataḥ sthitā || 53 || eṃko dvābhyāṃ sapaṭṭiḥ syādbāhyatryaṃśapraveśataḥ | khuṃrakumbhavatī jaṅghā jyeṣṭhānāṃ pādamānataḥ || 54 || dhāmārkāṃśācca jaṅghordhve [kh: jaṅghārdhaṃ] kartavyā lambinī budhaiḥ | yāvaccinnavakāṃ vāpi patravalyāthavā varā || 55 || tilakāntaraśobhāḍhyā muktāhārāvalīyutā | caturthāṃśaśca jaṅghordhve vibhajya vasubhāgataḥ || 56 || dhṛtvaikaṃ sadadhaḥ paścannavaghā tattu kārayet | tatrārdhena praveśākhyaṃ paṭṭikāṃ tu vi [kh: bhuvi] vartayet || 57 || tathā niṣkāśikārdhena bhāgena caturastrikā | pādonāṃśena haṃsākhyā [kh; hastākhyā] paṭṭī tatpadato bhavet || 58 || tribhirbhāgairvaraṇḍākhyā kaṇṭhapaṭṭītu bhāgataḥ | tatpaṭṭī pādataḥ kāryā pādonāṃśena nirgamā || 59 || tatra trikaṭapaṭṭī syāt tryaṃśairvedāsrikāṃśataḥ | bhāgamekaṃ tridhā kṛtvā praveśaścaika bhāgataḥ || 60 || kaṇṭhasūtraḥ samaḥkāryo dvitīye nirgamā tathā | paṭṭikā tu prakartavyā dvitīyenopanirgamā || 61 || p. 152) balitaṃ dvyaṃśapādonātpādāttatpaṭṭikā bhavet | balitāhvaṃ tribhi [kh: ṅkāstribhi] rbhāgairgrahāṃśaistu kaṭirbhavet || 62 || eko bhāgo rasāṃśaistu tatrakaṇṭho dvibhāgataḥ | kaṇṭhasūtrādviśetkaṭho bhāgāttatpaṭṭikordhvaḥ [mū: kārdhataḥ] || 63 || bhāgena haṃsaniṣkāśo dvibhāge caturasrikā | bhūmerjaṅghānitambau ca kīrtitau tvaṣṭṭa śāstrataḥ || 64 || vasubhāgāgrapādaṃ tu vedyardhāṃśaṃ [g: rdhaṃ sa] prakalpayet | tadadhaḥ sārdhapakṣāṃśaṃ vistāreṇa tu kārayet || 65 || tatra sārdhāṃśataḥ skandha taccheṣaṃ ṣoḍaśāṃśakam [kh: śātmakam] | vedyāḥ kaṭyāśca madhyāṃśā [kh: dhyāṅgā] ccaturaḥ pādavarjitān || 66 || kṛtvā [mū: hatvā] vikārabhāgāṃśca kaṭyūrdhvaṃ skandhakāvadhiḥ | ekaikena tu bhāgega viśetkaṇṭhaka [kh, ṅ: kaṃ kaṇṭha] sūtrataḥ || 67 || koṇapiṇḍyādi [mū, gh: piṇḍyahi] vistārānnavamenodakāntaram | bhavedanurathaḥ ṣadbhiḥ saptamenodakāntaram || 68 || madhyarathordhvamaṣṭāṃśairevaṃ vidyājjināṃśakaiḥ | bhūḥ [mū, ṅ: bhūḥ] kaṭiskandhayormadhye pañcātriṃśadbhirābhajet || 69 || navāṃśaiścocchritā prāgbhūḥ śeṣāstvekaikahānitaḥ | koṇānurathakādīnāṃ vṛttapraveśa ucyate || 70 || p. 153) pratyekaṃ [mū, gh: patraikaṃ] bhūmikāveśo bāhyārdhena bhavetsadā | tadvaccaturthabhāgena praveśo'nurathasya ca || 71 || evaṃ saṅkocayet [g: ṅkāraye] prājño madhyasthaṃ rathakaṃ sadā | luptvā bhāgān bhuvāṃ svāṃ svāṃ sarvāsāṃ ca yathākramam || 72 || kṛtvendrāṃśāttato bhūmiṃ prathamāṃ vartayedbudhaḥ | pādonadvyaṃśataḥ kumbhastatpaṭṭī pādato bhavet || 73 || kaṇṭhārdhena tathā paṭṭī pārśvayorubhayorapi | pādonadyaṃśato madhye puṭākhyaṃ vṛttagarbhakam [kh, ṅ: gartakam] || 74 || tadgarbhapārśvayostryaṃśādantahayau ca kīrtite [kh, gh, ṅ: kirtyate] | kumbhopame ca te kārye churikāpakṣayostathā || 75 || vedāsrā paṭṭikā kāryā pādahīnā tu kumbhikā | pādena kumbhapaṭṭī tu cārdhena galapaṭṭikā || 76 || kaṇṭhapadmārdhato jñeyā bhāgena caturasrikā [mū: raṣṭikā] | kumbhārdhena tathā paṭṭī kaṇṭhastatpaṭṭīkārdhataḥ || 77 || ṣaḍbhāgeṣvevamevaṃ tu vartayetkoṇayoḥ sudhīḥ | pādonadvyaṃśato madhye puṭaśvabhraṃ vivartayet [mū, ṅ: varjayet ] || 78 || pārśvayormekhale vṛtte tryaṃśaiḥ [g: dvyaṃśai] pūrṇenduśālikām | trikaṇṭhakocchrayaṃ dvābhyāṃ pakṣayostatra vartayet || 79 || p. 154) candraśālāyamadhyordhveṃ tryaṃśaiḥ śikharikā tathā | aṅghrī tad [mū: aṅghrīna; gh: adyūbha] dvyaṃśato madhyaṃ [gh: mastaṃ] lavalīphalavadbhavet || 80 || tanmūrdhni cāṅghriṇā paṭṭī praveśaḥ paṭṭikārdhataḥ | nirgamākhyā parāṃśena [gh: parārdhena] caturasrāṃśato bhavet || 81 || kumbhapaṭṭīṃ ca bhāgārdhādbhāgārdhārdhena [mū: rdhe pra] sādhayet | tanmadhye tilakaṃ kāryamevaṃ tryaṃśairvaraṇḍikā || 82 || evaṃ manvaṃśataḥ prāgbhūścatasro'nyāstithikramāt | rūpaṃ koṇarathasyaivaṃ vakṣye coparathaṃ tvataḥ || 83 || ṣaṣṭibhāgocchrayaṃ kṛtvā tatrāṃśāścaturasrikā | kumbhaikenārdhataḥ paṭṭī kaṇṭhaścārdhāṃśatastathā || 84 || bhāgamekaṃ tridhā kṛtvā kaṇṭhapaṭṭyaṃśato bhavet | vṛttapaṭṭī ca niṣkrāntā bhāgabhāgena kalpayet || 85 || tadvatpārśve ca niṣpādyaṃ śikharīmadhyadeśataḥ | aṃśe gartālakaṃ tajña tatpārśvayorguṇāṃśataḥ || 86 || vijñeyā tuharī prājñairbhāgocchrayā śikharyatha | ūrdhvādhastilakākrāntā madhyasthānordhvataḥ sthitā || 87 || pārśvayośca tuharyāstu kartavye vedikārike | caturbhāgaiścaturbhāgaiḥ śeṣānyāścandraśālikā || 88 || p. 155) tisṛbhi [kh, ṅ: triṃśati] stisṛbhiḥ kāryoḥ samucchrāyo mahīkramāt | evaṃ pañcadaśākhyātāḥ pañcabhūmīnduśālikāḥ || 89 || madhyarathaka [kh: madhye rathasya] vistāraṃ sārdharamāṃśakairbhajet | sārdhena madhyatastatra rathakārdhaṃ samudgatas || 90 || rathārdhabhāgaveśena dvyaṃśataḥ pārśvatastathā [mū: sadā] | ṣaṣṭibhāgasamucchāyaṃ kuryādardhenduśālikām || 91 || tatraikāṃśena vedāsrā kumbhākhyāścaikabhāgataḥ | kumbhapaṭṭīṃ tathā kaṇṭhamardhena parikalpayet || 92 || dvidhā vibhajya bhāgaikaṃ kaṇṭhapaṭṭyatha kumbhikā [gh: vṛttikā] | ([cāpacihnāntargato'yaṃ pāṭhaḥ mū, a, kh pustakeṣu nāstu] caturasrā tathā kāryā bhāgabhāgena nirmitā || 93 || tatra madhye puṭārdhaṃ syātpādona dvyaṃśamucchritam | khaneśca tilakopetaṃ tadbāhye'rdhenduśālikā || 94 || vṛttarūpā tu sā kāryā sārdhadvābhyāṃ samucchritā |) tanmadhye śikharī dvyaṃśā ucchritātimanoramā || 95 || pārśve trikaṇṭhakaṃ ramyaṃ dvyaṃśatastatsamunnatam | tatpārśvārdhārathe'pyevaṃ kartavyārdhendaśālikā || 96 || tadvadvaraṇḍakādanyadvartayedvedabhāgataḥ | uparyupari ca trīṇi ekaṃ [mū, a, kh, g, ṅ: evaṃ] bhūsūtratulyataḥ || 97 || p. 156) pañcabhūvedikāntā ca [mū: kāṃ tāvat] kāryā candrārdhaśālikā | madhyarathasya karmedaṃ vedikādyamathocyate || 98 || prāguktavedikocchrāyaṃ sārdhadvyaṃśaṃ tu kārayet | pādātpraveśapaṭṭī syānnirgamā paṭṭikāṅghritaḥ || 99 || haṃsapaṭṭī tu bhāgena pādonā ca kapotikā | pādena caturasrāsyātsā garbhārdhapravistarā || 100 || vedyāścoparibhāgastu vistāttryaṃśako mataḥ | haṃsākhyāntārdhasūtrācca ṣaḍvibhāgastaducchrayaḥ || 101 || tatrāṃśādgalavistāraḥ kapolanirgamāṃśataḥ | kapolādaṃśaniṣkāśādamalāsāravistaraḥ || 102 || pakṣīśoccā bhavedgrīvā tadasraikaṃ guṇaṃ bhajet | ardhena galapaṭṭī ca upapaṭṭyaparārdhataḥ || 103 || vṛttākhyā tattva [kh, gh: tanu] bhāgena tatpārśvā [g: tatpaścā] ccaturasrikā | dvābhyāṃ cāmalasārākhyaṃ parito vṛttamucchritam || 104 || vikāradalasaṃyuktaṃ tadūrdhvaikaṃ guṇaṃ [kh, gh: yugaṃ] bhajet | ekena caturasrā syād dvābhyāṃ haṃsakapotikā || 105 || p. 157) kapola [gh: kapāṭa] ghaṭanāṃśena bhavedevaṃ tu mastakam | anyārthe [kh: kanyārdhe] 'pyevamevaṃ tu prāsādaṃ ghaṭayed dṛḍham || 106 || prāsādapṛthupañcāṃśādamalākhyaṃ tribhāgataḥ | sabhūtāṃśaistribhiḥ kāryo ghaṭastaddviguṇocchrayaḥ || 107 || aghoro dakṣiṇe sthāpyaścottare vāmasaṃjñakaḥ | pūrvatonāñjale [gh: ñjalai] rvājo jaṅghāṅgadvāstathaiva [mū: tvāttathaiva] ca (?) || 108 || śikharārdhe'pyavasthāpyāḥ surāśca rathamadhyataḥ | kvacidbhairavanāṭyeśagauryarko dakṣiṇāditaḥ || 109 || śikharaṃ bhūṣatedetairindrādyairvā svadiksthitaiḥ | pūrvoktodgamapṛṣṭhāghrā [kh: pṛthvāsrā] tajjaṅghāmadhyato mukham || 110 || bhavejjyeṣṭhādikaṃ tacca tadūrdhveṃ pūrvavatkaṭiḥ | tatkaṭyardhasamucchrāyaṃ pravibhajyāṣṭabhāgataḥ || 111 || tattryaṃśairvartayetprāgvadrathakānekabhūmikān | tryaṃśakaiścandraśālāṃ dvayaṃśato madhyataḥ puram || 112 || tatrasthaṃ jīvarūpaṃ ca ghaṭayetsundaraṃ budhaḥ | pārśvayoścandraśālāyāstrikaṇṭhaṃ [mū: kaṇṭha] dvyaṃśato bhavet || 113 || pṛṣṭhataścandraśālāyā bheryekena tu vartulā | madhyārdhe [gh, ṅ: madhyordhve] candraśālāyāstvaṃśāścinnarakaṃ matam || 114 || p. 158) ekena śikharaṃ cordhveṃ tilakākārakaṃ ca tat | evaṃ tatpārśvataḥ kāryāścārdhenduśālikādayaḥ || 115 || vāstubhūṣaṇamaśmotthamuktamanyāni ca bruve || 116 || iti lakṣaṇasamuccaye talacchandavāstubhūṣaṇākhya sāmānyapañcarathakaprāsādavartanā nāma [nāmeti pāṭhaḥ likhitapustakeṣu nāsti] ṣaḍviṃśo vidhiḥ || 26 || atha saptaviṃśaḥ athānyathā surāvāsāñjyeṣṭhādīṃstrīn yathākramam | rathakernavasapteṣusaṅkhyairarkamatād bruve || 1 || mañjaryā mūlavistārairbhavennavatibhāgike | randhrādi vasusaptāṃśairmadhyārdharathako grahaiḥ || 2 || sapādaikaikabhāgena jalamārgo viśetsamam | rathakāḥ sārdhacatvāraścatvāraśca chalāgamāḥ || 3 || nava tryaṃśo [kh: navatyaṃśo] cchrayāttasyā mañjaryā manubhi [kh: maṇubhi] rmahī | tataścaikaikasantyāgāt ṣaḍaṇḍaṃ nava [g, gh: nnannava] bhūmikāḥ || 4 || vedikāṃ bāhyataḥ kṛtvā candraśālādi bhūṣitāḥ | vidyādharāmarairyuktaṃ syādevaṃ jyeṣṭhakhadrumaḥ || 5 || vistāre ṣaṣṭibhāgāḍhye manibhiḥ koṇabandhanam | upākhyaḥ sāṅgribāṇena munibhi [gh: saptabhiḥ] ścāṇukaṃ bhavet || 6 || munibhīrathakārdhaṃ syāt sapādāṃśaiḥ kramādviśet | jalāntaraṃ tribhirevaṃ jalārdhaṃ tvekameva [kh: tvevameva] tu || 7 || rathāḥ sapta bhuvaḥ sapta sapta tryaṃśo [kh: tyaṃśo] cchraye kṛte | kāmāṃśaiḥ prathamābhūmirekaikahrāsayogataḥ || 8 || p. 160) āsaptabhāgataḥ kāryā mahyaḥ [g: sapta] sapta suśobhanāḥ | candraśālādi pratrāḍhyā pūrvavadvedikā bahiḥ || 9 || ekonadaśamāṃśāstu kṛtvā vistarato budhaḥ | bhūtāṃśena tu koṇaḥ syādvedenoparathastathā || 10 || madhye cāṇu [g: cāru; gh: cātha] ratho bāṇaiḥ pādonāṃśāṃśakairbahiḥ | evaṃ śeṣārdhakaṃ kāryaṃ pañcabhūrathakānvitam || 11 || śatārdhāṃśocchrayaṃ kṛtvā ravibhiḥ prāktanī [kh: prokṣaṇī] mahī | rūpanāśātkramādanyā vasvantāḥ pañcabhūmayaḥ || 12 || vedāsravṛttayormadhye tatkṣetraṃ yugabhāgikam | kṛtvaikenatu saṃveśamādyaḥ koṇaratho bhavet || 13 || madhyārdharathako dvyaṃśaḥ praveśātpratiṣidhyati | pañcamī rathakairdhāma tathānyadbhūta bhāgataḥ [gh: gaśaḥ || 14 || bhavetsaptarathānyasyastu [mū, gh: ḍhyastu] tathaiva rasabhāgikaiḥ | ekaikena praveśastu dvābhyāṃ madhyardhago rathaḥ || 15 || evaṃ navaratho jyeṣṭhaḥ prāsādaḥ śaṅkaroditaḥ | vistaro vedyadhoḥ yaḥ syāttathā mañjarikocchritiḥ || 16 || etau tithyaṃśato bhaktau jyeṣṭhā madhyā harāditaḥ [kh, gh: rāṃśataḥ] | adhamo navabhāgaiḥ syātsthūlāmadhyakṛśāstridhā || 17 || p. 161) vistārārdhonnatā jaṅghā madhyame pādavarjitā | tatulyā kanyase dhāmni śikharaṃ dviguṇaṃ triṣu || 18 || arkapuṣpā yavākārā tathā dīpaśikhopamā | sārdhadviguṇapādonā triguṇā mañjarī tridhā || 19 || jaṅghāvistarasārdhatrisūtrakairbhramaṇādbha (bha) vet | jaṅghārdhārdhasthite [g: sārdhastate] sūtre vṛttaṃ kaṅkaṭanācchubham || 20 || hīnāḥ syurlakṣaṇairhīnāstrirathāstrivarāḥ kvacit | teṣāṃ koṇadvayaṃ bāṇairekaikena jalacyutiḥ || 21 || sā vistārasamaśvabhrā dhāmabhiḥ parimaṇḍitam | madhyaratho (') hi bhāgena kāryo viṃśatibhāgikaḥ || 22 || triṃśadbhāgasamucchrāye rudrāṃśaiḥ prathamā mahī | anyā diggrahabhāgaiḥ syādbhūmikā pūrvavadvarā || 23 || prāsādo liṅgataḥ svāṃśo brahmādyāste'tra ca trayaḥ | caturaṣṭāsravṛttāśca tadbhedāścāpare trayaḥ || 24 || vedāsradīrghakāccāsrādaṣṭāsrā [gh: 'ṣṭāsro] tṣoḍaśāsrakaḥ | vṛttāvṛttāyataḥ [kh, ṅ: dvṛttādayaḥ] ṣaṭsyustannāmāni vadāmyataḥ || 25 || virājāhvo [mū, a, ṅ: jāṅko] yugāsraśca dīrghaḥ sa eva puṣpakaḥ | aṣṭāsraḥ syāttripiṣṭākhyaḥ [kh, ṅ: viṣṭākhyaḥ] ṣoḍaśāsro himāṃśukaḥ || 26 || p. 162) vṛtto'rkaḥ satu [mū: sapta; kh: syatu] dīrghaḥ syānmaṇikākhyaśca paścime | etebhyo'ṣṭādaśānye syuruttamādyāstu [gh: dyāṃśca] vacmi tān || 27 || kāliṅgā nāgarā lāṭā varāṭā drāviḍāstathā | gauḍā iti ca ṣoḍhaite prāsādāśca sarekhakāḥ || 28 || latinaḥ kuṭṭinaścaiva śekharī [kh: khecarī] cakriṇastathā | gāndhāro bhaumajaścāpi prāsādāḥ ṣaṭ smṛtāstvime || 29 || dhāmanā balabhī strī ca sthitikṛcca napuṃsakam | avyaktavyaktamiśrāṇāṃ liṅgāṇāṃ syātkramādgṛham || 30 || jyeṣṭhaṃ sārdha [gh: ṣṭhāśārdha] dvayocchrāyaṃ madhyamaṃ cāṅghrivardhitam | triguṇāṃ cādhamaṃ caitat [gh: caiva] sapādaṃ savitānikam [gh" mānikam] || 31 || ṣaḍḍhaṃ ca dviguṇocchrāyaṃ bāṇaśāstre prakīrtitam | uttamādikaraiśca syādekaikasya tridhā gatiḥ || 32 || haimaṃ raupyaṃ mahārcā ca liṅgaṃ gāndhāragaṃ śubham | hīnapravyātmakaṃ neṣṭaṃ krūraṃ mānādhike sthitam || 33 || tasmānmānāṅghrichandāsyaṃ nāthārathakabhūmikā | vṛttaśṛṅgenduśālākhyaṃ lakṣaṇaṃ daśadhocyate || 34 || śatārdhātpañcahānyā syurdaśahastāttato [gh: hastonnatā] nava | gāndhāraśuddhadhāmāni liṅgametatpramāṇataḥ || 35 || p. 163) ṣaṭtriṃśāṃśa [gh: śata] ścatustyāgāccaturhastāvadhikramāt | ete navati [mū: navani] vandhārāḥ prasādā liṅgamānataḥ || 36 || merumandarakailāsavimāno bhadrako [kh, ṅ: rudrako] bhavet | śrīvatsokapa [mū: strovatso rūpa] nandākhyāstvete vairājajā nava || 37 || balabhī vajrapadmaśca valayāṅko haristathā | vṛṣebhahasatārkṣyāntāḥ kramātsyurnavabhedataḥ [kh: bhavedataḥ] || 38 || balabhīcchandakaṃ dhāma jyeṣṭhaṃ puṣpakasambhavam | vajrastripiṣṭapaścandrātpadma'rkā [gh: padmārkau] dvalayo hariḥ || 39 || maṇikā [mū: maṇikād] vṛṣabho nāgo haṃsatārkṣyauṃ navaiva tu | aṣṭādaśa pradhānācca prāsādāstūbhayātmakāḥ || 40 || etadaṃśodbhavāścānye vakṣyante bhedataḥ kramāt | mālyāvānmalayaścaiva supārśvo merurambhavāḥ || 41 || merumandarabhinnaḥ syāddhimavāṃścārumūrtikaḥ | vimānamandarābhyāṃ [g: ṇḍalābhyāṃ] ca bhinnaḥ śrīparvato bhavet || 42 || samudgakaḥ [kh, g: muṅgakaḥ] samākhyātaḥ kelāso mandarā [g: maṇḍalā] nvitaḥ | latā ghaṇṭā [mū: latāyāśca] vibhānau ca vimānādbhavataḥ [kh: vidyā] sadā || 43 || p. 164) bhadrādbhavenmahābhadro nalinaḥ sarvabhadrakaḥ [mū: tā mukhaṃ] | śrīvatsādvardhamānākhyo mālā śrīvatsasaṃjñakaḥ || 44 || nandirvṛddhiśca khādhārastṛtīyaḥ parikīrtitaḥ | śālāgṛhaṃ viśālaṃ ca brahmamandiramandire [kh: maṇḍale] || 45 || bhuvajaṃ śikhikā [mū: śivikā] veśmaprabhavo valabhībhavāḥ | ardhagṛhaṃ kuṭīrākhyaṃ sthitikṛcca gṛhādhipāt || 46 || śrīkaṇṭhaḥ svastikaḥ khaḍgaḥ kuliśaḥ svastiko gadā | cakraṃ svastikasaṃjñācca vijayaḥ sapta [kh, ṅ, gh: sasta] vajrajāḥ || 47 || padmānmahāravindaṃ syātkumudotpalakau trayaḥ | dundubhī mukulī cakramuṣṇīṣī śaṅkhasaṃjñakaḥ || 48 || drumavṛkṣoghaṭaśceti saptaite valayānujāḥ | ṛkṣako bhūṣaṇaścaiva bhūdharaḥ śrījayastathā || 49 || pṛthvīdharo vṛṣotthācca catuṣaṣṭiprabhedataḥ | prāsādā bāṇaśāstroktāstvetadbhedo'tivistaraḥ || 50 || dvātriśacca sahasrāṇi catuḥ śatayutāni ca | uktāni bhedabhinnāni dhāmnāṃ vai pārameśvare || 51 || caturvaktrasya liṅgasya caturasraścaturmukhaḥ | prāsādo brahmaṇo'pyukto natvanyeṣāṃ kadācana || 52 || sarverṣā vibudhānāṃ ca liṅgasya [g: vidhasya] trimukhasya ca | ekadvāro yugāsraśca prāsādaḥ parikīrtitaḥ || 53 || p. 165) ekavaktrasya liṅgasya pratimā yā bhavasya ca | vṛtto maheśvarasyoktaḥ prāsādo'yaṃ na kasyacit || 54 || caturmukhasya liṅgasya caturdvārastathā paraḥ | prāsādo vartulaḥ proktaḥ īśvarasya na kasyacit || 55 || ekavaktrastathāṣṭāsro viṣṇoścaiva bhavasya ca | caturdvāraḥ punarayaṃ bhavasya brahmaṇastathā || 56 || caturasrāyatā ye ca tathā vṛttāyatāḥ pare | ekadvārāḥ smṛtāḥ sarve prasādā lakṣaṇānvitāḥ || 57 || muktā liṅgaṃ maheśasya tathā ca kamalāsanam (?) | sarvāsāṃ pratimānāṃ tu prāsādāḥ samudāhṛtāḥ || 58 || ucyante padasaṃsthāśca śreṣṭhāṣṭādaśa vāmagāḥ [kh: dhāmagā] | karasaṅkhyāṃ dvidhā bhattṅkā mervādīnāṃ ca kārayet (?) || 59 | harāṃśaiśca bahirbhittirdaśāṅgai [kh, g: daśāṃśai] randhrakārikām | rudrāṃśaiśca krauḍabhittiṃ grahā/śaiḥ suśiraṃ tathā || 60 || navabhāgaiśca pīṭhārdhaṃ śeṣāṃśāñcaivameva hi | itthaṃ meruḥ śatāṃśaḥ syānmandarā [g: maṇḍalā] diśca kathyate || 61 || bāhyapīṭhaṃ [kh, gh: bāhyakuśvaṃ] tamobhittirgarbhapīṭhārdhameva ca | bhāgaikaikaṃ kramāttyaktvā evamānandanādbhavet || 62 || athāhibhājite kṣetre śaphayugmanakhāṃśakaiḥ [kh, gh: tmakaiḥ] | yugairbhittiścaravaṃkuḍyaṃ [ṅ: saṃkuḍyaṃ] garbhapīṭhaṃ tapena tu || 63 || p. 166) kuḍyamandhārikābhittirbhramaḥ pīṭhaṃ bhavetkramāt | dvārtriṃśajjinabhūpāṣṭacandrāśaiśca navāṃśake || 64 || catuḥ ṣaṣṭipade kṣetre madhye pīṭaṃ yugāṃśakaiḥ | suśiraścārkabhāgaiśca viṃśadṛkṣaiśca bhittayaḥ || 65 || dantajinavikārāṃśādbāhyacchandodgamaḥ [kh: bhramaḥ] kramāt | parito ghaṭanāttatra na kāryā kuḍya pīḍanā || 66 || sārka [kh: arkai] śatāṃśakaṃ kṣetraṃ kṛtvā tiryagguṇāṃśakam | karṇasūtrāṇi koṇeṣu koṇādrāmāṃśakaṃ [gh: mārdhakaṃ] haret || 67 || bhūtāṃśaiḥ piṇḍikā kāryā grahabhūtāgnilopanāt | randhrāddhi rāmabhāgaiḥ syādrathaṃkāṇāṃ vyavasthitiḥ || 68 || madhye kāmartubhāgaiśca nirgamastasya tatra ca | paritaśca caturdikṣu karmādyā rathakā nava || 69 || sārdhadviguṇa āpā [kh: stvāpā] dāducchrayastasya tu kvacit | nitambaskandhayormadhye dviśatābhyāṃ vibhajya ca || 70 || kāryādyābhūrnakhāṃśaiśca tyajeccaikaikamanyataḥ | candraśālānvitāpyevaṃ yāvatṣoḍaśabhūmayaḥ || 71 || kvacidviṣamabhūruktā [mū: rūkṣā] rathakā viṣamā yathā | catuḥ śṛṅgānvitā [kh, gh: ṅkitā] nāsāścatasraḥ śikharārdhagāḥ || 72 || vedikābhūḥ kaṭiḥ kaṇṭhaḥ kapolāmalasārakaḥ | pūrvavatsaśalaṃ merorvedāsyaśataśṛṅgiṇaḥ || 73 || p. 167) yāmyendrenduśukāṅghryeṣu [kh: graṣu] herambādityamaṅgalāḥ | taddvāramānato'nyasya liṅgaṃ navakaraṃ tathā || 74 || śukanāsāgrataścordhvaṃ siṃhaḥ syādvikṛtā [kh: vivṛtā] nanaḥ | prāggrīvanirgamārdhena dairghyaṃ siṃhasya kīrtitam || 75 || tattribhāgocchritaṃ tasya tattulyaṃ vistaraṃ smṛtam | vistarocchrāyamānena kartavyo mastakocchrayaḥ || 76 || tattribhāgocchritā [gh: tthitā] grīvā śukanāsārdha [gh: sordhva] madhyataḥ | prāggrīvanirgamenaiva nāsāgraṃ tasya nirgatam [mū: nirgamaḥ] || 77 || siṃhaḥ pipīlikāmadhyastvapāṅgakṛtapucchakaḥ | bṛhatkaṭirbhahoraskaḥ kartavyaḥ kesarānvitaḥ [atra keśarānvitaḥ iti likhitapustakeṣu tālavyaḥ pāṭhaḥtasya ke śīryate iti vigrahe sādhuḥ |] || 78 || lelihānordhvakaṇṭhastu svapīṭhopari saṃsthitaḥ | grīvādhārā bhavedvedī prāsādārdhapravistarāt || 79 || vedikopari karṇeṣu siṃhāḥ syurvikṛtānanāḥ | svamānavistārāyāmā mastakanyastapucchakā || 80 || vedivyāma [kh, gh: vyāsa] tribhāgena dairdhyaṃ teṣāṃ prakīrtitam | siṃhāḥ svalakṣaṇepetāḥ kartavyāḥ kesarāvintāḥ || 81 || vedyupari tathā dikṣu catvāro nararūpiṇāḥ | lambanena samāyuktāścandraśālāsamāsrakāḥ || 82 || p. 168) digvedairaṭasarogātrividyābhṛdgraha [kh: bhūgṛha] kinnaraḥ | mātṛbhirgaṇavidyeśairbhuṣayennavarbhūmikāḥ || 83 || garbhāśmamañjarījaṃ yattena pātabhayaṃ bhavet | tasmātkuryādapāṃ mārge dve dve randhrai mahīkramāt || 84 || meruḥ | kṛtvā caturaśītyaṃśaṃ koṇātsārdhadvayaṃ tyajet | rāmāṃśaistatra piṇḍī syādṛtuvedayamāṃśakaiḥ || 85 || praveśanirgamau tatra madhye bhūpendrabhānubhiḥ | niṣkrāntirdiśadiśyaiva navaiva rathakā matāḥ || 86 || kaṭivedyantarasthāne dvyekaṣaṣṭiyutaṃ śatam | kṛtvāṣṭādaśabhirbhūḥ syādanyaikaikaṃ vinā kramāt || 87 || bhuvaścaturdaśaivaṃ syuḥ puṣkarāpāśrayānvitāḥ | caturdvāraṃ caturnāsaṃ vicitrakuharairyutam || 88 || prāguktavedikākaṇṭhamastakaiḥsaṃyutaṃ śubham | daśonaśataśṛṅgaṃ ca vidadhyānmandaraṃ sudhīḥ || 89 || mandaraḥ | ṣaṭtriṃśadaṃśake kṣetre caturaṃśāstu [kh, ṅ: sśāṃśa] koṇataḥ | guṇaṃ rūpaṃ tadagre ca [kh, ṅ: bhūḥ] tiryagvahniṃ vināśayet || 90 || vedenoparathaṃ sthāpyaṃ guṇacandrānalāṃśakam | tadvalluptvā [kh: llabdhvā] ntare madhyārdharathaṃ sthāpayejjalaiḥ || 91 || p. 169) koṇādārabhya śeṣārdhamevamevaṃ tu vartayet | śikharaṃ dvyucchrayaṃ sārdhaṃ kṛtvā kaṭyūrdhva [mū: kaṭyartha] mādivat || 92 || kṛtvā sā [gh: kṛtāṃśā] ṅghriśataṃ saikaṃ prathamābhūrnṛpāṃśataḥ | śeṣaikaikaparityāgādarkabhūmīsamucchrayam || 93 || caturnāsikavaktraṃ ca candraśālāmarānvitāḥ [mū, ṅ: parānvitam] | aśītiśṛṅgasayuktaṃ kailāsaṃ ghaṭayedvaram || 94 || kailāsaḥ | manu [kh: mantra] dvidhākṛte kṣetre rudrahṛdviṃśadāśrutiḥ | trikṣayādvāmataḥ koṇastayostambhastanukṣayāt || 95 || uparathaṃ jalāṃśena ratha tryaṃśena madhyataḥ | itthamevāparārdhaṃ syāccatu [mū: ca catu] rdikṣu samantataḥ || 96 || śṛṅgastambhānugairmadhye śikharaiḥ sendusālakaiḥ | sakapāṭārgalairvedaghaṭairnāga [mū: ghaṭanāṅga] gavākṣakaiḥ || 97 || kṛtvā pañcanavatyaṃśaṃ [mū, a: tyūrdhvaṃ] prāgbhūḥ kaṭyūrdhvamindrataḥ | tadūrdhvaikaikasaṃhrāsātkartavyā bhūmayo daśa || 98 || bhūmaṃ dhāmā rathāḥ pañca valabhīlāñchitau rathau | kuharāṇi surairmadhye rathake syurvimānakau || 99 || ardho ghaṭakapāṭaistu parasparasamīkṣakaiḥ | dvāraikāṣṭa [gh: kāṅghri] samādyeśaḥ (?) saptatibhirviṣāṇakaiḥ || 100 || p. 170) vimānam | śakradviguṇite kṣetre ṣaḍbhistanmadhyato rathaḥ | bhāgaikaikena saṃveśāttryaṃśaiścoparadhau matau || 101 || dvābhyāmanurathaḥ kāryaḥ koṇabandho guṇātmakaiḥ [kh: ṇāṃśakaiḥ] | sāndhāraścaturāsyaśca vedā"ghro bhramaṇānvitaḥ || 102 || sakūṭaśṛṅga saptārciścandraśālānvitai rathaiḥ | vidyādhārākulai ramyairbhadraḥ syāt ṣaṣṭiśṛṅgavān || 103 || bhadraḥ | bhūmau bhūmau kuṭī dvau dvau tatra kāṣṭhādhipā daśa | bhadrabhāgairmahābhadraḥ proktaḥ sopānaśobhitaḥ || 104 || mahābhadraḥ | bhadravattala [mū, a, kh, ṅ" vartala] cchandena samo'dhastādvivartitaḥ | upariṣṭādvimānāṃśaḥ [mū, a, ṅ: nātma] kramato merumandarau || 105 || kailāso nandanoyuktaḥ śrīvatso bhadrasaṃjñakaḥ | sarvātmā śikharaiḥ kāryaḥ sarvatobhadrako yataḥ || 106 || saptabhūrathakaiyukto vedāṅghryāsyairbhramānvitaḥ | sapuṣkakaraścaturdikṣu cāru catuṣkikānvitaḥ | caturghaṭasamopetaḥ sopānavalabhīyutaḥ [kh, gh: mukhaḥ || 107 || sarvatobhadraḥ | p. 171) ṣaṭtriṃśadaṃśake kṣetre trityāgā [kh, ṅ: trivṛtyā; g: tribhāgā] tkoṇavartanam [mū, a, g, ṅ: vartulam] | tadvatpiṇhyambu [mū, aṅ: piṇḍāmbu] nopākhyaḥ śareṇānurathaḥ sadā || 108 || madhyārdhe'gnibhiranyatra tvevaṃ saptaratho'dhikaḥ [kh: rcikaḥ; gh: rvikaḥ; ṅ: rdhikaḥ] | kūṭānvitenduśālā syāda digdvārāṅghryāsyako rucaḥ || 109 || rucakaḥ | daśāṃśetu [mū: anu] kṛte kṣetre madhye ca rathakastribhiḥ | sārdhenānurathau kāryau koṇaścaiva dvibhāgataḥ [gh: ratho koṇaṃ koṇaṃ caiva vibhāgataḥ] || 110 || rathāḥ pañcabhuvaścaikāṅghryā catuḥ śikharāṇi ca | ratho dhāmāṅkito bhūśca kuharīmadhyago rathaḥ [gh: rave] || 111 || kuhareṣu narā nārya siṃhavyāghrebhapakṣiṇaḥ | bhṛgādayaḥ sahe [kh: sade] tyevaṃ śrīvatsaḥ syāddhareḥ priyaḥ || 112 || śrīvatsaḥ | caturasraśca sāndhāro bhadra [kh: rudra] gatistribhūmikaḥ | siṃhaskandho'malāsārairyuktaḥ kāryo gṛhādhipaḥ || 113 || gṛharājaḥ | indrāṃ [kh: nidraṃ] śake kṛte dhāmni koṇāḥ syājjalahānitaḥ | dvābhyāṃ cānurathau kāryau vedāṃśairmadhyamo rathaḥ [gh: go raveḥ] || 114 || p. 172) ekāṅghriḥ saptabhūmiśca pañcarekhenduśālikaḥ [gh: rathenduśālikam] | nānāsurākulo ramno [mū, a, ṅ: varmyo] nandanaḥ suranandanaḥ || 115 || nandanaḥ | iti lakṣaṇasamuccaye sāndhāranavaprāsādavartanā nāma [nāmeti pāṭhaḥ likhitapustakeṣu nāsti] saptaviṃśo vidhiḥ | athāṣṭāviṃśaḥ vedāṃśe sāṅghri [kh, gh: sraścāṅghri] dīrghe ca nakhāṃśaiḥ śaiṣagarbhiṇi | pārśvayoḥ pañcabhirbhitiḥ pṛṣṭhe'gre syācca sarvataḥ [kh: sārdhataḥ] || 1 || daśabhāgī [kh, gh: māṃśī] kṛte kṣetre madhye cārdha [gh: cordhva] ratho mataḥ | upākhyo'nurathaḥ koṇaścaturardhāṃśataḥ [kh, ṅ: rdhāṃśatataḥ] kramāt || 2 || tanupakṣāgnisaṃveśāccheṣa evaṃ puro'pare [gh: pure pure] | pārśvārdhe rudrabhāge syānmadhyāttryaṃśai [kh: graṃśaiḥ] ryugairjalaiḥ || 3 || rathātiratha [gh: nuratha] koṇāni tvekaikenodakāntaram | valabhīcandraśālāsyā catu [gh: vadyā catu] rnāsāsyasaṃyutā || 4 || grahocchritā [gh: tthitā] guṇairjaṅghā tryaṃśasthāḥ saptabhūmayaḥ | bherīnduśālikā dvābhyāṃ meruṇā [gh: mekena] śikharonnatiḥ || 5 || dairghye kṛtvā vikārāṃśaṃ vistāre ravi [kh: ca tri] bhāgikam | kaṅkaṭāṃśaṃ tu saṅkocya śikharaṃ dakṣabhāgataḥ || 6 || p. 174) ūrdhvasūtraprasapātātstrīdhāmā śrīpuṭopamā | mervādyābhāḥ kvacitkāryāḥ ṣaṭsiṃhāḥ kumbhamastakā || 7 || vedāsrādaṣṭadhā bhaktyā [bhaktvā iti pāṭhaḥ sādhuḥ] dadyādākṛṣya ṣoḍaśa | dviṣaṭkapārśvayoryojyaṃ dvau dvau prāṇārthamagrataḥ || 8 || garbhamarkairmayaḥ prāha tathānye jinanāśanāt | vedārthai [gh: garbhārkai] rnāsikā kalpyā vedāsryā [gh: dāsyā] ghrācalasyake [kh, c: valabhya] || 9 || valabhī | bāhye cāṣṭāsrake vajra [mū, gh: vaktra] stvekāṅghryāsyeṣu bhūmikaḥ | garbhavṛtto'rthavedāsro aṣṭāṃśo vā surādhipe || 10 || vajraḥ | daśanāsro [gh: nāsyo] bhavetpadmaṃ ṣoḍaśāsra kvacinmate | vṛtto vābjena saṃyuktaḥ ṣoḍaśārdha [gh: śordhva] dalena ca || 11 || tadvatsandhidalopeto garbhavṛttaḥ suśobhanaḥ | ekadvāraikanāsaśca padmanāmā surālayaḥ || 12 || padmam | vedāsrakoṇasūtrārdhādaṣṭamāṃśonnato bhramāt | vṛttaḥ san valayāhvaḥ syātparito valayānvitaḥ || 13 || p. 175) valayāntarapatrāṇi kaṅkaṭānāṃ tu garbhavat | vedīgalāmalāsāraṃ [mū, kh, ṅ: sārdhaṃ] pūrvavannāsikāṃ vinā || 14 || valayaḥ | yugāsre ghrāsame kṣetre nyāsāddhṛ [gh: sārdhaṃ] ttasya bāhyataḥ | madhye vṛttonnato'grāsyaṃ [gh: togrāghraṃ] siṃhairaṣṭabhiranvitaḥ || 15 || karṇa [kh, gh: skandha] koṇe yugāṅghryāsyaiḥ [gh: sthaḥ] karikumbhavidāribhiḥ | prāsādaḥ siṃhasaṃjño'yaṃ narasiṃhāmarapriyaḥ [gh: homa'marapriyaḥ] || 16 || siṃhaḥ | sāṅgri [mū, a: svāṅghri] vṛttāyate kṣetre jaṅghā stambhānvito bhavet | nāsāgarbhaśca vedāsrau pañcabhūmyucchrayo vṛṣaḥ || 17 || vedāsrātkoṇamṛtrācca karīṣvaṃśe mato bhramāt | pṛṣṭhe vṛtto'rdhakoṇāsra [kh, gh: dvikoṇāgro] garbhavattuṅganāsikaḥ || 18 || gajaḥ | ṣoḍaśāṅghrau kṛte kṣetre vṛttagarbhe śukāghrayā [kh, ṅ: ghrayoḥ] | jaṅgayā ca vimānasya kaṭyā bhadrāhvayasya ca || 19 || śrīvatsasya ca mañcaryā haṃso bhavatī lāñchitaḥ | tattulyakaṭidhāmabhyāṃ pārśvayoḥ satatordhvayoḥ [kh, ṅ: tatadvayoḥ] || 20 || p. 176) brahmāṇaṃ sthāpayed dvyaṃśe [kh, gh: dvaṃśedvyanta] dvyaṃśāyorhariśaṅkarau | kartu [gh: kāntā] ricchā vaśādanyo nyastavyo vā śubhapradaḥ || 21 || haṃsaḥ | yugāsreṣvaṣṭa [kh, gh: pṛṣṭha] pādāsre nasāpakṣau ca [mū: pañcaiva] garbhavat | jaṅghā stambhavatī kāryā tuṅgāghrā [mū, a: tuṅgāgrā] pakṣasaṃyutā || 22 || garbhaḥ ṣaḍasrakastārkṣyaḥ sakuṭāḥ [mū: śaktayaḥ] pañcābhūmayaḥ | sasaryaṃ kaṭikaṇṭhāsyaṃ viṣṭiṣṭe [gh: ṣṇviṣṭe] tviṣṭakāmaye || 23 || bhramaṇā kaṇṭhapāśākhye [kh, ṅ: maṇḍapasyākhya; gh: sasyākhye] catuṣke koṇadhāmabhiḥ | dikṣu sarve balabhyādyāḥ sopānajagatīyutāḥ || 24 || tārkṣyaḥ | vistāradviguṇocchrāyo jaṅghaikāṃśe napuṃsakam | ūrdhve cārdhena haṃsaḥ syādgarbhatulyā tu vedikā || 25 || śikharairdikṣu saṃyukta galakāmalasārakam | śeṣārdhena ghaṭopetaḥ [kh: ghaṇṭāntena] ṣaṇḍhasya gṛhakṛtyavat [kh, gh: kṛtyatha] || 26 || sthitikṛtā (t) | nāgayakṣāsurādināṃ triyugmaikakarā matāḥ | kakṣapuṭopamāsre tu grīvāmastakabhūṣitaḥ || 27 || p. 177) itarā hīnāhīnalakṣaṇaḥ | mervādi [kh, ṅ: sarvādi] garuḍānteṣu nāgarīvartanoditā | nāgarīsadṛśī lāṭī kintu sā dārunirmitā || 28 || adhikaiḥ karmabhirjaṅghācandraśālādharāsu ca | pramāṇānnāgarīṃ kṛtvā [g: dhṛtvā] vārāṭīṃ kīrtitā budhaiḥ || 29 || sapatravarṇikāstambhapaṭṭibhṛ [gh: paṅktidhṛ] dyatra jaṅghikā | mekhalāntarapatrāṇi drāviḍī sā nigadyate || 30 || sapādatriguṇocchrāyairvimānīkaṭimekhalāḥ | prāsādapādaniṣkāśāsyapaṭṭavakulīyutā [mū: matā] || 31 || kālindī gauḍikātulyā pañcikā [kh, gh, ṅ: meñcikā] pādacandrikā | ityuktā kiñciduddeśātsthūlarūpeṇa śāstrataḥ || 32 || nāgarīmadhyadeśe tu saukhyadāvartinī matā | vārāṭyādyāḥ svadeśe [kh: vāstudeśe] tu anyeṣvanyā ca duḥkhadā || 33 || miśrakā bahusaṅkīrṇā naiva kāryā subhārthinā | śuddhā [kh: śubhā] eva tu kartavyāḥ prayatnena matāntare || 34 || jñātvā jñātvā vidhāsyanti [mū: vidhātavyāḥ] kārukāḥ sūkṣmakarmabhiḥ | prāsādalakṣaṇaṃ proktaṃ nāsādvāramathocyate || 35 || iti lakṣaṇasamuccaye liṅgamānaprāsādalakṣaṇaṃ nāmāṣṭāviṃśo vidhiḥ || 28 || athaikonaviṃśaḥ vedāṅghrekāṅdhrya [gh: kārya] hīnāṅghyā prāsādāstrividhā matāḥ | garbhānugarbhasūtrārdhā [gh: trādvā] nāsāvistaracoditāḥ || 1 || pañcadhā nirgamastasyā utta [mū, a, ṅ: dutta] mādiprabhedataḥ | yugartuvasukāṣṭhāṃśairgarbhasyārdhena mānataḥ || 2 || rathaiḥsapteṣu vāmādyā [mū, ṅ: vāmājyā; kh, gh: rāmādyā] bhūmikā viṣamairyutāḥ | toyāntarasamopetā bhāgaiḥ prāsādavattridhā || 3 || śikhārārdhocchrayāḥ kāryāścandraśālā vibhūṣitāḥ | patrāṅkurādi [mū: ṅgulādi] śṛṅgādyā bherīcicchurakā [gh: cchivukā] nvitāḥ || 4 || taccūḍā tilakopetāstadūrdhve haribhūṣitāḥ | saṃskṛtya sthāpanāyeddevāṃścandragarbhe tu pūrvavat || 5 || navāṃśānmadhyato'gniḥ syādbhramādbherī guṇakṣayāt | aṣṭādaśāṃśa [mū, ṅ: daśāsra] santyāgatparidhau śukanāsikā || 6 || arthadhāmāgrato dvāra madhyataḥ samadiksthitam | sarvakāmaprasidhdyarthaṃ pūrvameva tu kārayet || 7 || p. 179) paścimaṃ [mū, ṅ: pārśvarśā] siddhimūttyarthaṃ saumyaṃ śāntyarthapuṣṭidam | krūrakarmaṇi yāmye ca tathā kuryādvidakṣu tat [g: ca] || 8 || ekadvitrimukha liṅga prāgeva dvāramiṣyete | prāgbhrāmā [mū, a: ggrāmā] dyādi saumyastu sa [gh: myanta tva] vyaktāvyaktayorapi || 9 || surādagnāndrasarvārthe liṅgārcāyā [gh: nte liṅgārcyayo] stu vāruṇe | cāmuṇḍā bhairave yāmya [kh, g: bhāsyaṃ] dvāraṃ yāmyendudikṣu vā || 10 || caṇḍyaśca bhadrakālyāśca saumye caindre'tha vāruṇe | kuryād dvāraṃ caturdikṣu brāhmavedāsyaliṅgayoḥ || 11 || digvidiksaṃsthitāḥ sarve pūrvāparānanāḥ śubhāḥ | digvalabhīnduyāmyāsyātkoṇadhāmācca saṃukhāḥ || 12 || dhāmamānātridhā dvāraṃ jaṅghāṃ vistarabhāgataḥ | turyarasāhi [mū: rasādi] bhāgena jyeṣṭhamadhyādhamaṃ kramāt || 13 || rudrāntādviṣṇuparyantātkeśavāntācca [mū, gh: vārdhācca] tatpṛthu | ekadvitrikarādīnāṃ dvāraṃ syālliṅgamānataḥ || 14 || kanyasaṃ cottame dhāmni madhyamaṃ madhyame sadā | uttamaṃ kanyase dvāraṃ garbhamānādathocyate || 15 || tricaturbhūtabhāgena jyeṣṭhamadhyamakanyasam | hīnādīnāṃ bhaved dvāraṃ garbhakaṇṭha [kh, gh: karṇa] vibhājite || 16 || p. 180) piṇḍikākoṇavistāraṃ kṣudre dhāmni kvacinmatam | ucchrayo dviguṇo dvārādanyathāvāsaṃ ucyate || 17 || aṅgulaiḥ śataṣaṣṭyādyairdaśahānikrameṇa tu | dvārāṇi daśa siddhāni catvāryagrāṇi [mū, a, g: bhrāṇi] teṣu ca || 18 || trīṇyatra [kh: ṇbhra] madhyamāni syustrīṇyeva kanyasāni tu | ucchrayārdhena vistāra ucchrayo vā tridhādhikaḥ || 19 || diṅnāgādyaṅgulairvāpi dvāraṃ śubhakaraṃ kramāt | ucchrayārdhena vistīrṇā śākhā viṣamasaṅkhyayā || 20 || tatsamo dviguṇo'ṣṭonaḥ prathamodumbarasya ca | śākhāpṛthutvamaṅnyūnaṃ dalaṃ bāhukayormatam || 21 || trīṣvadrigrahasaṅkhyābhiḥ śākhābhirdvāramiṣṭadam | mahārcādhāmni keṣāñcidrudraśākhānvitaṃ matam || 22 || vistāraṃ nakhavatkṛtvā bāhalyaṃ tithibhājitam | daṇḍaśākhā rasāṃśena tamākhyāśrama [gh: traya] bhāgikā || 23 || bhūtabhāgena rūpākhyā tvandha [mū, a, gh, ṅ: tvanu] kārī tanuḥ sthitā | marīcī yugmataḥ kāryā mūlākhyā viṣapeṇa tu || 24 || daṇḍadviśatimā [kh, gh, ṅ: ti sā] dvau dvau sārdhamevaṃ [kh: meke] ca sāyakaiḥ | sarvāndha [mū, ṅ: nu] kārikāveśo mūlaśākhāsamo bhavet || 25 || p. 181) triśākhadvāram | triṃśadaṃśasya vistāra [kh, gh: pravistāro] dvṛddhibhāgāddalaṃ tayoḥ | vibhajya dvārabāhyā ca bhūtā syāddaṇḍaśākhikā || 26 || pṛthutvenāndhakārīndoḥ praviṣṭā [mū: pratiṣṭhā] ntarasāṃśataḥ | khalva [mū: khalu] śākhāścaturveśā [mū: rvedāt] tsārdhāmbuvistareṇa tu || 27 || pādonavistarā kāryā cāndhakāryāntaveśanāt | dvipraveśātpṛthutveśo stambhaśākhābhavediyam || 28 || ṣaḍveśā [mū, a, ṅ: kharveśā] dandhakārī ca pādonāṃśapravistarāt | aṃsādbhī [gh: aṃkhaso] rūpaśākhādyāḥ [gh: khāyāḥ] pṛthutā viṣaṣeṇa tu (?) || 29 || pādonāṃśena vistārā dhvāntākhyaṃ [mū: krāntākhyaṃ] tu praveśataḥ | sapādadvyaṃśavistārā marīcīṣupraveśataḥ || 30 || patraśākhāsu [mū: kheṣu] vistārā bāhalyenārkabhāgataḥ | śobhānurūpataḥ kāryāḥ paṭṭikādyāstu śilpibhiḥ || 31 || pañcaśākhādvāram | aśītyardhāṃśavistārā bhaveddakṣaṃ tathā dale | daṇḍāndhakārikānāma [gh, ṅ: nāga] śāntākhyā rūpaśākhikā || 32 || p. 182) andhārī patraśākhā syād dhvāntākhyāstambhaśākhikā [gh, ṅ: nāmikā] | andhakārī tu rūpākhyā cāndhakārī marīcikā || 33 || nāmāśā [kh, gh: nāsāsrāṃ] mūlaśākhāntaṃ kramādbhāgānnadho mataḥ [mū: nnibodhata] | sārdhabhūtāṃśasārdhaikayugaikasārdhavāribhiḥ || 34 || tayā [kh: tapo] mbubhavasārdhadvitanupakṣaikaturyakaiḥ [kh, gh: tūryaikapakṣakaiḥ] | bāṇāṃśānmūlaśākhā ca daṇḍāddatupraveśanam || 35 || guṇartuyugabāṇākhyaiḥ kramātsaptanavāṃśakaiḥ | śākhāṅge [mū: śākhāṃśa] paṭṭikā kāryā śobhārthe ca vicakṣaṇauḥ || 36 || saptaśākhādvāraṃ | dalāgnyaṃśātu rudrāṃśātpāśaḥ [kh, gh: vyāsaḥ] kāryaḥśatārdhataḥ | daṇḍānukārikā nāma [kh, gh: nāga] dhvāntākhyāstambhaśākhikā || 37 || andhakārī mṛṇālākhyā tvandha [kh, gh: syādandha] kārī varuthikā [kh, gh, ṅ: ca rūpikā] | dhvāntākhyā patraśākhā ca tathāndhakārikā punaḥ || 38 || stambhāndhākhyā ca rūpāhvā [mū, ṅ: pāṅkā] tvandhakārī marīcikā | patraśākhā kramātkāryā sārdheṣusārdhacandravat || 39 || yugaikapañcarūpāṇi vedaikayugasaṃjñakaiḥ | tanuturyaśaśāṅkākhyabāṇaikajalasaṅkhyayā || 40 || p. 183) bhavāśvinau ca vedaistu daṇḍārdviśatiṣaḍdvikaiḥ [mū: paṭṭikaiḥ] | sārdha [mū, ṅ: sārka] pañcāmbu [mū: ñcāṅga] sapteṣumunirandhrāṇi rudrakaiḥ || 41 || mūlaśākhāsamāveśātsarvāndhakārikāsu ca | śākhāṃ saṃkṣepayitvā tu jñeyā rācī [kh, g, gh, ṅ: cārī] tu paṭṭikā || 42 || navaśākhādvāram | vibhajya pṛthubāhulye ṣaṣṭyaṃśairmuniṣaḍguṇaiḥ | daṇḍāndhakārikānāgatamastambhāndhakārikā || 43 || patranāmāndhakārī ca rūpākhyā dhvānta [mū: dvāra] nāmikā | nāgāndhakārīkāhvaṃ ca stambhāndhakārikā punaḥ || 44 || patratamāṅkikā rūpā tvandhakārī mṛnālikā | andhākhyā tu marīcyaṅkā mūlaśākheti kīrtitā || 45 || sārdhabhūtaistu sārdhaikayugaikapakṣa [kh, gh, ṅ: pañca] candrakaiḥ | vedaikasārdhairvedaistu bhavāmburūpa [kh, gh: tapa] turyakaiḥ || 46 || candravāritapāmbhobhirekānvitanuyugmakaiḥ | sārdhāmbunā sthitirjñeyā śākhādvārikayoḥ kramāt || 47 || bhūtapakṣartuturyāṃśaiḥ sapteṣuvasuṣaṭkaraiḥ | arkendrābhyāṃ praveśaḥ syādgāndhārīṇāṃ tu pūrvavat [kh: mūlavat] || 48 || śākhaikādaśadvām | p. 184) śākhocchrayacaturthāṃśe pratīhārau tvadhaḥ sthitau | jāhravīyamune cāpi tatpārśve bhāravāhikā || 49 || cārvībhiḥ patravallībhirmithunaiḥ kinnarādibhiḥ | vidyādharaiśca śobhāḍhyaiḥ saghaṭairnāga [mū, kh, ṅ: pāṭalāṅga] yugmakaiḥ || 50 || śeṣaṃ svastikamālābhiḥ śrīvatsābjopalāntajaiḥ [kh, gh: ṇḍajaiḥ] | śobhayadyatnataḥ śākhāstadhanayaiśca suśobhanaiḥ || 51 || śrīryakṣeśo gaṇeśo vā vyākhyārudro'tha mṛtyujit | prathamodumbare (?) sthāpyāḥ sarvāvayavaśobhitāḥ || 52 || brahmaviṣṇe (ṣṇva) tare rudro dvayantaśvebhānano guhaḥ | grahāśca mātāro vevyo nādyavyāpārasaṃsthitāḥ || 53 || tasyopari vyavasthāyyāḥ śilpinodumbare (?) kramāt | lalāṭaṃ śobhanaṃ cordhvaṃ nāgadantānvitaṃ dṛḍham || 54 || śākhāpṛthusamau kṛtvā taducchrayasamau [gh: pṛthra] munī | dvārocchrayārdhapādena karapādadvayena vā || 55 || hīnāpañjī bhavenordhvamu [gh: bharaṇordhva] jyate nāgabhāgatha | śatārdhāṃśā [kh: rdhāṅgā] dhikaṃ kṛtvā parvaṇī rāmabhāgataḥ || 56 || khurakā yama [kh: padma] bhāgena stambhīcaiva dvibhāgataḥ | tribhirguṇagiritryaṃśairdvi dvibhāge khuradvayam || 57 || p. 185) andhārī tanubhāgena ṣaḍbhāge khurajaṅghikā | pañcāṃśena [mū: ṅgena] guṇādhānaṃ vikārāṃśaiśca muṇḍakam [gh: aṇḍajam] || 58 || skandhamālākhyavedāṃśaiścūlikaṃ yugalāṃśataḥ | kāryaścaturyamāṃśaiśca dehalī vyāghrapaṭṭikā || 59 || dvāraṃ sunirmitaṃ [kh: munimitaṃ] kṛtvā prāsādaṃ kuḍyamadhyataḥ | sarva [mū: sa ca] vedhavināśāya kiñciduttarato nyaset || 60 || doṣāḥ kṣayādayaḥ syuśca dvāre vedhā [mū, a, g, gh, ṅ: vedā] nvite sadā | tasmāttadvarjanānārthāya gurorjñātvaṃ [kh: rājñā] taducyate || 61 || gṛhaviddhe sadā rāgo dhīnāśaścatvareṇa tu | rathyā [mū, gh: ratha] viddhe pravāsaḥ syāccatuṣpathena rūkṣatā || 62 || trivartmanā [kh: carmaṇā] śiraḥ śūlaṃ śṛṅgāṭena [gh: ṭe ca] mahadbhayam | vṛkṣeṇa vittanāśaśca [gh: stu] stambhena parabhṛtyatā || 63 || toraṇena bhaveddveṣo bhogapaṭṭyā tvaherbhayam | koṇena rājadaṇḍaḥ syād vibhramo dvāraśākhayā || 64 || dhvajena dhananāśaḥ syāt khanīgartena śūnnatā | śatrorbhayaṃ ca kūpena devabiddheba bandhanam || 65 || vāpībiddhe tvapasmāraḥ paṅkeneṣṭavināśanam [mū: dam] | bhasmanā paśunāśaḥ syādvardhamānena govyadhā || 66 || p. 186) sutanāśastvapākena cuhlībiddhena niḥ svatā | vaktreṇa ca suhṛ [gh: cakrena vasu] dogastvālindaśravaṇena bhīḥ || 67 || sabhābiddhena dāridryamudakena dhanakṣayaḥ | rathabiddhe bhayaṃ kṣaudraṃ [gh: kṣudraṃ (kṣudrābhirmakṣikābhiḥ kṛtamityarthaḥ)] śvabhreṇātha sutakṣayaḥ || 68 || chāyābiddhena dāridryaṃ toyabhāṇḍena durmatiḥ | kaṇḍanyā [kuṇḍalyā] dhananāśaḥ syācchilābiddhe rujā tathā || 69 || tasmādvedhaparityāgaṃ kuryātkartuḥ śubhecchayā | uccaprākāradānena tacchedoddharaṇena vā || 70 || tadbhūmidviguṇatyāgādvedhadoṣo na jāyate | śalyasthā vāthavātyuccā kartāraṃ hanti dehalī || 71 || nīcā cayotthitā [kh: yoṣitaṃ; ṅ: yosthitaṃ] nūnaṃ dhana [gh: dhanaṃ] vistarahīnikā | liṅgārdhocchayanī kāryā sārcāyāṃ pīṭhikocchrayā || 72 || lobhaḥ kopo bhavecchoko dvāre mānavivarjite | adhaśca vistṛte dvāre ruk syāt strīvātha cañcalā || 73 || dadyādrūkṣā [kh: kukṣyā] marya madhye strīsvāmyaṃ vā pṛthūrdhvataḥ [g: pūrvavat] | kṣayaṃ pipīlikāmadhyaṃ kulaghnaṃ śaṅkhakaṇṭhakam || 74 || vaktraṃ gomahiṣīṇāṃ ca bhṛtyānāṃ ca kṣayapradam | bhinna śākhe kṣayodvāre digbhrānte sthānavibhramaḥ || 75 || p. 187) purāṇanava [g: vana] saṃyukte dāridyaṃ bahubhartutā | jarjare viparīte vā dhananāśaḥ sadā nare || 76 || vyādhicchidrānvite kubje kaliḥ syāt puṃsaśabdake | svayamudvāṭite tadvat pīḍitāhitatā [g: dvitatā] nanāt || 77 || unmādaḥ kulahṛnmṛtyurmūladvārātphaphaṃ kramāt | dvāra [kh: vāma] biddhaṃ tyajedveśma kulakṣayabhayātsadā || 78 || sāmānyavedha ityukto gṛhaprāsādayormayā | bedhyabedhakayorvāstvostyaktvā dviguṇamantaram || 79 || yatheṣṭaṃ sakalaṃ [gh: kalaśa] kāryaṃ kṛtaṃ yacchubhaśāntikṛt | sarveṣāṃ śubhadā yāśca dvārādīnāṃ ca tā bruve || 80 || dvārdairdhyavistarau yau ca sāṅgalau karasaṅkhyayā | tāvekīkṛtya saṃchindyāttrīṣvadryaṣṭābhireva vā || 81 || jñānaṃ vāso kṣayaścārgnerbhūtāyāna [gh: yonā/] guṇāñśṛṇu | sthairyamāpyāyanaṃ dīptirgamo mādhyasth [gh: madhyastha] yameva ca || 82 || suhṛddhanaṃ paśucayaḥ prāgrājyaṃ [gh: prāvrājyaṃ] kāmikācyutiḥ | viṣādaśceti cādryaṃśe phalaṃ saptasu [gh: sapteṣu] dehinām || 83 || taccheṣo yastu te'rcāyāstadādyaṣṭāntakāḥ sadā | viṣamāḥ śubhadāstatra samāścāniṣṭakarmasu || 84 || p. 188) dhvajasiṃhavṛṣebhākhyā dikṣu prācyādiṣu sthitāḥ | dhūmaḥścā ca kharo dhvāṅkṣaḥ samā ete vidik sthitāḥ || 85 || dhāmaścārdhāsa [gh: tryardhāṃśa] nādīnāṃ dhvajādyā ye [g: nyāya] guṇāstvime | strī [kh, gh: śrīḥ] saubhāgyasutāyurdo dharmavṛddhikaro [kh, gh, ṅ: prado] dhvajaḥ || 86 || jayārogyārthamitrādi sarvasiddhikaro harīḥ | strīputrārthān vṛṣo dadyādaśeṣasukhadaḥ [gh, ṅ: śubhadaḥ] karī || 87 || rogatāpāgnido nityaṃ dhūmaḥ sarvārthanāśanaḥ [ gh: śakaḥ] | vyādhimṛtyupradātoktaḥ sārameyo'rthagotrahṛt || 88 || śeṣoccāṭanavidveṣaviyogavadhadaṇḍadaḥ | kṛśatāraukṣyadāridryaṃ sarvāniṣṭakaraḥ kharaḥ || 89 || patnosutacamū [kh: śubha dasu] dravyasaṃpadāyuḥ kṣayapradaḥ | śokamohakalivyādhibandhādikṛcca vāyasaḥ || 90 || yavau dvau caturo vāpi yavānaṅgulameva vā | āyāṃśca yojayejjñātvā syādāyaścottamo yathā || 91 || kṛtvaivaṃ sthāpayed dvāraṃ prāguktavidhipūrvakam || 92 || iti lakṣaṇasamuccaye devadvārasthāpanalakṣaṇaṃ nāmaikonatriṃśo vidhiḥ | atha triṃśaḥ vāstuyāgaṃ purā kṛtvā maṇḍapasya puroditam | padapīṭhordhva [kh, g: ṭhārdhataḥ] taḥ kāryaṃ vedībandhādi dhāmavat || 1 || prāsādavalabhīstambhairbhūṣayedbāhyabhittiṣu | itareṣāṃ ca karmādyairnottamānāṃ samaṇḍapaiḥ || 2 || tadvatsārdhaśca pādonād [mū: pādānāṃ] dviguṇo vātha maṇḍapaḥ | stambhāddhinādayaśca syuḥ sapta [saptā li0 pū0] viṃśatirevahi || 3 || ṣaṭstambhāstatra ca śreṣṭhāḥ kathyante nāmarūpataḥ | rucakākhyaśca vedāsrastvaṣṭāsro vajrasaṃjñakaḥ || 4 || ṣoḍaśāsro'tivajrākhyo daśanāsraḥ pralīnakaḥ | manthāno [mū, a, ṅ: santāno] vedaṣaṣṭyāsro vṛtto manmathanāmakaḥ || 5 || dvādaśāṅgulavistāro dvārocchrāyasamucchrayaḥ | sāmānyaḥsthambha ityeṣa [kh: tyevaṃ] yojanīyastu kanyase || 6 || caturaṅgulavṛddhyā syād vardhante vistareṇa ca | prāsādamānapādonāt stambhocchrāyaḥ kvacinmataḥ || 7 || p. 190) padmāṅkitā [g: ṣaḍveṅkitā; g: ṣaḍdvyaṅkitā] mbupatrāsyakumbhairbhāradharaistvadhaḥ | madhye hārāvalībhiḥ syuruparyamalasārakaiḥ || 8 || stambhātstri [mū: mbhāstri] kaṭipatraiśca mahāsāraistvaliṅgakaiḥ [kh: lindukaiḥ] | jaṅghālaṃbanyadhobhāgāducchrayānmaṇḍapo bhavet || 9 || caturaṣṭayutaistambhairitareṣāṃ tu maṇḍapaḥ | sāmānyātsarvaśāstreṣu ye proktāstān vadāmyataḥ || 10 || susūtraścāpabhadraśca siṃho dvipadasaṃjñakaḥ | karṇikāraśca haryakṣaḥ [kh: hanyākhyaḥ] sugrīvo maṇi [kh, gh: māna] bhadrakaḥ || 11 || mānavo nandanaścaiva tāpaśca śatru [mū, ṅ: śatryu] nandanaḥ | śuśīlaśca viśālaśca yajñabhadraḥ śrutīśvaraḥ [gh: dharaḥ || 12 || vāstusaṅkīrṇako nāmnāa viṣamākhyastathāparaḥ | śrīvatsaśca jayaścaiva jayabhadro'tha buddhibhṛt || 13 || kauśalyaḥ puṣpanandākhyaḥ suvrataḥ puṣpabhadrakaḥ | puṣpakānta iti khyātāḥ sapta [saptā li0 pu0 pā0] viṃśatimaṇḍapāḥ || 14 || dvādaśādidvivṛddhyā syuścatuḥ ṣaṣṭyavasānataḥ | stambhakramāt kaniṣṭhādyā uktāḥ śāstrānusārataḥ || 15 || p. 191) sudṛḍhaiḥ śobhanaiḥ sthāpyāḥ śilākāṣṭhādibhirvaraiḥ | tanmadhye cordhvatastadvadekadvitrivimānakāḥ || 16 || kāryā grīvāmalāsārakalaśaiśca samanvitāḥ [kh, ṅ: ṅkitāḥ] | tryasravṛttārdhacandrābhavasvasraṣoḍaśāsrakaḥ || 17 || rājyasiddhiripūcchādasutadravyapradaḥ kramāt | sarvāṇyetāni dadyācca phalāni caturasrakaḥ || 18 || maṇḍapalakṣaṇam | pūrvataśca vṛṣo nāmāgneyyāṃ ca [mū, g: nāmā ca] nāyakesarī | valabhīchandako yāmye nair-ṛtyāṃ garuḍaḥ smṛtaḥ || 19 || śrīvṛkṣakastathāpyāṃ syādvā [ṅ: pāsye vā] yavye ṣoḍaśāsrakaḥ | purāgajastu saumyāyāṃ tathaiśyāṃ sarvabhadrakaḥ || 20 || maṇḍapāstu [gh: pāśca] smṛtā miśrā ete yojyāstu sādhane | caturasrādike bhede kuṇḍavṛtte vivartitaḥ || 21 || taddiśābhāgavikṣiptāstatkāryakaraṇe hitāḥ | sārdhaitāḥ sādhane yojyā liṅgāni nānyathā kvacit || 22 || caturasraṃ [mū, ṅ: tithihastaṃ] samaṃ kṛtvā tithihastaṃ jaghanyake | madhyamādyā dvivṛddhyā ca vibhajetkāmabhāgataḥ || 23 || p. 192) parito bhittayoṃ'śena tribhiraṃśaiśca vīthikā | stambhānvitāḥ puraḥ pṛṣṭhe tryaṃśaistryaṃśaiśca garbhakāḥ || 24 || dvegṛhe madhyataḥ kārye bāhya [ṅ: vādya] sopānahetave | tayorbhittī tathāṃśena tryaṃśairdāraṃ ca madhyataḥ || 25 || tadūrdhvaṃ bhuvi kartavyaṃ madhye stambha [mū, g: dvāra] catuṣṭatam | satu lopakulaṃ kuryāccatur [g: dvṛtta] bhittīśca koṇagāḥ || 26 || caturbhitti [gh: rvīthi] ścaturdvāri paritastambhamālikā | mattavāraṇasaṃyuktamūrdhvaṃ mūrdhvamucchadanānvitam || 27 || madhye vimānikāyuktaṃ sugrīvāmalasārakām | sapadmakalaśaṃ kuryāccitrākhyaṃ nṛtyamandiram || 28 || nāṭyaśālālakṣaṇam | sthūlacūleṣṭakākūṭaṃ snigdhamṛtpaṅkasevitam [kh: śobhitam] | khalīcūrṇaiśca saṃśudhya [kh, gh: saṃguṇḍya] cūrṇairmāṣodbhavaistathā || 29 || āmrātakodakaiḥ sicya kramāt tryahaṃ tu chādayet | āguṇḍya [mū, a, ṅ: śuṇṭhya; g: galya] sārṣapaiścūrṇaiḥ paścādāstṛṇuyāt sudhīḥ || 30 || āmrātakāmbunā bhūyaḥ paścādākoṭya mudgaraiḥ | yāvaddarpaṇasaṃkāśaṃ śaivālaiśchādayettataḥ || 31 || p. 193) vyahā [ṅ: ahā] dākṛṣya śaivālāllimpet [gh: llipyeta] piṇyākakalkalaiḥ | viśrāmyaikāṃ tato [g: mya kārutāṃ] rātriṃ gomayena vilepayet || 32 || kṣodalakṣaṇam | dagdhvā gośarkarāstūpaṃ tato'bhiṣicya yatnataḥ | śaṇaphalyāṅghikāṣāyai [g: sādyai] stopalatārasena vā || 33 || āṃmrātakāṅghritoyena triphalākvāthakārite [kh: vāriṇā] | utsvinna [mū: utsvinya] māṣatoyena svinnabilvāmbunāpi vā || 34 || kolāvimāṃśutoyairvā takranadya [kh: takranavyā; gh: vakrakravyā; ṅ: takrakaṃvyau] mbunāpi vā | tataścolūkhalādyaistu sthūlacūrṇāni kārayet || 35 || sūryaiḥ [g: puṣpaiḥ] prasphoṭya saṃgṛhya taccūrṇāni nicakṣaṇaḥ | sthālyāgarbhe tu saṃsthāpya tato drayāṇi niḥkṣipet || 36 || sārdraṃ [kh: sāndraṃ] lulāyacarmātha śaṇatantūṃśca kuṭṭitān | sikrāta [mū, gh, ṅ: sikatā] gavyadugdhāni sarjatailātasīrajaḥ || 37 || dadhyumātailatoyena saṃsthāpya nakhavāsaram | āmrātakāmbubhiḥ piṣṭaṃ sthūlāsyā dugdhi [g: vāru] kāhvayā || 38 || etairdravyairyutā cānyā ślakṣṇapiṣṭairvarā sudhā | sammardya guḍadadhnā tān saṃllimpe [gh, ṅ: tapalipye] ddugdhikopari || 39 || p. 194) sudhālakṣaṇam | liṅkhādisandhidārḍhyārthaṃ vajralepamihocyate | ślakṣṇa [mū, g, ṅ: lakṣa] pāṣāṇacūrṇaṃ tu meṣaśṛṅga/ sucūrṇitam || 40 || kārayedvālukāmiśramumātailena mardayet | kvāthena meṣaśṛṅgasya atasīcūrṇamiśritam || 41 || sammardya saṃpacettāvadyāvattatsamatāṃ gataḥ | vajralepaḥ samakhyātastathā sarjasamanvitaḥ || 42 || atha niṣṭhurabandhena procyate saviśeṣataḥ [mū, ṅ: sāvaśeṣataḥ] | madhūcchiṣṭena kalkaiśca śāṇajaiḥ sudṛḍhairnavaiḥ || 43 || guggulaṃ vālukāmiśraṃ cūrṇaṃ pāṣāṇasasbhavam [kh: saṃyutam] | atasītailasammiśraṃ mardayitvā supācitam || 44 || vajralepaḥ saṃmākhyātaḥ bhūmibandhastvataḥ [kh, ṅ: vajrabandhastataḥ] param | suraveśmagṛhādīnāṃ bhūmibandho nigadyate || 46 || vajralepalakṣaṇam | mṛttikeṣṭakacūrṇaistu piṇyākenānvitaistathā | sthiratoyopamā kāryā bhūmistu sutalā samā || 47 || evaṃ bhūmiṃ samāṃ kṛtvā paścād bhūbandhamārabhet [kh: caret] | gṛhītvā vāluvāḥ śreṣṭhāḥ snigdhāścākhaṇḍitā budhaḥ [kh: stathā] || 48 || p. 195) gṛhītvāmra [ṅ: tvārdra] tvacaṃ vṛkṣāt piṣṭvā kalkaṃ tu kārayet | tatkalkaṃ kārayet piṇḍaṃ viśoṣyaṃ piṇḍamātape || 48 || evaṃ saṃśodhya [gh: śoṣya] tatkalkaṃ saptavārān punaḥ punaḥ | tato maṇḍena saṃmardya bhūmibandhaṃ tu kārayet || 49 || athavānyena yogena bhūmibandho vidhīyate | kuryād bhūmiṃ samaṃ ramyaṃ susthitaṃ jalapūritam || 50 || pūrvoktaścaiva yaḥ kalko niryāsaṃ tasya dāpayeṃt | dravyaṃ kālānurūpeṇa yojayedbhāgasammitam || 51 || yathākālānurūpeṇa bhāgasaṅkhyā tu kathyate | grīyme nu pañcabhāgāḥ syuḥ śītakāle tathā trayaḥ || 52 || tryardhaṃ śaradi dātavyaṃ dvyaṃśo varṣāsamāgame | evaṃ dattvā tu yaḥ pūrvaṃ bandho'tra kathitaḥ kṣiteḥ || 53 || tato vilipya kūrceṃna śuṣke śuṣke krameṇa tu | toyena hatakūrcaṃ tu dāpayettadvicakṣaṇaḥ || 54 || kaṣāyaṃ picchilaṃ caiva niryāso valkalaṃ tathā | śālmalītindukādīnāṃ bhūmibandhe praśasyate || 55 || iṣṭakādārvayo'śmādi yatsaṃkhyaṃ devaveśmani [gh: sadmani] | tāvadvarṣasahasrāṇi kartā nandati tatpure [gh: tpuram] || 56 || bhūbandhalakṣaṇam | p. 196) pañcasthāḥ pañcaherambā vighnarūpāḥ śivājñayā | ārambhe kaṭināsāsu [kh, g: rāsnāyu] skandhe mūrdhni yathākramam || 57 || ālasyo mohanaścāpi vibhramaḥ śāsakastathā | pañcamaḥ kāladaṇḍākhyaḥ sānvayāḥ phaladāyakāḥ || 58 || ālasyaṃ cālasaḥ kuryānmohaṃ kuryācca mohanaḥ | vibhrāntiṃ vibhramaḥ kuryācchāsakaḥ śāsayetsadā || 59 || kāladaṇḍo mahāraudraḥ kuryād daṇḍabhayaṃ [kh: mbhamayaṃ] mahat | ete suragṛhe vighnā yāvatte tu na pūjitāḥ || 60 || sthaṇḍile vā pure ceṣṭvā sitādyāścoktarūpataḥ | ṣaḍaṅgairāvṛtāḥ sarve vighnaghnā balihomakaiḥ || 61 || gurvajñātā aniṣṭāśca doṣānkurvantyanekadhā | tasmādādau ca santarpyāḥ śrāddhe nānvīmukhāstathā || 62 || bighnanāśāya gaṇeśapūjā | yatra [kh: yantra g: patra] rūpaṃ dvidhā vidyāt sthalajaṃ jalajaṃ tadhā | sthalajaṃ gotrasambhūtaṃ śilābhedasamaṃ dhanam || 63 || sthalajaṃ vipulākhyaṃ syāt patitaṃ cordhvagaṃ dvidhā [g: tathā] | jalajamabjakandotthaṃ tilakāṅkaṃ tri [mū: ka.ṃ karṇi; kh: kāhvāṃ tri; ṅ: kākānti] bhedakam || 64 || ghanagranthiviśālāṅkaṃ viṭikāṅkaraśobhitam | vipulaṃ bahuśākhāṅgaṃ [kh: lākhyaṃ] lakṣaṃ komalamadrijam || 65 || p. 197) paṭṭikā [g: viṭikā] ṭilakaṃ caikaṃ tribhaṃgaṃ [gh: tribhagaṃ] ca dvitīyakam | tṛtīyaṃ padmamardhajaṃ [mū: vardhaja] lakṣmaitattilakasya ca || 66 || agre bhavet sarojāṅgaṃ kvacidbhinnaṃ sukomalam | sphāraṃ kuṭilasaṃ [ṅ: lajaṃ] sarpi pronnataṃ vitataṃ sphuṭam || 67 || kando [gh: kundo] dbhavamidaṃ vaktraṃ śobhanaṃ vārisambhavam | pañcadhā daśarekhābhiḥ ṣaṣṭhaṃ sakala [kh, gh: sabala] rūpakam || 68 || sthalajaṃ jalajaṃ caiva jñeyaṃ dvādaśabhedakam | kalinda [gh: kāliṅga] koladaṣṭrārdraṃ kaṇṭakaiḥ paritairyutam || 69 || nīlaṃ sukomalaṃ veṇu/ [kh: meru] bindurekhakhādyabhaṅguram | kaṇṭakairmeṣaśṛṅgābhaiḥ patraṃ bālābhajaṃ bhavet || 70 || dhanaṃ havyākulaṃ [kh: dadākula; g: phaṭākulaṃ] pītaṃ niviḍāṅgaṃ visarpi ca | agastimukulākāraṃ kanakaṃ [kh: kaṇṭhakaṃ] pāvanāhvakam [kh: kaṇṭhakaṃ] || 71 || bhāskaraṃ vitataṃ kuryāddharitaṃ sucayā [kh: tāṃśukayā] kulam | śvapucchavacca vṛttāgraṃ mārjāramukha [kh: nakha] bhaṅguram || 72 || śukāsyaiḥ kaṇṭhakairvāsṛṅ nāgaraṃ patramucyate | aurvāru [kh, gh: airvāru] tantuvṛttāgraṃ kaṇṭhakaṃ sarpasarpaṇam || 73 || p. 198) paraspareṇa saṃpṛktaṃ [mū, ṅ: saṃvṛktaṃ] bahuparyasti [kh, gh, ṅ: baddhaparyāsti] patrakam | vistṛtaṃ kuñcitāgraṃ ca śvetaṃ raktāsyaśobhitam || 74 || taruṇaṃ piñjarāgaṃ ca karkaśaṃ cātikarkaśam | granthipatrāṅkurairyuktaṃ viparyastaiḥsadordhvagam || 75 || līlālolavikāśāṅgaṃ pallavaiḥ susamākulam | kvacicchinaṃ kvacidbhinnaṃ kvacit patrārdhaveṣṭitam || 76 || palāladhūmasaṅkāśaṃ drāviḍaṃ patramīdṛśam | pūrvoktavallicitrāḍhyaṃ hṛdyaṃ cāru surekhitam || 77 || sarvākārairvimiśraṃ ca patraṃ tadveśaraṃ [kh: dvai khara] smṛtam | mūlemadhya tathāgre ca vṛddhaṃ taruṇaśākhikam || 78 || likhet trikaṇṭhakaṃ [gh: kaṇṭakaṃ] sarvaṃ patraikaṃ patralakṣmavat [ṅ: yat] | śilpibhirguṇitaṃ kṛtvā paścāt patrāṇi saṃlikhet || 79 || stambhakumbhānane dvāre rathe coparathe tathā | nirgataṃ rājahaṃsasya pucchāt kakṣācca [mū: kandācca] kiṃ nṛṇām || 80 || iti lakṣaṇasamuccaye maṇḍapādivartinīlakṣaṇaṃ nāma [śabdo'yaṃ li0 pu0 nāsti] triṃśo vidhiḥ || 30 || athaikatriṃśaḥ tritaye puṣkariṇyādau bhūgṛhasthāpane sadā | yajettadvāstu [mū, gh: dardhastu] devāṃśca vedāsre rudrabhākike || 1 || triṣu triṣu ca koṣṭheṣu [mū, kh, gh, ṅ: koṣṭheṣu] yajedatra harādikān | dikpadeṣu marīcyādyā madhye tattveṣu vedhasas || 2 || aṣṭāpadīṃśca [ṅ: padāṃśca] koṇāsthān dvidbayāṅghriṣu madhyataḥ | brahmasthāne site padme [mū, ṅ: pakṣe] kālāgniṃ pūjayettataḥ || 3 || mūrtyaṅga [mū, ṅ: mūrdhnyaṅga] ṣaṭkasaṃyuktaṃ svanāmādyakṣareṇa ca | hāṭakeśaṃ baleśaṃ [ṅ: caleśaṃ] ca punaścātibalaṃ tathā || 4 || mahodaraṃ mahābdhiṃ ca [kh, ṅ: mahāviśva] kumbhārṇavaṃ tathā punaḥ | saptamaṃ ca virūpākṣaṃ bhrukuṭīśaṃ daleṣu ca || 5 || prāgādīśāntagandhādyaistathānanttadi [kh, ṅ: nandādi] gātrake | karkoṭāntaṃ svamantreṇa pūjayejjaladiggṛhe || 6 || bāhyeṣu ca carakyādīn balihomena tarpayet | tathā grahādilokeśānnraupyā [mū, kh, g, ṅ: nopyā] nnāgāṣṭakāṃstataḥ [kh: tathā] || 7 || p. 200) ananttādyaṃ mahāpadmaṃ takṣakaṃ kulikaṃ tathā | śaṅkhaṃ vāsukiṃ caiva padmaṃ karkoṭakāntakam || 8 || snānejyān (?) [mū, a, ṅ: sthānajñān] pūrvataḥ kṛtvā sunimitte suvāsare | pūrvādīśāntagānnyasya madhye coṣadhikā [mū, ṅ: roṣāpahā] dhikān || 9 || phalinyuśīrayaṣṭyāhvasahāhilocanāṃ hrikam | vaṃsakūrcārtha [gh: rasakūmreṣu] ratnābjagaṅgāmbu [kh: gandhāmbu] pañcagavyakam || 10 || athodakaṃ [kh, g, gh, ṅ: arghodaka] kṣipedvāpyāṃ tanmadhye tvahipaṣṭi [kh, ṅ: ṣaṣṭi] kān | vinyased dviguṇaṃ śvabhrātpādonāṃ vā vasādhikām [mū, g: vādhisārdhakām] || 8 || sālasundarikādīnāṃ dṛḍhāṃ dṛṅmānapūrvikām [g: saṃyutān] | susnāpya gandhavastrādyaiḥ saṃpūjyānantamantrataḥ || 12 || tenaivāropayenmadhye rakṣāyai bhogiyaṣṭikām | vedatūryaninādena [kh: tūryena vādena] dhvajavatsakale kṛte [mū, ṅ: viṃśa; g, gh: vaṃśa] || 13 || saptabhogasukūṭāya viśvā [mū, a, gh: diksthā] dhārasthitāya ca | hū/ hū/ anantāya [kh: anantanāgāya] nāgādhipataye namaḥ || 14 || anantamantraḥ | p. 201) astrodakena cābhyukṣya pāśupatena pāśayet | khurikenāvadhāryeṣa [mū, a, ṅ: jyeṣṭha] guhyenāmbhasi vā kṣipet || 15 || nānā [mū, a, ṅ: tāra] pāśakaraḥ kartā japan pāśupataṃ guruḥ | kapilāpuccha [kh, g: vāmadevaṃ] lagno'tra santaredyajamānakaḥ || 16 || tatra tīrṇo bhavetkartā ghorāṃ vaitaraṇīṃ nadīm | tataścāṣṭaśataṃ homaṃ bahurūpeṇa homayet || 17 || tarpayedvaruṇaṃ devaṃ somadevaṃ [kh: dattvā santoṣayet] ca vā kvacit | caruṃ saṃśādhayettena śāntiṃ tenaiva kārayet || 18 || pūrṇāṃ dadyād gururhṛṣṭaḥ śivenāśivahariṇā | tāṃ ca gāṃ gurave dadyāt toṣayecca [gh: khāgnyena] svavittataḥ || 19 || kūpe'pyevaṃ kṛte'rkāṃśe sārdhadvyāṅghristhāsthamīśvaram | khāgnīna [kh: gogryūṇa] pitṛrugvā [mū: yugvā] yuditīśānpūjayettathā || 20 || aṣṭau tvāpādikāṃścaiva padaikaikeṣu koṇataḥ | dikṣvarkeṣu marīcyādyān madhyeṣaṭpadakeṣvajam [gh: dhvajaḥ] || 21 || kūpāṅghrīśe [gh: npīṭhā] pare bhāge tāranāgāṣṭakāvṛtam | tanmadhye kālarudreśaṃ pūjya gandhādipūrvavat || 22 || hutvā dadyād baliṃ tebhyo gurave gāṃ tato guruḥ | pañcagavyaṃ kṣipetkūpe gaṅgāmantrāmbunā saha || 23 || p. 202) kartāraṃ prokṣayetpaścādguruḥ śāntyambunā bhṛśam | śakttyā kartāśayedviprān prārthayitvāśiṣo'rthivat [kh, gh: rmithaḥ] || 24 || aiṣṭake vāśmaje kūpe dhīrajjudṛḍhamālikām | karāntarasthadārvībhirdhaṭībhirdārucakrakam || 25 || yuktaṃ tadgraha [kh: dbham] ṇāttoyaṃ nālābhyāṃ karṣayennaraḥ | nālārdhe [kh, gh: nālau dve] sthāpayettatra [kh, gh: dviṣṇu; g: vipra] prasuptaṃ yāgapūrvakam || 26 || puṣkariṇyādiṣaṭkeṣu śileṣṭakākṛteṣu vā | jalatalpo hariḥsthāpyo gaṅgānāgāhvayo'thavā [mū, ṅ: nāgārddhayo] || 27 || yateḥ syānāya vāpyādīn kuryāt prāgīśasaumyataḥ | udyāneṣu surāgre vā [kh, ṅ: greṣu] dikṣu kūpaṃ ca pūrvavat || 28 || kūpavatsarvakhāteṣu vidhānaṃ cākhilaṃ tu tat | kṣepaṇaṃ vapanaṃ yacca savyāsavyena kārayet || 29 || bilvavṛkṣādivṛkṣāṇāṃ nyāsādi majja [g: mārja] nārcanam | svaistārakaiḥ prakuryācca tilairhomaṃ ca madhyagaiḥ || 30 || ārāmodyānake'pyevamaiśānyāṃ vṛkṣamāśritam | pūrvāgāre'tha hotavyaṃ vṛkṣāṇāṃ vṛkṣadaivatam || 31 || p. 203) nyāsārcanādikaṃ kṛtsnaṃ svairmantrairyatibhojanam | bāṇamatātsamādāya likhitaṃ ca tadakṣaraiḥ || 32 || iti lakṣaṇasamuccaye puṣkariṇīkūpavṛkṣodyānārāmasthāpanaṃ nāmai [nāmeti śabdo li0 pu0 nāsti] katriṃśo vidhiḥ || 31 || atha dvātriṃśaḥ sāṃvatsarikapūjādau nyūnasaṃpūraṇāya vai [kh, g: ca] | pavitrārohaṇaṃ [mū: ropaṇaṃ] kāryaṃ cāturmāsyaṃ vrataṃ caran || 1 || āṣāḍhe śrāvaṇe vāpi nabhasye vā tato na tu | pakṣayośceṣṭa [kh, g: sveṣṭa] devānāṃ vahnipratipadādiṣu [kh: ditaḥ] || 2 || jvalanabrahmagaurīṇāṃ herambasya ca bhoginām | rudrārka [kh: rudrāṇaṃ] śaṅkarāṇāṃ ca caṇḍīyamaviḍaujasāma || 3 || viṣṇumanmathaśambhūnāṃ paurṇamāsyāṃ tathā punaḥ | sarveśvara [kh: ṣveva] pitṛṇāṃ ca pavitrārohaṇaṃ matam || 4 || nirūpya sthānakaṃ cādau gṛhītvā dantadhāvanam [g: daṇḍadhāraṇam; (k) 24 adhyāyasya 49 ślokādārabhyaitāvatparyanto bhāga ka putake khaṇḍitaḥ] | mṛdbhasmavastrapatrādi tathā sūtraṃ ca saptadhā || 5 || kṣaumaṃ mauñjaṃ ca śāṇaṃ vā kauśaṃ paṭṭajameva vā | pādma kārpāsajaṃ sūtraṃ dvijakanyādinirmitam || 6 || triguṇaṃ triguṇīkṛtya jyeṣṭhādiliṅgamānataḥ |) (ka) daśāṅgulāntarāgranthiścaikaikāṅgulihānitaḥ || 7 || p. 205) dvyaṅgulāntaṃ bhaveccheṣau hastānte ca navādike | sūtraiḥ sāṣṭaśatairjyeṣṭho cānyada [mūṅ: yanmitrā; k, gh: cānyatrā] ṣṭāṣṭahānitaḥ || 8 || granthayastantusaṃkhyātā viṣamagranthayaḥ kvacit | rocanākuṅkumāktaiśca madacandraistu śaktitaḥ || 9 || rajanyā dhātubhirvāpi granthīṃstāṃstu suśobhayet | tritattve trīṇi kāryāṇi caturthaṃ cāvalaṃbajam || 10 || sudhautāni pavitrāṇi pīṭhe liṅgeca mūrdhani | sarvārthapūraṇaṃ dadyāt pṛṣṭhapīṭhe caturthakam || 11 || āpādācca lalāṭāntaṃ hṛtkaṇṭhāntaṃ svadehataḥ | sāṣṭaśatāṅghri [kh: tāṅki] varṇākhyaiḥ syustantugranthayaḥ kramāt || 12 || svabāhukaratālāntaiḥ padavarṇaṃ sutattvagaiḥ | sthaṇḍile hariśambhostu dale kesarakoṇake || 13 || brahmaviṣṇuharādīnāṃ dvātriṃśadbhirvivṛddhitaḥ [kh: rdivṛddhitaḥ] | sūtraiśca granthayo'nyeṣāṃ tathā daśaika [g: dalaika] hānitaḥ || 14 || mūrdhāvalaṃbijānvantaṃ pratimānāṃ pavitrakam | vṛṣasya śṛṅgapādāntaṃ pavitraṃ liṅgavanmatam || 15 || prāsādamaṭha [mū, ṅ: matha] veśmāni sūtreṇaikeya veṣṭayet | itareṣāṃ tu devānāṃ pavitraṃ syāt trisūtrakam [gh: trakaiḥ] || 16 || p. 206) calaliṅgasya dairghyeṇa sthaṇḍile granthayaḥ samāḥ | kvacidvitastimātraṃ ca śatārdhārdhārdhasūtrakam [kh, gh: trakaiḥ] || 17 || padavarṇakalābhiḥ syustattvendrarudratantavaḥ | dvijārkajinasaṃkhyābhiḥ sthirasthaṇḍilagehinām || 18 || paṭacitrāgamānāṃ ca bhavedgranthistrisūtrakam | gurvarthātmārthayoḥ sūtraistakarmai [kh, gh: tkāmai] kādaśa kramāt || 19 || ṣaṭtriṃśattattvasaṃkhyānairgranthayo naba pañcadhā | kaniṣṭhāmūlakakṣāntaṃ skandhanābhyūrdhvamānakam || 20 || snānaṃ pūjā japaṃ homaṃ dhyānaṃ vijñaptimeva ca | pavitrārohaṇaṃ kuryādiṣṭamantraistritattvataḥ || 21 || prāgyāmyendupratīcīṣu kramātsthitairdvijātibhiḥ [kh: dvibhiḥ] | dadyāt pavitrakaṃ tadvadvahnyādidikṣu cetaraiḥ || 22 || śuciḥ snāho'hnikīṃ pūjāṃ kṛtvā vai śeṣikāṃ kvacit | tripañcasūtrakairvāpi hṛdā cāmantrarṇa vibhoḥ [k, kh, ṅ: prabhoḥ] || 23 || āmantrito'si deveśa pūjāmupahṛtā mayā | gṛhāṇemāṃ mahādeva samastavidhikāraṇa || 24 || mṛdaṃ sāmalagandhāmbusubhasmadantadhāvanam | pañcagavyaṃ kamātteṣu tālacandranalohakam || 25 || p. 207) śilāṃ vā rocanāṃ caiva svamantreṇopayojayet | homadravyāṇi sarvāṇi sakuśānyaparāparānane || 26 || kajjalaṃ kuṅkumaṃ tailaṃ śalākā keśaśodhanam | tāmbūlaṃ guhyake dadyāt sājyaṃ caru nare punaḥ || 27 || yaṣṭyakṣasūtrakaupīnabhikṣāpātrāṇi dakṣiṇo | aiśānyāmāsanaṃ chatraṃ pāduke yogapaṭṭakam || 28 || yatna [kh: pada] saṃpannameteṣāṃ manasā tatprakalpayet | pātraṃ kṛtvā pavitrāṇi prokṣitāni śivāmbhasā || 29 || kṛṣṇājinādicchādya mantrasaṃhitayālabhet | gandhaṃ puṣpaṃ ca dhūpādyaṃ sākṣataṃ ca pavitrakam || 30 || paṭhenmantrottamaṃ vidvānāmantreṇa padātmakam | śivaṃ nivedayenmūrdhni recakenāmṛtīkṛtam || 31 || oṃ namo vrateśvarā pūraya pūraya svāhā | sopavāso vadedrātrau naktaṃ nakṣatrameva vā | prātaḥ snātaḥ śuciḥ śuddhaḥ pūjāṃ kuryātsvavittataḥ || 32 || vastrapūtena toyaina pañcagavyena bhaktitaḥ | pañcabhirmadhuraiḥ snānaṃ jalāntarairvirukṣaṇam || 33 || gandhatoyādibhiḥ snānaṃ toyamākṛṣya vāsasā | aṣṭāṅgo'rghaṃ pradāyātha samālabhya prapūjayet || 34 || p. 208) śivakumbhāstrarakṣā ca maṇḍalaṃ śāstracoditam | vastraiḥ saṃchāditaṃ veśma ghaṭācāmarabhūṣaṇaiḥ || 35 || puṣpamālāṃ pralambarntī vastrairnānāvidhairvaraiḥ | kadalīcūtamālābhirjātabījasarocakaiḥ [k, kh, g, gh, ṅ: sarāvakaiḥ] || 36 || patākādhvajadīpādyairnaivedyaiḥ śobhayedgṛham | nṛtyagītaiḥ kalairvādyairnayedrātriṃ mahotsavaiḥ || 37 || daiśikāñchivayogīndrāṃlliṅginaśca svavittataḥ | bhakttyā santoṣayet sarvān vastradānādibhojanaiḥ || 38 || evaṃ kṛtvā yathoktaṃ tu pavitrārohaṇaṃ śubham | sarvapāpavinirmukto rudraloke mahīyate || 39 || ekarātraṃ trirātraṃ vā pavitraṃ dhārayedgṛhī | khaṭvāśayanamithyokti [kh, gh, ṅ: thyāvān] strīyātrāmiṣavarjakaḥ || 40 || cāturmāsyamasāmarthyā [mū: samāsevyā] dyatīnāṃ rugbhayāditaḥ [ṅ: rditaḥ] | pūjāṃ kṛtvā śivaṃ natvā pavitraṃ ca visarjayet || 41 || kārtikyāṃ mahatīṃ pūjāṃ pūrvavanmaṇḍalādikam | kṛtvā kṣipetpavitrāṇi śivāgnau vā sadāmbhasi || 42 || dīkṣito yo na kuryādvai pavitrārohaṇaṃ vibhoḥ | syātprāyaścityadhogāmī kṛto rudro'bda [mū, ṅ: drākta] koṭiśaḥ || 43 || pavitrārohaṇavidhiḥ | 209) hemaliṅgāddhanādhyakṣo [k, kh: rcanātryakṣo] viśvedevāśca tārajāt | tāmraliṅgārcanādarkaḥ piśāco vaṃśasambhavāt || 44 || saṃsiddhā vasavo ghoṣādrītijānmaruto'rcanāt | sīsajā [mū: sīsakā] dguhyakāḥ sarve lohādrakṣo'surāntakāḥ || 45 || trilohānmātaraḥ sarvā mārtaṇḍastvaṣṭalohajāt | vajrāt surendramārkaṇḍau [mū: mārtaṇḍau] mauktikāccharvarīprabhuḥ || 46 || pauṣparāgācchuyācāryo vaidūryādrāghavo nṛpaḥ | padmarāgāddhutāśaśca indranīlārcanāddhariḥ || 47 || bāṇo mārakatālliṅgatsphāṭikotthājjalādhipaḥ | vaidrumāsyārcanānnāgāḥ śukraḥ kārketanātsadā || 48 || palakotthātta vāgīśo rājāvartācchanaiścara [k: ddhaneśvaraḥ] | paulastyo jīvajātibhyaṣṭai [k, kh: tījārhai] ṭṭibhātsiddhakinnarāḥ || 49 || tutthajācca baliḥ siddhaḥ praśāntavān | aśvinau pakvamṛdbhūtādgandharvā dārasambhavāt || 50 || brahmā śailodbhavātsiddho munayaḥ paṭacitrajāt | gandhodbhavācca [gh: dbhūtācca] kandarpaḥ pauṣpaliṅgāddigambaraḥ || 51 || śārṅga [mū, g: śārga] saṃsevanāddakṣo gajadantācca māruti | kūrmakauśi (kasi) kasabhūtādvāsukinayināyakaḥ || 52 || p. 210) nakulā [kh: lāsthya] (ccā) rcanātsiddho hariścandro narādhipaḥ | ambarīṣaśca saṃsiddho [gh, ṅ: eva surādayaḥ siddhā] liṅgasaṃsthāpanārcanāt || 53 || aṣṭapiṣṭāṅgajā [kh: abjapiṣṭodbhavā] lliṅgādaṣṭau siddhā gaṇeśvarāḥ | nāvanītāttu saṃsiddho [mū, ṅ: tātkujaḥ] dhanvantariśca [g: stu] somapāḥ || 54 || audanasyārcanāttārkṣyo gauḍaliṅgādbudhastathā | nānāphalotthaliṅgāni vidhinā sevitāni ca || 55 || tena te munayaḥ siddhā bālakhilyā mahodayāḥ | saikatādviśvakarmā ca śacīśo lavaṇo [mū: ścalano] dbhavāt || 56 || vibhīṣaṇaśca pāṃśūtthān mūlotthāccarako'rcanāt | vaṃśāṅkurotthaliṅgācca sagaro nāma pārthivaḥ || 57 || paurājjayadratho rājā rāhū rāmaṭhajārcanāt [mū: sambhavāt] | sarjaliṅgācca [gh, ṅ: mayācca; gh: bimbāt] saumitro yoginyaḥ sikthasambhavāt || 58 || lepajātpadmajā devī mṛlliṅgā [mū, a: ardhāntaḥkarma] tpañcapāṇḍavāḥ | aihikasyāśrayātsiddhā likhitā bahuśāstrataḥ || 59 || aihikāni yajettasmātpratiṣṭhārahitānyapi | svairmantraiḥ kāma [gh: svairdhāntaiḥ kāma] dāni syuḥ siddhidānīśavākyataḥ || 60 || p. 211) sarvadevamayaṃ liṅgaṃ liṅgaṃ sarveṣu saṃsthitam | sthāpitaṃ vidhi [kh: śiva] mantraistu dharmakāmārthamokṣadam || 61 || ekasmiṃsthāpite liṅga iṣṭe vākhiladevatāḥ | pūjitāḥ sthāpitāśca syuḥ pūjyaṃ sthāpyaṃ ca tattvataḥ || 62 || sarvayajñatapodānatīrthadeveṣu [gh: vedeṣu] yatphalam | tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ sthāpya liṅgaṃ labhetphalam || 63 || yo liṅgaṃ sthāpayedekaṃ [mū: devaṃ] vidhipūrvaṃ sadakṣiṇam | sarvāgamoditaṃ puṇyaṃ [mū: sarvaṃ] koṭikoṭiguṇaṃ bhavet [kh, gh: labhet] || 64 || hastasthakaṅgaṇaṃ spaṣṭaṃ darpaṇenekṣate paśuḥ | liṅgāṅkitaṃ jagatkṛtsnaṃ bhagāṅkaṃ nāpi paśyati || 65 || siddhimuktisusi [kh, gh, ṅ: prasi] ddhyarthaṃ bhaktānāṃ [mū: bhattyā sa] hitakāmyayā | gṛhītvāgamataḥ sarvaṃ likhataṃ śikhabhāṣitam || 66 || saṃkṣepaikāgabhaṃ dṛṣṭvā na sasyak sarvaniścayaḥ | vistarādbhīśca mohaḥ syāttamānmadhyataraṃ kṛtam || 67 || sundarādyaiḥ pratiṣṭhoktā mayāpyuktālpaśaktinā | yadi vrajati vai tārkṣyaḥ kiṃ na yāntīha ṣaṭpadāḥ || 68 || bahuśāstrārthavastrādyā [mū: strārthā] granthasūtraiḥ susūtritāḥ | ajñānaśītanāśāya kaṇṭhācāryai [kh, g, ṅ: vācyatyu] dīritāḥ || 69 || p. 212) śabdākṣarānyano yogātsaṃjñāliṅgapragopanaiḥ | anuktaḥ [mū, a: ānandaḥ] sudhiyāṃ madhye kaścitteno [gh: vistenu] palakṣyate || 70 || āsīdgopālabhūpaḥ sakalavasumatībhūṣaṇe doṣahīnastasyāṅgāśo [gh: syāṃśāhvo] mahātmā kṛtanṛpatiyatirdhīranāthaḥ pṛthuśrīḥ | tatputraḥ [mū, a, g: tattasmāt] prāptakīrtirvacanacaturimā viśruto bhūmicakre [kh, gh: radhīnākhyalokānukampaḥ] cakre so'yaṃ [kh, gh: śāstraṃ] pratiṣṭhāvidhimatilalitaṃ pañcavaktropagītam || 71 || śrīmanmattamayūrajo harasamaḥ śaivo'rjuna [k, kh: ve kule] dyotakaḥ prakhyāto vimalādikaḥ śivaparaścācāryavaryoṃ'bhavat | pūjyo nirbhayabhūmipasya ca gurustenābhiṣiktaḥ svayaṃ jñānīśānaśivastadaṅghrijanito vairocano daiśikaḥ || 72 || māyākarmādijātatrividhamalaharo jñānadehāvatīrṇaḥ śambhoścābhedarūpo munijanaviditaścordhvavaktrābhidhānaḥ | ācāryendraḥ prasiddhaḥ sakalajanahitaḥ śuddhaśaivāśramastho- yastatasyāhaṃ namāmi kṣitinihitaśirāḥ pādapadmaṃ gurorme || 73 || siddhāntadvayaṭaṅkaśākataka [kh, gh: dṛkca gāruḍa] (ṭa) bṛhattīkṣṇogradaṃṣṭraśca yojihvā yasya sakesarāṇi ca tathā [mū, a, g, ṅ: siratayā] savyāpasavyāgamau | vistīrṇākhilabhūtatantranakharo vairocanaḥ kesarī | so'yaṃ mattamṛgebhadarpadalano bhūkānena bhrāmyati || 74 || p. 213) svatantrādhyayanaṃ vādaḥ paratantrāvalokanam | tadvidyācāryaśaivāya buddhimedhākaro guṇaḥ || 75 || vasantatilakaṃ tvādau dīpyante sragdharāstathā | śeṣāścānuṣṭubho madhye guṇasāhasrikaṃ kṛtam || 76 || hitāya daiśikānāṃ yaduktaṃ svalpadhiyāmayā | duruktaṃ [k, g: vatna ṭaṅkaḥ pāṣāṇadāraṇa ityamaraḥ | śākaṭo bhāra ācita ityamaraḥ | ] sūktamājñāya tatkariṣyanti paṇḍitāḥ || 77 || nānyadarśayine deyametacchāstraṃ magāya ca | śaivebhya etaddātavyamarthataḥ śāstrataḥsadā || 78 || paropaṃ [g, gh, ṅ: parāy] yācanāccaurāt [mū, a, ṅ: ddoṣaḥ] snehāt śithisabandhanāt | kaṇṭakā [k, kh, gh, ṅ: valmīkā] khujalāgnibhyo mā rakṣetyāha pustakam || 79 || dhatte'nantākhyarudro bhuvamuparigato yadva [k, kh: yāva] dādhāraśakte- rjambudvīpasya madhye śikharivaravṛto yāvadāste [kh: bhṛto yāvadāste] sumeruḥ | yāvaccandrārkatārāmayaruciruciraṃ prasphuratyantarikṣaṃ [kh, gh: puṣkaraṃ rājatīyaṃ] | tāvadvairocanasya pravicaratu guroḥ pustarupātra kīrtiḥ || 80 || yāvacchrīmānananto dharati vasumatīmūrdhvamādhāraśakte [kh: maghādiyuktāṃ ; gh: ttāra śaktyā] | p. 114) ryāvatsaptottarī [mū, a, ṅ: ptārṇavī] yārṇavavṛtapṛthivīmadhyago [kh, gh: madhyato] merurasti | yāvaccandrārkatārāgaṇamaṇibhi [k, kh: ghṛṇibhi] ridaṃ bhrājate śubhramabhra [mū, gh, ṅ: mambhaḥ] tāvadvairocanīyā jagati ciramiyaṃ pustarupāstu kīrtiḥ || 81 || iti śrī (pratiṣṭhātantre) pratiṣṭhālakṣaṇasārasamuccaye pavitrārohaṇaṃ nāma dvātriṃśo vidhiḥ || 32 || || samāpto'yaṃ granthaḥ || || śivam || ########### END OF FILE #######