#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00046 Uniform title: puraścaryārṇava volume 2 Main title: puraścaryārṇavaḥ volume 2 Editor : muralidhara jhā Description: Compiled by H. H. The Maharaja pratapa "Simha Saha Bahadur of Nepal. Notes: The texts have been transcribed by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S. G. Dyczkowski . Revision 0 Jan 28, 2007 Publisher : Prabhakari and Co Publication year : 1901 Publication city : Benaras Publication country : India #################################################### atha dīkṣāprayogaḥ prakāśyate | P. 319) tatrādau bhaktiyuktaḥ śiṣyaḥ prathamadine kṣaurādikaṃ vidhāya śarīraśuddhyarthaṃ tīrthādau snātvā gāyatrīsahasraṃ prajapya haviṣyaṃ sakṛdbhuktvā dvitīyadine kṛtopavāsastṛtīyadivase kṛtanityakriyo vastrālaṅkārādibhirdehamalaṅkṛtya vighnanivāraṇārthaṃ svagṛhe gaṇeśamabhyarcya puṇyāhaṃ vācayitvā nāndīśrāddhaṃ ca vidhāya yathoktavaraṇasambhārānādāya pañcavādyapuraḥsaraṃ gurugṛhaṃ gacchet | tatra ca hastau pādau prakṣālya kṛtāñjalirbhaktinamraḥ- bhagavan paramātmarūpin paramakāruṇika śrīguro sakalapuruṣārthasādhanamahāmantrapradānena māmanugṛhṇīṣva- ityuktvā guruṃ sāṣṭāṅgaṃ praṇamya tadājñayā praṅmukha udaṅmukho vā'sane upaviśya kuśatrayatilajalānyādāgra svastivācanapūrvakaṃ saṃkalpaṃ kuryāt | tadyathā- oṃ viṣṇurviṣṇuḥ | oṃ adyetyādi - amukagotrotpanno'mukadevaśarmā dharmārthakāmamokṣaprāptikāmaḥ śrīmadamukadevatāthā amukamantradīkṣāmahaṃ kariṣye - iti saṃkalpya guruṃ vṛṇuyāt | tadyathā- oṃ sādhu bhavānāstāt - iti śiṣyo vadet | oṃ sādhvahamāse - iti guruḥ | oṃ arcayiṣyāmo bhavantam - iti śiṣyaḥ | oṃ arcaya - iti guruḥ | tataḥ śiṣyaḥ- śrīgurave namaḥ - iti mantreṇa gurave āsanaṃ datvā tenaiva mantreṇa pādyādibhirgandhapuṣpadhūpadīpavastrālaṅkaraṇādibhiśca gurumabhyarcya dakṣiṇajānuṃ bhūmau dhṛtvā paṭhet- oṃ adyetyādi - amukagotrotpanno'mukadevaśarmā dharmārtha * * * * * * * * *? devatāyā amukamantra- p. 320) grahaṇāyāmukagotramamukapravaramamukavedādhyāyinamamukadevaśar-māṇamebhiḥ pādyādibhirarcitaṃ bhavantaṃ gurutvenāhaṃ vṛṇe | oṃ vṛto'smi - iti prativacanam | punarbaddhāñjalinā- oṃ adyetyādi - amukamantradīkṣākarmaṇi tvamācāryā bhava | oṃ bhavāmi - iti prativacanam | bhagavan śrīguro yathāvihitaṃ karma kuru - iti śiṣyo vadet | yathājñānataḥ karavāṇi - iti prativacanam | tataḥ śiṣyo gurave namaskāraṃ kuryāt | tathā tato'vaśiṣṭāṃ varaṇasāmagrīṃ gurave nivedya taccaraṇau praṇamya tadājñayā ṛtvijo vṛṇuyāt | tadyathoktopacārairuktaprakāreṇa ca tān pratyekamabhyarcya paṭhet- oṃ adyetyādi - amukagotrotpanno'mukadevaśarmā caturvargaphala-prāptikāmaḥ śrīmadamukadevatāyā matkarttṛkāmukamantradīkṣā-karmaṇyamukagotramamukapravaramamukavedādhyāyinasamukaśarmāṇamebhiḥ pādyādibhirarcitaṃ bhavantamṛtviktevanāhaṃ vṛṇe | oṃ vṛto'smi - iti prativacanam | yathāvihitaṃ karma kuru - iti śiṣyaḥ | yathājñānataḥ karavāṇi - iti prativacanam | evamaṣṭau ṛtvijaḥ pratyekaṃ vṛṇuyāt | tataḥ karmopayuktasāmagrīṃ tebhyo datvā tān praṇamet | tato guruḥ śiṣyeṇa ṛtvigbhiśca sahito yāgamaṇḍapaṃ gatvā taddvāri upaviśya dantakāṣṭhaparīkṣāṃ kuryāt | pāyasabhojanānantarameva dantakāṣṭhaparīkṣā kartavyā | [* karttavyā - iti eṣāṃ mataistu tasminneva kāle karttavyā |] sā yathā- aśvatthodumbaravaṭaplakṣādikṣīravṛkṣasambhavaṃ dvādaśāṅgulapramāṇaṃ dantakāṣṭhaṃ deyamūlamantreṇābhimantrya guruḥ śiṣyāya dadyāt | p. 321) śiṣyo'pi hastau pādau prakṣālyācamya guruṃ natvā taddantakāṣṭhamādāya dantān viśodhya vālukādinirmite hastamātre caturasrasthaṇḍile dantakāṣṭhaṃ tyaktvā śuddhajalena gaṇḍūṣapūrvakamācamanaṃ kuryāt | tato guruḥ pūrvādidikpatitadantakāṣṭhāgramālokya śubhāśubhaphalāni vicārayet | yathā- dantakāṣṭhāgre pūrvadikpatite aiśvaryalābhaḥ | āgneyadikpatite hṛdayasantāpaḥ dakṣiṇadikpatite bandhunāśaḥ | rakṣodikpatite maraṇam | paścimadikpatite śokaḥ | vāyavīyadikpatite vyagratā uttaradikpatite saukhyam | īśānadikpatite ca jñānalābha iti phalaṃ vicārya aśubhadikpatite tu tajjanyadoṣanivāraṇārtham- phaṭ amukadoṣaṃ jahi 2 phaṭ svāhā - iti mantreṇāṣṭottarasahasrasaṃkhyākamaṣṭottaraśatasaṃkhyākaṃ vā homamājyane kuryāt | tato gururmaṇḍapadvāradeśe āsane upaviśya ācamanaprāṇāyāmau vidhāya sāmānyārghasthāpanaṃ kuryāt | tadyathā- astrajalena bhūmiṃ saṃprokṣya trikoṇavṛttacaturasramaṇḍalaṃ vilikhya- oṃ ādhāraśaktaye namaḥ - iti maṇḍalaṃ saṃpūjya tadupari ādhāraṃ saṃsthāpya- ra/ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ - ityādhāraṃ saṃpūjya- phaṭ - iti mantreṇārghapātraṃ prakṣālyādhāropari saṃsthāpya- a/ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ - ityarghapātraṃ saṃpūjya- namaḥ - iti jalenāpūrya- sa/ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ - iti jalaṃ saṃpūjya tasmin jale- oṃ gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati | narmade sindhukāveri jale'smin sannidhiṃ kuru || 5-1 || ityaṅkuśamudrayā sūryamaṇḍalāt tīrthamāvāhya praṇavena gandhapuṣpaṃ nidhāya tenaiva saṃpūjya tenaivāṣṭadhā daśadhā vā'bhimantrya dhenumudrāṃ pradarśayet | tatastajjalena- phaṭ - iti dvāramabhyukṣya dvārapūjāṃ kuryāt | tadyathā- oṃ * * * *? namaḥ - iti dāramyo?rdhvodumbare | p. 322) ma/ mahālakṣmyai namaḥ - iti taddakṣiṇe | sa/ sarasvatyai namaḥ - iti tadvāme | dvāraśriyai namaḥ - iti madhye | dvārasya dakṣiṇaśākhāyāṃ vāmaśākhāyāṃ cordhvabhāgādārabhya talaparyantametā dvāradevatāḥ pūjayet | tadyathā- ga/ gaṇapataye namaḥ - iti dakṣiṇe | kṣa/ kṣetrapālāya namaḥ - iti vāme | śa/ vasundharāyuktāya śaṅkhanidhaye namaḥ - iti punardakṣiṇe | pa/ vasumatiyuktāya padmanidhaye namaḥ - iti vāme | ma/ māyāśaktaye namaḥ - iti dakṣiṇe | ca/ cicchaktaye namaḥ - iti vāme | ga/ gaṅgāyai namaḥ - iti dakṣiṇe | ya/ yamunāyai namaḥ - iti vāme | dha/ dhātre namaḥ - iti dakṣiṇe | va/ vidhātre namaḥ - iti vāme | da/ dehalyai namaḥ a/ astrāya namaḥ - iti vā dehalyām | evaṃ paścimadvāramārabhya pratidvāraṃ saṃpūjya dvārapālān pūjayet | tatra viśeṣaśivapūjāyām- nandimahākālagaṇeśavṛṣabhṛṅgiskandabhavānīcaṇḍeśvarān- paścimadvāramārabhya pratidvāraṃ krameṇa dvau dvau pūjayet | eṣāṃ pūjane mantrastu- na/ nandine namaḥ - ityādi | viṣṇupūjāyām- nandasunandacaṇḍapracaṇḍabalaprabalabhadrasubhadrākhyān- p. 323) gaṇeśapūjāyām- vakratuṇḍaikadaṃṣṭramahodaragajānanalambodaravikaṭavighnarājadhū-mravarṇān - pūjayet | sūryapūjāyāṃ devīpūjāyāṃ ca- brāhmīmāheśvarīkaumārīvaiṣṇavīvārāhīndrāṇīcāmuṇḍāmahā-lakṣmīḥ - pūjayet | tripurādipūjāyāṃ tu- gaṇeśakṣetrapālavaṭukayoginīgaṅgāyamunālakṣmīsarasvatīḥ- pūjayediti | tato deyamantreṇa divyadṛṣṭyā'valokanān divyān vighnānutsārya- astrāya phaṭ - iti jalakṣepeṇāntarikṣagān vighnānutsārya tenaiva mantreṇa tribhirvāmapārṣṇighātairbhaumān vighnānutsārayet | tato dakṣiṇāṅgaṃ kiñcat saṃkocya dvārasya vāmaśāstrāṃ spṛśatrutsāritabhūtānāṃ nirgamanārthaṃ dakṣiṇamārgaṃ dadaddakṣiṇapādapuraḥsaraṃ maṇḍapāntaḥ praviśet | vāmamārge tu śaktivāmapādapuraḥsaraṃ maṇḍapāntaḥpraveśaḥ | tathaiva strīkartṛkadīkṣāyāmapi | tato nair-ṛtyāṃ diśi- oṃ vāstupuruṣāya vāstvadhīśāya brahmaṇe namaḥ- iti puṣpākṣataiḥ saṃpūjya praṇamya pañcagavyasāmānyārghatoyābhyāṃ maṇḍapābhyantaraṃ saṃprokṣya saṃskāracatuṣṭayaṃ kuryāt | tadyathā- mūlamantraṃ - samuccaran maṇḍapābhyantaraṃ paśyet | phaṭ - iti sāmānyārghajalena tatprokṣaṇaṃ kuryāt | tenaiva mantreṇa darbhaistāḍayet | hu/ - iti mantreṇa ciñcet | tataḥ śrīkhaṇḍāgurukarpūrādidhūpena maṇḍapābhyantaraṃ pradhūpya lājācandanasiddhārthabhasmadūrvākuśākṣatāniti sapta vikirānekīkṛtya- phaṭ - ityastramantreṇa saptadhā'bhimantrya- oṃ apasarpantu te bhūtā ye bhūtā bhuvi saṃsthitāḥ | ye **? vighnakarttāraste? naśyanta śivājñayā || 5-2 || p. 324) iti tridhā vikiret | tatastān vikirānastramantramuccaran darbhamuṣṭinā saṃmārjya vardhanyāsanadhya?mīśānakoṇe puñjīkṛtya sthāpayet | tataḥ puṇyāhaṃ vācayitvā viprān santoṣya- oṃ dīpanāthabhairavāya namaḥ - iti tannāmakaṃ bhairavaṃ saṃpūjya baddhāñjaliḥ prārthayet | tasmin kṣetre dīpanātha nirvighnasiddhihetave | dīkṣāyāgasamṛddhyarthamanujñāṃ dātumarhasi || 5-3 || atitīkṣṇa mahākāya kalpāntadahanopam | bhairavāya namastubhyamanujñāṃ dātumarhasi - || 5-4 || ityanuśāmādāya- phaṭ - iti mantramuccaran vedikopari gatvā vedikāyāṃ mṛdā caturasraṃ sthaṇḍilaṃ nirmāya tadupari sarvatobhadramaṇḍalaṃ vilikhya pūjopakaraṇāni yathāsthānaṃ niveśyāsanamāstīrya vāmabhāgasthajalapātramādāya jalaśodhanaṃ kuryāt | tadyathā- ya/ - iti vāyubījena saṃśodhya- ra/ - ityagnibījena saṃdahya- va/ - iti varuṇabījenāplāvya- prāyatryā saṃprokṣya dhenumudrayā'mṛtīkṛtya tena jalena- oṃ ātmatattvāya svāhā, oṃ vidyātattvāya svāhā, oṃ śivatattvāya svāhā - iti trirācamya- astrāya phaṭ - ityāsanaṃ saṃprokṣya tadupari aṣṭadalakamalaṃ vilikhya- pṛthivyā merupṛṣṭha ṝṣiḥ sutalaṃ chandaḥ kūrmo devatā āsanaparigrahe viniyogaḥ | āsanaṃ dhṛtvā- oṃ pṛthvi tvayā dhṛtā lokā devi tvaṃ viṣṇunā dhṛtā | p. 325) hrī/ ādhāraśaktikamalāsanāya namaḥ - ityāsanaṃ saṃpūjya tadupari ātmamantramuccaran svastikapadmāsanādikrameṇopaviśya saṃkalpaṃ kuryāt | yathā- oṃ adyetyādi - amukadevaśarmā'mukagotro'mukaśarmakartṛkā-mukadevatāyā amukamantradīkṣākarmaṇi yathāsambhavopacārairamukadevatāyāḥ pūjāmahaṃ kariṣye - iti saṃkalpaḥ | oṃ hrā/ hrī/ saḥ sagraharāśinakṣatrayogakaraṇaparivṛtāsanasthita-śrīsūryāya eṣa te'rghaḥ svāhā - iti sūryārghaṃ datvā pūjādravyāṇi saṃskuryāt | tadyathā - nārācamudrāṃ baddhvā- hrā/ hu/ phaṭ - iti mantramuccaran gandhapuṣpanaivedyādīni samadṛṣṭyā vilokayet | ra/ - iti mantreṇa dīpaśikhāṃ spṛśet | tataḥ- au/ bījamuccaran devatīrthena jalaṃ saṃspṛśya jalapātraṃ vāmahastena dhṛtvā- ja/ jalādhārapātrāya namaḥ - iti mantraṃ paṭhet | tataḥ śirasyañjalimādhāya vāme- oṃ gurubhyo namaḥ oṃ paramagurubhyo namaḥ oṃ parāparagurubhyo namaḥ - iti gurutrayaṃ natvā dakṣiṇe- ga/ gaṇapataye namaḥ - madhye - amukadevatāyai namaḥ - iti praṇamya - akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram || 5-5 || tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ | iti guruṃ punarnatvā karaśuddhiṃ kuryāt | yathā- hsau/ḥ - iti mantreṇa candanāktaṃ puṣpamādāya- p. 326) phaṭ - iti mantreṇa karābhyāṃ saṃmardya tat puṣpaṃ vāmahastenādāya śirasi paribhrāmya praṇavaṃ japannāghrāya- hau/ oṃ te sarve vilayaṃ yāntu ye māṃ hisanti hiṃsakāḥ || 5-6 || mṛtyurogabhayakleśāḥ patantu ripumastake - iti paṭhitvā - phaṭ - iti mantreṇa nārācamudrayā īśāne tyajet | tato'stramantreṇa ūrdhvordhvakrameṇa tālatrayapuraḥsaraṃ choṭikābhirdaśadigbandhanaṃ vidhāya tajjanitatejo vahniprākāramudrayā saṃrakṣya mūlena tadbījena praṇavena vā prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ kuryāt | yathā - svāṅke uttānau karau kṛtvā- so'ham - iti jīvātmānaṃ pradīpakalikākāraṃ hṛtpadmāsanamūlādhārasthitakuṇḍalinyā saha suṣumṇāvartmanā mūlādhārasvādhiṣṭhānamaṇipūrakānāhataviśuddhājñākhyaṃṣaṭ-cakrāṇi bhittvā śiro'vasthitādhomukhasahasradalakamalakarṇikāntargata-paramātmani saṃyojya tatra pṛthivyaptejovāyvākāśagandharasarūpa-sparśaśabdanāsikājihvācakṣustvakśrotravākpāṇipādapāyūpastha-prakṛtimanobuddhyahaṅkārākhyāni caturviṃśatitattvāni uktakrameṇa līnāni vibhāvya- ya/ - iti vāyubījaṃ dhūmravarṇaṃ vāmanāsāpuṭe vicintya tasya ṣoḍaśavārajapena vāyunā dehamāpūrya nāsāpuṭau dhṛtvā pañcāśadvārajapena catuḥṣaṣṭivārajapena vā kumbhakaṃ kṛtvā vāmakukṣisthakṛṣṇavarṇapāpapuruṣeṇa saha dehaṃ saṃśodhya pañcāśadvārajapena dvātriṃśadvārajapena vā dakṣanāsayā vāyuṃ recayet | evamagre'pi saṃkhyāvikalpo bodhyaḥ | tato dakṣanāsāpuṭe- ra/ - iti vahnibījaṃ raktavarṇaṃ dhyātvā tasya ṣoḍaśavārajapena dehamāpūrya nāsāpuṭau dhṛtvā catuḥṣaṣṭivārajapena kumbhakaṃ kṛtvā pāpena saha dagdhvā tasya dvātriṃśadvārajapena vāmanāsayā bhasmanā saha vāyuṃ recayet | ṭha/ - iti candrabījaṃ śuklavarṇaṃ vāmanāsikāyāṃ dhṛtvā tasya ṣoḍaśavārajapena lalāṭe candraṃ nītvā sahasraṃdalakamalakarṇikāntaṃ paramātmānaṃ candrarūpaṃ vibhāvya- va/ - iti varuṇabījasya catuḥṣaṣṭivārajapena tasmāllalāṭacandrādgalitasudhayā mātṛkāvarṇātmikayā samastadehamāplāvya- la/ - iti pṛthvībījasya dvātriṃśadvārajapena dehaṃ sudṛḍhaṃ vicintya dakṣiṇena p. 327) tataḥ paramātmani līnāni pañcabhūtānyuktakrameṇa yathāsthānaṃ niveśya devatārādhanayogyaṃ tejorūpaṃ dehamutpannaṃ vibhāvya- haṃsaḥ - iti jīvātmānaṃ paramātmanaḥ samākṛṣya hṛtpadme sthāpayitvā devatārūpamātmānaṃ vicintayet | iti bhūtaśuddhiṃ vidhāya- ā/ so'haṃ mama prāṇā iha prāṇā iha sthitāḥ ā/ so'haṃ mama jīva iha jīva iha sthitaḥ ā/ so'haṃ mama sarvendriyāṇi vāṅmanaścakṣuḥśrotrajihvāghrāṇāni ihāgatya sukhaṃ ciraṃ tiṣṭhantu svāhā | iti svahṛdi prāṇasthāpanaṃ kṛtvā mātṛkānyāsaṃ kuryāt | yathā- asya śrīmātṛkāsarasvatīmantrasya brahmā ṛṣirgāyatrī chando mātṛkāsarasvatī devatā halo bījāni svarāḥ śaktayo vyaktayaḥ kīlakāni śarīraṃśuddhipuraḥsaramabhīṣṭasiddhyarthe lipinyāse viniyogaḥ | śirasi - brahmaṇe ṛṣaye namaḥ | mukhe - gāyatryai chandase namaḥ | hṛdi - mātṛkāsarasvatyai devatāyai namaḥ | guhye - halbhyo bījebhyo namaḥ | pādayoḥ - svarebhyaḥ śaktibhyo namaḥ | sarvāṅgeṣu - vyaktibhyaḥ kīlakebhyo namaḥ | lipinyāse viniyogaḥ - iti baddhāñjaliḥ | tataḥ karāṅganyāsau - a/ ka/ kha/ ga/ gha/ ṅa/ ā/ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | i/ ca/ cha/ ja/ jha/ ña/ ī/ tarjanībhyāṃ svāhā | u/ ṭa/ ṭha/ ḍa/ ḍha/ ṇa/ ū/ madhyamābhyāṃ vaṣaṭ | e/ ta/ tha/ da/ dha/ na/ ai/ anāmikābhyāṃ hu/ | o/ pa/ pha/ ba/ bha/ ma/ au/ kaniṣṭhikābhyāṃ vauṣaṭ | a/ ya/ ra/ la/ va/ śa/ ṣa/ sa/ ha/ la/ kṣa/ aḥ/ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ astrāya phaṭ | p. 328) evaṃ hṛdayādiṣu- a/ ka/ kha/ ga/ gha/ ṅa/ ā/ hṛdayāya namaḥ - ityādi nyaset | tato dhyānam | yathā- pañcāśallipibhirvibhaktamukhadoṣpanmadhyavakṣaḥsthalīṃ bhāsvanmaulinibaddhacandraśakalāmāpīnatuṅgastanīm | mudrāmakṣaguṇaṃ sudhāḍhyakalaśaṃ vidyāṃ ca hastāmbujai- rbibhrāṇāṃ viśadaprabhāṃ trinayanāṃ vāgdevatāmāśraye || evaṃ dhyātvā kevalān savisargān vā akārādikṣakārāntān varṇān lalāṭādisthāneṣu nyaset | tadyathā- aḥ namaḥ - lalāṭe | āḥ namaḥ - mukhavṛtte | iḥ namaḥ - dakṣanetre | īḥ namaḥ - vāmanetre | uḥ namaḥ - dakṣakarṇe | ūḥ namaḥ - vāmakarṇe | ṛḥ namaḥ - dakṣanāsāpuṭe | ṝḥ namaḥ - vāmanāsāpuṭe | ḷḥ namaḥ - dakṣagaṇḍe | ḹḥ namaḥ - vāmagaṇḍe | eḥ namaḥ - oṣṭhe | aiḥ namaḥ - adhare | oḥ namaḥ - ūrdhvadante | auḥ namaḥ - adhodante | aḥ namaḥ - mukhe | kaḥ namaḥ - dakṣabāhumūle | khaḥ namaḥ - dakṣakūrpare | gaḥ namaḥ - dakṣamaṇibandhe | ghaḥ namaḥ - dakṣāṅgulimūleṣu | ṅaḥ namaḥ - dakṣāṅgulyāgreṣu | caḥ namaḥ - vāmabāhumūle | chaḥ namaḥ - vāmakūrpare | jaḥ namaḥ - vāmamaṇibandhe | jhaḥ namaḥ - vāmāṅgulimūleṣu | ñaḥ namaḥ - vāmāṅgulyagreṣu | ṭaḥ namaḥ - dakṣapādamūle | ṭhaḥ namaḥ - dakṣajānuni | ḍaḥ namaḥ - dakṣagulphe | ḍhaḥ namaḥ - dakṣa?pādāṅgulimūleṣu | p. 329) ṇaḥ namaḥ - dakṣapādāṅgulyagreṣu | taḥ namaḥ - vāmapādamūle | thaḥ namaḥ - vāmajānuni | daḥ namaḥ - vāmagulphe | dhaḥ namaḥ - vāmapādāṅgulimūleṣu | naḥ namaḥ - vāmāṅgulyagreṣu | paḥ namaḥ - dakṣapārśve | phaḥ namaḥ - vāmapārśve | baḥ namaḥ - pṛṣṭhe | bhaḥ namaḥ - nābhau | maḥ namaḥ - udare | yaḥ namaḥ - hṛdaye | raḥ namaḥ - dakṣāṃśe | laḥ namaḥ - kakudi | vaḥ namaḥ - vāmāṃśe | śaḥ namaḥ - hṛdayādidakṣiṇakare | ṣaḥ namaḥ - hṛdayādivāmakare | saḥ namaḥ - hṛdayādidakṣiṇapāde | haḥ namaḥ - hṛdayādivāmapāde | laḥ namaḥ - hṛdayādyudare | kṣaḥ namaḥ - hṛdayādimukhe vyāpakam | iti sṛṣṭikramaḥ | atha sthitikramaḥ | tatra ṛṣyādikarāṅganyāsāntaṃ pūrvavadvidhāya dhyāyet | yathā- sindurakāntimamitābharaṇāṃ trinetrāṃ vidyākṣasūtramṛgapotavarān dadhānām | pārśve sthitāṃ bhagavatīmapi kāñcanābhāṃ dhyāyet karājadhṛtapustakavarṇamālām || 5-7 || evaṃ dhyātvā- oṃ namaḥ - dakṣagulphe ityādi | kṣa/ namaḥ - hṛdādimukhe ityantaṃ vinyasya puna? a/ḥ namaḥ - lalāṭe ityādi | ṭha/ namaḥ - dakṣajānuni ityantaṃ ? sargānusvārayuktān ḍādiṭhāntān varṇān nyaset | iti sthitikramaḥ | atha saṃhārakramaḥ | atrāpi ṛṣinyāsādikaṃ pūrvavadvidhāya dhyānam | p. 330) yathā- akṣasrajaṃ hariṇapotamudagraṭaṅka- vidyāṃ karairavirataṃ dadhatīṃ trinetrām | ardhendumaulimaruṇāmaravindabhāsāṃ varṇeśvarīṃ praṇamat stanabhāranamrām || 5-8 || evaṃ dhyātvā- kṣa/ namaḥ - hṛdādimukhe ityādibinduyuktān kṣakārādyakārāntavarṇā/stattatsthāneṣu nyaset iti saṃhārakramaḥ | atra pūrvaṃ sṛṣṭikrameṇa tataḥ sthitikrameṇa tataḥ saṃhārakrameṇa nyāso yativānaprasthādibhiḥ kāryaḥ | pūrvaṃ sthitikrameṇa tataḥ saṃhārakrameṇa tataḥ sṛṣṭikrameṇa nyāso brahmacāribhiḥ kāryaḥ | gṛhasthaistu prathamaṃ saṃhārakrameṇa tataḥ sṛṣṭikramaṇe tataḥ sthitikramaṇe nyāsaḥ kāryaḥ | ayaṃ trividho'pi bahirmātṛkānyāsaḥ | athāntarmātṛkānyāsaḥ | tatra mūlādhāradhvaniśravaṇaprabuddhakuṇḍalinīsaṃspṛṣṭa-sahasradalakamalāt suṣumṇāmārgeṇa nirgatānamṛtamayān mātṛkāvarṇān nijadehamabhivyāpya sthitān dhyātvā kaṇṭhasthaviśuddhākhyaṣoḍaśadalakamaladaleṣu pūrvadalādikrameṇa praṇavādinamo'ntān savindūn akārādiṣoḍaśasvarān manasā vinyaset | yathā- oṃ a/ namaḥ - ityādi | tato hṛdayasthānāhatākhyadvādaśadalakamaladaleṣu tenaiva krameṇa kakārādiṭhakārāntān varṇān nyaset | tato nābhisthamaṇipūrakākhyadaśadalakamaladaleṣu ḍakārādiphakārāntān daśavarṇān nyaset | tato liṅgamūlasya svādhiṣṭhānākhyaṣaḍdalakamaladaleṣu vakārādilakārāntān ṣaḍvarṇān nyaset | tato mūlādhārākhyacaturdalakamaladaleṣu vakārādisakārāntā/ścaturo varṇān vinyaset | tato bhrūmadhyasthitāśākhyadvidalakamaladalayordvau varṇau hakārakṣakārau vinyaset | ityantarmātṛkānyāsaḥ | yathā:- p. 331) oṃ ādhāraśaktaye namaḥ, oṃ mūlaprakṛtaye namaḥ, oṃ kūrmāya namaḥ, oṃ anantāya namaḥ, oṃ varāhāya namaḥ, oṃ pṛthivyai namaḥ, oṃ kṣīrasamudrāya namaḥ, oṃ śvetadvīpāya namaḥ, oṃ maṇimaṇḍapāya namaḥ, oṃ kalpavṛkṣāya namaḥ, oṃ maṇivedikāyai namaḥ, oṃ ratnasiṃhāsanāya namaḥ, etat sarvaṃ hṛdi | oṃ dharmāya namaḥ - dakṣiṇaskandhe | oṃ jñānāya namaḥ - vāmaskandhe | oṃ vairājñāya namaḥ - vāmorau | oṃ aiśvaryāya namaḥ - dakṣiṇorau | oṃ adharmāya namaḥ - mukhe | oṃ ajñānāya namaḥ - vāmapārśve | oṃ avairāgyāya namaḥ - nābhau | oṃ anaiśvaryāya namaḥ - dakṣiṇapārśve | oṃ anantāya namaḥ - hṛdi - oṃ padmāya namaḥ, oṃ ānandakandāya namaḥ, oṃ saṃvinnālāya namaḥ, oṃ sarvatattvātmakapadmāya namaḥ, oṃ prakṛtimayapatrebhyo namaḥ, oṃ vikāramayakeśarebhyo namaḥ, oṃ pañcāśadvarṇabījāḍhyakarṇikāyai namaḥ, oṃ a/ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ, oṃ u/ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ, oṃ ma/ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ, sa/ sattvāya namaḥ, ra/ rajase namaḥ, ta/ tamase namaḥ, ā/ ātmane namaḥ, a/ antarātmane namaḥ, pa/ paramātmane namaḥ, hrī/ jñānātmane namaḥ- * * *? vinyasya hṛtpadmasya pūrvādikeśareṣu svakalpoktapīṭhaśaktīrvinyasya p. 232) amukadevatāyogapīṭhāya namaḥ - iti pīṭhanyāsaṃ vidhāya dehātmake pīṭhaṃ devatāṃ dhyātvā mānasairupacāraiḥ pūjayet | tatrāyaṃ kramaḥ | uktapīṭhanyāsakrameṇa svadehe ādhāraśaktyādiyogapīṭhāntaṃ manasaiva saṃpūjya tasmin pīṭhe yathoktāṃ devatāṃ dhyātvā- so'ham - ityaikyaṃ vibhāvya gandhapuṣpadhūpadīpanaivedyādīn mānasopacārān samarpya mānasahomaṃ kuryāt | yathā- ahaṅkārāsatyapaiśūnya kāmakrodhalobhamohamadamātsaryādirūpaṃ havirmanorūpaṃ sruvaṃ suṣumṇārūpāṃ srucaṃ parikalpya mūlādhāre ātmāntarātmaparamātmajñānātmarūpacatuḥ - koṇamagnikuṇḍaṃ vicintya tatra kuṇḍalinīrūpaṃ prajvaladvahiṃ dhyātvā manasaiva mūlamantramuccārya tadante- dharmādharmahavirdīpte svātmāgnau manasā srucā | suṣumṇāvartmanā nityamakṣavṛttīrjuhomyaham || 5-9 || iti ślokaṃ paṭhitvā- puṇyaṃ juhomi svāhā - iti prathamāhutiḥ | punarmūlānte tameva ślokaṃ paṭhitvā- pāpaṃ juhomi svāhā - iti dvitīyāhutiḥ | evaṃ mūlānte tameva ślokaṃ paṭhitvā- kṛtyaṃ juhomi svāhā - iti tṛtīyāhutiḥ | evam- akṛtyaṃ svāhā - iti caturthāhutiḥ | saṃkalpaṃ juhomi svāhā - iti pañcamāhutiḥ vikalpaṃ juhomi svāhā - iti ṣaṣṭhāhutiḥ | dharmaṃ juhomi svāhā - iti saptamāhutiḥ | evamāhutīrhutvā pūrṇāhutiṃ kuryāt | yathā mūlamantrānte- prakāśāmarṣahastābhyāmavalambyonmanīsruvam | dharmādharmakalāsnehaṃ pūrṇavahnau juhomyahaṃ, svāhā | p. 333) iti pūrṇāhutiṃ vidhāya samastopādhivinirmuktaṃ saccidānandātmakamātmānaṃ smṛtvā mūlamantramaṣṭottaraśataṃ prajapya taṃ japaṃ devatāyai nivedayet | kvacit tu homat pūrvaṃ japa uktaḥ | ityantaryāgavidhiḥ | tato dvārapūjoktavidhinā svadakṣiṇe sāmānyārghaṃ saṃsthāpya kalaśasthāpanaṃ kuryāt | tadyathā svavāme- astrāya phaṭ - iti sāmānyārghajalena bhūmiṃ saṃprokṣya tatra vinduṣaṭkoṇavṛttacaturasrātmakaṃ maṇḍalaṃ vilikhya mūlānte- amukadevatākalaśādhāramaṇḍalāya namaḥ - iti saṃpūjya- phaṭ - ityādhāraṃ prakṣālya mūlānte- amukadevatākalaśādhāraṃ sthāpayāmi namaḥ - ityādhāraṃ saṃsthāpya ma/ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ - iti saṃpūjya pūrvavat kalaśaṃ prakṣālya vastramālyādibhiralaṅkṛtya mūlānte- amukadevatākalaśaṃ sthāpayayāmi namaḥ - iti saṃsthāpya- a/ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ - iti saṃpūjya mūlamantramuccaran śuddhajalena kalaśaṃ pūrayet | vāmācāre tu hetudravyeṇa pūrayet | śyāmārahasyādau tu tathā darśanāt | tataḥ- oṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ - iti tajjala saṃpūjya- gaṅge ca yamune caiva - ityādinā'ṅkuśamudrayā sūryamaṇḍalāt tīrthamāvāhyāstreṇa saṃrakṣya kavacenāvaguṇṭhya mūlamantreṇa saṃvīkṣya tenaivābhyukṣya mūlānte- amukadevatākalaśāmṛtāya namaḥ - iti gandhapuṣpādibhirabhyarcya matsyamudrayā'cchādya- oṃ kalaśasya mukhe viṣṇuḥ - ityādi paṭhitvā mūlamantramaṣṭadhā japitvā kumbhamudrāṃ pradarśya kalaśaṃ devatātmakaṃ bhāvayet | iti kalaśasthāpanavidhiḥ | tataḥ śaṅkhasthāpanaṃ kuryāt | tadyathā kalaśāddakṣiṇe svavāme- astrāya phaṭ - iti sāmānyārghajalena bhūmiṃ saṃprokṣya tatra trikoṇavṛttacaturasramaṇḍalaṃ matsyamudrayā vilikhya- p. 334) oṃ amukadevatāśaṅkhādhāramaṇḍalāya namaḥ - iti gandhapuṣpābhyāṃ maṇḍalaṃ saṃpūjya caturasrasyāgneyādiṣu caturṣu koṇeṣu purato dikṣu ca ṣaḍaṅgamantraiḥ saṃpūjya- phaṭ - ityādhāraṃ jalena prakṣālya mūlamantrānte- amukadevatāśaṅkhādhāraṃ sthāpayāmi namaḥ - ityādhāraṃ saṃsthāpya- ma/ ra/ dharmapradadaśakalātmane vahnimaṇḍalāyāmukadevatāśaṅkhā-dhārāya namaḥ - ityādhāraṃ saṃpūjya pūrvāditaḥ prādakṣiṇyakrameṇa vahnerdaśakalāḥ pūjayet | tadyathā- ya/ dhūmrārciṣe namaḥ | ra/ ūṣmāyai namaḥ | la/ jvalinyai namaḥ | va/ jvālinyai namaḥ | śa/ visphuliṅginyai namaḥ | ṣa/ suśriyai namaḥ | sa/ surūpāyai namaḥ | ha/ kapilāyai namaḥ | la/ havyavāhāyai namaḥ | kṣa/ kavyavāhāyai namaḥ - iti aśaktaścet- vahnerdhūmrārcirādidaśakalābhyo namaḥ - iti pūjayet | tataḥ śaṅkham- phaṭ - iti prakṣālya mūlānte- amukadevatāśaṅkhaṃ sthāpayāmi namaḥ - ityādhāropari śaṅkhaṃ saṃsthāpya- a/ arthapradadvādaśakalātmane sūryamaṇḍalāyāmukadevatāśaṅkhapātrāya namaḥ - iti śaṅkhaṃ saṃpūjya śaṅkhe ṣaṭkoṇaṃ bhūvimbaṃ ca saṃbhāvya ṣaṭkoṇeṣu ṣaḍaṅgamantraiḥ saṃpūjya pūrvāditaḥ prādakṣiṇyakrameṇa sūryasya tapinyādidvādaśakalāḥ pūjayet | tadyathā- ka/ bha/ tapinyai namaḥ | kha/ ba/ tāpinyai namaḥ | ga/ pha/ tāpinyai namaḥ | gha/ pa/ marīcyai namaḥ | ṅa/ na/ jvālinyai namaḥ | ca/ dha/ rucyai namaḥ | p. 335) cha/ da/ suṣumṇāyai namaḥ | ja/ tha/ bhogadāyai namaḥ | jha/ ta/ viśvāyai namaḥ | ña/ ṇa/ bodhinyai namaḥ | ṭa/ ḍha/ dhāriṇyai namaḥ | ṭha/ ḍa/ kṣamāyai namaḥ - iti | aśaktaścet- sūryasya tapinyādidvādaśakalābhyo namaḥ - iti pūjayet | tato mūlānte- kṣa/ ha/ sa/ ṣa/ śa/ va/ la/ ra/ ya/ ma/ bha/ ba/ pha/ pa/ na/ dha/ da/ tha/ ta/ ṇa/ ḍha/ ḍa/ ṭha/ ṭa/ ña/ jha/ ja/ cha/ ca/ ṅa/ gha/ ga/ kha/ ka/ a/ḥ a/ au/ o/ ai/ e/ ḹ/ ḷ/ ṝ/ ṛ/ ū/ u/ ī/ i/ ā/ a/ | iti vilomamātṛkāvarṇānuccārya- amukadevatāśaṅkhamamṛtena pūrayāmi namaḥ - iti vimalajalena śaṅkhamāpūrya- u/ sa/ kāmapradaṣoḍaśakalātmane candramaṇḍalāya namaḥ - iti gandhapuṣpādibhiḥ śaṅkhajalaṃ saṃpūjya uktakrameṇa candrasyāmṛtādiṣoḍaśakalāḥ pūjayet | yathā- a/ amṛtāyai namaḥ | ā/ mānadāyai namaḥ | i/ pūṣāyai namaḥ | ī/ puṣṭyai namaḥ | u/ tuṣṭyai namaḥ | ū/ ratyai namaḥ | ṛ/ dhṛtyai namaḥ | ṝ/ śaśinyai namaḥ | ḷ/ candrikāyai namaḥ | ḹ/ kāntyai namaḥ | e/ jyotsnāyai namaḥ | ai/ śriyai namaḥ | o/ prītyai namaḥ | au/ aṅgadāyai namaḥ | a/ pūrṇāyai namaḥ | a/ḥ pūrṇāmṛtāyai namaḥ - iti | aśaktaścet- candrasyāmṛtādiṣoḍaśakalābhyo namaḥ - śaktaścet pratyekamāvāhya prāṇapratiṣṭhāṃ kṛtvā pādyādibhiḥ pūjayet | p. 336) tato gandhapuṣpākṣatayavakuśāgratilasarṣapadūrvāstatra niḥkṣipya- oṃ gaṅge ca yamune caiva - ityādinā'ṅkuśamudrayā sūryamaṇḍalāt tīrthamāvāhya mūlamantreṇa tasmiñjale tīrthaṃ saṃyojya- vauṣaṭ - iti puṣpaṃ niḥkṣipya- vaṣaṭ - iti mālinīmudrāṃ pradarśya- va/ - iti dhenumudrayā'mṛtīkṛtya mūlānte- amukadevate ihāgaccha iha tiṣṭha - iti hṛdayāddevatāṃ tatrāvāhya vāhanādimudrāḥ pradarśya ṣaḍaṅgamantraiḥ sakalīkṛtya dikṣu astreṇa saṃrakṣya kavacenāvaguṇṭhya- vauṣaṭ - iti saṃvīkṣya śaṅkhamudrayā'vaṣṭabhya yonimudrayā pradīpya mūlamantreṇa gandhapuṣpādibhiriṣṭadevatāṃ tatra saṃpūjya ṣaḍaṅgāni ca saṃpūjya matsyamudrayā'cchādya mūlamantramaṣṭadhā japet | iti śaṅkhasthāpanavidhiḥ | tataḥ śaṅkhajalaṃ kiṃcit kalaśajale niḥkṣipya sāmānyārghasya dakṣiṇapārśve pādyapātrārthaṃ kiṃcit sthalamuktvā prokṣaṇīpātraṃ sthāpayet | tadyathā - sāmānyārghodakena trikoṇavṛttātmakaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā- namaḥ - iti prapūjya sādhāraṃ prokṣaṇīpātramastramantritajalena prakṣālya tadupari saṃsthāpya- oṃ gaṅge ca yamune - ityādinā jalenāpūrya- namaḥ - iti gandhapuṣpābhyāṃ saṃpūjya praṇavena kuśapuṣpayavādikaṃ prakṣipya praṇavenaiva tridhā'bhimantrya dhenumudrāṃ pradarśya kiṃcit sāmānyārghajalaṃ tajjale niḥkṣipet | iti prokṣaṇīpātrasthāpanavidhiḥ | tatastadvāmapārśve sāmānyārghasthāpanavat pādyapātraṃ saṃsthāpya uśīragolocanāśyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntādidravyāṇi tajjale niḥkṣipya tadvāmapārśvasthitasāmānyārghavāmapārśve svapurato viśeṣārghasthāpanaṃ kuryāt | tadvidhistu- śaṅkhasthāpanavadgālinyādimudrāpradarśanasthāne yonyādimudrāpradarśanam | viṣṇuviṣaye tu yonimudrāsthāne dhenumudrāpradarśanamiti tatra viśeṣaḥ | ayaṃ ca sādhāraṇo vidhiḥ | śyāmādividyāyāṃ tu viśeṣaḥ | **********? jalena binduyuktamīkāraṃ tadahistrikoṇaṃ tadbahirvṛttaṃ tadbahiḥ p. 337) ṣaṭkoṇaṃ tadbahiścaturasraṃ vilikhya caturasrasya caturṣu koṇeṣu svāgrādiprādakṣiṇyena pīṭhacatuṣṭayaṃ pūjayet | yathā- ha/ uḍḍiyānapīṭhāya namaḥ, ga/ jālandharapīṭhāya namaḥ, ṝ/ pūrṇagiripīṭhāya namaḥ, a/ kāmarūpīṭhāya namaḥ - iti | tatastenaiva krameṇa ṣaṭkoṇasya ṣaṭsu koṇeṣu ṣaḍaṅgamantraiḥ pujayet | tatastrikoṇasya triṣu koṇeṣu mūlamantrasya tribhirbhāgaiḥ pūjayet | yatra ca vibhāgāsambhavastatra samastena mūlamantreṇaiva triṣvapi koṇeṣu pūjayet | tato mūlamantrasya tadbījamātraṃ vā uccārya- amukadevatāviśeṣārghādhāraśaktaye namaḥ - iti trikoṇamadhyasthamīkāraṃ saṃpūjyāstramantritajalenādhāraṃ prakṣālya mūlānte- amukadevatāviśeṣārghādhāraṃ sthāpayāmi namaḥ - ityādhāraṃ saṃsthāpya- ma/ ra/ dharmapradadaśakalātmane vahnimaṇḍalāyāmukadevatā-viśeṣārghādhārāya namaḥ - ityādhāraṃ saṃpūjya śaṅkhasthāpanoktakrameṇa vahnerdhūmrārcirādidaśakalā api pūjayet | tataḥ pūrvavat pātraṃ prakṣālya mūlānte- amukadevatāviśeṣārghapātraṃ sthāpayāmi namaḥ - iti saṃsthāpya- a/ sūryamaṇḍalāyārthapradadvādaśakalātmane'mukadevatāviśeṣārgha-pātrāya namaḥ - iti pātraṃ saṃpūjya śaṅkhasthāpanoktakrameṇa sūryasya tapinyādidvādaśakalā api pūjayet | tato mūlamantrānte vilomamātṛkāvarṇān paṭhitvā kalaśasthajalena viśeṣārghaṃ pūrayet | vāmamārgibhistu kuṇḍagolodbhavasvayambhū-kusumādidravyeṇa tasya svakalpoktakāraṇadravyeṇa vā viśeṣārghaṃ pūraraṇīm | tataḥ- u/ sa/ kāmapradaṣoḍaśakalātmane candramaṇḍalāyāmukadevatā-viśeṣārghāmṛtāya namaḥ - iti saṃpūjya śaṅkhasthāpanoktakrameṇa candrasyāmṛtādyāḥ ṣoḍaśakalāḥ pratyekamarcayet | tataḥ pātrāmṛte trikoṇavṛttaṣaṭkoṇātmakaṃ yantraṃ vilikhya trikoṇasya trisṛṣu rekhāsu akārādiṣoḍaśasvarān kakārāditakārāntān thakārādisakārāntān varṇān vilikhya madhye- p. 338) ha/ la/ kṣa/ - iti bījatrayaṃ vilikhya mūlakhaṇḍatrayeṇa trikoṇamabhyarcya ṣaṭkoṇe ṣaḍaṅgāni saṃpūjya | oṃ gaṅge ca yamune caiva - ityādinā'ṅkuśamudrayā sūryamaṇḍalāt tīrthānyāvāhya tīrthamayaṃ vibhāvya gandhapuṣpākṣatayavakuśāgratilasarṣapadūrvāstatra niḥkṣipya vāmācāre tu mīnamudrayā māṃsakhaṇḍaṃ niḥkṣipya kāraṇena pūritaṃ cet kumbhamudrayā pūrvoktakuladravyaṃ saṃśodhya niḥkṣipet | tata ānandabhairavīsahitamānandabhairavaṃ dhyātvā tatrāvāhya- h s kṣ m l v r yū/ ānandabhairavāya vaṣaṭ, s h kṣ m l v r yī/ sudhādevyai vauṣaṭ - iti mantrābhyāṃ gandhapuṣpādibhistau samabhyarcya vālātryakṣarīmuccārya- brahmāṇḍarasasaṃbhūtamaśeṣarasasaṃbhavam || 5-10 || āpūritaṃ mahāpātraṃ pīyūṣarasamāvaha | akhaṇḍaikarasānandakare parasudhātmani || 5-11 || svacchandasphuraṇaṃ mantraṃ nidhehyakularūpiṇi | akulasthāmṛtākāre siddhijñānakalevare || 5-12 || amṛtatvaṃ nidhehyasmin vastuni klinnarūpiṇi | tadrūpeṇaikarasyaṃ ca kṛtvā taistatsvarūpiṇi || 5-13 || bhūtvā parāmṛtākārā mayi citsphuraṇaṃ kuru | ebhirmantrairabhimantrya pañcaratnāni pūjayet | yathā - glū/ gaganaratnāya namaḥ, slū/ svargaratnāya namaḥ, plū/ pātālaratnāya nama, mlū/ marttyaratnāya namaḥ, nlū/ nāgaratnāya namaḥ- iti svāgrādicaturdikṣu madhye ca pūjayet | p. 339) tato mūlamantreṇa hṛdayādiṣṭadevatāṃ tatrāvāhya āvāhanādimudrāḥ pradarśya ṣaḍaṅgaiḥ sakalīkṛtya astreṇa saṃrakṣya kavacenāvaguṇṭhya- va/ - iti dhenumudrayā'mṛtīkṛtya yonimudrāṃ pradarśya mūlena gandhapuṣpādibhiḥ saṃpūjya puṣpāñjalitrayaṃ datvā dhūpadīpādinaivedyāni dakṣiṇamārgī dakṣiṇahastena vāmamārgī cedvāmahastena matsyamudrayā vā'rghyamācchādya mūlamantramaṣṭadhā daśadhā vā prajapya devatārūpamarghyaṃ vibhāvya bhūtinīdhenuyonimudrāḥ pradarśayet | iti viśeṣārghasthāpanavidhiḥ | tārāśrīvidyādiviṣaye'pyanenaiva vidhinā viśeṣārghaṃ sthāpayet | tato viśeṣārghavāme sāmānyārghajalena trikoṇaṃ vilikhya vaiṣṇavādau tu vṛttamātraṃ kṛtvā sāmānyārghavadācamanīyapātrasthāpanaṃ kṛtvā jātīlavaṅgakakkolādidravyāṇi tajjale niḥkṣipet | tatastadvāme pūrvavanmaṇḍalaṃ kṛtvā madhudadhighṛtaiḥ pūrṇaṃ madhuparkapātraṃ saṃsthāpya tadvāme punarācamanīyapātramācamanīyapātravat saṃsthāpya śuddhajalena pūrayet | tataḥ sarvāṇi pātrāṇi mūlamantreṇa pratyekamaṣṭadhā'bhimantrya dhenvādimudrāṃ pradarśayet | tato dūrvākurcena puṣpādinā vā śaṅkhāmṛtaṃ viśeṣārghāmṛtaṃ ca kiṃcit samādāya pātrāntareṣu niḥkṣipya viśeṣārghāmṛtenaiva pūrvoktamantrābhyāmānandabhairavamānandabhairavīṃ ca tattvamudrayā śirasi santarpya śaṅkhāmṛtena svasvakalpoktān divyaughasiddhaughamānavaughān gurūn brahmarandhre tattvamudrayaiva santarpya svaguruparamaguruparāparaguruparameṣṭhigurūnapi tarpayet | tadyathā- śrī - amukānandanāthaśrīgurupādukāṃ tarpayāmi namaḥ | evam- paramaguruśrīpādukāṃ tarpayāmi namaḥ, parāparaguruśrīpādukāṃ tarpayāmi namaḥ, parameṣṭhiguruśrīpādukāṃ tarpayāmi namaḥ- iti triḥ sakṛdvā tarpayet | yatra vāmācārādau gurupātrādikamatiriktameva sthāpitaṃ tatra gurupātrīyadravyeṇaiva gurupaṅktīstarpayet | tato viśeṣārghajalena hṛdaye mūladevatāṃ tarpayet | yathā- mūlamantra - muccārya- sāṅgāṃ saparivārāṃ sāyudhāṃ savāhanāṃ śrī - amukadevīṃ p. 340) tarpayāmi namaḥ - iti triḥ sakṛdvā saṃtarpya prokṣaṇīpātrasthajalenātmānaṃ pūjāmaṇḍala pūjopakaraṇāni ca mūlamantrāstramantrābhyāṃ saṃprokṣya dhenumudrāṃ pradarśayet | tataḥ pūrvoktapīṭhanyāsakrameṇa svadehe tattatsthāneṣu gandhapuṣpādibhiḥ pīṭhadevatāḥ saṃpūjya hṛtpadmakarṇikāmadhya maṇipīṭhaṃ vibhāvya tatra devatāṃ dhyātvā devatārūpamātmānaṃ vibhāvya mūlamantreṇa gandhapuṣpadhūpadīpaiścaturbhirupacārair-devatāmabhyarcya mastake hṛdaye mūlādhāre pādayoḥ sarvāṅgeṣu caikaikaṃ puṣpāñjaliṃ datvā mūlamantramaṣṭottaraśataṃ yathāśakti vā prajapya tajjapaṃ devatāyai samarpya prokṣaṇīpātrasthajalaṃ bhūmau niḥkṣipya jalāntareṇa pātramāpūrya sarvatobhadramaṇḍalaṃ gandhapuṣpādibhiḥ pūjayet | oṃ sarvatobhadramaṇḍalāya namaḥ - iti | tataḥ śālibhistatkarṇikāmāpūrya padupari taṇḍulapuñjaṃ tadupari darbhānāstīrya tadupari sākṣataṃ yathoktaṃ kūrcaṃ nidhāya pīṭhapūjāṃ kuryāt | yathā maṇḍalasyottaradiśi- śrīgurubhyo namaḥ, śrīparamagurubhyo namaḥ, śrīparāpara gurubhyo namaḥ, śrīparameṣṭhi gurubhyo namaḥ - iti saṃpūjya dakṣiṇasyāṃ diśi- ga/ mahāgaṇapataye namaḥ - iti pūjayet | tato bhāvanayā maṇḍalasyādhastāt- oṃ atalādisaptapātālebhyo namaḥ | oṃ maṇḍūkāya namaḥ, oṃ kālāgnirudrāya namaḥ, ūdhvordhvakrameṇa- oṃ ādhāraśaktaye namaḥ, oṃ mūlaprakṛtaye namaḥ, oṃ kūrmāya namaḥ, oṃ anantāya namaḥ, oṃ varāhāya namaḥ, oṃ pṛthivyai namaḥ, oṃ amṛtārṇavāya namaḥ, oṃ ratnadvīpāya namaḥ, oṃ maṇimaṇḍapāya namaḥ - iti saṃpūjya maṇḍalasya caturdikṣu madhye ca- oṃ kalpavṛkṣebhyo namaḥ - bhāvanayā teṣāmadhastāt- oṃ maṇivedikāyai namaḥ - tadupari- p. 341) oṃ ratnasiṃhāsanāya namaḥ - āgneyādiṣu caturṣu koṇeṣu- oṃ dharmāya namaḥ, oṃ jñānāya namaḥ, oṃ vairāgyāya namaḥ, oṃ aiśvaryāya namaḥ, dikṣu pūrvādikrameṇa- oṃ adharmāya namaḥ, oṃ ajñānāya namaḥ, oṃ avairāgyāya namaḥ, oṃ anaiśvaryāya namaḥ, madhye ūrdhvordhvakrameṇa- oṃ ānandakandāya namaḥ, oṃ savinnālāya namaḥ, oṃ sarvatattvātmakapadmāya namaḥ, oṃ prakṛtimayapatrebhyo namaḥ, oṃ vikāramayakeśarebhyo namaḥ, oṃ pañcāśadvarṇabījāḍhyakarṇikāyai namaḥ, a/ sūryamaṇḍalāya dvādaśakalātmane namaḥ, oṃ somamaṇḍalāya ṣoḍaśakalātmane namaḥ, ma/ vahnimaṇḍalāya daśakalātmane namaḥ, sa/ satvāya namaḥ, ra/ rajase namaḥ, ta/ tamase namaḥ, ā/ ātmane namaḥ, a/ antarātmane namaḥ, pa/ paramātmane namaḥ, hrī/ jñānātmane namaḥ, iti saṃpūjya padmasya keśareṣu madhye ca pūrvādikrameṇa tattatkalpoktapīṭhaśaktīḥ pūjayet | tataḥ pīṭhamantraṃ paṭhitvā- amukadevatāyogapīṭhāya namaḥ - iti madhye pūjayet | tato mūlamantramuccārya- amukadevatāpīṭhasya mūrtiṃ kalpayāmi namaḥ - iti pīṭhamadhye gandhapuṣpādikaṃ niḥkṣipet | p. 342) tatastasmin maṇḍale pūrvāditaḥ prādakṣiṇyena vahnerdaśakalā gandhapuṣpādibhiḥ pratyekaṃ pūjayet | tataḥ svarṇādiracitaṃ yathoktaṃ kumbhamādāya- phaṭ - iti śuddhajalena saṃprokṣya candanenopalipya- hu/ - iti kavacamantramuccarannabhitastriguṇātmakasūtreṇa saṃveṣṭya candanāgurukarpūraiḥ pradhūpya gandhapuṣpādibhirabhyarcya navaratnānyudare niḥkṣipya dūrvācandanākṣatayuktaṃ kūrcamupari vinyasya- praṇavam - uccaran pīṭhe kumbhaṃ sthāpayet | tataḥ kumbhe pūrvādiprādakṣiṇyakrameṇa sūryasya tapinyādidvādaśakalāḥ saṃpūjya kumbhapīṭhayārotmakumbhayoścaikyaṃ vibhāvya mātṛkāvarṇān pratilomyena paṭhitvā tadante mūlamantramuccārya pañcāśadauṣadhīkkāthena kṣīridrumakaṣāyeṇa palāśatvagbhavena gandhapuṣpasuvāsitatīrthajalena vā devatābuddhyā kumbhaṃ pūrayet | tataḥ kumbhajale pūrvāditaḥ prādakṣiṇyena candrasyāmṛtādiṣoḍaśakalāḥ saṃpūjyauṣadhīkvothena gandhapuṣpasuvāsitatīrthodakena vā śaṅkhāntaramāpūrya tajjale gandhāṣṭakaṃ vilokya vahnerdhūmrārcirādidaśakalāstatrāvāhya- ā/ hrī/ kro/ ya/ ra/ la/ va/ śa/ ṣa/ sa/ ha/ la/ kṣa/ḥ haṃsaḥ so'haṃ vahnerdhūmrārcirādidaśakalānāṃ prāṇā iha 2 sthitāḥ - evam- jīva iha 2 sthitaḥ - evam - sarvendriyāṇi - ityādiprāṇapratiṣṭhāṃ kṛtvā- vahnerdhūmrārcirādidaśakalābhyo gandhaṃ namaḥ-ityādipañcopacāraiḥ saṃpūjya śaṅkhasthāpanoktakrameṇa- ya/ dhūmrārciṣe namaḥ - ityādipratyekaṃ gandhapuṣpādibhiḥ saṃpūjya anenaiva prakāreṇa sūryasya tapinyādidvādaśakalāścandrasyā-mṛtādiṣoḍaśakalāścāvāhyābhyarcya pañcāśat kalāḥ pūjayet | tadyathā- ha oṃ saḥ śuciṣadvasurantarikṣasaddhotā vediṣadatithirdūroṇasat | nṛṣadvarasadṛtasadvyomasadabjā gojā ṛtajā adrijā ṛtaṃ bṛhat - iti vaidikamantreṇa sṛṣṭyādidaśakalā āvāhya- p. 343) oṃ sṛṣṭyādidaśakalābhyo namaḥ - iti pañcopacāraiḥ sapūjya gandhapuṣpādibhiḥ pratyekaṃ pūjayet | yathā- ka/ sṛṣṭyai namaḥ | kha/ ṛddhyai namaḥ | ga/ smṛtyai namaḥ | gha/ medhāyai namaḥ | ṅa/ kāntyai namaḥ | ca/ lakṣmyai namaḥ | cha/ dhṛtyai namaḥ | ja/ sthirāyai namaḥ | jha/ sthityai namaḥ | ña/ siddhyai namaḥ | iti saṃpūjya- oṃ pratadviṣṇuḥ stavate vīryeṇa mṛgo na bhīmaḥ kucaro giriṣṭhāḥ | yasyoruṣu triṣu vikramaṇeṣvadhikṣiyanti bhuvanāni viśvāḥ - iti mantreṇa jarādidaśakalā āvāhya prāṇapratiṣṭhādikaṃ kṛtvā- oṃ jarādidaśakalābhyo namaḥ - iti pañcopacāraiḥ saṃpūjya pratyekaṃ pūjayet | yathā- ṭa/ jarāyai namaḥ | ṭha/ pālinyai namaḥ | ḍa/ kṣāntyai namaḥ | ḍha/ īśvaryai namaḥ | ṇa/ ratyai namaḥ | ta/ kāmikāyai namaḥ | tha/ varadāyai namaḥ | da/ hlādinyai namaḥ | dha/ prītyai namaḥ | na/ dīrghāyai namaḥ | iti saṃpūjya- tryambakaṃ yajāmahe sugandhiṃ puṣṭivardhanam | urvārukamiva bandhanānmṛtyormukṣīyamāmṛtāt - iti mantreṇa tīkṣṇādidaśakalā āvāhya- p. 344) oṃ tīkṣṇādidaśakalābhyo namaḥ - iti pañcopacāraiḥ saṃpūjya pratyekaṃ pūjayet | yathā- pa/ tīkṣṇāyai namaḥ | pha/ raudryai namaḥ | ba/ bhavāyai namaḥ | bha/ nidrāyai namaḥ | ma/ tandrāyai namaḥ | ya/ kṣudhāyai namaḥ | ra/ krodhinyai namaḥ | la/ kriyāyai namaḥ | va/ utkāriṇyai namaḥ | śa/ mṛtyave namaḥ | iti saṃpūjya- oṃ tadviṣṇoḥ paramaṃ pada oṃ sadā paśyanti sūrayaḥ divīva cakṣurātamam - iti mantreṇa gāyatryā vā pītādyāścatuṣkalāḥ pūrvavadāvāhya pūjayet | yathā- ṣa/ pītāyai namaḥ | sa/ dāruṇāyai namaḥ | ha/ asitāyai namaḥ | kṣa/ anantāyai namaḥ | iti saṃpūjya- oṃ tadviprāso vipanyavo jāgṛvā oṃsaḥ samidhante | viṣṇoryat paramaṃ padam | viṣṇuryoniṃ kalpayatu tvaṣṭā rūpāṇi piṃṣatu || 5-14 || asiñcatu prajāpatirdhātā garbhaṃ dadhātu te | garbhaṃ dhehi sinīvāli garbhaṃ dhehi sarasvati || 5-15 || garbhaṃ te aśvinau devāvādhattāṃ puṣkarasrajau | iti mantreṇa nivṛttyādiṣoḍaśasvarakalā āvāhya prāṇapratiṣṭhādikaṃ kṛtvā pañcopacāraiḥ saṃpūjya pratyekaṃ pūjayet | p. 345) yathā- a/ nivṛtyai namaḥ | ā/ pratiṣṭhāyai namaḥ | i/ vidyāyai namaḥ | ī/ śāntyai namaḥ | u/ indhikāyai namaḥ | ū/ dīpikāyai namaḥ | ṛ/ recikāyai namaḥ | ṝ/ mocikāyai namaḥ | ḷ/ parāyai namaḥ | ḹ/ sūkṣmāyai namaḥ | e/ sūkṣmāmṛtāyai namaḥ | ai/ jñānāmṛtāyai namaḥ | o/ āpyāyinyai namaḥ | au/ vyāpinyai namaḥ | a/ vyomarūpāyai namaḥ | aḥ/ anantāyai namaḥ | iti saṃpūjya kalātmakaṃ tacchaṅkhasthaṃ jalaṃ kumbhe niḥkṣipet | tato'śvatthapanasacūtādipallavairindracallīveṣṭitaiḥ kalpavṛkṣadhiyā kumbhavaktraṃ pidhāya tasmin kumbhamukhe saphalākṣataṃ caṣakaṃ kalpavṛkṣaphaladhiyā sthāpayet | tataḥ kṣaumavastrayugmena kumbhaṃ saṃveṣṭya vedikāyā adhastāt pūrvādicaturdikṣu dvārasamīpe'ṣṭadalamaṇḍalāni kṛtvā teṣu śālipuñjān nidhāya tadupari pūrṇakalaśān saṃsthāpya teṣu pūrvādikrameṇa- dhruvadharāvāgīśavighneśān - āvahya pañcopacāraiḥ saṃpūjya tenaiva prakāreṇāgneyādikoṇeṣu kalaśān saṃsthāpya teṣu- amṛtadurjayasiddhārthamaṅgalān - āvāhya pūjayet | punaḥ pūrvādiṣvaṣṭadikṣu kalaśāntarāṇi saṃsthāpya teṣu- indrādilokapālān - abhyarcya tatpurataḥ- airāvatapuṇḍarīkavāmanakumudoñjanapuṣpadantasārvabhaumasu - pratīkākhyān - aṣṭadiggajānapi pūjayet | tataḥ pradhānakalaśe mūladevatārcanaṃ kuryāt | tatrādau mūlamantramuccārya- amukadevatāyā mūrtiṃ kalpayāmi namaḥ - iti gandhapuṣpādibhirmūrtiṃ parikalpyāvāhanaṃ kuryāt | tadyathā - trikhaṇḍāmudrāntaḥ puṣpaṃ nidhāya devatāṃ dhyātvā triḥ sakṛdvā mūlamantramuccārya- p. 346) bhagavatyamukadevate ihāgacchāgaccha - ityuktvā suṣumṇāmārgeṇa hṛdayāmbhojāt puṣpāñjalau devatāmānīya mūlamantramuccārya āvāhanamudrayā mūrtau sthāpayet | tataḥ saṃsthāpanamudrayā mūlānte- amukadevate iha tiṣṭha tiṣṭha - ityuktvā- deveśa bhaktisulabha sarvāvaraṇasaṃyutam || 5-16 || yāvat tvāṃ pūjayiṣyāmi tāvat tvaṃ susthiro bhava | iti saṃprārthya punarmūlamuccārya sannidhāpanamudrayā- amukadevate iha sannidhehīha sannidhehi - iti sannidhāpanaṃ kṛtvā pūrvavanmūlamantramuccārya- amukadevate iha sanniruddhā bhava 2 - iti sannirodhanamudrāṃ pradarśya saṃmukhīkaraṇamudrayā mūlānte- amukadevate saṃmukhīkṛtā bhava 2 - iti saṃmukhīkṛtya punarmūlamuccārya- amukadevate avaguṇṭhitā bhava 2 - ityavaguṇṭhanamudrayā'vaguṇṭhya devatāyā hṛdayādyaṅgeṣu ṣaḍaṅgamantrān vinyasya mūlamuccārya - amukadevate sakalīkṛtā bhava 2 - iti sakalīkṛtyāmṛtīkaraṇaṃ kuryāt | yathā - mūlamantreṇa dīpinīmantreṇa akārādikṣakārāntairmātṛkāvarṇaiśca tridhā tridhā dhenumudrayā'rghyodakenāmṛtavarṣaṇabuddhyā devatāmūrdhni siñcet | iyameva devatāśuddhirityucyate | dīpinīmantraśca- ai/ vada 2 vāgvādini ai/ klī/ klinne kledini kledaya mahākṣobhaṃ kuru 2 klī/ sau/ mokṣaṃ kuru 2 ho/ shau/ - iti | tato mūlamuccārya dhenumudrayaiva- amukadevate amṛtīkṛtā bhava 2 - ityamṛtīkṛtya mahāmudrāṃ badhvā devatāmastake paramāmṛtavarṣaṇadhiyā mūlamantramuccārya- amukadevate paramīkṛtā bhava - iti brūyāt | aśaktakṣetra? sarvatra mūlamantramuccārya- p. 347) āvāhitā bhava, sthāpitā bhava, sannihitā bhava, sanniruddhā bhava, saṃmukhīkṛtā bhava, avaguṇṭhitā bhava, sakalīkṛtā bhava, amṛtīkṛtā bhava, paramīkṛtā bhava - ityāvāhanādimudrāḥ pradarśayet | tataḥ prāṇaśaktinyāsaṃ kuryāt | asya prāṇapratiṣṭhāmantrasya brahmaviṣṇumaheśvarā ṛṣayaḥ ṛgyajuḥsāmāni cchandāṃsi prāṇaśaktirdevatā ā/ bījaṃ hrī/ śaktiḥ kro/ kīlakamamukadevatāprāṇapratiṣṭhāyāṃ viniyogaḥ | brahmaviṣṇumaheśvarebhya ṛṣibhyo namaḥ - śirasi | ṛgyajuḥsāmabhyaśchandobhyo namaḥ - mukhe | prāṇaśaktyai devatāyai namaḥ - hṛdi | ā/ bījāya namaḥ - guhye | hrī/ śaktaye namaḥ - pādayoḥ | kro/ kīlakāya namaḥ - nābhau | amukadevatāprāṇapratiṣṭhāyāṃ viniyogaḥ - iti sarvāṅge vyāpakam | oṃ ā/ hrī/ kro/ a/ ka/ kha/ ga/ gha/ ṅa/ ākāśavāyutejojalapṛthivyātmane ā/ aṅgaṣṭhābhyāṃ namaḥ | oṃ ā/ hrī/ kro/ i/ ca/ cha/ ja/ jha/ ña/ śabdasparśarūparasagandhātmane ī/ tarjanībhyāṃ svāhā | oṃ ā/ hrī/ kro/ u/ ṭa/ ṭha/ ḍa/ ḍha/ ṇa/ śrotratvakcakṣurjihvāghrāṇātmane ū/ madhyamābhyā vaṣaṭ | oṃ ā/ hrī/ kro/ e/ ta/ tha/ da/ dha/ na/ vākpāṇipādapāyūpasthātmane ai/ anāmikābhyāṃ hu/ | oṃ ā/ hrī/ kro/ o/ pa/ pha/ ba/ bha/ ma/ vacanādānagamanavisargānandātmane au/ kaniṣṭhikābhyāṃ vauṣaṭ | p. 348) oṃ ā/ hrī/ kro/ a/ ya/ ra/ la/ va/ śa/ ṣa/ sa/ ha/ la/ kṣa/ manobuddhyahaṅkārātmane a/ḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ | evaṃ hṛdayādiṣaḍaṅganyāsaṃ vidhāya- o/ namaḥ - nābheradhaḥ | hrī/ namaḥ - kaṇṭhādadhaḥ | kro/ namaḥ - śiraso'dho vyāpakaṃ vidhāya hṛtpadmasya pūrvādidaleṣu karṇikāyāṃ ca- la/ namaḥ, ra/ namaḥ, ha/ namaḥ, ṣa/ namaḥ, va/ namaḥ, ya/ namaḥ, sa/ namaḥ, śa/ namaḥ, kṣa/ namaḥ - iti krameṇa vinyasya dhyāyet | dhyānaṃ yathā- raktābdhipotāruṇapadmasaṃsyāṃ pāśāṅkuśāvikṣuśarāsabāṇān | śūlaṃ kapālaṃ dadhatīṃ karābjai raktāṃ trinetrāṃ praṇamāmi devīm || 5-17 || iti dhyātvā mṛgamudrayā puṣpādinā devatāyā hṛdayaṃ spṛṣṭvā prāṇapratiṣṭhāṃ kuryāt | tanmantro yathā- oṃ ā/ hrī/ kro/ ya/ ra/ la/ va/ śa/ ṣa/ sa/ ha/ saḥ sohaṃ mūlānte amukadevatāyāḥ prāṇā iha 2 sthitāḥ | evam- jīva iha 2 | evam- sarvendriyāṇi vāṅmanaścakṣuḥśrotraghrāṇaprāṇā ihāgatya sukhaṃ ciraṃ tiṣṭhantu svāhā | praṇavaṃ mūlamantraṃ vā tridhāraṃ japtvā devatāmūrtau mūlamantrasya ṛṣyādikaraṣaḍaṅganyāsān vidhāya svasvakalpoktamudrāḥ pradarśyopacārān samarpayet | p. 349) tatra prathamataḥ- devedamāsanaṃ ramyaṃ mayā tubhyaṃ prakalpitam || 5-18 || bhavaitasminniṣaṇṇa tvaṃ yāvat pūjāṃ karomyaham | ityuktvā mūlamantramuccārya- amukadevatāyai idamāsanaṃ namaḥ - iti devasya vāmabhāge āsanaṃ dadyād | tataḥ sāṅgāṃ sāvaraṇāṃ sāyudhāṃ devatāṃ pūjārthamāgatāṃ dhyātvā mūlānte- amukadevate svāgatam - iti tanmudrayā svāgataṃ parikīrtya- idaṃ śyāmākadūrvābjaviṣṇukrāntāsamanvitam || 5-19 || pādyaṃ gṛhāṇa deveśa tīrthatoyaiḥ prakalpitam | ityuktvā mūlānte- amukadevatāyai pādyaṃ namaḥ - iti pādyapātrasthajalena pādayoḥ pādyaṃ dadyāt | gandhapuṣpākṣatayavakuśāgratilasarṣapaiḥ || 5-20 || dūrvābhiśca samāyukta eṣo'rghaḥ pratigṛhyatām - ityuktvā mūlamuccārya- amukadevatāyai arghyaṃ svāhā - iti hastayoḥ śirasi cārghaṃ dadyāt | jātīlavaṅgakakvolakarpūrādisuvāsitam | gṛhāṇa devadeveśa etadācananīyakam - ityuktvā- mūlānte- amukadevatāyai idamācamanīyaṃ svadhā - iti vā mukhe ācamanīyaṃ tatpātrasthajalena dadyāt | ājyena madhunā dadhnā tvadarthaṃ parikalpitam || 5-21 || gṛhāṇa kāṃsyapātrasthaṃ madhuparkaṃ sureśvara - iti paṭhitvā mūlamantramuccārya- amukadevatāyai madhuparkaṃ svadhā - iti mukhe madhuparkaṃ dadyāt | tataḥ punarācamanīyapātrasthajalenācamanīyavat punarācamanīyaṃ datvā- p. 350) tilatailasamāyuktaṃ sugandhidravyanirmitam | udvartanamidaṃ deva gṛhāṇa tvaṃ prasīda me - iti ślokānte mūlamantramuccārya- amukadevatāyai tatsugandhitailasaṃyuktamudvartanaṃ namaḥ - ityudvartanaṃ nivedya- gavyaṃ kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ śarkarākṣaudrasaṃyutam | pañcāmṛtaṃ yadetacca tena tvāṃ snāpayāmyaham - iti paṭhitvā mūlamuccārya pañcāmṛtena- amukadevatāṃ snāpayāmi namaḥ - iti pṛthagyugapadeva vā saṃsnāpya- anyādiveditaṃ toyaṃ prakṛtisthaṃ suśītalam || 5-22 || sugandhidravyasaṃyuktaṃ snātārthaṃ pratigṛhyatām - ityuktvā mūlānte- amukadevatāyai snānaṃ namaḥ, amukadevatāṃ snāpayāmi namaḥ - iti vā śaṅkhodakena snānaṃ kārayet | śaive tu śaṅkhodakaniṣedhādarghodakenaiva snāpanam tato mūlānte- amukadevatāyai punarācamanīyaṃ svadhā - iti | va/ - iti vā punarācamanīyaṃ tatpātrasthajalena dadyāt | tattatpātrābhāve tu śaṅkhādijalenaiva pādyādi dadyāt | tataḥ- ime susūkṣme mṛdunī kīṭakośasamudbhave || 5-23 || kṛpayā devadeveśa paridhatsva suvāsasī - iti paṭhitvā mūlamuccārya- amukadevatāyai vastraṃ nivedayāmi namaḥ - iti kṣaumādivastrayugmaṃ divedya mūlānte- amukadevatāyai yajñopavītaṃ namaḥ - iti yajñopavītaṃ nivedya- sauvarṇābharaṇaṃ divyaṃ muktāratnopaśobhitam | ramaṇīyamidaṃ ? deva gṛhāṇa prītimāvaha? - iti paṭhitvā mūlamantrāte- p. 351) amukadevatāyai svarṇādighaṭitānyābharaṇāni nivedayāmi- ityābharaṇāni nivedya- kuraṅgamadakarpūrarocanādisamanvitam || 5-24 || gṛhāṇa malayotpannametat surabhicandanam - iti paṭhitvā- mūlamuccārya- amukadevatāyai gandhaṃ namaḥ - iti gandhaṃ nivedya- nānāvidhāni caitāni jalasthalaruhāṇi ca | sugandhīni supuṣpāṇi gṛhāṇa jagadīśvara - ityuktvā- mūlamantrānte- amukadevatāyai puṣpāṇi vauṣaṭ - iti | namaḥ - iti vā puṣpāṇi nivedayet | strīdaivate tu devetyādau devītyādi paṭhanīyam | tataḥ pūjāṃ kuryāt | yathā - mūlamantramuccārya- śrīpādukāṃ pūjayāmi namaḥ - iti puṣpāñjalinā trivāramabhyarcya mūlamantrapuṭitairmātṛkāvarṇairdevatāyāstattatsthāneṣu saṃpūjya parivārārcanārthamājñāmādāyāvaraṇapūjāṃ kuryāt | yathā- tuṣārasphaṭikaśyāmanīlakṛṣṇāruṇārciṣaḥ || 5-25 || varadābhayadhāriṇyaḥ pradhānatanavaḥ striyaḥ | agnīśāsuravāyavyamadhyadikṣu kramāt sthitāḥ || 5-26 || ityaṅgadevatā dhyātvā agnīśāsuravāyavyakoṇeṣvagnerdikṣu ca krameṇāṅgadevatāḥ pūjayet | tato vāyavye purata īśāne ca gurvoghatrayaṃ ca saṃpūjya vāyavyādīśānaparyantam- oṃ śrīgurubhyo namaḥ | oṃ śrīparamagurubhyo namaḥ | oṃ śrīparāparagurubhyo namaḥ | oṃ śrīparameṣṭhigurubhyo namaḥ | iti gurupaṅktīḥ pūjayet | p. 352) tripurādiviṣaye tu- ai/ hrī/ śrīgurubhyo namaḥ | gurupādukābhyo namaḥ - ityevaṃ pūjayet | tataḥ svakalpoktaparivāradevatāḥ saṃpūjya pūrvādiṣu indrādidaśalokapālān pūjayet | yathā- la/ indrāya namaḥ | ra/ agnaye namaḥ | ma/ yamāya namaḥ | kṣa/ nair-ṛtāya namaḥ | va/ varuṇāya namaḥ | ya/ vāyave namaḥ | sa/ kuverāya namaḥ | ha/ īśānāya namaḥ | ā/ brahmaṇe namaḥ | a/ anantāya namaḥ | iti saṃpūjya vajrādidaśaśastrāṇi pūjayet | tadyathā- va/ vajrāya namaḥ | śa/ śaktaye namaḥ | da/ daṇḍāya namaḥ | kha/ khaḍgāya namaḥ | pa/ pāśāya namaḥ | a/ aṅkuśāya namaḥ | ga/ gadāyai namaḥ | śa/ śūlāya namaḥ | pa/ padmāya namaḥ - ūrdhvam | ca/ cakrāya namaḥ - adhaḥ | iti gandhapuṣpādibhiḥ saṃpūjya punarmūlamantramuccārya- sāṅgāyai savāhanāyai sālaṅkārāyai sāyudhāyai saparivārāyai śrī - amukadevatāyai śrīpādukāṃ pūjayāmi namaḥ - iti triḥ sakṛdvā saṃpūjya mūlamantramuccārya tattvamudrayā- amukadevatāṃ tarpayāmi namaḥ - iti trivāraṃ tarpayet | tato dhūpapātrāgnau dhūpaṃ nidhāyāstramantreṇa saṃprokṣya- namaḥ - iti gandhapuṣpākṣataiḥ saṃpūjya mūlamantreṇābhimantrya dhenumudrayā'mṛtīkṛtya- p. 353) oṃ jayadhvanimantramātaḥ svāhā - iti mantreṇāstreṇa vādyaghaṇṭāṃ saṃpūjya vāmahastena tāṃ vādayan- vanaspatirasodbhūto gandhāḍhyasumanoharaḥ | āghreyaḥ sarvadevānāṃ dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām - iti paṭhitvā- mūlamantrānte- amukadevatāyai dhūpaṃ nivedayāmi - iti nīcairdhūpaṃ nivedya devasya vāmabhāge purato vā sthāpayet | tato dīpapātre dīpaṃ prajvālya dhūpavat saṃskṛtya ghaṇṭāṃ vādayan- suprakāśo mahādīpaḥ sarvatra timirāpahaḥ || 5-27 || savāhyābhyantaraṃ jyotirdīpo'yaṃ pratigṛhyatām - iti paṭhitvā mūlānte- amukadevatāyai dīpaṃ nivedayāmi - iti dīpaṃ nivedya devasya dṛṣṭiparyantamuttolya paribhrāmya ghṛtayuktaṃ ceddakṣiṇe tailayuktaṃ cedvāme sitā vartiśceddakṣiṇe raktā vartiścedvāme dīpaṃ sthāpayet | puratastu na niyamaḥ | tato devatāyāḥ purataḥ sāmānyārghajalena bhūmiṃ saṃprokṣya caturasramaṇḍalaṃ kṛtvā tatra svarṇādinirmitaṃ sādhāraṃ naivedyapātraṃ saṃsthāpya tasmin pātre yathoktaṃ yathāsambhavaṃ vā naivedyaṃ vidhāyāstramantreṇa saṃprokṣya cakramudrayā saṃrakṣya- ya/ - iti vāyubījena saṃśodhya- ra/ - iti vahnibījena saṃdahya dakṣakarāgreṇa spṛṣṭvā- va/ - iti varuṇabījamuccaran dhenumudrayā'mṛtīkṛya mūlamantreṇāṣṭadhā karābhyāmabhimantrya dhenumudrāṃ pradarśya- namaḥ - iti gandhapuṣpādibhirabhyarcya mūlamantreṇa puṣpāñjalitrayaṃ devatāyai datvā- naivedyaṃ ṣaḍrasopetaṃ caturvidhamidaṃ tava | sthāpitaṃ purato bhaktyā gṛhāṇa tuṣṭimāvaha || 5-28 || hemapātrasthitaṃ divyaṃ paramānnaṃ susaṃskṛtam | pañcaṣaḍrasasaṃyuktaṃ gṛhāṇa mama siddhaye- p. 354) iti paṭhitvā naivedyapātraṃ karābhyāṃ spṛṣṭvā mūlamantramuccārya- amukadevatāyai idaṃ yathāsambhavaṃ nivedayāmi namaḥ svāhā- iti dakṣiṇahastena jalamādāya naivedyaṃ samarpayet | tato devasya dakṣiṇahaste- oṃ amṛtopastaraṇamasi svāhā - iti jalaṃ datvā vāmahastena vikacotpalanibhāṃ grāsamudrāṃ pradarśya dakṣiṇahastenoktamudrābhiḥ- oṃ prāṇāya svāhā, oṃ apānāya svāhā, oṃ udānāya svāhā, oṃ vyānāya svāhā, oṃ samānāya svāhā- iti pañcaprāṇāhutīrhutvā pātrāntare jalaṃ nidhāya dhenumudrayā'mṛtīkṛtya- namaste devadeveśa sarvatṛptikaraṃ varam || 5-29 || anyāniveditaṃ śuddhaṃ prakṛtisthaṃ suśītalam | paramānandasaṃpūrṇaṃ gṛhāṇa jalamuttamam - ityuktvā devatāyā vāmabhāge jalapātraṃ niveśya mūlena puṣpāñjaliṃ datvā'stramantreṇa digbandhanaṃ vidhāya devatāyāḥ parito yavanikāṃ kṛtvā- amṛtātmakanaivedyaṃ namaḥ - ityuccārya dhenumudrāṃ pradarśya bhuñjānāṃ devatāṃ smṛtvā'ṣṭottaraśataṃ daśadhā vā mūlamantraṃ prajapya- oṃ amṛtāpidhānamasi svāhā - iti jalaṃ dadyāt | tato dakṣiṇe sthaṇḍilaṃ kṛtvā vakṣyamāṇaprakāreṇāgniṃ saṃsthāpya tasminnagnau devatāmāvāhya pādyādibhirgandhapuṣpādibhiśca saṃpūjya ghṛtayuktena pāyasena vaiśvadevākhyaṃ homaṃ kuryāt | tatra prathamaṃ sapraṇavābhirvyāhṛtibhirhutvā mūlamantreṇa pañcaviṃśatyāhutīrdadyāt | punarvyāhṛtibhirhutvā pañcopacārairdevatāṃ saṃpūjya pīṭhamūrtau tāṃ saṃyojya vahniṃ visṛjet | tataḥ śiṣṭena pāyasena- oṃ amukadevatāyāḥ pārṣadebhya eṣa valirnamaḥ - iti pārṣadebhyo gandhapuṣpākṣatasahitaṃ valiṃ visṛjet | tato yavanikāmudghāṭya devena yatheṣṭaṃ bhuktaṃ naivedyaṃ sambhāvya naivedyapātraṃ nair-ṛteyadiśi saṃsthāpya naivedyasthānamastramantreṇa gomayādbhiḥ saṃśodhya devocchiṣṭaṃ kiṃcit samādāya- p. 355) oṃ nirmālyabhojine namaḥ - ityaiśānyāṃ diśi kṣipet | tato hastau prakṣālya tāmbūlamādāya purataḥ saṃsthāpya- elālavaṅgakhadiracūrṇapūgādisaṃyutam || 5-30 || tāmbalaṃ devadeveśa gṛhāṇa tvaṃ prasīda me - iti paṭhitvā- mūlānte- amukadevatāyai idaṃ tāmbūlaṃ nivedayāmi svāhā - iti nivedya mūlena gandhapuṣpādibhistrivāraṃ pūjayet | tato darpaṇaṃ pradarśya chatracāmarādikaṃ nivedya śaktiviṣaye tu svakalpoktamantreṇa devatāyai māṣabhaktādibaliṃ datvā āgneyādiṣu pūrvadakṣiṇottarapaścimabhāgeṣu vā yathākramaṃ gaṇeśavaṭukakṣetrapālayoginībhyo baliṃ dadyāt | tatra kramastu- maṇḍalāni kṛtvā balipātrāṇi saṃsthāpya- ga/ gaṇeśāya balimūrtaye namaḥ - ityādimantreṇa valiṃ saṃpūjya- gā/ gaṇeśāya namaḥ | vā/ vaṭukāya namaḥ | kṣā/ kṣetrapālāya namaḥ | yā/ yoginībhyo namaḥ | iti mantrairgandhapuṣpādibhistānabhyarcya- gā/ gī/ gū/ gaṇapataye vara varada sarvajanaṃ me vaśamānaya valiṃ gṛhṇa 2 svāhā - eṣa valirgaṇapataye namaḥ- iti gaṇeśāya valiṃ datvā- ehyehi devīputra vaṭukanātha kapilajaṭābhāra bhāsura trinetra jvālāmukha sarvavighnān nāśaya sarvopacārasahitaṃ valiṃ gṛhṇa 2 svāhā - eṣa valiṃ vaṭukāya namaḥ - iti vaṭukāya valiṃ datvā- kṣāṃ kṣī/ kṣū/ kṣai/ kṣau/ kṣaḥ kṣetrapālāya dhūpadīpādisahitaṃ valiṃ gṛṇa 2 svāhā - eṣa valiḥ kṣetrapālāya namaḥ - iti kṣetrapālāya valiṃ datvā - yā/ yoginibhyāḥ? namaḥ? p. 356) ūrdhvaṃ brahmāṇḍato vā divi gaganatale bhūtale niṣkale vā pātāle vā'nale vā salilapavanayoryatra tatra sthitā vā | kṣetre pīṭhopapīṭhādiṣu ca kṛtapadāḥ puṣpadhūpādikena prītā devyaḥ sadānaḥ śubhavidhi valinā pāntu vīrendravandyāḥ || 5-31 || eṣa valiryoginibhyo namaḥ - iti yoginībhyo valiṃ dadyāt | vaiṣṇavādau tu bhūtavalimātram | tato bhūtavaliṃ dadyāt | tadyathā- īśāne maṇḍalaṃ kṛtvā annavyañjanapuṣpākṣatajalādiyuktaṃ sādhāraṃ valipātraṃ saṃsthāpya tatra- oṃ sarvebhyo bhūtebhyo namaḥ - iti gandhapuṣpādibhiḥ saṃpūjya- ye raudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ | yoginyo'pyugrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye || 5-32 || bhūcarāḥ khecarāścaiva ye tiṣṭhantyantarikṣagāḥ | sarve te prītamanaso bhūtvā gṛhṇantvimaṃ valim || 5-33 || iti paṭhitvā vāmahastena tatpātre jaladhārāṃ samarpya- oṃ sarvebhyo bhūtebhya eṣo'nnavalirnamaḥ - iti dakṣahastenotsṛjet | tataḥ puṣpāñjalimādāya prārthayet | bhūtāni yanīha vasanti bhūtale valiṃ gṛhītvā vidhivat prayuktām | santoṣamāsādya vrajantu sarve kṣamantu tānyatra namo'stu tebhyaḥ || 5-34 || iti saṃprārthya puṣpāñjaliṃ datvā natvā ca- bhūtāni yathāsukhaṃ viharantu - iti nārācamudrayā visṛjet | tato mūlamaṣṭottarasahasraṃ prajapya- guhyātiguhyagoptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam | p. 357) siddhirbhavatu me deva tvatprasādājjagatpate- iti japaṃ nivedya yathāśakti stutvā praṇamya āsanādutthāya triḥ parikramya sāṣṭāṅgaṃ praṇamet | tata īśānasthe pūrvasañcitavikirapuñjeṣu suvarṇagarbhāṃ vastraveṣṭitāṃ jalapūritāṃ varddhanīṃ saṃsthāpya- siṃhasthāṃ khaḍgakheṭakadhāriṇīṃ ghorarūpāṃ paścimāsyām - astradevatāṃ dhyātvā tasyāmāvāhya- phaṭ astradevatāyai namaḥ - iti mantreṇa pañcopacāraiścalāsanenaiva saṃpūjya tāṃ karkarīmādāya- amukadevatājñayā indrāmukadevayajanaṃ rakṣa - ityādisakalalokapālān bhāvayan nālādvāridhārāṃ vimocya maṇḍapābhyantaraṃ pradakṣiṇīkṛtya- phaṭ - ityastramantramuccārya yathāsthānaṃ niveśayet | tataḥ sthirāsano bhūtvā gandhādyairupacāraiḥ pūrvavat saṃpūjya praṇamet | tata ācāryaḥ svīyakuṇḍe pūrveśānamadhyasthe vidhivadagnisaṃskāraṃ kuryāt | tatrādau kuṇḍasthānamāgatyāsane upaviśya tattvatrayeṇācamya kuśatrayatilajalānyādāya saṃkalpaṃ kuryāt | tadyathaḥ- oṃ adya - ityādideśakālau saṃkīrtya- amukagotro'mukadevaśarmā'mukagotrāmukaśarmakarttṛkāmuka-devatāmukamantradīkṣākarmāṅgabhūtahomakarmāhaṃ kariṣye - iti saṃkalpya pūrvoktamantreṇa sūryārghaṃ datvā sāmānyārghaṃ saṃsthāpya kuṇḍasya vīkṣaṇādyaṣṭādaśasaṃskārān kuryāt | tadyathā- mūlamantramuccaran kuṇḍaṃ paśyediti vīkṣaṇam | phaṭ - ityastramantreṇa prokṣaṇam | tenaiva mantreṇa darbhaistridhā tāḍanam | hu/ - iti kavacamantreṇā bhyukṣaṇam | phaṭ - ityastramantreṇāṅgulamānena khananam | tenaiva mantreṇāṅguṣṭhānāmikābhyāṃ mṛttikoddharaṇam | p. 358) namaḥ - iti hṛnmantreṇa punarmṛttikābhiḥ pūraṇam | astramantreṇa samīkaraṇam | hu/ - iti jalena secanam | phaṭ - iti kuṭṭanam | taccakāṣṭhādinā hastenaiva vā dṛḍhīkaraṇam | tataḥ- hu/ - iti mantreṇa kuśamuṣṭinā kuṇḍe mṛdaṃ mārjayediti mārjanam | tenaiva mantreṇa gomayenopalayediti lepanam | tatrastenaiva mantreṇa kuṇḍamadhye somasūryāgnikalāścintayediti kalārūpakalpanam | hu/ - iti kavacamantramuccaran sūtratrayeṇa kuṇḍamekhalāstrivāraṃ veṣṭayediti trisūtrīkaraṇam | oṃ amukakuṇḍāya namaḥ - iti mantreṇa kuṇḍaṃ pūjayedityarcanam | kuṇḍārcanānantaram- oṃ amukakuṇḍanābhaye namaḥ - oṃ amukakuṇḍamekhalābhyo namaḥ- iti pūjayet | astramantreṇa kuṇḍaṃ vajravaddṛḍhaṃ cintayediti vajrīkaraṇam | kuṇḍamadhye pūrvāgraṃ kuśaṃ nidhāya taduparyuttarāgraṃ kuśaṃ nidhāyopari viṣṭaraṃ nyasya tadupari puṣpaṃ datvā- namaḥ - iti hṛnmantreṇa pūjayediti catuṣpathīkaraṇam | astramantrābhimantritānacchinnāgrān kuśān mekhalāsu kavacamantramuccarannāstrareditya kṣapāṭanam | ityaṣṭādaśasaṃskārān kuryāt | aṣṭādaśasaṃskārakaraṇāśaktastu pūrvoktavīkṣaṇādisaṃskāracatuṣṭayameva kuryāt | vāmamārge tu saṃskāracatuṣṭayameva kuryāt | tataḥ kuṇḍamadhye darbhamūlena sruvamūlena vā- namaḥ - ityuccaran prāgagrāstisro rekhā udagagrāstisro rekhā likhet | tatra prāgagrā rekhā dakṣiṇopakramā udagapavargā udagagrāśca paścimopakramāḥ prāgapavargā iti likhanakramaḥ | atha vā trikoṇagarbhaṃ vṛttaveṣṭitaṃ ṣaṭkoṇaṃ likhediti (śāradāyām) uktam | uktarekhāṣaṭkaṃ tādṛśaṣaṭkoṇaṃ ca likhediti (merutantre) proktam | p. 359) trikoṇamadhye lajjābījaṃ praṇavaṃ ca likhedityapi kvaciduktam | tataḥ- prāgagrarekhāsu- udagrarekhāsu- oṃ mukundāya namaḥ | oṃ brahmaṇe namaḥ | oṃ īśānāya namaḥ | oṃ vaivastāya namaḥ | oṃ purandarāya namaḥ | oṃ indave namaḥ | iti likhanakrameṇaiva gandhapuṣpādibhiḥ pūjayet | tato mūlamuccārya- amukadevatākuṇḍāya namaḥ - iti pūjayet | śrīvidyāviṣaye tu- ai/ hrī/ śrī/ ai/ klī/ sau/ḥ mukundāya namaḥ - ityādikrameṇaiva pūjayet | tataḥ praṇavamuccaran sāmānyārghajalenābhyukṣya yogapīṭhadevatāḥ pūjayet | tadyathā - kuṇḍamadhye ghaṭasthāpanoktakrameṇa- oṃ ādhāraśaktaye namaḥ - ityādi- oṃ ratnasiṃhāsanāya namaḥ - ityantaṃ sampūjya agnyādikoṇeṣu dharmādīnabhyarcya pūrvādidikṣu adharmādīn pūjayet | tato'ṣṭadalakamalaṃ vicintya- oṃ anantāya namaḥ - ityādi- hrī/ jñānātmane namaḥ - ityantaṃ saṃpūjya- pūrvādikeśareṣu- oṃ jayāyai namaḥ | oṃ vijayāyai namaḥ | oṃ ajitāyai namaḥ | oṃ aparājitāyai namaḥ | oṃ nityāyai namaḥ | oṃ vilāsinyai namaḥ | oṃ dogdhryai namaḥ | oṃ aghorāyai namaḥ | madhye- oṃ maṅgalāyai namaḥ - iti pīṭhaśaktīḥ pūjayet | p. 360) vaiṣṇave tu- oṃ vibhūtyai namaḥ | oṃ unnatyai namaḥ | oṃ kāntyai namaḥ | oṃ sṛṣṭyai namaḥ | oṃ kīrtyai namaḥ | oṃ sannatyai namaḥ | oṃ puṣṭyai namaḥ | oṃ utkṛṣṭyai namaḥ | oṃ ṛddhyai namaḥ | iti pīṭhaśaktīḥ pūjayet tataḥ- hrī/ vāgīśvarīvāgīśvarayoryogapīṭhātmane namaḥ - iti pīṭhamantreṇa pīṭhaṃ pūjayet | hrī/ sarvaśaktikamalāsanāya namaḥ - iti mantreṇa vā pūjayet | vaiṣṇave tu- śrīlakṣmīnārāyaṇayoryogapīṭhātmane namaḥ - iti pūjayet | tataḥ- vāgīśvarīmṛtusnātāṃ nīlendīvarasannibhām || 5-35 || vāgīśvareṇa saṃyuktām .................... iti dhyātvā- śrīvidyāyāṃ tu- kāmeśvarīṃ kuṇḍamadhye sakāmāmṛtusaṃyutām - iti dhyātvā- vaiṣṇave tu- lakṣmīmṛtumatīṃ tatra prabhornārāyaṇasya ca | grāmyadharmeṇa saṃyuktām ............ iti dhyātvā tatrāvāhya āvāhanādimudrāḥ pradarśya- hrī/ vāgīśvarīvāgīśvarābhyāṃ namaḥ | śrīvidyāpakṣe tu- klī/ kāmeśvarīkāmeśvarābhyāṃ namaḥ | vaiṣṇave tu- śrī/ lakṣmīnārāyaṇābhyāṃ namaḥ - iti mantreṇa pañcopacāraiḥ pūjayet | p. 361) evaṃ saure'pi- atha vā śaivaśāktādau- kāmonmattaṃ śivamṛtumatīṃ bhuvaneśvarīm - dhyātvā- hrī/ bhuvaneśvarīśivābhyāṃ namaḥ - iti mantreṇa pūjayet | tataḥ sūryakāntādisambhūtamaraṇisambhavaṃ vā śrotriyagehajaṃ vā vahniṃ svarṇapātrādyanyatamapātre nidhāya pātrāntareṇācchādya samānīya- phaṭ - ityastramantreṇāgniṃ svadakṣiṇe samādhāya- hu/ - iti kavacamantreṇācchādya tasmāt kravyādāṃśamādāya- hu/ phaṭ - iti nair-ṛtye kṣipet | tato'vaśiṣṭamagniṃ devāṃśaṃ vicintya mūlamantreṇa purataḥ saṃsthāpya kuṇḍasaṃskāroktakrameṇa vīkṣaṇādibhiścaturbhiḥ saṃskṛtya audaryavaindevāgnibhyāṃ bhaumasya vahniraikyaṃ bhāvayet | vaindavo bhrūmadhyastho vahniḥ | tataḥ- ra/ vahnicaitanyaṃ kalpayāmi - iti | hu/ ra/ caitanyaṃ te namaḥ - iti mantreṇa vā pāvakacaitanyaṃ saṃyojya praṇaveṇāṣṭottaraśataṃ daśadhā vā'bhimantrya dhenumudrayā'mṛtīkṛtya- phaṭ - iti saṃrakṣya- hu/ - ityavaguṇṭhya gandhapuṣpādibhiḥ pūjayet | ra/ vahnimūrtaye namaḥ - ityabhyarcya kuṇḍasyopari prādakṣiṇyena triḥ paribhrāmya jānuspṛṣṭamahītalaḥ praṇavoccāraṇapūrvakamātmano'bhimukhaṃ śivabījadhiyā devyā yonau niḥkṣipet | śivabījadhiyā śaivaśāktādau vaiṣṇavādau tu viṣṇvādibījadhiyeti bodhyam | tataḥ- hrī/ vāgīśvarīvāgīśvarābhyāmācamanīyaṃ namaḥ - ityācamanīyaṃ datvā- vahnirūpāṃ devatām - devyā garbhe dhṛtāṃ dhyātvā garbharakṣārthaṃ darbhakaṅkaṇaṃ datvā- citpiṅgala - hana 2 daha 2 paca 2 sarvājñā jñāpaya svāhā- iti mantreṇa jvālinīmudrayā vahniṃ prajvālayet | (rudrayāmale tu)- p. 362) hrī/ hrī/ jvala 2 prajvala 2 hu/ phaṭ svāhā - iti mantreṇāgniprajvālanamuktam | tataḥ kṛtāñjaliḥ- oṃ agniṃ prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutāśanam || 5-36 || suvarṇavarṇamamalaṃ samiddhaṃ viśvatomukham - ityanena vahnimupatiṣṭhet | tataḥ prādeśamātrāṃ mūlāgrayorghṛtasaṃplutāṃ samidhaṃ vahnau tūṣṇīṃ hutvā pūjāprakaraṇoktakrameṇa gaṇeśādivandanadig-bandhanabhūtaśuddhiprāṇāyāmamātṛkānyāsamūlanyāsān vidhāya svadehe vahnijihvānyāsaṃ kuryāt | tatra sāttvikīnāṃ jihvānāṃ nyāsaḥ | yathā- sprū/ hiraṇyāyai namaḥ - liṅge | ṣprū/ gaganāyai namaḥ - pāyau | śprū/ raktāyai namaḥ - mūrdhni | vprū/ kṛṣṇāyai namaḥ - vaktre | lprū/ suprabhbhāyai namaḥ - ghrāṇe | rprū/ bahurūpāyai namaḥ - netre | yprū/ atiriktāyai namaḥ - sarvāṅge | etāḥ sāttvikyo jihvāḥ sātvikakarmasu | kāmyādau tu- padmarāgā suvarṇā bhadralohitā lohitā śvetā dhūminī karālikā - iti rājasyo jihvā nyasanīyāḥ | krūrakarmaṇi- viśvamūrtiḥ sphaliṅginī dhūmravarṇā lohitā karālā kālī - iti tāmasyo jihvā nyasanīyāḥ | bījāni tu pūrvoktānyeva | tatastānyeva bījānyādau datvā teṣveva sthāneṣu- amarttyapitṛgandharvayakṣanāgapiśācarākṣasān - saptajihvādhiṣṭātṝn devānapi krameṇa nyaset | sprū/ amarttyāya namaḥ - ityādi | tata ṛṣyādinyāsaṃ kuryāt | yathā- agnimantrasya bṛgū ṝṣirgāyatrī chando'gnirdevatā ra/ bījaṃ svāhā śaktiragniyajane viniyogaḥ | p. 363) bhṛgave ṛṣaye namaḥ - śirasi | gāyatrīchandase namaḥ - mukhe | agnaye devatāyai namaḥ - hṛdaye | ra/ bījāya namaḥ - guhye | svāhāyaiśaktaye namaḥ - pādayoḥ | agniyajane viniyogaḥ- iti baddhāñjaliḥ | tataḥ karanyāsaḥ | oṃ sahasrārciṣi aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ | oṃ svastipūrṇāyatarjanībhyāṃ namaḥ svāhā | oṃ utiṣṭhapuruṣāya madhyamābhyāṃ vaṣaṭ | oṃ dhūmavyāpine anāmikābhyāṃ hu/ | oṃ saptajihvāya kaniṣṭhikābhyāṃ vauṣaṭ | oṃ dhanurdharāya karatalapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ | evaṃ hṛdayādyaṣṭanyāsaḥ | tato mūrttinyāsaṃ kuryāt | tadyathā- oṃ agnaye jātavedase namaḥ - mūrdhni | oṃ agnaye sptajihvāya namaḥ - dakṣāṃśe | oṃ agnaye havyavāhanāya namaḥ - dakṣapārśve | oṃ agnaye aśvodarajāya namaḥ - dakṣakaṭau | oṃ agnaye vaiśvānarāya namaḥ - liṅge | oṃ agnaye kaumāratejase namaḥ - vāmakadyām | oṃ agnaye viśvamukhāya namaḥ - vāmapārśve | oṃ agnaye devamukhāya namaḥ - vāmāṃśe | iti mūrttinyāsaḥ | tataḥ pīṭhanyāsaṃ kuryāt | tadyathā - ādhāraśaktyādivahnimaṇḍalāntamuktasthāneṣu vinyasya hṛtpadmasya pūrvādikeśareṣu- oṃ pītāyai namaḥ, oṃ śvetāyai namaḥ, oṃ aruṇāyai namaḥ, oṃ kṛṣṇāyai namaḥ, p. 364) oṃ dhūmrāyai namaḥ, oṃ tīvrāyai namaḥ, oṃ sphuliṅginyai namaḥ, oṃ rucirāyai namaḥ, oṃ jvālinyai namaḥ - madhye iti vahnernava śaktīḥ pīṭhe vinyasya tatraiva- ra/ vahneryogapīṭhāya namaḥ - iti pīṭhanyāsaṃ vidhāya vahniṃ dhyāyet | dhyānaṃ yathā | iṣṭaṃ śaktiṃ svastikābhītimuccai- rdīrghairdorbhirdhārayantaṃ yavābham | hemākalpaṃ padmasaṃsthaṃ trinetraṃ dhyāyedvahniṃ baddhamauliṃ jaṭābhiḥ - idaṃ (śārado-)ktadhyānam | (rudrayāmalo-)ktadhyānam | yathā- bandhūkapuṣpasaṅkāśaṃ sutaptakanakaprabham | padmasthaṃ yajamānārthaṃ vadanadvayaśobhitam || 5-37 || saptacchandomayaṃ devaṃ vimānoparisaṃsthitam | tridhā grīvaṃ tripādābjaṃ havyakavyavināśanam || 5-38 || brahmādhvaryūdgātṛhotṛcatuḥśṛṅgavirājitam | pañcarātraṃ pāśupataṃ kāpilaṃ ca mahāmatam || 5-39 || bauddhaṃ vedikāmityetat ṣaṭpiṅgalavilocanam | vedārthaṃ ca catuḥśrotraṃ śrautaśāstramayadhvanim || 5-40 || sapāṭalajaṭābaddhamaulikoṭīrabhāsvaram | hemālaṅkārasaṃyuktaṃ hemakuṇḍalamaṇḍitam || 5-41 || raktāmbhoruhamadhyasthaṃ svastikāsanasaṃsthitam | pṛṣṭhadeśasamālambi tārttīyacaraṇāmbujam || 5-42 || p. 365) mahāśabdāyamānaṃ ca rājamānaṃ svatejasā | śaktiṃ vajraṃ sruksruvaṃ ca caturbhirdakṣabāhubhiḥ || 5-43 || tomalaṃ tālavṛntaṃ ca sauvarṇaṃ ghṛtapātrakam | vāmaistribhirbāhubhiśca dadhānaṃ raktavāsasam || 5-44 || hiraṇyā kanakā raktā kṛṣṇā dakṣānane sthitā | suprabhā cātiraktā ca bahuraktā ca jihvikā || 5-45 || imā rasajñāstadvāmavadane nityamāsthitāḥ | etābhiḥ saptajihvābhirupetaṃ pāṭitānanam || 5-46 || iti dhyātvā vahnidevatātmakamātmānaṃ vicintya mānasairupacārairabhyarcya- ra/ ātmamūrtaye vahnaye namaḥ - iti mantreṇa naivedyarahitairgandhādibhirvāhyopacārairapyātmānaṃ saṃpūjya sāmānyārghajalena mekhalāḥ pariṣiñcya garbhaśūnyairdarbhairagraiḥ paristaraṇaṃ kuryāt- paristaraṇaṃ ca | ekamekhalakuṇḍe mekhalāyā adhastāt dvimekhale kuṇḍe dvitīyamekhalopari trimekhalākuṇḍe madhyamekhalāyāṃ kuryāt | tatkramaśca- dakṣiṇottarayoḥ pūrvāgraiḥ pūrvapaścimayoruttarāgrairdabhairmūlabhāgānagrabhāgairācchādayan paristarediti | tataḥ prācīṃ vihāya dakṣiṇottarapaścimeṣu palāśādivṛkṣasambhavān hastamātrān saviṣṭārān paridhīn niḥkṣipya teṣu pradakṣiṇyena - oṃ brahmaṇe namaḥ | oṃviṣṇave namaḥ | oṃ rudrāya naḥ | iti pūjayet | tato mekhalāsu - oṃ vāmāyai namaḥ | oṃ jyeṣṭhāyai namaḥ | oṃ raudryai namaḥ | oṃ ambikāyai namaḥ - iti pūrvādiprādakṣiṇyena saṃpūjya - ra/ vahnaye āsanaṃ kalpayāmi namaḥ - iti āsanaṃ datvā kuṇḍamadhye p. 366) sacaturdvāraṃ caturasratrayāvṛtamaṣṭadalakamalaṃ vicintya prāglikhitapīṭhapūjākrameṇādhāraśaktyādivahnimaṇḍalāntaṃ maṇḍūkādijñānātmāntaṃ vā saṃpūjya vahnyāsanapadmasya pūrvādidalamūleṣu madhye ca pūrvoktanavaśaktīrabhyarcya- ra/ vahneryogapīṭhātmane namaḥ - iti | sarvaśaktikamalāsanāya namaḥ - iti mantreṇa vā pīṭhaṃ saṃpūjya mūlamantrānte- ra/ vahnermurttiṃ kalpayāmi namaḥ - iti mūrtiṃ parikalpya punarvahni dhyātvā- oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā bhagavannagne ihāgacchāgaccha- oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā - ityāvāhayet | ādyantayormūlamantroccāraṇaṃ ca pūrvoktapramāṇasiddham | tataḥ- ra/ āvāhito bhava, saṃsthāpito bhava - ityādikrameṇāvāhanādimudrāḥ pradarśya prāṇapratiṣṭhāṃ kuryāt | yathā- oṃ ā/ hnī/ kro/ ya/ ra/ la/ va/ śa/ ṣa/ sa/ ha/ ha/saḥ so'haṃ ra/ vahneḥ prāṇā iha 2 sthitāḥ | evam- jīva iha 2 sthitaḥ | evam- sarvendriyāṇi vāṅmanaścakṣuḥśrotraghrāṇaprāṇā ihāgatya sukhaṃ ciraṃ tiṣṭhantu svāhā | evaṃ prāṇapratiṣṭhāṃ vidhāya- oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā - idaṃ pādyaṃ vahnaye namaḥ - ityādikrameṇa pādyārghācamana-nnā?nagandhapuṣpadhūpadīpanaivedyatāmbūlāni nivedya- p. 367) oṃ vaiśvānara jātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā - śrīpādukāṃ pūjayāmi namaḥ - iti puṣpāñjalinā vāratrayamabhyarcya āvaraṇārcanaṃ kuryāt | tadyathā- ṣaṭkoṇeṣu madhye ca īśānādikrameṇa hiraṇyādisaptajihvāḥ pūjayet | yathā- sprū/ hiraṇyāyai namaḥ | ṣprū/ gaganāyai namaḥ | śprū/ raktāyai namaḥ | vprū/ kṛṣṇāyai namaḥ | lprū/ suprabhāyai namaḥ | rprū/ bahurūpāyai namaḥ | yprū/ atiriktāyai namaḥ | vaiṣṇave tu- prabhā dīptiḥ prakāśā marīcistāpinī karālā lelihānā - ceti sapta jihvāḥ pūjyāḥ | tataḥ keśareṣvaṅgadevatāḥ pūjayet | yathā- oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya namaḥ - āgneye | oṃ svastipūrṇāya śirase svāhā - īśāne | oṃ uttiṣṭhapuruṣāya śikhāyai vaṣaṭ - nair-ṛtye | oṃ dhūmavyāpine kavacāya hu/ - vāyavye | oṃ saptajihvāya netratrayāya vauṣaṭ - madhye | vaiṣṇavādau tu netrābhyāmiti jñeyam | caturdikṣu- oṃ dhanurdharāyāstrāya phaṭ - iti saṃpūjya- pūrvādidaleṣu- oṃ agnaye jātavedase namaḥ | oṃ agnaye saptajihvāya namaḥ | oṃ agnaye havyavāhanāya namaḥ | oṃ agnaye aśvodarajāya namaḥ | oṃ agnaye vaiśvānarāya namaḥ | oṃ agnaye kaumāratejase namaḥ | oṃ agnaye viśvamukhāya namaḥ | oṃ agnaye devamukhāya namaḥ- p. 368) ityaṣṭamūrtīrabhyarcya mekhalāśritadarbheṣu pūrvādikrameṇendrādīn tadbahirvajrādīn saṃpūjya- oṃ vaiśvānara jātaveda ihāvaha lokitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā sāṅgāya sāyudhāya savāhanāya sālaṅkārāya saparivārāya vahnaye śrīpādukāṃ pūjayāmi namaḥ - iti saṃpūjya pātrāṇyāsādayet | tadyathā- svavāmabhāge prāgagrān darbhānāstīrya taduparyastramantritaja-lena prakṣālitāni yugmarūpāṇi sruksruvaprokṣaṇīpraṇītājyasthālī-carusthālyādipātrāṇyadhomukhīkṛtya vinyaset | yadyapi pūjopayuktaprokṣaṇīpātrasya svadakṣiṇe sthāpanamuktaṃ tathā'pi homopayuktaṃ tatpraṇītādipātravadvāma eva sthāpanīyam | sruksruvayoreva dakṣiṇe'bhidhānāditi śrīvidyāpaddhatikṛtaḥ sruksruvāvapi pūrvaṃ vāma evāsādya saṃskārottaraṃ dakṣiṇe sthāpyau | tatastāni pātrāṇi pavitreṇottānāni vidhāya punaḥ prakṣālya sāmānyārghajalena saṃprokṣya- namaḥ - iti hṛnmantramuccaran śuddhajalena prokṣaṇīpātramāpūrya ādhārapātrajaleṣu krameṇa vimbatrayamabhyarcya- oṃ gaṅge ca yamune caiva - ityādinā'ṅkuśamudrayā sūryamaṇḍalāt tīrthamāvāhya astreṇa saṃrakṣya kavacenāvaguṇṭhya praṇavena gandhapuṣpākṣatapavitrāṇi niḥkṣipya kūrce nidhāya praṇavenāṣṭadhā'bhimantrya dhenumudrāṃ pradarśya praṇītāpātramapi śuddhajalenāpūrva gandhapuṣpākṣatapavitrāṇi niḥkṣipet | tataḥ praṇītāpātrasthaṃ kiṃcijjalaṃ prokṣaṇīpātre niḥkṣipya tajjalena hṛnmantraṃ mūlamantramuccaran yāgadravyāṇi prokṣayet | iti pātrāsādanam | dravyaśodhanaṃ ca vidhāya brahmāṇaṃ vṛṇuyāt | yathā- taddevatāmantradīkṣitaṃ brahmāṇaṃ kuṇḍadakṣiṇabhāge kuśāsane upaviśya- oṃ adyetyādi amukagotro'mukadevaśarmā'mukadevatā'mukamantra-dīkṣākarmāṅgabhūte'smin homakarmāṇi amukagotramamukadevaśarmāṇaṃ bhavantaṃ brahmāṇamahaṃ vṛṇe | p. 369) vṛtto'smi - iti prativacanam | iti vṛtvā- oṃ brahmaṇe namaḥ - iti mantreṇa gandhādibhirvāsolaṅkārādibhiśca pūjayet | tataḥ sruksruvau saṃskuryāt | yathā- ūrdhvamukhau sruksruvau hastābhyāṃ gṛhītvā'dhomukhau vidhāya vāratrayamagnau pratāpya vāmahastena tau dhṛtvā dakṣiṇahastena darbhānādāya tairdarbhaistayoragramūlamadhyāni śodhayet | śodhanakramaśca- agreṇāgraṃ mūlena mūlaṃ madhyena madhyamiti | tataḥ sāmānyārghaprokṣaṇījalābhyāṃ saṃprokṣya punarvahnau pratāpya darbhānagnau prakṣipet | tataḥ svadakṣiṇe kuśānāstīrya tadupari tau sthāpayet | tata ājyaṃ saṃskuryāt | tadyathā - ājyasthālīmādāyāstramantritajalena saṃprokṣya tasyāmānyaṃ nidhāya mūlamantreṇa vīkṣya- astrāya phaṭ - iti saṃprokṣya tenaiva mantreṇa darbhaiḥ saṃtāḍya- hu/ - ityarghajalenābhyukṣaṇaṃ kuryāt | iti saṃskāracatuṣṭayaṃ kṛtvā kuṇḍādaṅgārānuddhṛtya vāyukoṇe saṃsthāpya teṣvaṅgāreṣu- namaḥ - iti mantreṇājyasthālīṃ sthāpayet | idaṃ tāpanam | tato darbhayugalaṃ prajvālyājye niḥkṣipya dagdhaśeṣam- namaḥ - iti mantreṇa vahnau niḥkṣipet | idaṃ pavitrīkaraṇam | punarjvalitena darbhayugalena- hu/ - iti mantramuccaran ghṛtaṃ nīrājya agnau niḥkṣipet | ityabhidyotanam | tataḥ prajvālitakuśamuṣṭiṃ gṛhītvā- astrāya phaṭ - iti mantramuccaran pradarśyāgnau prakṣipet ityudyotanam | tasmādaṅgārādājyasthālīmānīyātmasaṃmukhe saṃsthāpya tānaṅgārānagnau prakṣipyāṅgārasthānamārjanaṃ kṛtvā jalaṃ spṛśet | tata uttānahastayoraṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyāṃ prādaśemātraṃ pavitraṃ pṛthak pṛthak dhṛtvā- astrāya phaṭ - iti mantramuccaran vahneḥ saṃmukhamutplunīyāt | p. 370) tataḥ pavitraṃ sthānāntare saṃsthāpya punastenaiva prakāreṇa darbhadvayaṃ gṛhītvā tena darbhayugmena- namaḥ - iti mantramuccarannātmasaṃmukhaṃ ghṛtaṃ saṃplāvya pūrvasthāpitapavitradvayametatpavitrayugmaṃ ca vahnau kṣipet | ityutplavanasaṃplavane ubhayamapi plāvanameva | tataḥ prādeśamātraṃ sagranthi darbhayugalamājyasthālyāṃ ghṛtamadhye niḥkṣipyājyadakṣiṇabhāgaṃ śuklapakṣamājyavāmabhāgaṃ kṛṣṇapakṣaṃ vicintya vāme iḍāṃ dakṣiṇe piṅgalāṃ madhye suṣumṇāṃ dhyātvā homaṃ kuryāt | yathā - sruveṇa- namaḥ - iti mantramuccaran dakṣiṇabhāgādghṛtamādāya- oṃ agnaye svāhā agnaye idaṃ namaḥ - ityagnerdakṣiṇalocane juhuyāt | saṃpātamājyaṃ tatraiva dakṣiṇabhāge niḥkṣipet | punaḥ- namaḥ - iti vāmabhāgādghṛtamādāya- oṃ somāya svāhā somāyedaṃ namaḥ - iti vāmalocane juhuyāt | saṃpātājyaṃ tatraiva vāmabhāge sthāpayet | punarevaṃ madhyabhāgādghṛtamādāya- oṃ agnīṣomābhyāṃ svāhā agnīṣomābhyāmidaṃ namaḥ - iti vahnerlalāṭe netre hutvā saṃpātamājyaṃ pūrvavanmadhyabhāge kṣipet | vaiṣṇavādau tu lalāṭanetrāhutiṃ na kuryāt | tatrāpi śrīnṛsiṃhacaraṇārādhānopayuktahome tu kuryāddeva | netratrayodbhāsamānaṃ paramātmānamacyutam | śrīnṛsiṃhamahaṃ vande devadevaṃ vṛṣākapim - ityuktatvāt tatrāpi- prajvaladvahninetrābhyāṃ dahanniva jagattrayam -ityādidvinetradhyānapakṣe tu netrāhutirna kāryā | punaḥ- namaḥ - iti dakṣiṇabhāgādājyamādāya- oṃ agnaye sviṣṭakṛte svāhā agnaye sviṣṭakṛte idaṃ namaḥ- iti vahnervaktre juhuyāt | p. 371) (śāradāyāṃ tu)- svāhā - iti hutvā- hā - iti hutaśeṣe kṣipedityuktam- tatrāpi- svā - iti hutvā- hā - iti hutaśeṣaṃ saṃpādayediti pratibhāti | tataḥ praṇavamuktābhirvyastasamastābhirvyāhṛtibhiḥ pañcahutīrdadyāt | tadyathā- oṃ svāhā, bhūḥ svāhā, bhuvaḥ svāhā, svaḥ, svāhā, oṃ bhūrbhuvaḥsvaḥ svāhā - iti hutvā- oṃ vaiśvānara jātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā - ityagnimantreṇāhutitrayaṃ datvā vahnergarbhādhānādiṣoḍaśasaṃskārān kuryāt | yathā- oṃ agnergarbhādhānaṃ saṃpādayāmi svāhā - ityaṣṭāhutīrjuhuyāt | evamagre'pi | oṃ agneḥ puṃsavanaṃ saṃpādayāmi svāhā - iti | oṃ agneḥ sīmantonnayanaṃ saṃpādayāmi svāhā, oṃ agnerjātakarma saṃpādayāmi svāhā - iti jātakarmāhutīrhutvā- oṃ agnernālacchedaṃ saṃpādayāmi phaṭ svāhā - iti mūlāgrayorghṛtasaṃplutāḥ pañca samidho juhuyāt | tataḥ- oṃ vahneḥ sūtakaṃ śodhayāmi svāhā - ityekāhutiṃ datvā sveṣṭadevatānāmnā- vahne tvamamukanāmā'si - iti nāma kṛtvā vahnīṣṭadevatayoraikyaṃ vicintya- p. 372) oṃ agnernāmakaraṇaṃ saṃpādayāmi svāhā - iti pūrvavadaṣṭāhutīrjuhuyāt | oṃ agne tvaṃ śivanāma'si, agne tvaṃ varadanāmā'si, agne tvaṃ viśvarūpanāmā'si - ityevaṃ vā nāma kuryāt | śrīvidyāpakṣe tu- agne tvaṃ kāmāgnināmā'si - iti nāma kuryāt | tataḥ- oṃ agne niṣkramaṇaṃ saṃpādayāmi svāhā | evaṃ- oṃ agnerannaprāśanam | oṃ agneścūḍākaraṇam | oṃ agnerupanayanam | oṃ agnermahānāmnyavratam | oṃ agnermahāvratam | oṃ agnerupaniṣadvratam | oṃ agnergodānavratam | oṃ agneḥ samāvartanam | oṃ agnervivāhaṃ saṃpādayāmi svāhā - iti pratyekamaṣṭāhutīrhutvā mūlāgrayorghṛtasaṃplutāṃ samidhamādāya- oṃ hrī/ vāgīśavāgīśvarībhyāṃ svāhā - iti trivāraṃ juhuyāt | tato'gneḥ pitarau vāgīśvarau pūrvavat pañcopacāraiḥ saṃpūjya praṇamya svahṛdaye udvāsayet | tato vahneḥ saptasu jihvāsu tanmantrairaikekāmāhutiṃ dadyāt | yathā- sprū/ hiraṇyāyai svāhā | ṣprū/ gaganāyai svāhā | śprū/ raktāyai svāhā | vprū/ kṛṣṇāyai svāhā | lprū/ suprabhāyai svāhā | rprū/ bahurūpāyai svāhā | yprū/ atiriktāyai svāhā | iti saptajihvāmantreṇa juhuyāt | tatoṅgamantrairjuhuyāt | tadyathā- p. 373) oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya namaḥ svāhā - evaṃ krameṇa juhuyāt | oṃ svastipūrṇāya śirase svāhā | oṃ uttiṣṭhapuruṣāya śikhāyai vaṣaṭ | oṃ dhūmavyāpine kavacāya hu/ svāhā | oṃ saptajihvāya netratrayāya vauṣaṭ svāhā | vaiṣṇavādau tu- netrābhyām - iti jñeyam | oṃ dhanurdharāyāstrāya phaṭ svāhā | tato vahnermūrttimantrairjuhuyāt | tadyathā- oṃ agnaye jātavedase svāhā | oṃ agnaye saptajihvāya svāhā | oṃ agnaye havyavāhanāya svāhā | oṃ agnaye aśvodarajāya svāhā | oṃ agnaye vaiśvānarāya svāhā | oṃ agnaye kaumāratejase svāhā | oṃ agnaye viśvamukhāya svāhā | oṃ agnaye devamukhāya svāhā | iti hutvā- oṃ indrāya svāhā | oṃ agnaye svāhā | oṃ yamāya svāhā | oṃ varuṇāya svāhā | oṃ nair-ṛtaye svāhā | oṃ vāyave svāhā | oṃ kuverāya svāhā | oṃ īśānāya svāhā | oṃ brahmaṇe svāhā | oṃ anantāya svāhā | oṃ vajrāya svāhā | oṃ śaktaye svāhā | oṃ daṇḍāya svāhā | oṃ khaḍgāya svāhā | oṃ pāśāya svāhā | oṃ aṅkuśāya svāhā | oṃ gadāyai svāhā | oṃ triśūlāya svāhā | oṃ padmāya svāhā | oṃ cakrāya svāhā | iti hutvā- p. 374) sruveṇa caturvāramājyamādāya sruci nidhāya sruveṇa pidhāya śṛṅgāgre puṣpādikaṃ datvottiṣṭhet | oṃ vaiśvānara jātaveda ihāvaha lohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā vauṣaṭ - iti vauṣaḍantenāgnimantreṇa juhuyāt | tato mahāgaṇapatimantreṇa daśadhā vibhaktena daśāhutīrdadyāt | tadyathā- oṃ svāhā | oṃ śrī/ svāhā | oṃ śrī/ hrī/ svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ ga/ svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ ga/ gaṇapataye svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ ga/ gaṇapataye vara varada svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ ga/ gaṇapataye vara varada sarvajanaṃ me svāhā | oṃ śrī/ hrī/ klī/ glau/ ga/ gaṇapataye vara varada sarvajanaṃ me vaśamānaya svāhā - iti hutvā- punastenaiva samastena mantreṇa caturvāraṃ juhuyāt | iti sarvasādhāraṇo'gnimukhavidhiḥ | tataścarupākaṃ kuryāt | yathā - ācāryaḥ prāṅmukho bhūtvā tavyaṃ tāmrādipātramā-dāyāstramantritajalena prakṣālya tasmin pātre taṇḍulānusāreṇa gokṣīraṃ nidhāya sādhāraṃ tat pātraṃ vahnau saṃsthāpya pañcadaśaprabhṛtiparimitān śālitaṇḍulān mūlamantreṇābhimantrya tasmin pātre kṣiptvā pidhānapātramādāyāstramantritajalena prakṣālya- hu/ - iti kavacamantramuccara/stena pātreṇa pākapātramukhaṃ pidhāya mūlamantramuścara/śca/ruṃ pacet | tataḥ sruveṇājyamādāya svinnaṃ caruṃ mūlamantramuccarannabhidhārayet | tataḥ- p. 375) hu/ - iti kavacamantreṇa tatpātramavatārya astramantrābhimantritakuśāstīrṇamaṇḍalaṃ sthāpayet | tataścaruṃtridhā vibhajya bhāgamekaṃ pātrāntare nidhāya devatāyai samarpayet | dvitīyaṃ bhāgaṃ vakṣyamāṇahomārthaṃ tṛtīyaṃ bhāgaṃ bhojanārthaṃ sthāpayet | tato vahnau devatāyā ādhāraśaktyādipīṭhamantrāntaṃ saṃpūjya tatreṣṭadevatāmāvāhyopacāraiḥ saṃpūjyāvaraṇadevatā api pūjayet | tato deyamūlamantreṇa svāhāntena pañcaviṃśatyājyāhutīrvahnimukhe juhuyāt | idameva vahnīṣṭadevatayorvaktraikīkaraṇaṃ mityucyate | tata ātmāgnidevatānāmaikyaṃ vicintya ekādaśājyāhutīrmūlenaiva dadyāt | idaṃ ca nāḍīsandhānamityucyate | tata āvaraṇadevatābhya ekaikāmāhutiṃ datvā ritvigbhiruktaprakāreṇa saṃskṛteṣu pūrvādikuṇḍeṣu krameṇācāryo vahniṃ viharet | tataḥ sarve ṛtvijaḥ svasvakuṇḍāgnau sāvaraṇāmiṣṭadevatāmupacāraiḥ saṃpūjya mūlamantreṇājyena pañcaviṃśatyāhutirhutvā'varaṇadevatābhya ekaikāmāhutiṃ dadyuḥ | tato guruḥ pūrvoktacarordvitīyabhāgaṃ navadhā vibhajya bhāgamekaṃ svayaṃ gṛhītvā ekaikaṃ bhāgaṃ sarvebhya ṛtvigbhyo dadyāt | tatastasmi/ścarau ghṛtaṃ nidhāya saghṛtena caruṇā'cārya ṛtvijaśca sve sve kuṇḍe mūlamantreṇa pratyekaṃ pañcaviṃśatyāhutīrjuhuyuḥ | tata āvaraṇadevatābhya ekaikāmāhutiṃ datvā mūlamantreṇājyena daśa daśāhutīrhutvā vahnirūpāmiṣṭadevatāṃ praṇameyuḥ | tata ācāryaścarostṛtīyabhāgaṃ dvidhā vibhajya palāśapatre pippalapatre vā nidhāya bhāgamekaṃ svayaṃ gṛhītvā paraṃ bhāgaṃ śiṣyāya dadyāt | tato guruḥ śiṣyaśca- namaḥ - iti hṛnmantramuccaran grāsatrayaṃ grāsāṣṭakaṃ vā dantasparśaṃ vinā bhuktvā mantrapūtena jalenācamanaṃ kuryāt | tato guruḥ kṛtācamanaṃ śiṣyaṃ mūlamantreṇa sakalīkṛtya tasmai pūrvoktalakṣaṇaṃ hṛnmantritaṃ dantakāṣṭhaṃ dadyāt | tataḥ śiṣyastena dantakāṣṭhena dantān viśodhya jalena prakṣālya dantakāṣṭhaṃ visṛjyācamanaṃ kuryāt | asminneva samaye pūrvoktadantakāṣṭhaparīkṣāṃ kecit kurvanti | tataḥ sāyaṃ sandhyopāsanaṃ kṛtvā gururmūlamantreṇa svakalpoktamantrāntareṇa vā p. 376) śiṣyasya śikhāṃ badhvā maṇḍapādbahirdevatāyā dakṣiṇabhāge vedikāntaropari kuśaśayyāyāṃ pūrvaśiraskaḥ śiṣyeṇa sārdhaṃ śayanaṃ kuryāt | śiṣyaśca śayanasamaye svapnamānavamantreṇa śubhasvapnaṃ prārthayet | svapnamānavamantro yathā- bhagavan devadeveśa śūlabhṛdvṛṣavāhana || 5-47 || iṣṭāniṣṭe samācakṣva mama suptasya śāśvatam | yadvā- oṃ hili 2 śūlapāṇaye svāhā || 5-48 || namo jaya trinetrāya piṅgalāya mahātmane | vāmāya viśvarūpāya svapnādhipataye namaḥ || 5-49 || svapne kathaya me tathyaṃ sarvakāryeṣvaśeṣataḥ | kriyāsiddhiṃ vidhāsyāmi tvatprasādānmaheśvara || 5-50 || vaiṣṇave tu- oṃ namaḥ sakalalokāya viṣṇave prabhaviṣṇave | viśvāya viśvarūpāya svapnādhipataye namaḥ || 5-51 || yadvā- parabrahmasvarūpastvamantaścarasi viśvadhṛk | śubhāśubhagatiṃ deva svapne me vinivedaya - ityuccārya jānubhyāmavanīṃ spṛṣṭvā viṣṇuṃ praṇamya prasanno vāgyato nijeṣṭaṃ vicintya śayanaṃ kuryāt | tataḥ svapnaṃ dṛṣṭvā samutthāyācamya puṣpaṃ dhṛtvā guruṃ praṇamya gurave svapnaṃ nivedayet | tato guruḥ śubhamaśubhaṃ vā svapnaṃ nirṇīya svapno yadi śubhastadā devatāṃ prasannāṃ jānīyāt | svapno yadyaśubhastadā śāntiṃ kuryāt | duḥsvapnaśāntistu- phaṭ duḥsvapnadoṣān jahi 2 phaṭ svāhā - iti mantreṇa | oṃ vajranakhadaṃṣṭrāyudhāya mahāsiṃhāya hu/ phaṭ namaḥ svāhā- iti siṃhamantreṇa vā taddevatāgāyatryā vā palāśasamicchatamājyāhutiśataṃ vā p. 377) tatra saṃkalpastu- oṃ adyetyādi - amukagotro'mukadevaśarmā duḥsvapnaśāntikāmo gurudvārā sak.īraghṛtāktapālāśasamidāhutiśatamahaṃ hoṣyāmi | ityadhivāsanavidhiḥ | tato dīkṣādine gurvādayaḥ sarve prātarutthāya prātaḥkṛtyasnānasandhyādinityakarma samāpya yāgamaṇḍapaṃ praviśya devatāṃ natvā sve sve kuṇḍe saghṛtaistilaistaddevatākalpoktadravyāntarairvā svāhāntena mūlamantreṇa pratyekamaṣṭottarasahasrāhutīraṣṭottaraśatāhutīrvā juhuyuḥ | tato homasamāptau guruḥ samutthāya maṇḍapādbahirgatvā kṛtasnānaṃ śiṣyaṃ pañcagavyaṃ pāyayitvā dakṣiṇadvāreṇa maṇḍapaṃ praveśya svīyaṃ kuṇḍāntikamānayet | tato divyadṛṣṭyā śiṣyaṃ vilokya tadvṛdayādvahannāḍyā'ṅkuśamudrayā taccaitanyamākṛṣya svavahannāḍīmārgeṇa svahṛdaye saṃyojyādhvaśodhanaṃ kuryāt | tadyathā - śiṣyasya pādayoḥ- nivṛtipratiṣṭhāvidyāśāntiśāntyatītākhyāḥ - pañcakalā vicintya kūrcena tatpādau saṃspṛśya- oṃ kalādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - iti saghṛtaistilairaṣṭāhutīrjuhuyāt | tataḥ kalādhvānaṃ tattvādhvani vilīnaṃ vibhāvya śiṣyasyopasthapradeśe- śivaśaktisadāśiveśvaravidyāmāyāvidyākalārāgakālaniyatipu-ruṣaprakṛtibuddhyahaṅkāramanaścakṣuḥśrotraghrāṇajihvātvagvākpā-ṇipādapāyūpasthaśabdasparśarūparasagandhākāṃśavāyutejojalapṛthi-vyākhyāni - ṣaṭtriṃśadgaṇeśaśaivatattvāni | jīvaprāṇamanobuddhiśabdasparśarūparasagandhākāśavāyutejo-jalapṛthvīcakṣuḥśrotrajihvāghrāṇatvagvākpāṇipādapāyūpasthasūrya-somāgnivāsudevasaṃkarṣaṇapradyumnāniruddhākhyāni - dvātriṃśadvaiṣṇavatattvāni | p. 378) ākāśavāyutejojalapṛthivīśabdasparśarūparasagandhamano'haṅ-kāracakṣuḥśrotrajihvāghrāṇatvagvākpāṇipādapāyūpasthaprakṛti-mahattattvākhyāni - caturviṃśatiḥ sauratattvāni | nivṛttipratiṣṭhāvidyāśāntiśāntyatītākhyakalāpañcakavinduka-lānādaśaktisadāśivākhyāni - daśaprakṛtitattvāni | ātmavidyāśivaśivavidyātmātmavidyāśivasarvākhyāni - daśaśāktatattvāni | ātmavidyāśivaśivavidyātmasarvākhyāni - traipuratattvāni ca vicintya śiṣyasyopasthapradeśaṃ kūrcena saṃspṛśya- oṃ tattvādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - ityaṣṭāhutīrjuyāt | tatastattvādhvānaṃ bhuvanādhvani vilīnaṃ vibhāvya śiṣyasya nābhau krameṇa- pātālarasātalamahātalatalātalasutalavitalatalātalabhūrbhuvaḥsvar-maharjanastapaḥsatyākhyāni - caturdaśa bhuvanāni vicintya nābhiṃ spṛṣṭvā- oṃ bhuvanādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - ityaṣṭāhutīrjuhuyāt | tato bhuvanādhvānaṃ varṇādhvani vilīnaṃ vibhāvya śiṣyasya hṛdaye'kārādikṣakārāntān vicintya hṛdayaṃ spṛṣṭvā- oṃ varṇādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - ityaṣṭāhutīrjuhuyāt | tato varṇādhvānaṃ padādhvani vilīnaṃ vibhāvya śiṣyasya lalāṭe mantrapadāni vicintya lalāṭaṃ saṃspṛśya- oṃ padādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - ityaṣṭāhutīrjuhuyāt | tataḥ padādhvānaṃ mantrādhvani vilīnaṃ vibhāvya śiṣyasya mūrdhni saṃpūrṇamantraṃ vicintya mūrdhānaṃ spṛṣṭvā- oṃ mantrādhvānaṃ śodhayāmi svāhā - iti pūrvavadaṣṭāhutīrhutvā brahmarandhrasthite paramaśive mantrādhvā vilīna iti cintayet | evaṃ saṃhārakrameṇa śiṣyadehe ṣaḍvidhimadamadhvaśodhanaṃ vidhāya punaḥ sṛṣṭikrameṇa p. 379) paramaśivān mantrādhvanaḥ padādhvā padādhvano varṇādhvā varṇādhvano bhuvanādhvā bhuvanādhvanastattvādhvā tattvādhvanaḥ kalādhvā utpanna iti cintayet | atra kecit- oṃ paramaśivānmantrādhvānamutpādayāmi svāhā - ityāhutibhi krameṇādhvano janayediti vadanti | tataḥ śiṣyaṃ divyadṛṣṭyā vilokayannātmasthitaṃ taccaitanyaṃ svavahannāḍyā tadvahannāḍīmārgeṇa taddhṛdaye yojayet | tato mūlamantreṇa daśāhutīrhutvā'varaṇadevatābhya ekaikāmāhutiṃ datvā pūrṇāhutiṃ kuryāt | tatkramastu - homāvaśiṣṭena ghṛtena srucamāpūrya puṣpatilayavaphalādikaṃ nidhāyādhomukhena sruveṇa srucaṃ pidhāya tadagre puṣpaṃ datvā mūlāccaturaṅgalaṃ parityajya śaṅkhamudrayā sruksruvau dhṛtvā tanmūlenābhisaṃlagne kṛtvotthitaḥ san dakṣiṇapādapuraḥsaraṃ vauṣaḍantena mūlamantreṇa pūrṇāhutitrayaṃ dadyāt | śākte vāmamārgādau ca vāmapādapuraḥsaraṃ pūrṇāhutiṃ dadyāt | vāmamārge svāhāntena mūlamantreṇa | vaidikakramastu- mūrddhānaṃ diva - iti mantreṇa | pūrṇādarvī - ityādimantreṇa vā pūrṇāhutiṃ dadyāditi viśeṣaḥ | tato brahmārpaṇamantraiḥ pūrṇāhutiṃ dadyāt | mantro yathā | itaḥ pūrvaṃ prāṇabuddhidehadharmādhikārato jāgratsvapnasuṣuptyavasthāsu manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padmyāmudareṇa śiśnā yat smṛtaṃ yaduktaṃ yat kṛtaṃ tat sarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā | evaṃ brāhmārpaṇamantreṇa pūrṇāhutiṃ datvā vahnisthāmiṣṭadevatāṃ pañcopacāraiḥ saṃpūjya praṇamya ṣaḍaṅgamantreṇa sakalīkṛtya saṃhāramudrayā kuṇḍādudvāsya kalaśe saṃyojya pūrvādidikṣu sthāpitān dhrūvādīnindrādilokapālān bahiḥsthitā aṅkurārpaṇadevatāśca tattatsthānādudvāsya pradhānakalaśe samānīya tāsāṃ devatānāmiṣṭadaivataikyaṃ vicintya vahnervisarjanārthaṃ mahāvyāhṛtibhirhomaṃ kuryāt | p. 380) tadyathā- oṃ bhūragnaye pṛthivyai ca mahate svāhā | oṃ bhuvo vāyave antarīkṣāya ca dive ca mahate svāhā | oṃ svarādityāya candramase digbhyaśca nakṣatrebhyaśca svāhā | oṃ bhūrbhuvaḥsvaścandramase nakṣatrebhyo digbhyaśca mahate svāhā | iti hutvā pūrvoktaprakāreṇa vahnerjihvāṅgamūrtimantrairlokapālān tadāyudhamantraiścaikaikāmāhutiṃ hutvā payasā jalena vā mekhalāsu vahniṃ pariṣiñcya tanmantreṇa pañcopacāraiḥ saṃpūjya svasti śraddhāṃ yaśaḥ prajñāṃ vidyāṃ buddhiṃ śriyaṃ balam || āyuṣyaṃ teja-ārogyaṃ dehi me havyavāhana || 5-52 || bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka | karmāntare'pi saṃprāpte sānnidhyaṃ kuru sādaram || 5-53 || iti saṃprārthya- bhagavannagne pūjito'si kṣamasva - ityuktvā vahniṃ praṇamya saṃhāra mudrayā visṛjet | tato brahmāṇamudvāsya dvātriṃśatpalapramāṇena nirmitaṃ tāmrapātraṃ taṇḍulairāpūrya tadupari suvarṇadakṣiṇāṃ nidhāya brahmapratinidhibrāhmaṇāya dadyāt | dānavākyaṃ yathā- oṃ adyetyādi - kṛtaitaddīkṣākarmāṅgabhūtahomakarmapratiṣṭhār-thamidaṃ pūrṇapātraṃ prajāpatidaivataṃ hiraṇyamagnidaivatamamukagotrāyāmukaśarmaṇe viprāya tubhyamahaṃ saṃpradade - iti pūrṇapātraṃ dadyāt | tata ācāryaḥ paristaraṇakuśān paridhī/śca tūṣṇīmagnau prakṣipet | nityahome tu tān na dahediti viśeṣaḥ | tataḥ- vauṣaṭ - iti netramantramuccaran navyena śuklavastreṇa śiṣyasya netre badhvā puṣpaistadañjaliṃ pūrayitvā tatkaraṃ dhṛtvā tiraskaraṇīṃ vimocya śiṣyaṃ devatāntikamānīya svayaṃ mūlamantramuccaran devatāyai pīṭhopari puṣpāñjaliṃ kṣepayet | p. 381) tato guruṇā nirākṛtanetrabandhaḥ śiṣyaḥ- ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā | cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ - iti paṭhitvā gurucaraṇau praṇamya devatāṃ sāṣṭāṅgaṃ praṇamet | tato guruḥ śiṣyaṃ darbhāstare niveśya bhūtaśuddhikrameṇa pañcabhūtātmakaṃ taddehaṃ saṃhṛtya punaḥ sṛṣṭimārgeṇotpādya taddehe svakalpoktanyāsān vidhāyābhiṣekārthamīśānadiśi viracite maṇḍapāntare hastadvayāyāmāyāmaṣṭāṅgulocchritāyāṃ caturasravedikāyāṃ śrīparṇyādikāṣṭhanirmitapīṭhopari śiṣyaṃ niveśya svayaṃ devatāsthānamāgatya pādyādibhirupacārairdevatāṃ saṃpūjya mūlena puṣpāñjalitrayaṃ datvā'rādhanārpaṇaṃ kuryāt | tadyathā - mūlamantramuccārya- sādhu vā'sādhu vā karma yadyadācaritaṃ mayā || 5-54 || tatsarvaṃ devadeveśa gṛhāṇārādhanaṃ param - ityuktvā devasya dakṣiṇakare śaktiviṣaye vāmakare'rghodakamutsṛjet | tato devatāṃ praṇamya puṣpāñjalimādāya kṣamāpayet | yathā- yaddattaṃ bhaktimātreṇa patraṃ puṣpaṃ phalaṃ jalam | niveditaṃ ca naivedyaṃ tadgṛhāṇānukampayā || 5-55 || āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam | pūjāṃ caiva na jānāmi tvaṃ gatiḥ parameśvara || 5-56 || karmaṇā manasā vācā tvatto nānyā gatirmama | antaścāreṇa bhūtānāṃ draṣṭā tvaṃ parameśvara - ityuktā puṣpāñjaliṃ kṣiptvā praṇamet | tataḥ śiṣyārthaṃ varaṃ prārthayet | tadyathā- kāruṇyanilaye devi sarvasannidhisaṃśraye || 5-57 || śaraṇye vatsale mātaḥ kṛpāmasmin śiśau kuru | āṇavapramukhaiḥ pāśaiḥ pāśitasya sureśvari || 5-58 || p. 382) dīnasyāsya dayādhāre kuru kāruṇyamīśvari | aihikāmuṣmikairbhogairapi saṃbadhyatāmasau || 5-59 || svabhaktiḥ sakalā cāsmai dīyatāṃ niṣkalāśraye - iti | pundaivate tu | kāruṇāśrayadeveśa - ityādipāṭho'nusandheyaḥ- iti saṃprārthya sarvā āvaraṇadevatāḥ pradhānadevatāṅge līnā iti vicintya tejorūpāṃ devatāṃ dhyātvā- bhagavatyamukadevate pūjitā'si kṣamasva - ityuktvā saṃhāramudrayā visṛjya vahannāḍīmārgeṇa svahṛdaye tāṃ sthāpayet | tata aiśānyāṃ diśi maṇḍalaṃ kṛtvā taddevatākalpoktaṃ nirmālyavāsinaṃ saṃpūjya- lehyacoṣyānnapānādi nirmālyaṃ sragvilepanam | nirmālyabhojine tubhyaṃ dadāmi devatājñayā - iti nirmālyaṃ datvā saṃhāramudrayā nirmālyavāsinaṃ visṛjet | tato mūlamantreṇa svaśirasi kiṃcinnirmālyaṃ dhṛtvā kumbhamutthāpya śiṣyanikaṭaṃ gatvā kumbhamukhasthān pallavān śiṣyasya śirasi vinyasya mātṛkāvarṇān mūlamantraṃ coccaran pañcavādyādinādairviprāśīrbhiśca sārdhaṃ kumbhatoyena śiṣyamabhiṣiñcet | tato vardhanīmutthāpya tajjalenābhiṣiñcet | tato'vaśiṣṭajalena śiṣyamācamya ṣaḍaṅgaiḥ sakalīkṛtya taṃ devatātmānaṃ cintayet | tataḥ śiṣyaḥ samutthāya dhautavāsasī paridhāyācamya guroḥ sannidhau tadājñayā pūrvābhimukha uttarābhimukho vā āsane upaviśet | tato gururātmanaḥ sakāśāt taddehe saṃkrāntāṃ devatāṃ vicintya tayoraikyaṃ vibhāvya gandhapuṣpādyaiḥ saṃpūjya mantraṃ dadyāt | tadyathā- amukadevatāmantramahaṃ dadāmi - iti pratijñāṃ śrāvayan guruḥ śiṣyahaste jalaṃ dadyāt | dadasvānugrahapūrvakam - iti śiṣyo vadet | tato guruḥ śiṣyasya śirasi hastaṃ datvā deyamantramaṣṭottaraśataṃ prajapya dakṣiṇa karṇe trivāraṃ mantraṃ śrāvayet | p. 383) strīśūdrayostu vāmakarṇe mantraṃ kathayet | jaladānapūrvakamantradānaṃ brāhmaṇamātraviṣayam | taditarebhyastu tadvinaiva mantraṃ dadyāt | tato gururjyotirmayīṃ vidyāṃ svataḥ śiṣyatanuṃ praviśantīṃ vicintya- mantro'yamāvayostulyaphalado'stu - iti brūyāt | śiṣyo'pi tādṛśīṃ vidyāṃ gurumukhāt svahṛdayaṃ praviśantīṃ vicintya- namaste nātha bhagavan śivāya gururūpiṇe || 5-60 || sarvadevasvarūpāya sarvamantramayāya ca | ghorānmṛtyumahāpāśānmocitaḥ kṛpayā tvayā || 5-61 || tvatprasādādahaṃ nātha kṛtakṛtyo'smi sarvataḥ - iti stutvā gurucaraṇayordaṇḍavat patita eva tiṣṭhet | tato guruḥ- uttiṣṭha vatsa mukto'si samyagācāravān bhava | kīrttiśrīkāntimedhāyurbalārogyaṃ sadā'stu te - ityuktvā śiṣyamutthāpayet | tataḥ śiṣyo gurudevamantrāṇāmaikyaṃ saṃbhāvya gurorājñayā tatsannidhau mantramaṣṭottaraśataṃ japet | gururapi mantradānānantaramaṣṭottarasahasramaṣṭottaraśataṃ vā mantraṃ japet | tataḥ śiṣyo vittaśāṭyaṃ vihāya sarvasvaṃ tadardhaṃ tadardhaṃ vā gurave dakṣiṇāṃ dadyāt | kuśatrayatilajalānyādāya- oṃ adyetyādi - amukagotro'mukaśarmā kṛtaitadamukadevatāmukamantragrahaṇapratiṣṭhārthamimāṃ dakṣiṇāmamukagotrāyāmukaśarmaṇe śrīgurave tubhyamahaṃ saṃpradade | evaṃ brahmapratinidhiviprāya ṛtvigbhyaśca gobhūhiraṇyavāso'laṅkārādīn dadyāt | tataḥ pūjopakaraṇasahitaṃ maṇḍapaṃ gurave dadyāt | tato brāhmaṇān bhojayitvā tebhyo dakṣiṇāṃ datvā tadāśiṣaḥ samādāya devaniveditaṃ naivedyaṃ tadbhaktebhyo datvā guruśiṣyau bhuñjīyātām | dīkṣādine guruśiṣyayorupavāso niṣiddhaḥ | p. 384) tataḥ śiṣyo dinatrayaṃ gurukule nivāsaṃ kṛtvā caturthadine devatārcanaṃ kārayitvā guruṃ praṇamya tadājñāmādāya svagṛhaṃ gacchet | iti kriyāvatīdīkṣāprayogaḥ paripūrṇaḥ | etadaśaktau saṃkṣepadīkṣā vidheyā | sā ca proktā (nibandhe) | muhūrte sarvatobhadre navakumbhaṃ nidhāya ca || 5-62 || sodakaṃ gandhapuṣpābhyāmarcitaṃ vastrasaṃyutam | sarvauṣadhīnavaratnapañcapallavasaṃyutam || 5-63 || tato devārcanaṃ kṛtvā hunedaṣṭottaraṃ śatam | sarvauṣadhīti tantrāntare | jaṭāmāṃsī vacā kuṣṭaṃ śaileyaṃ rajanīdvayam || 5-64 || śaṭīcampakamustaṃ ca sarvoṣadhigaṇaḥ smṛtaḥ | rajanīdvayaṃ haridrā dāruharidrā | pṛśniparṇī pippalī sahadevī ghṛtakumārī | navaratnāni pūrvamuktāni | pañcapallavamiti (vaśiṣṭhe) panasāmraṃ tathā'śvatthaṃ vaṭaṃ vakulameva ca || 5-65 || pañcapallavamityuktaṃ munibhistantravedibhiḥ | tantrāntare- aśvatthodumbaravaṭaplakṣāmrāḥ pañcapallavāḥ - ityuktam | (nibandhe) śiṣyaṃ svalaṅkṛtaṃ vedyāmupāgnyamupaveśayet || 5-66 || mantritaiḥ prokṣaṇītoyaiḥ śāntiṃ kumbhajalaistathā | mūlamantreṇāṣṭaśataṃ mantritairabhiṣecayet || 5-67 || aṣṭaśatamaṣṭottaraśatam | atha saṃpādayan mantraṃ hastaṃ śirasi dhārayan | p. 385) śamastvityakṣatān dadyāt tataḥ śiṣyo'rcayedgurum || 5-68 || iti saṃkṣepadīkṣāvidhiḥ | atha varṇamayī dīkṣā (merutantre) atha varṇamayīṃ dīkṣāṃ śṛṇvantu jñānadāyinīm | puṃprakṛtyā'tmakatvaṃ ca varṇānāṃ samudīritam || 5-69 || tādṛktvaṃ ca śarīrasya proktamevāsti deśikaiḥ | tatastanau śiśornyasyedarṇān deśikasattamaḥ || 5-70 || saṃharedvaiparītyena varṇā/statsthānasaṃsthitān | deśikendraḥ svasāmarthyādājñayā devatātmanaḥ || 5-71 || devatātmā bhavecchiṣyastadāsaṃlīnatattvakaḥ | tatastu śiṣyacaitanyaṃ paramātmāni yojayet || 5-72 || tānarṇā/stata utpādya nyasecchiṣyaśarīrake | tasmi/śca dṛṣṭikramatastaccaitanyaṃ punarnyaset || 5-73 || bhavecchiṣyo devatātmā nityānandātmakaḥ śivaḥ | jñānadā'rṇamayī dīkṣā kathitā sarvasiddhidā || 5-74 || iti varṇamayī dīkṣāvidhiḥ | atha kalāvatī dīkṣā tatraiva | atha vakṣye kalādīkṣāmaṇimādyaṣṭasiddhidām | vede pañcakalā dīkṣā dakṣe'ṣṭatrikalā matā || 5-75 || kupañcāśatkalā vāme siddhamantragurostu sā | grāhyā drutaṃ siddhikartrī viparīte viparyayaḥ || 5-76 || kalā nivṛttipramukhā bhūtānāṃ pañca ceritāḥ | śiṣyakāye bhūtamaye vedhayet tāḥ kramāt sudhīḥ || 5-77 || pādādijānuparyantaṃ nivṛttiḥ saṃsthitā kalā | p. 386) jānvoḥ sakāśādānābhi pratiṣṭhākhyā kalā sthitā || 5-79 || nābhitaḥ kaṇṭhaparyantaṃ vidyākhyā saṃsthitā kalā | kaṇṭhato hyālalāṭaṃ tu śāntyākhyā saṃsthitā kalā || 5-80 || bhālācchiro'vadhi proktā śāntyatītā kalā tathā | saṃhṛtikramato vidvān vedhayet sthānato'nyataḥ || 5-81 || sthāne svīyājñayā caivaṃ dīkṣā pañcakalā smṛtā | aṣṭatriṃśatkalādīkṣāyuktiṃ śṛṇvantu devatāḥ || 5-82 || krameṇa kādikā varṇā yatra dvādaśa saṃsthitāḥ | vilomā bhādikā yatra tatra sthānadvaye kalāḥ || 5-83 || bhāvanīyāstu sūryasya ṣoḍaśāsu vidhostathā | yakārādisthale vahnerbhāvanīyāḥ kalā daśa || 5-84 || tato varṇakalānāṃ tu varṇasthānācca saṃhṛtiḥ | punaśca janayecchiṣyaṃ kalādīkṣāvidhiḥ svayam || 5-85 || iti kalāvatī dīkṣā | atha vedhamayī dīkṣā tatraiva | dīkṣāṃ vedhamayīṃ vakṣye yā labdhvā tyajate janaḥ | tatkālameva saṃsāraṃ jīvanmukto'bhijāyate || 5-86 || mūlādhāre'pi śiṣyasya dhyāyet kañjaṃ caturdalam | tasya madhye trikoṇaṃ ca tanmadhye cāpi kaṇḍalīm || 5-87 || trirāvarttamayīṃ devīṃ vidyutpuñjasvarūpiṇīm | mahādevamayīṃ sākṣājjñānamātraśarīriṇīm || 5-88 || aṇoraṇīyasīṃ devīṃ cakraṣaṭkaprabhedinīm | suṣumṇāvartmanā divyāṃ yāntīṃ śivagṛhaṃ prati || 5-89 || p. 387) sāntavāditalasthārṇān padmasthāne samāharet | ṣaḍdale kamale tāṃ tu lāntavādyarṇayugdale || 5-90 || svādhiṣṭhāne guruṃ samyagyojayitvā tu vedhayet | tadarṇānānayedviṣṇau viṣṇuṃ taṃ nābhipaṅkaje || 5-91 || phāntaḍādyarṇasaṃyukte digdale vedhayet svayam | varṇā/stān yojayedrudre rudraṃ taṃ hṛtsaroruhe || 5-92 || kāntathādyarṇapatrābje vedhayedīśvare svayam | varṇā/stānāharedasmin kaṇṭhapadme ca taṃ tathā || 5-93 || kalādalamaye padme svarān saṃyojya yatnataḥ | sadāśive'tha saṃyojya tā/stadbhrūmadhyapadmake || 5-94 || dvidale hakṣasaṃyukte vedhayitvā tu deśikaḥ | śaktyā sahaivamātmānaṃ nayet paraśivāvadhi || 5-95 || deśikājñāvaśācchiṣyo dagdhvā'jñānaṃ tadā kṣitau | patedavāptavijñānaḥ sarvajño jāyate tataḥ || 5-96 || sadāśivaḥ svayaṃ bhūyāt satyameva na saṃśayaḥ | iyaṃ jñānapradā proktā dīkṣā vedhātmikā śubhā || 5-97 || iti vedhamayī dīkṣā | atha pañcāyatanī dīkṣā | tatra mukhyakalaśaṃ madhye saṃsthāpya caturṣu koṇeṣu caturaḥ kalaśān saṃsthāpya pañcadevatā āvāhya pūjayet | atha vā ekameva kalaśaṃ saṃsthāpya vakṣyamāṇakrameṇa devatāḥ pūjayet | proktaṃnaivaṃ kalaśavidhinaikena vā naikakumbhairiti (prapañcasāra-) vacanāt | tatra devatāsthāpanakrama ukto (jñānamālāyām) | yadā tu śaṅkaraṃ madhye aiśānyāṃ śrīpatiṃ yajet | āgnejyāṃ ca tathā haṃsaṃ nair-ṛtyāṃ pārvatīsutam || 5-98 || p. 388) vāyavyāṃ ca sadā pūjyā bhavānī bhaktavatsalā | yadā tu madhye govindamaiśānyāṃ śaṅkaraṃ yajet || 5-99 || āgneyyāṃ gaṇanāthaṃ ca nair-ṛtyāṃ tapanaṃ tathā | vāyavyāmambikāṃ caiva yajenmantrī samāhitaḥ || 5-100 || sahasrāṃśuṃ yadā madhye aiśānyāṃ pārvatīpatim | āgneyyāmekadantaṃ ca nair-ṛtyāmacyutaṃ yajet || 5-101 || vāyavyāṃ pūjayeddivīṃ bhogamokṣaikadāyinīm | bhavānīṃ tu yadā madhye aiśānyāṃ mādhavaṃ yajet || 5-102 || āgneyyāṃ pārvatīnāthaṃ nair-ṛtyāṃ gaṇanāyakam | pradyotanaṃ ca vāyavyāmācāryastu prapūjayet || 5-103 || herambaṃ tu yadā madhye aiśānyāmacyutaṃ yajet | āgneyyāṃ pañcavaktraṃ tu nair-ṛtyāṃ jagadambikām || 5-104 || vāyavyāṃ dyumaṇiṃ caiva yajenmantrī hyatandritaḥ | svasthānavarjitā devāḥ śokaduḥkhabhayapradāḥ || 5-105 || tanmaṇḍalasthito rājā sādhakaśca vinaśyati || 5-105ef || tantrāntare- śambhau madhyagate harīnaharabhūdevyo harau śaṅkare- bhāsyenāgasutā ravau haragaṇeśājāmbikāḥ sthāpitāḥ | devyāṃ viṣṇuharaikadantaravayo lambodare'jeśvarā- ryenāḥ śaṅkarabhāgato nigaditā vyastāstu te hānidāḥ || 5-106 || (merutantre) iśe'jeneśajaśivā harāvīśeśajenasāḥ | svāvīśeśajājomā devyāṃ viśigabhāskarāḥ || 5-107 || p. 389) gaṇeśe'jeśabhādevyo'bhyarcyā īśādikoṇataḥ | pūjākramastu tantrāntare | mukhye puṣpāñjaliṃ datvā gaṇeśādyarcanaṃ bhavet || 5-108 || gaṇeśa eva mukhyaścet tatra sūryakramādbhavet - iti || idaṃ ca | ekapīṭhe pṛthakpūjāṃ vinā yantraṃ karoti yaḥ | aṅgāṅgaṃ tu parityajya devatāśāpamāpnuyāt || 5-109 || iti kalāvatīvacanena yantrātiriktādhāre pṛthakpūjāyā niṣedhāt pratiṣṭhitayantrādiviṣayaṃ pīṭhasyārcanamaṅgadevajayanamityādi (sanatkumārīya-) vacanāt | aṅgadevatāpūjākālastu pīṭhārcanāntaramiti (tantrasārakṛtaḥ) | (mahākālasaṃhitāyāṃ-) tu pīṭhārcanāt prāgeva gaṇeśādipūjanamuktam | pañcāyatanavānasminnevāvasara utsukaḥ | gaṇeśaviṣṇusūryeśān pūjayedupacārakaiḥ - iti | vastutastu pīṭhāsyārcanamaṅgadevayajanamityādivacanamekakalaśa-pakṣe | pañcakalaśapakṣe tu pañcasu sarvatobhadramaṇḍaleṣu pañcakalaśānuktakrameṇa saṃsthāpya pañcadevatāḥ pṛthak pūjayediti na kaścidvirodhaḥ | (śyāmādau) tu pañcāyatanadīkṣābhāva uktaḥ (cāmuṇḍātantre) | śyāmāyāṃ bhairavītārācchinnamastāstu bhairave || 5-110 || mañjughoṣe tathā raudre pañcāṅgo neṣyate budhaiḥ | iti pañcāyatanadīkṣāvidhiḥ | (ṣaḍanvayamahāratne) āṇavī bahudhā dīkṣā śākteyī śāmbhavī punaḥ || 5-111 || ekadhaiveti vidvadbhiḥ paṭhyate śāstrakovidaiḥ | āṇavī bahudhetyuktvā tadbhedaṃ tvadhunocyate || 5-112 || smārtī mānasikī yaugī cākṣuṣī spārśanī tathā | p. 390) vācikī mantrikī hotrī śāstrī cetyabhiṣecikī || 5-113 || atha smārtī dīkṣā tatraiva | videśasthaṃ guruṃ smṛtvā śiṣyaṃ pāśatrayaṃ kramāt | viśliṣya layabhogasya vidhānena pare śive || 5-114 || samyagyojanarūpaiṣā smārttī dīkṣeti kīrtitā | iti smārtī dīkṣā | atha mānasī dīkṣā tatraiva | svasannidhau samāsīnamālokya manasā śucim || 5-115 || malatrayādupāyairyā mocakī sā tu mānasī | iti mānasī dīkṣā | atha yogadīkṣā tatraiva | yogoktakramato yogī śiṣyadehaṃ praviśya tu || 5-116 || gṛhītvā tasya cātmānaṃ svātmanā yojanātmikā | yogadīkṣeti sā proktā malatrayavināśinī || 5-117 || iti yogadīkṣā | atha dṛgdīkṣā (merutantre) nimīlya nayane dhyātvā paramātmani devatām | taddarśanānandapūrṇanetrābhyāṃ vīkṣayedguruḥ || 5-118 || śiṣyaṃ prasannacittaḥ san paścādupadiśediti | mantraḥ śiṣyasya siddhyai syāddṛgdīkṣeyaṃ phalapradā || 5-119 || (ṣaḍanvayamahāratne) śivo'hamiti niścitya vīkṣaṇaṃ karuṇārdrayā | dṛśā sā cākṣuṣī dīkṣā sarvapāpapraṇāśinī || 5-120 || iti dṛgdīkṣā | atha sparśadīkṣā tatraiva | svayaṃ paraśivo bhūtvā niḥsaṃdigdhamanā guruḥ | p. 391) śivahastena śiṣyasya samantraṃ mūrdhni saṃspṛśet || 5-121 || sparśadīkṣeti sā proktā śivābhivyaktakāriṇī | śivahasteneti | gandhairmaṇḍalakaṃ svīye vidadhyāddakṣiṇe kare || 5-122 || vidhinā cārcayeddevamitthaṃ syācchivahastakaḥ - iti (somaśambhu-) proktarūpeṇetyarthaḥ || (merutantre) guruḥ svasya guruṃ dhyāyet svahaste śivarūpiṇam | mūlavidyāṃ ṣaḍaṅgaṃ ca mātṛkādimanūn japan || 5-123 || śiṣyasya mastake datvā kṛpayā dakṣiṇaṃ karam | paścādupadiśet proktā sparśadīkṣā'tisiddhidā || 5-124 || iti sparśadīkṣā | atha vācikī dīkṣā (ṣaḍanvayamahāratnai) guruvaktraṃ nijaṃ vaktraṃ vibhāvya gururādarāt | guruvaktraprayogeṇa divyamantrādikaṃ śiśau || 5-125 || mudrānyāsādibhiḥ sārdhaṃ dadyāt seyaṃ hi vācikī | (merutantre) sadāśive tu cidrūpe guruścittaṃ nidhāpayet | mantrān samastā/stajjātān dhyāyet svayaṃ tadātmakaḥ || 5-126 || jāto gurośca kṛpayā kevalo'haṃ sadāśivaḥ | iti dhyāyannupaviśedvāgdīkṣā tviyamīritā || 5-127 || iti vācikī dīkṣā | atha mantrī dīkṣā (ṣaḍanvayamahāratne) dīkṣā parā tathā mantranyāsasaṃyuktavigrahaḥ | svayaṃ mantratanurbhūtvā sakramaṃ mantramādarāt || 5-128 || p. 392) dadyācchiṣyāya sā dīkṣā māntrī malavighātanī | iti māntrī dīkṣā | atha hotrī dīkṣā tatraiva | kuṇḍe vā sthaṇḍile vā'pi niḥkṣipyāgniṃ vidhānataḥ || 5-129 || layabhogakrameṇaiva pratyadhvānaṃ yathākramam | mantravarṇakalātattvapadaviṣṭapameva ca || 5-130 || śuddhyarthaṃ homayedeṣā hotrī dīkṣā samīritā | layabhogakrameṇeti | vedhadīkṣākrameṇa mūlādhārādhiṣṭhita-varṇadevatāsaṃhārarūpeṇetyartha iti hotrī dīkṣā | iti śāstrī dīkṣā | atha śāstrī dīkṣā tatraiva | yogaśiṣyāya bhaktāya śuśrūṣārcāparāya ca || 5-131 || sārdhaṃ śāstrapradā trayyā śāstrī dīkṣeti cocyate | iti śāstrī dīkṣā | athābhiṣecikī dīkṣā tatraiva | śivaṃ ca śivapatnīṃ ca kumbhe saṃpūjya sādaram || 5-132 || śivakumbhābhiṣekāt sā dīkṣā syādabhiṣecikī | ityabhiṣecikī dīkṣā | atha śāmbhavī dīkṣā (merutantre) gororālokamātreṇa bhāṣaṇāt sparśanādapi || 5-133 || sadyaḥ saṃjāyate jñānaṃ sā dīkṣā śāmbhavī smṛtā | iti śāmbhavī dīkṣā | athopadeśa dīkṣā (viśvasāre) tatrāpyaśaktaḥ kaściccedabjamabhyarcya sākṣatam || 5-134 || tadambunā'bhiṣiñcyāṣṭavāraṃ mūlena ke karam | nidhāyāṣṭau japet karṇe upadeśe tvayaṃ vidhiḥ || 5-135 || p. 393) tatreti | pūrvoktasaṃkṣepadīkṣāyāmityarthaḥ | abjamiti śaṅkham | ke karaṃ nidhāyeti | śirasi hastaṃ nyasyedityarthaḥ | athopadeśadīkṣāntaraṃ tatraiva | mahādīkṣā tathā dīkṣā upadeśastataḥ param | yuge yuge ca karttavyā upadeśaḥ kalau yuge || 5-136 || candra sūryagrahe tīrthe siddhikṣetre śivālaye | mantramātraprakathanamupadeśaḥ sa ucyate || 5-137 || (merutantre) bhuktimuktiprasiddhyarthaṃ parīkṣya vidhivadaguruḥ | paścādupadiśenmantramanyathā niṣphalaṃ bhavet || 5-138 || anyāyena ca yo dadyāt gṛhṇātyanyāyataśca yaḥ | dadato gṛhṇato vā'pi kula śāpo bhaviṣyati || 5-139 || guruśiṣyāvubhau mohādaparīkṣya parasparam | upadeśaṃ dadadgṛhṇan prāpnuyātāṃ piśācatām || 5-140 || aśāstrīyopadeśaṃ tu yo gṛhnāti dadāti ca | bhuñjāte tāvubhau ghorān narakānekaviṃśatim || 5-141 || asaṃskṛtyopadeśaṃ tu yaḥ karoti vimūḍhadhīḥ | vinaśyanti ca tanmantrāḥ saikate śālibījavat || 5-142 || anarhe mantravijñānaṃ na tiṣṭhati kadācana | tasmāt parīkṣya vaktavyamanyathā niṣphalaṃ bhavet || 5-143 || sacchiṣyāyātibhaktāya yajjñānamupadiśyate | tat prāpnoti pratītitvaṃ gokṣīrāt tu yathā ghṛtam || 5-144 || p. 394) dhanecchābhayalobhādyairayogyaṃ yadi dīkṣayet | devatāśāpamāpnoti kṛtaṃ ca vikṛtaṃ bhavet || 5-145 || ityupadeśadīkṣāvidhiḥ | atha kramadīkṣā vidhiḥ | (tantracintamaṇi-) dhṛta-(śaktiśaṅgamakulārṇavā-) divacanāni | sundarī tāriṇī kālī kramadīkṣābhigāminī | kramapūrṇo maheśāni kramācchumbhurbhaviṣyati || 5-146 || candrāgnipakṣaṣoḍhākhyaparānirvāṇatatparā | ṣaṭśāmbhavaṃ tato devi cakrasaṃbhedameva ca || 5-147 || svacakradehavijñānaṃ parakāyapraveśanam | etajjñānādbhavenmedhā dīkṣā proktā mayā tava || 5-148 || hādāvidaṃ nigaditaṃ śṛṇu kādau maheśvari | candrāgnirasarājñī ca mahārājñī tataḥ śive || 5-149 || 5- mahākāmakalā kālī guhyakālī tataḥ śive | guhyakālī dvidhā proktā sakalā niṣkalā kramāt || 5-150 || daśavaktrā tu sakalā proktā vā sṛṣṭikārikā | ugrā saumyā mahākrūrā tridhā sā'pi prakīrtitā || 5-151 || niṣkalā guhyasaṃśantī kālī bhedena kīrtitā | kevaleyaṃ bhavenmedhāhvayī sāmrājyarūpiṇī || 5-152 || candrāgnivedapañcārṇā tathā nīlā krameṇa ca | haṃsatārā mahānīlā tadante cīnasambhavī || 5-153 || kevalā tu bhavenmedhā ṛddhisiddhikriyā dvidhā | tritayā divyasāmrājye medhā dīkṣā prakīrtitā || 5-154 || devarūpā divyarūpā mantrarūpā mahāparā | p. 395) sarvarūpā sarvapūrvā mahāsāmrājyamedhayā || 5-155 || ṛddhisiddhikrameṇaiva bhedabāhulyamīritam | vidyā rājyābhidhā dīkṣā chinnamastāvidhau smṛtā || 5-156 || candravahnirasāraktaśyāmā ca ṣoḍaśī tathā | parā ṣoḍhā saptadaśī tadā jātā parā bhavet || 5-157 || dīpinī mālinī kullā kramādvidyādirājyadā | vagalā yā maheśāni sāmrājyaparame sthitā || 5-158 || candravedasūkṣmamerumantrahīnaṃ śivāntaram | hṛdayaṃ ca śatārṇaṃ ca pañcāstraṃ kullukā tathā || 5-159 || gāyatrī kramayogena sāmrājyaparameṣṭhyadhṛk | etatpañcakasaṃyuktaḥ sarvasāmrājyabuddhidhṛk || 5-160 || śrīdivyasarvasāmrājyadīkṣāsarvottarā bhavet | tato'pi dīkṣā deveśi nāsti brahmāṇḍagolake || 5-161 || daśa vidyāprabhedāśca mahāvidyāprabhedajāḥ | siddhividyāprabhedāśca mahāmantrāstathaiva ca || 5-162 || tadaṅgamantrā deveśi śāvaraṃ deśaśāvaram | kālaśāvarakaṃ devi tathaiva siddhiśāvaram || 5-163 || tridhā darśanamantrāśca tathā'mnāyakramodbhavāḥ | kādihādikramatvena ūrddhāmnāye kalau śive || 5-164 || tathā'yatanamantrāśca yat kiṃ cinmantrajālakam | sarvādhikāro deveśi etaddīkṣāvidhau bhavet || 5-165 || etaddīkṣāsamāyuktaḥ sākṣācchrīkālikā svayam | p. 396) praharāṣṭakrameṇaiva daśavidyāsvarūpadhṛk || 5-166 || kāmakalābhidhā vidyā sabhedā vṛttidevatā | aṅgamantrāstathā'nye'pi tasya cāstragatāḥ sadā || 5-167 || kramadīkṣā maheśāni pañcavidyāsu bhedataḥ | tadaṅgamantrā gāyatrīkullukāpañcakaṃ śive || 5-168 || anyavidyāvidhau proktaṃ rahasyātirahasyakam | śrīvidyāyāṃ kālikāyāṃ tārāyāṃ parameśvari || 5-169 || kramadīkṣāṃ vinā devi yo japet sādhakādhamaḥ | sa daridrī mahāghorī lakṣmīhīnastu ninditaḥ || 5-170 || atha vā vātulo bhūyānmantrakṣobhamavāpnuyāt | kramadīkṣāsamāyukto rājā bhavati niścitam || 5-171 || mahāvibhavasaṃyuktaḥ sarvasiddhisamanvitaḥ | vijayī vinayī sādhuḥ siddhaśca siddhidaḥ śubhaḥ || 5-172 || prahṛṣṭātmā sarvavettā trikālajñaḥ kaviḥ sukhī | koṭisiddhīśvaraḥ śūraḥ sundaraḥ kāmamohanaḥ || 5-173 || ānandātmā parātmā ca parājitaguṇottaraḥ | rājarājeśvaraḥ sākṣānmahākālasamaḥ kalau || 5-174 || naitadvidyopāsakasya dāridryaṃ dīnatā kvacit | guruhīnāt kramatyāgāt saṃpradāyaviyogataḥ || 5-175 || dāridryaṃ prathamaṃ bhūyānnātra kāryā vicāraṇā | cintāmaṇigṛhaṃ yatra yatra ratnasya mandiram || 5-176 || navaratnātmasopānaṃ sarvaiśvaryāspadaṃ gṛham | p. 397) kalpavṛkṣavanaṃ yatra parijātavanaṃ tathā || 5-177 || sparśamaṇestu prākāro dāridryaṃ tatra kutra vai | tasmāt kramavihīnasya dāridryaṃ tu pade pade || 5-178 || kramayuktaṃ guruṃ prāpya kramaṃ saṃprārthayet sudhīḥ | anyathā gurumauḍhyena daridratvamavāpnuyāt || 5-179 || alpāyurvā bhaveddevi nātra kāryā vicāraṇā | dīkṣāpaddhatau (vāḍavānalīya)vacanam gavisūmāpatīśāśca kathyante dikṣu ca kramāt || 5-180 || deśikena kramajñena dīyante yadvidhānataḥ | kramadīkṣeti sā proktā vyutkramo naiva siddhidaḥ || 5-181 || kramadīkṣāvidhiryatra tatra pūrṇābhiṣecanam | iti kramadīkṣāprakāraḥ | atha pūrṇābhiṣekadīkṣāvidhiḥ (merutantre) pūrvoktadīkṣābhedānuktā- evaṃ datvā gururdīkṣāṃ kuryāt pūrṇābhiṣecanam || 5-182 || vinā yenābhiṣekeṇa sādhakaḥ pūrṇabodhatām | ācāryatvaṃ na cāpnoti sadgatiṃ ca samīhitām || 5-183 || tasmādguruḥ priyaṃ śiṣyaṃ bodhayitvā'bhiṣecayet | (śaktisaṅgamakulārṇavādau) vinā pūrṇābhiṣekeṇa paśurūpaḥ śivo'pi ca || 5-184 || vinā pūrṇābhiṣekeṇa devatā na prasīdati | vinā pūrṇābhiṣekeṇa kālīṃ tārāṃ ca yo japet || 5-185 || tasya kriyāṃ hariṣyāmi vātulo jāyate naraḥ | vinā pūrṇābhiṣekeṇa gurudharmeṇa pārvati || 5-187 || na japo na tathā homo na pūjā pūrṇatā kvacit | p. 398) viśeṣataḥ kaulikānāṃ pūrṇābhiṣeka āvaśyakaḥ | pūrṇābhiṣekahīnastu kauliko mriyate yadi || 5-188 || piśācatvamavāpnoti yāvadābhūtasaṃplavam - iti (kulārṇavavacanāt) | tathā- pūrṇābhiṣeko deveśi daśavidyāvidhau smṛtaḥ | pūrṇābhiṣekakālā uktāḥ (tantrarāje) grahāṇāṃ vaiparītyeṣu janmarkṣe grahaṇe dvayoḥ || 5-189 || kuhūprāptau ripukleśe kuryāt pūrṇābhiṣecanam | tena doṣāḥ spṛśantyenaṃ na kadācana tadbalāt || 5-190 || (śaktisaṅgamādau) pūrṇābhiṣekadīkṣā tu candrasūryagrahe bhavet | anyeṣvapi puṇyakāleṣu pūrṇābhiṣekadīkṣā kartavyaiva | saptasūkteṣu kāleṣu puṇyeṣvanyeṣu vā'darāt - iti (tantrarāja-) vacanāt | vidhānamāha | pūrvoktamaṇḍape sthitvā gururdhyānaparāyaṇaḥ || 5-191 || aṅkurāropaṇaṃ vāstuyāgaṃ kuryāt pare'hani | kuṇḍaṃ nirmāya yatnena yathāvihitamādarāt || 5-192 || homaṃ kṛtvā gurukulaṃ mānyaṃ pūjyamathādarāt | vedikāyāmiṣṭadevaṃ gurutritayamādarāt || 5-193 || vastrālaṅkaraṇaiḥ pūjyā guruśaktaya eva ca | tathā divyaughacaraṇaṃ siddhaughacaraṇaṃ śive || 5-194 || mānavaughaṃ maheśāni svaguruṇāṃ catuṣkakam | (merutantre) viracya vipulaṃ cakraṃ maṇḍape'timanoharam || 5-195 || p. 399) khārītoyabhṛtaṃ kumbhaṃ sthāpayeccakramadhyataḥ | anyeṣu kalaśā/statra vastrahemasamanvitān || 5-196 || daleṣu vividhāḥ sthāpyāstatrāvāhyeṣṭadevatām | abhyarcya madhye cānteṣu sāṅgāvaraṇadevatāḥ || 5-197 || tantrāntare | madhye mūlaghaṭaḥ sthāpyastataḥ pūjākrameṇa ca | sarvāvaraṇakumbhāśca sthāpanīyāḥ samantataḥ || 5-198 || (tantrarāje) viracya vipulaṃ cakraṃ pratiyoni ca ṣoḍaśa | trikoṇāni vidhāyātra madhye kumbhaṃ ca vinyaset || 5-199 || sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kācaṃ mārtikameva ca | pūritaṃ khāritoyena kvathitenākṣarauṣadhaiḥ || 5-200 || niḥkṣipya nava ratnāni dhānyāni vividhāni ca | hiraṇyāni satāmrāṇi vāsobhyāmabhiveṣṭayet || 5-201 || raktābhyāṃ candanaiścūtapanasāśvatthapalāvaiḥ | śatakratulatābaddhairmātuluṅgaphalānvitaiḥ || 5-202 || vidhāya kalaśānanyānanyeṣvekaikaśo nyaset | sārdhaṃ sahasraṃ ṣaṭtriṃśatpañcasaṃkhyāḥ kramoditāḥ || 5-203 || khārītoyamiti | khārīlakṣaṇamuktaṃ (skandapurāṇe) paladvayaṃ tu prasṛtiḥ kuḍavaṃ dviguṇaṃ matam | caturbhiḥ kuḍavaiḥ prastha āḍhakastaiścaturguṇaiḥ || 5-204 || caturguṇo bhaveddroṇaḥ kumbhastaddvayataḥ smṛtaḥ | kumbhaistairaṣṭabhiḥ khārī................. iti || p. 400) (tantrarāje) madhye cakreṣu toyādi kṛtvā vātvā'bhipūjya ca || 5-205 || kālātmani ca mantrā/śca japitvā pūrvavāsare | janmarkṣe prātarutthāya svanityānte prapūjayet || 5-206 || sahasraṃ prajapet paścāddhomaṃ kṛtvā samantataḥ | (triśaktiratne) nānopacāraiḥ saṃpūjya sahasraṃ juhuyācchrucau || 5-207 || abhiṣiñcedguruḥ śiṣyaṃ nāmāsmai pradiśet svayam | (tantrarāje) śṛṅgakāhalaśaṅkhādivādyasaṅgītanarttanaiḥ || 5-208 || muditairyoginīvṛndairekaikaṃ devatātmabhiḥ | dhṛtaiḥ supūjitaiḥ sārdhamabhiṣiñcedguruḥ svayam || 5-209 || (merutantre) spṛśa/śca madhyakalaśamācāryaḥ prapaṭhediti | sāṅgā/śca caturo vedā/statastena jalena tu || 5-210 || abhiṣiñcedguruḥ śiṣyamiti pūrṇābhiṣecanam | (tantrarāje) atha vā khaṇḍavatyaṣṭa kalaśā/statra vinyaset || 5-211 || teṣu śaktīḥ samāvāhya saṃpūjyaivābhiṣecayet | ekaṃ vā kalaśaṃ janmadine kṛtvā'bhiṣecayet || 5-212 || tathā | somasūryāgnirūpatvaṃ jalasya parikīrttitam | tasmādaśeṣaduḥkhārttiśāntyai syādabhiṣecanam || 5-213 || tantrāntare | abhiṣekakriyābhijña udvartanapuraḥsaram | p. 401) snānadvayaṃ yathoktena kṛtvā yatnena pārvati || 5-214 || pañcapallavayogena dūrvāvilvaphalaistathā | vaidikaistāntrikairmantraiḥ secayecchiṣyamādarāt || 5-215 || ayameva mahādevi pūrṇadīkṣākramaḥ smṛtaḥ | anyat sarvaṃ maheśāni dīkṣāpaṭalagocaram || 5-216 || snānadvayamiti | kriyāvatyādidīkṣoktamekamaparaṃ pūrṇābhiṣekarūpamityarthaḥ | taduktaṃ (tantrarāje) athābhiṣekaṃ dvividhaṃ samavāpya tadājñayā | anugrahādi kurvīta siddhaye nānyathā bhavet || 5-217 || vidhāya cakraṃ tanmadhyayonyāṃ kumbhaṃ vidhāya tu | varṇakvāthaiḥ samāpūrya abhiṣiñcya vadenmanum || 5-218 || kramāgatasamācāranirate bhaktiśālini | dvitīyamabhiṣekaṃ ca kuryāddevyātmasiddhaye || 5-219 || (merutantre) devebhyaḥ sarvatantrāṇi tantrebhyo manavastathā | yato yātāstataḥ śiṣyaḥ sarvamantraikabhājanam || 5-220 || bhavedācāryanāmā ca kuryānnāmāntaraṃ guruḥ | etādṛśasya yo dīkṣāṃ gṛhṇīyāt sa tu siddhibhāk || 5-221 || sarvamantrapradāneṣu samarthaḥ sa tu jāyate | sarve devā vaśāstasya vedapanthāstu sāttvikaḥ || 5-222 || eṣa eva vidhistatra mārge syāddakṣiṇābhidhe | viśeṣastatra toyāni tīrthānāmāharet sudhīḥ || 5-223 || gaṅgāyā yamunāyāśca sarasvatyā mahodadheḥ | p. 402) sindhugodāvarīrevākāverībhyaḥ pṛthūdakāt || 5-224 || mahendrajāyāḥ sarayūcarmanvatyośca puṣkarāt | mahānadyā vedikāyā kṣiprāvetravatījalam || 5-225 || kurukṣetrasya gaṇḍakyāḥ pūrṇāyā mānasasya ca | ghaṭe datvā japenmantrān nānātantragatānapi || 5-226 || abhiṣiktastu taistoyaiḥ siddhāste manavo'sya tu | prayogārthaṃ tathā nyasya dānārtham ....... iti || (niruttaratantre) vaiṣṇavo gāṇapatyaśca sauraścaiva kuleśvari || 5-227 || abhiṣekaṃ prakurvīta śāktaśca kulabhūṣaṇaḥ | tathā | abhiṣekaṃ careddevi adhivāsapuraḥsaram || 5-228 || vṛddhiśaktiṃ tataḥ kṛtvā śivaśaktīḥ prapūjayet | guruṃ saṃpūjya vidhivat svarṇālaṅkārabhūṣaṇaiḥ || 5-229 || tataḥ saṃkalpavidhinā gurūṇāṃ varaṇaṃ caret | tathā | śivaśaktī ca saṃpūjya sthāpayedghaṭamuttamam || 5-230 || nātihrasvaṃ nātidīrghaṃ svarṇarūpyādinirmitam | viśeṣārghasya yantre vā trikoṇe vā'pi vinyaset || 5-231 || kāmabījena saṃprokṣya vāgbhavenaiva tāḍayet | śaktyā ghaṭaṃ samālocya māyayā pūraṇaṃ jalaiḥ || 5-232 || mantreṇānena tīrthāni deśikastatra vinyaset | gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāśca sarāṃsi ca || 5-233 || p. 403) hradāḥ prasravaṇāḥ puṇyāḥ svaḥpātālamahīgatāḥ | sarvatīrthāni puṇyāni ghaṭe kurvantu sannidhim || 5-235 || śrībījena prajaptena pallavaṃ pratipādayet | kūrcena phaladānaṃ syāt strībījena sthirīkṛtiḥ || 5-236 || sindūraṃ vahnibījena puṣpaṃ pretena vinyaset | mūlena praṇavenāpi dūrvāṃ dadyādvicakṣaṇaḥ || 5-237 || hu/ phaṭsvāheti mantreṇa kuryāddarbheṇa tāḍanam | vicintya divīpīṭhaṃ ca tatrāvāhya prapūjayet || 5-238 || anenaiva vidhānena sarvakarmasu sundari | ghaṭaṃ saṃsthāpayeddevībhaktenaiva viśeṣataḥ || 5-239 || mahāpūjāṃ careddhīmān ṣoḍaśopacārasaṃyutām | gurūṇāṃ ca mahāpūjāṃ śaktīnāṃ ca tataḥ param || 5-240 || tatpaścāt sādhakānāṃ ca krameṇa paripūjanam | kumārībhyo valiṃ datvā kulajābhyo viśeṣataḥ || 5-241 || abhiṣekaṃ tato devi kuryācca gurumārgataḥ | svatantroktavidhānena mantrasyoccāraṇaiḥ saha || 5-242 || cālayecca ghaṭaṃ mantrī mantreṇānena deśikaḥ | oṃ uttiṣṭha brahmakalaśa sevitāśeṣasiddhida || 5-243 || sarvatīrthāmbupūrṇastvaṃ pūrayasva manoratham | iśānendrasmarakṣoṇī tadante bhuvaneśvarī || 5-244 || mantreṇānena vadyānāṃ nirghoṣaiścālayedghaṭam | * * * * * * * * * * * * * * * * ? || 5-245 || p. 404) tathā | abhiṣekasya dakṣiṇāmūrtī ṛṣiranuṣṭupchandaḥ śaktirdevatā sarvasiddhisaṃkalpasiddhaye viniyogaḥ || oṃ rājarājeśvarīśaktirbhairavī kālabhairavī | śmaśānabhairavī devī tripurānandabhairavī || 5-246 || tripurā tripurādevī tathā tripurasundarī | tripureśī mahādevī tathā tripuramālikā || 5-247 || nityā ca nityarūpā ca vajraprastāriṇī tathā | sarvacakreśvarī devī tathā nīlasarasvatī || 5-248 || sarvasiddhikarī devī siddhagandharvasevitā | ugratārā mahādevī tathā dakṣiṇakālikā || 5-249 || etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā | ugradaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrā śubhadaṃṣṭrā kapālinī || 5-250 || bhīmanetrā viśālākṣī maṅgalā vijayā jayā | etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā || 5-251 || maṅgalā nandinī bhadrā lakṣmīḥ kīrtiryaśasvinī | puṣṭirmedhā śivā sādhvī yaśaḥśobhā jayā dhṛtiḥ || 5-252 || śrīnandā ca sunandā ca nandinyānandapūjitā | etāstvāmabhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā || 5-253 || vijayā maṅgalā bhadrā smṛtiḥ śāntiḥ kṣamā dhṛtiḥ | siddhistu paramā puṣṭiḥ śrī ṛddhiśca ratistathā || 5-254 || dīptā kāntiryaśolakṣmīrīśvarī buddhireva ca | p. 405) śaktirmāyāvatī brāhmī jayantī cāparājitā || 5-255 || ajitā mānavī śvetā ditistvaditireva ca | māyā caiva mahāmāyā mohinī kṣobhiṇī tathā || 5-256 || kamalā vimalā gaurī lāvaṇyāmbudhisundarī | durgā kriyā'rundhatī ca ghaṇṭākarṇā kapālinī || 5-257 || carcikā caparā jñeyā tathaiva surapūjitā | vaivasvatī ca kaumārī tathā māheśvarī parā || 5-258 || vaiṣṇavī ca mahālakṣmīḥ kārtikī kauśikī tathā | śivadūtī ca cāmuṇḍā muṇḍamālāvibhūṣaṇā || 5-259 || etāstvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ityādi | indro vahniryamaścaiva nair-ṛto varuṇastathā || 5-260 || pavano dhanadeśānau brahmā'nanto digīśvarāḥ | etāstvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ityādi || 5-261 || saṃvatsaraścāyanau ca māsapakṣadināni ca | tithayaścābhiṣiñcantu mantrapūtena vāriṇā || 5-262 || raviḥ somaḥ kujabudhau guruḥ śukraḥ śanaiścaraḥ | rāhuḥ ketuśca satatamabhiṣiñcantu te grahāḥ || 5-263 || nakṣatraṃ karaṇaṃ yogo'mṛtasiddhistataḥ param | dagdhāḥ pāpāstathā bhadrā yogā vārāḥ kṣaṇāstathā || 5-264 || vāravelā kālavelā daṇḍā ṛkṣādayastathā | abhiṣiñcantu satataṃ mantrapūtena vāriṇā || 5-265 || asitāṅgo ruruścaṇḍaḥ krodha unmatta eva ca | kapālī bhīṣaṇākhyaśca saṃhāraścāṣṭa bhairavāḥ || 5-266 || p. 406) ete tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | drāviṇīputrikāścaiva ḍākinīputrikāstathā || 5-267 || śākinīputrikāścānyāḥ kākinīputrikāḥ parāḥ | śākinīputrikā bhūyo hākinīputrikāstathā || 5-268 || tataśca rākiṇīputrī devaputrī tataḥ param | mātṝṇāṃ ca tathā putrī cordhvamukhyāḥ sutāstathā || 5-269 || adhomukhyāḥ sutāścaiva jvālāmukhyāḥ sutāḥ parāḥ | etāstvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | brahmā viṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ || 5-270 || ete tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | puruṣaḥ prakṛtiścaiva vikārāścaiva ṣoḍaśa || 5-271 || ātmā parātmā jñānātmā dhyānātmā paramātmanaḥ | ātmānaścātmanaścaiva sthūlasukṣmau ca ye parāḥ || 5-272 || ete tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | vedādibījaṃ hu/ bījaṃ strībījaṃ tanniketanam | śaktibījaṃ ramābījaṃ māyābījaṃ sudhākaram || 5-273 || cintāratnaṃ mahābījaṃ nārasiṃhaṃ ca tārakam | mārtaṇḍabhairavaṃ daurgaṃ bījaṃ strīpauruṣottamam || 5-274 || gāṇapatyaṃ ca vārāhaṃ kālībījaṃ bhayāpaham | etāni tvā'bhiṣiñcantu - - - - - - - - - - - - - - - - iti | gaṅgā godāvarī revā yamunā ca sarasvatī || 5-275 || ātreyī bhāratī caiva sarayū gaṇḍakī tathā | p. 407) karatoyā candrabhāgā śvetagaṅgā ca kauśikī || 5-276 || bhogavatī ca pātāle svarge mandākinī tathā | etāstvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | bhairavī bhīmarūpā ca śoṇaḥ sumukha eva ca || 5-277 || sindhuścaiva hradaḥ puṇyastathā pātālasambhavaḥ | ete tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti || yāni kāni ca tīrthāni puṇyāpuṇyatarāṇi ca || 5-278 || tāni tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | jambūdvīpādayo dvīpāḥ sāgarā lavaṇādayaḥ | anantākhyastathā nāgaḥ sarpā ye takṣakādayaḥ || 5-279 || ete tvā - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - iti | tāraśca vahnijāyā ca vaṣaṭ kūrcamataḥ param | vauṣaṭkārastu phaṭkāro hyabhiṣiñcatu sarvadā || 5-279 || naśyantu pretakuṣmāṇḍā rākṣasā dānavāśca ye | piśācā guhyakā bhūtā abhiṣekeṇa tāḍitāḥ || 5-280 || alakṣmīḥ kālakarṇī ca pāpāni sumahānti ca | naśyantu cābhiṣekeṇa tārabījena tāḍitāḥ || 5-281 || rogāḥ śokāśca dāridryaṃ daurbalyaṃ cittavikriyā | naśyantu cābhiṣekeṇa vāgbījenaiva tāḍitāḥ || 5-282 || lokānurāgatyāgāśca daurbhāgyamapi duryaśaḥ | naśyantu cābhiṣekeṇa manmathenaiva tāḍitāḥ || 5-283 || tejohrāsaḥ śaktihrāso buddhihrāsastathaiva ca | naśyantu cābhiṣekeṇa śaktibījena tāḍitāḥ || 5-284 || p. 408) viṣāṇi ca māhārogā ḍākinyo bhītayastathā | ghorābhicārāḥ krūrāśca grahā nāgāstathaiva ca || 5-285 || naśyantu cābhiṣekeṇa kālībījena tāḍitāḥ | naśyantu vipadaḥ sarvāḥ saṃpadaḥ santu susthirāḥ || 5-286 || abhiṣekeṇa śāktānāṃ pūrṇāḥ santu manorathāḥ | evaṃ saṃsicya śiṣyaṃ tu punaḥ pūjāṃ samācaret || 5-287 || śiṣyo'pi tatra saṃpūjya gurave dakṣiṇāṃ dadet | gobhūmisvarṇarūpyaṃ ca nānāratnāni pārvati || 5-288 || sarvasvaṃ gurave dadyāt tadardhaṃ vā'pi dakṣiṇām | śrīvidyāṃ vā siddhikālīṃ tārāṃ vā mahiṣārdinīm || 5-289 || śiṣyāya bhaktiyuktāya pradadyāddeśikaḥ svayam | tantrāntare | evaṃ kṛtvā'bhiṣekaṃ ca pradhānakalaśāmbhasā || 5-290 || tattanmantraṃ samuccārya paricāraghaṭodakaiḥ | abhiṣiñcet tatastasmai pradadyānmantramuttamam || 5-291 || kṛte pūrṇābhiṣeke tu sarvamantrādhikāravān | śiṣyaḥ saṃjāyate tasmādabhiṣicya manuṃ dadet || 5-292 || pūrvamalpavidhānena upadiṣṭo'pi cenmanuḥ | paścād sarvādhikārārthaṃ kuryāt pūrṇābhiṣecanam || 5-293 || mahāmantropamantrāśca siddhiṃ dadyurna saṃśayaḥ | vāmamārge tu pradhānakalaśo hetudravyeṇa pūraṇīyaḥ | kalaśāntarāṇi jalenaiva | taduktaṃ (merutantre) madhye tīrthaghaṭaḥ sthāpyaḥ śeṣāstoyaghaṭā matāḥ || 5-294 || ye ye āvāhitā devā guruṇā tu surā ghaṭe | p. 409) te te kurvanti sānnidhyaṃ mantrarūpāśca tanmukhe || 5-295 || svayaṃ siddhyati vāgasya mūrddhānaṃ naiva nāmayet | yadarthaṃ nāmito mūrddhā tasya mṛtyurna saṃśayaḥ || 5-296 || vāmamārge gururyasya īdṛk siddho yadā bhavet | śiṣyaśca nirahaṅkāraḥ sadā daivatatatparaḥ || 5-297 || devārthaṃ yasya nānyatra yasya bhoge mano na ca | sa eva siddho vāme syādanyo nirayabhājanam || 5-298 || kaulamārge viśeṣa uktastatraiva | sajīvamīnayuktena surayā pūritena ca | pañcāmṛtaistu saṃpūrṇaṃ śaṅkhena kalaśena vā || 5-299 || abhiṣekaṃ tataḥ kuryāt kulavṛkṣotthapallavaiḥ | ayaṃ pūrṇābhiṣeko'tra kulamārge prakīrttitaḥ || 5-300 || kulavṛkṣāśca | sahakāraḥ karṇikāraḥ keśarastilakastathā | kadambaḥ sindhuvāraśca kaṅkolaścampakāhvayaḥ || 5-301 || śleṣmātakaṃ kuravako nimbaścaladalastathā | yajñāṅgo jaṭilo vilvaḥ kulavṛkṣā matā amī - iti (kulacūḍāmaṇau) proktāḥ || tantrāntare | abhiṣiñcedguruḥ śiṣyaṃ nāmāsmai pradiśet svayam || 5-302 || ānandanāthaśabdādi dvyakṣaraṃ caturakṣaram | niyojyaivāmuko'sīti gururādau tadāhvayet || 5-303 || yathā nārī piturgotrāt patyurgotraṃ samāśrayet | p. 410) tathā śaktyupadeśena kaulo gotrāntare vrajet || 5-304 || athocyate maheśāni kaulānāṃ gotramuttamam | durlabhaṃ sarvatantreṣu śāmbhavaṃ tat prakīrtitam || 5-305 || kaulāvadhūtamārgeṣu tīrthayātrāṃ na ca vrajet | tīrthāṭanaṃ ca sanyāsaṃ vratadhāraṇameva ca || 5-306 || upavāsaṃ muṇḍanaṃ ca sarvathā parivarjayet | pūrṇābhiṣikte śirasi tena tatra na muṇḍanam || 5-307 || pūrṇābhiṣekamāhātmyamāha (merutantre) rasendreṇa yathā viddhamayaḥ sauvaṇatāṃ vrajet | dīkṣāviddhastathā hyātmā śivatvaṃ labhate dhruvam || 5-308 || tathā | gataṃ śūdrasya śūdratvaṃ gatā viprasya vipratā | dīkṣāsaṃskārasaṃpanne jātibhedo na vidyate || 5-309 || pūrṇābhiṣekaṃ kṛtvā tu yatra kutra mṛto'pi ca | sa eva devīrūpaḥ syāt sa devo dhanyatāmiyāt || 5-310 || tantrāntare | pūrṇābhiṣekayuktasya yatkiñcidanṛtaṃ bhavet | tasya kriyā ca saphalā devatā suprasīdati || 5-311 || pūrṇābhiṣekayukto hi mantrān datvā japecchive | tatkṣaṇāt siddhimāpnoti nātra kāryavicāraṇā || 5-312 || guruṃ vinā'pi deveśi tvabhiṣekī tu yaṃ japet | taṃ sabhedaṃ sādhayitvā siddhiṃ dātumathārhati || 5-313 || pūrṇābhiṣekasaṃyuktaścāṇḍālo'pi bhavedyadi | sa brahmarṣimaheśāni nātra kāryā vicāraṇā || 5-314 || p. 411) pūrṇābhiṣekahīno ya ṛṣivaryo'pi pārvati | sa brāhmaṇādhamaḥ proktastvabhiṣekī dvijottamaḥ || 5-315 || pūrṇābhiṣekī deveśi yasmin deśe virājate | sa deśo dhanyatāṃ yāti samantāt koṭiyojanam || 5-316 || na vyādhirna ca vai mṛtyurna śatrūṇāṃ bhayaṃ kvacit | pūrṇarūpaḥ śivaḥ proktaḥ śiva eva na saṃśayaḥ || 5-317 || ko vā dehaḥ kasya dehaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ ca kasya ca | ko jātaḥ ko mṛto devi sarvaṃ brahmasvarūpakam || 5-318 || yasmin kāle bhaveddevi mantravaryasya vismṛtiḥ | tadaiva maraṇaṃ proktaṃ maraṇaṃ maraṇaṃ na hi || 5-319 || pūrṇābhiṣekayuktānāmadhikāro hi sarvataḥ | iti pūrṇābhiṣekadīkṣāvidhiḥ | atha guruṃ vinā mantriṇāṃ mantrāntaragrahaṇopāyo (merutantre) atha tāntrikamantrāṇāṃ dīkṣāṃ śṛṇu guruṃ vinā || 5-320 || śuklapakṣe trayodaśyāṃ candratārābalānvite | gatvā ca dakṣiṇāmūrteḥ sannidhau pūjayecca tam || 5-321 || kalaśasthāpanaṃ kṛtvā tadagre vopari kṣipet | tālapatre manuṃ lekhyaṃ mantradevaṃ ca pūjayet || 5-322 || devo gururiti dhyātvā mantraṃ vyaktaṃ tu vācayet | aṣṭottaraśataṃ caitanmantragrahaṇamucyate || 5-323 || etat tattvaṃ samākhyātaṃ gopyaṃ mātari jāravat | p. 412) gurau lobhādayo doṣāstasmādudvijate manaḥ || 5-324 || ataḥ śāstraguruṃ kṛtvā dakṣiṇāmūrtito manuḥ || 5-324ef || bibhratyadbhutabhūtibhūtapavacovaicitryācitrāmṛta- srotaḥśālini sannibandhanasastsiṃbhedamabhyarhitam | gorakṣācalabhūpanirmitapuraścaryāṇave pañcamaḥ sadyuktisphuṭamoktikotkararucottuṅgastaraṅgo gataḥ || 5-325 || iti śrīmanmahārājādhirājapratāpasiṃhasāhaviracite puraścaryāṇave kriyāvatīdīkṣāprayogapūrvakadīkṣābhedanirṇayo nāma pañcamastaraṅgaḥ || 5 || atha puraścaraṇavidhirnirūpyate | tatra puraścaraṇapadārtha ukto (yāmale) vedādiśāvarāntānāṃ mantrāṇāṃ siddhihetave | purataścaraṇīyatvāt puraścaraṇamucyate || 6-1 || (merutantre'pi) dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhanaṃ mantra ucyate | tatsiddhaye puro yacca caryate tat prakīrtitam || 6-2 || puraścaraṇakarmākhyaṃ vedādau śāvarāntake | mantre yantre tathā'vaśyam - - - - - - - - - iti || etena puraścaraṇaprayojanamapyuktaṃ bhavati | (vāyavīyasaṃhitāyām) sādhanaṃ mūlamantrasya puraścaraṇamucyate || 6-3 || (vīracūḍāmaṇau) puraścaraṇahīnasya mantrasiddhirna jāyate | ādau puraskriyāṃ kuryānniyamena yathāvidhi || 6-4 || (yoginīhṛdaye'pi) gurorājñāṃ samādāya śuddhāntaḥkaraṇo naraḥ | tataḥ puraskriyāṃ kuryānmantrasaṃsiddhikāmyayā || 6-5 || jīvahīno yathā dehaḥ sarvakarmasu na kṣamaḥ | puraścaraṇahīno'pi tathā mantraḥ prakīrttitaḥ || 6-6 || tasmādādau svayaṃ kuryādguruṃ vā kārayedbudhaḥ | gurorabhāve vipraṃ vā sarvaprāṇihite ratam || 6-7 || p. 414) snigdhaṃ śāstramidaṃ mitraṃ nānāguṇasamanvitam | striyaṃ vā sadguṇopatāṃ saputrāṃ viniyojayet || 6-8 || puraścaraṇasvarūpamuktam (kulacūṇāmaṇau) pacāṅgāni mahādevi japo homa"ca tarpaṇam | abhiṣekaśca viprāṇāmārādhanamapīśvari || 6-9 || pūrvapūrvadaśāṃśena puraścaraṇamucyate | (kulamūlāvatāre) saṃsāre duḥkhabhūyiṣṭhe yadicchechreya ātmanaḥ || 6-10 || pañcāṅgopāsanenaiva mantrajāpī sukhaṃ vrajet | (muṇḍamālāyām) yāvadyasmin japaḥ prokto mantraṃ tāvajjapet puraḥ || 6-11 || tatastu taddaśāṃśaṃ hi homaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | tasyāpi ca daśāṃśena tarpaṇaṃ samudāhṛtam || 6-12 || taddaśāṃśaṃ tataḥ kuryānmārjanaṃ tu viśeṣataḥ | tasyāpi ca daśāṃśena proktaṃ brāhmaṇabhojanam || 6-13 || kumārībhojanaṃ tadvadgurave dakṣiṇāṃ tathā | evaṃ guruprasādena puraścaraṇakarmakṛt || 6-14 || mantrasiddhimavāpnoti paramārthaṃ hi sādhakaḥ | (merutantre) japo homastarpaṇaṃ ca mārjanaṃ viprabhojanam || 6-15 || pañcāṅgakarmarūpaṃ tadāhuḥ ke cana tatra tu | caturaṅgāstathā tryaṅgā dvyaṅgā ekāṅgino'pi ca || 6-16 || mantrāstiṣṭhanti vedeśu tathā mantre'pi śāvare | kecit ṣaḍaṅgā mantrāḥ syustadaṅgānāṃ japāditi || 6-17 || aghamarṣaṇasūryārghajalapānapraṇāmakaiḥ | p. 415) devārcayā pañcabhiśca tairevaṃ syurdaśāṅgakāḥ || 6-18 || dūtīyāgāt tathā caulīkarmataścakrapūjanāt | bhagaliṅgasamāyogajapācca balidānataḥ || 6-19 || mahāvalipradānācca bhavantyekādaśāṅgakāḥ | ṣoḍaśāṅgāḥ kaulikānāṃ vāmikānāṃ dvikonitāḥ || 6-20 || amaryaśmarisevāto'ṣṭādaśāṅgāstvaghoriṇām | (vaiṣvavasenyām) pañcāṅgo'yaṃ mahāyāgaḥ puraścaraṇasaṃjñakaḥ || 6-21 || sādhanaṃ puruṣārthānāmanye yāgāḥ sahasraśaḥ | asya pañcāgayāgasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 6-22 || viśeṣataḥ kaliyuge japayāgaḥ praśasyate | (merutantre) ayutābde kaleryāte tyajedviṣṇuśilā mahīm || 6-23 || tadardhe jāhnavītoyaṃ tadardhe devatāśilā | prāpte kaliyuge ghore vāmācāravimiśrite || 6-24 || bhakṣyābhakṣyavicārādirahite mlecchasaṃkule | kāmakrodhādibhirvyāpte jane strībhirvinirjite || 6-25 || kva śiṣyaḥ kva gururmantraḥ kva tapaḥ kva ca siddhayaḥ | japa eva kalau śreyān śālagrāmārcanaṃ tathā || 6-26 || (yāmale) sāṅgo japo mahādevi puraścaryeti gīyate | tasyāmācaritāyāṃ ca mantraḥ siddhyati nānyathā || 6-27 || (puraścaraṇacandrikāyām) vinā yena na siddhiḥ syānmantro varṣaśatairapi | kṛtena yena labhate sādhako vāñchitaṃ phalam || 6-28 || p. 416) puraścaraṇasaṃpanno mantro hi phaladāyakaḥ | ataḥ puraskriyāṃ kuryānmantravit siddhikāṅkṣayā || 6-29 || samyaksiddhaikamantrasya nāsādhyaṃ vidyate kvacit | bahumantravataḥ puṃsaḥ kā kathā śiva eva saḥ || 6-30 || kiṃ homaiḥ kiṃ japaiścaiva kiṃ mantranyāsavistaraiḥ | rahasyānāṃ hi mantrāṇāṃ yadi na syāt puraskriyā || 6-31 || puraskriyā hi mantrāṇāṃ pradhānaṃ bījamucyate | (ādiyāmale) akṛtvā tu puraścaryāṃ yo yat karma samācaret || 6-32 || tat tasyaivābhicārāya jāyate nātra saṃśayaḥ | tasmādādau puraścaryāṃ kṛtvā karmāṇi sādhayet || 6-33 || karmāṇīti ṣaṭ karmāṇi | tathā | heturapyaṅkurotpattau jalasekaṃ vinā yathā | nāṅkuraṃ janayedbījaṃ tathā mantro'pi kīrtitaḥ || 6-34 || puraścaryāvihīno hi siddhiheturna siddhyati | tasmāt tatsiddhaye mantro puraścaraṇamācaret || 6-35 || tatrādau puraścaraṇakālā (vaiṣvaksenyām) mādhave mārgaśīrṣe vā makarasthe divākare | ārabheta puraścaryāṃ śuklapakṣe śubhe'hani || 6-36 || (dakṣiṇāmūrtikalpe) ārabhet pravaro vidvān pūrvapakṣaṃ samāśritaḥ | puṇye muhūrte nakṣatre tithau snātvā yathāvidhi || 6-37 || pūrvapakṣaḥ śuklapakṣaḥ | śāktādau tu pakṣadvayamapi praśastameva | aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi | ārabheta puraścaryāṃ kāle dīkṣokta eva hi - iti (yāmala-) vacanāt | p. 417) (sudhārṇava-) dhṛtavacanam | yasmin kāle bhaveddīkṣā tasmin kāle bhavedidam || 6-38 || (muṇḍamālāyām) guroranujñāṃ saṃprāpya viśeṣeṇa śubhe dine | samārabhya puraścaryāṃ vidhipūrvaṃ samāpayet || 6-39 || (vaiśampāyanasaṃhitāyām) candratārānukūle ca śuklapakṣe śubhe'hani | ārabhenmakarādau tu supte viṣṇau japenna ca || 6-40 || (śrīnṛsiṃha pādārcanapaddhatāvapi) prasupte tu mahāvuṣṇau puraścaryāṃ na cācaret | muhyanti sakalā mantrāḥ supte tasmin jagadgurau || 6-41 || muhyantīti | sarveṣāṃ mantrāṇāṃ nārāyaṇātmakatayā tasmin yogarūpanidrāmāśrite sarve mantrāstadīyayoganidrayā vyāmohitā bhavantītyarthaḥ | tathā ca mantrāṇāṃ vyāmohakāle puraścaraṇādinā siddhirna bhavatīti bhāvaḥ | na ca tattatmantrāṇāṃ tattadevatātmakatayā tanmantrāṇāmeva tadātmakatvena tanmantrātiriktamantrāṇāmapi kathaṃ tadātmakatvamaratīti vācyam | sarvadevamayo hari rityādinā bhagavataḥ sakaladevātmakatve siddhe tattaddevatātmakatattanmantrāṇāṃ tadātmakatvasya suvacatvāt | etena hariśayanakālikapuraścaraṇaniṣedho viṣṇumantramātraviṣayo vaiśampāyanavacanasya tatprakaraṇīyatvādityapāstam | muhyanti sakalā mantrā ityatra sakalapadamahimnā mantraśabdasya vaiṣṇavāvaiṣṇavamantraparatvāvagamāt | evaṃ ca brāhmaṇebhyo dadhi dātavyaṃ na kauṇinyāye tyādau brāhmaṇādipadasya kauṇḍinyetarabrāhmaṇaparatvadarśanāt puraścaraṇaprakaraṇīyavaiśampāyanādivacanaviṣiddhakālātirikto dīkṣāprakaraṇīyasiddhāntaśekharādivacanavihitaśca yaḥ kāla sa eva yasmin kāle bhaveddīkṣā tasmin kāle bhavedidamiti sāmānyavacanena gṛhyate | tena dīkṣāyāṃ vihito'pi śrāvaṇādiḥ puraścaraṇe niṣiddha eva | hariśayanakāle puraścaraṇameva niṣiddham | tadatiriktajapapūjādestvāvaśyakatvamuktam | tatraiva | arcayā strotrapāṭhena japena niyamana ca | tatprītikāmukairbhaktaiḥ sevyaḥ supto janārdana || 6-42 || yaḥ prasūpto'pi jāgartti viśvasākṣī cidātmakaḥ | sa bhaktyā toṣito yena tasyaiva saphalaṃ januḥ - iti || p. 418) śaktiviṣaye'pi (vāḍavānalīye) ghanāgame ghanānte ca puṣpakāle ca śāmbhavi || 6-43 || ārādhayejjagaddhātrīṃ divā vā yadi vā niśi | ekaikadivase devyāḥ prītiḥ sāṃvatsarī bhavet || 6-44 || viśeṣādeṣu kāleṣu yena nārādhitā'mbikā | sa daridro bhayagrastaḥ kṣīṇāyuḥ sādhako bhavet - iti | kecana śāktāstu | śiśiraśca vasantaśca śaratkāla iti trayaḥ || 6-45 || uttamā ṛtavo devyāḥ puraścaraṇakarmaṇi | ityādi - (yāmala-) vacanena hariśayanakālāntaḥpātini śaratkāle devīmantrapuraścaraṇavidhānād viṣṇau supte japennacetyādi-vaiśampāyanīyavacanaṃ devīmantrātiriktamantraparamiti saṃkocaṃ parikalpya hariśayanakāle'pi puraścaraṇamācaranti | atra śaratkālaśabdaḥśaratkālāntaḥpātidurgotsavakālaparaḥ | tantroktavacanena śaratkāle caturthyādinacamyantaṃ viśeṣata ityādivakṣyamāṇa(-kālīkalpa-muṇḍamālā-)divacanena ca śaktimantrapuraścaraṇavidhāne'pi tasya hariśayanādhikaraṇībhūtayāvatkālaṃ karttavyatākatve pramāṇābhāvaḥ | anyathā ūrje tapasi rādhe vā śuklapakṣastu vaiṣṇave ityādi (candrapīṭhādi) vacanena vaiśākhe kārttike tathetyādimatsya-puraścaraṇaprakaraṇīya - (merutantra -)vacanena ca vaiṣṇavasyāpi mantrasya hariśayanakālāntaḥpātini kārttikādau puraścaraṇavidhānādvaiśampāyanādivacanasya nirviṣayatvāpatteḥ | yadi ca tantropatantrāṇāmanantatvena cāturmāsye'pi śaktimantrapuraścaraṇavidhāyaikavacanānantaramupalabhyeta tadā tu saṃkocakalpanā na duṣṭā | anyathā duṣṭaiveti puraścaraṇapaddhatikṛtaḥ | prāñcastu | niṣiddhamāsapatite'pi grahaṇādau sakalamantrāṇāṃ viśeṣapuraścaraṇavidhānāt sāmānyapuraścaraṇameva hariśayanakāle niṣiddham | viśeṣapuraścaraṇe tu nāyaṃ niṣedha ityāhuḥ | vastutastu | durgotsavakālādau śāktādimantrasya kārttikādau vaiṣṇavādimantrasya bhādrapadārdau gaṇaśādimantrasya grahaṇādau mantramātrasya ca puraścaraṇavidhānādanuktakālasya viśeṣapuraścaraṇasyāpyaniṣiddhakāla evācaraṇāñca niṣiddhakālāntargataṃ yadyatkālāvacchedena yadyaddevatāmantrapuraścaraṇaṃ viśeṣavacanairvidhīyate tattatkālāvacchadena tattaddevatāmantrapuraścaraṇa kartavyameva | samānyavacanena niṣiddhoviśeṣavacanenavihitaśca yaḥ kālastatra kasyāpi mantrasya puraścaraṇamātraṃ nācarakārtike p. 419) tu mantramātrasya puraścaraṇaṃ kartavyam | sarveṣāmapi mantrāṇāṃ kuryādūrje puraskriyām - iti (sādhanasamuccaya-) vacanādvakṣyamāṇamahācīnādikrameṇa puraścaraṇe tu na kālādiniyamaḥ | taduktaṃ (sārasaṃgrahe) sarva eva śubhaḥ kālo nāśubho vidyate kvacit || 6-46 || tathā | digdeśaniyamo nātra sthityādiniyamo na hi | na jape kālaniyamo nārcādiṣu viliṣvapi || 6-48 || svecchāniyama ukto'tra mahāmantrasya sādhane | ityādimahāmantraśabdastu mantramātropalakṣakaḥ | anyathā mahācīnakrameṇopamantrapuraścaraṇe niyamaparipālanāpatteravāpi kālapadamahārātrāntargatatattatkālaparaṃ na tu vihitaniṣiddhamāsadivasādiparam | tathā ca | prātaḥkālaṃ samārabhya japenmadhyaṃ dināvadhi - iti | pāśavakalpoktau | gate tu prathame yāme tṛtīyapraharāvadhi || 6-49 || niśāyāmeva japtavyaṃ rātriśeṣe japenna ca - iti vīrakalpoktaśca yaḥ kālaniyamaḥ sa cāsmin mahācīnakrameṇāstīti tadarthaḥ || na viśeṣo divārātrau sandhyāyāṃ vā mahāniśi | sarvakāle yajeddevīmasnātaḥ kṛtabhojanaḥ || 6-50 || iti tatraivoktatvāt | kathamanyathā | vīrāṇāṃ japakālastu sarvakālaḥ praśasyate | iti (bhāvacūḍāmaṇi-) vacanaṃ saṅgamanīyam | aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi || 6-51 || ārabhet puraścaryāṃ kāle dīkṣokta eva hi | ityādivīrapuraścaraṇaprakaraṇīya - (yāmalādi-) vacanavirodhāduktayuktyā tu kālaśabdasyoktakālaparatayā vīraśabdasya ca kaulikaparatayā tadīyakalpe dicamasyarātreśca? puraścaraṇakālatayā vakṣyamāṇatvānna kaścidvirodhaḥ | p. 420) evaṃ mahānīlakrameṇa puraścaraṇe'pi noktakālaniyamaḥ | uktavacanānāṃ tatrāpyupalambhāt | atra kecit | na jape kālaniyamo mahāmantrasya sādhane || 6-52 || ityādi-(siddhāntasaṃgraha-) vacanānmahāmantrapuraścaraṇe kālaniyamo nāstīti vadanti | tanmate | na deśakālaniyamo bhakṣyādiniyamo na hi | śaucādiniyamo nāsti mahāmantrasya sādhane || 6-53 || iti tasya vacanāt | na śaucādikriyāḥ kāryāḥ smṛtiśāstrapracoditāḥ | ekaṃ liṅge gude pañca ityādyā yāḥ prakīrtitāḥ || 6-54 || iti svacchandabhairavādivacanācca | mahāmantrapuraścaraṇe niyamasāmānyābhāvāpattyā- niyamāstatra bhūyāṃsaḥ prakartavyāḥ prayatnataḥ | avaidhakaraṇāt siddhihāniḥ syānnātra saṃśayaḥ || 6-55 || ityādimahāvidyāpuraścaraṇaprakaraṇīyamahākālavacanavirodhaḥ spaṣṭa eveti saṃkṣepaḥ | atha deśāḥ (yoginītantre) | ādau puraskriyāṃ kartuṃ sthānanirṇaya ucyate | puṇyakṣetraṃ nadītīraṃ guhāparvatamastakam || 6-56 || tīrthapradeśaḥ sindhūnāṃ saṃgamaḥ pāvanaṃ vanam | udyānāni viviktāni vilvamūlaṃ taṭaṃ gireḥ || 6-57 || tulasīkānanaṃ goṣṭhaṃ vṛṣaśūnyaṃ śivālayam | aśvathāmalakīmūlaṃ gośālā jalamadhyataḥ || 6-58 || devatāyatanaṃ kūlaṃ samudrasya nijaṃ gṛham | tathā | gṛhe śataguṇaṃ vidyādgoṣṭhe lakṣaguṇaṃ bhavet || 6-59 || p. 421) koṭirdevālaye puṇyamanantaṃ śivasannidhau | mlecchaduṣṭamṛgavyādhaśaṅkātaṅkavivarjite || 6-60 || ekāntopavane nindārahite bhaktisaṃyute | sudeśe dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave || 6-61 || ramye bhaktajanasthāne nivaset tāpasapriye | gurūṇāṃ sannidhāne ca cittaikāgrasthale tathā || 6-62 || eṣāmanyatamaṃ sthānamāśritya japamārabhet | (mahākapilapañcarātre) kṣetratīrthagṛhārāmadevālayanadīhradāḥ || 6-63 || kuṭī viviktamityete deśāḥ syurmantrasiddhidāḥ || 6-63ef || (prapañcasāre) samudratīre'pyatha vā'driśṛṅge samudragānāṃ saritāṃ ca tīre | japedvivikte nija eva gehe viṣṇorgṛhe vā puruṣo manasvī || 6-64 || (māmale) mlecchaduṣṭamṛgavyālaśaṅkātaṅkavivarjite | ekānte pāvane cintārahite bhaktisaṃyute || 6-65 || sudeśe dhārmike rāṣṭre subhikṣe nirupadrave | ramye bhaktagaṇasthāne nivasenna parāśraye || 6-66 || devatābhedena puraścaraṇasthānabhedā uktā (merutantre) japasthānāni vakṣyāmi kṛttimākṛttimāni ca | guptāni sarvatantreṣu devatānāṃ pṛthak pṛthak || 6-67 || mahāgaṇapatikṣetraṃ māyūraṃ narmadātaṭam | mahāśmānaṃ māyūraṃ gaṇeśamanusiddhidam || 6-68 || p. 422) prabhāsaṃ ca kurukṣetraṃ puṣkaraṃ bhṛguparvatam | yamunāyāstaṭaṃ kāśīdineśamanusiddhidam || 6-69 || ayodhyā mathurā māyā kāśī vadarikāśramaḥ | gayā ca gaṇḍakītīraṃ dvārikā viṣṇusiddhidā || 6-70 || kedārastryambakaṃ kāśī kāñcyavantyau vanāni ca | gaṅgātīraṃ vaidyanātho rāmeśaḥ śivasiddhikṛt || 6-71 || jvālāmukhī prayāgaśca kāminī mālikāpadam | sarasvatyāstathā tīraṃ śaktimantrasya siddhikṛt || 6-72 || tīraṃ ca kamaleśvaryā mekhalā yakṣaparvataḥ | aṅgabaṅgakaliṅgāśca kṣudradaivatasiddhidāḥ || 6-73 || kāmarūpaṃ ca nepālaṃ hiṅgulā vindhyavāsinī | jālandharaṃ pūrṇagirirvāmamārgeṇa siddhidāḥ || 6-74 || taṭaṃ padmākarāṇāṃ ca kadalīkṣvarkavāṭikā | vidrumākulito grāmo gaṇeśasyātivallabhaḥ || 6-75 || padmākarataṭāraṇyakaravārārkavāṭikā | godhūmadūrvākṣetrāṇi śilābhānumataḥ priyā || 6-76 || tulasyaśvattha dhātrīkṣuśālagrāmādisannidhau | goṣṭhe śrotriyayuggrāme harermudvaidikāntike || 6-77 || paścimābhimukhe liṅge nandivarje śivālaye | śivatoṣe vaṭasyārāt saṃgame vipine hrade || 6-78 || kadalīcūtacambelīsevantīvarbarīvane | pañcakhyātanadītīre śakteḥ prītiśca nirjane || 6-79 || p. 423) palvalārānnimbakolaśākhoṭamadhukākule | valmīke śuṣkanadyāṃ ca modante kṣudradevatāḥ || 6-80 || pitṛgehe śmaśāne ca tripathe ca catuṣpathe | śūnyālaye śivākīrṇabhuvi tuṣyanti vāmagāḥ || 6-81 || gṛhe goṣṭhe tathodyāne vane parvatamastake | nadyāṃ tatsaṃgame devālaye syādvaidiko'dhikaḥ || 6-82 || yasmin deśe na gohatyā nāpi brahmavadho bhavet | na śrāvayanti śūdrāśca siddhistatra tu vaidikī || 6-83 || mlecchāḥ pākhaṇḍino dhūrtā rājānaḥ sacivādayaḥ | yuvatyaśca na varttante tatra siddhiradūrataḥ || 6-84 || atha niṣiddhasthānāni tatraiva | jīrṇadevālayodyānagṛhavṛkṣataleṣu ca | nadīkūlādrikūṭeṣu bhūcchidrādiṣu no vaset || 6-85 || jīrṇatvaṃ vṛkṣaparyantamanveti | nadīkūlaniṣedhastu samudragākulabhinnaparaḥ | (yāmale) rājānaḥ sacivā rājapuruṣāḥ prabhavo janāḥ | caranti yena mārgeṇa na vaset tatra tattvavit || 6-86 || (merau) evaṃ vicārya matimān kuryādbhūmiparigraham | atha puraścaraṇe bhakṣyādiniyamo (yāmale) śākaṃ mūlaṃ phalaṃ bhakṣyaṃ haviṣyaṃ śaktavo'tha vā || 6-87 || atha vā kṣīramātraṃ syāt puraścaraṇavṛttaye | haviṣyāṇyuktāni (smṛtau) haimantikaṃ sitāsvinnaṃ dhānyaṃ mudgāstilā yavāḥ || 6-88 || p. 424) kalāyakaṅgunīvārā vāstukaṃ hilamocikā | ṣaṣṭikā kālaśākaṃ ca mūlakaṃ kemuketarat || 6-89 || lavaṇe saindhavasāmudre gavyaṃ ca dadhi sarpiṣām | payo'nuddhṛtasāraṃ ca panasāmraharītakī || 6-90 || pippalī jīrakaṃ caiva nāgaraṅgakatintiḍī | kadalīlavalīdhātrīphalānyaguḍamaikṣavam || 6-91 || atailapakvaṃ munayo haviṣyānnaṃ pracakṣate | (merutantre) satkandaphalamūlāśī sadbhikṣāśī haviṣyabhuk || 6-92 || payovratī bhavecchreṣṭhasteṣām- - - - - - - - - - - - - - - iti || tatraiva | śreṣṭhaṃ gavāṃ dugdhamuktaṃ madhyamaṃ surabhībhavam | adhamaṃ māhiṣaṃ cānyadvratasthānāṃ niṣidhyate || 6-93 || (kulārṇave) yasyānnapānapuṣṭāṅgaḥ kurute dharmasaṃcayam | annadātuḥ phalasyārdhaṃ kartuścārdhaṃ na saṃśayaḥ || 6-94 || tasmāt sarvaprayatnena parānnaṃ varjayet sudhīḥ | puraścaraṇakāle tu sarvakarmasu śāmbhavi || 6-95 || jihvā dagdhā parānnena karau dagdhau pratigrahāt | mano dagdhaṃ parastrībhiḥ kathaṃ siddhirvarānane || 6-96 || parānnamiti bhikṣetarāviṣayam | bhikṣāyāṃ tu vihitatvānna doṣaḥ | taduktaṃ (merutantre) vaidikācārayuktānāṃ śucīnāṃ śrīmatāṃ satām | satkulasthānajātānāṃ bhikṣāśī cāgrajanmanām || 6-97 || carumūlaphalakṣīradadhibhikṣānnaśaktavaḥ | p. 425) etat saptavidhaṃ bhīkṣālabdhaṃ bhakṣyaṃ vratasthitaiḥ || 6-98 || (agastyasaṃhitāyām) dadhi kṣīraṃ ghṛtaṃ gavyamaikṣavaṃ guḍavarjitam | tilāścaivāsitā mudgāḥ kandaḥ kemukavarjitaḥ || 6-99 || (paddhatau) kandāśca puṇḍārukaserukādyā gavāṃ dadhikṣīraghṛtāni saindhavam | mudgā yavāḥ kṛṣṇatilāḥ kalāyāḥ priyaṅgavaḥ ṣaṣṭikataṇḍulāśca || 6-100 || kadambajambūpanasāmranimbā nāraṅgadhātrīkadalīphalāni | kapitthamiṣṭīmṛdudāḍimāni bhakṣyāṇi caitāni puraskriyāyām || 6-101 || miṣṭī madhurarasaviśiṣṭaphalaviśeṣaḥ | mṛdurmṛdvikā | itarāṇi prasiddhāni | etadbhinnānyapyaniṣiddhāni yāvakanārikelādīni bhakṣyāṇyeva | atha niṣiddhāni | kṣāraṃ ca bhaumaṃ lavaṇaṃ tathā'ḍhakī māṣā masūrāścaṇakāśca kodravāḥ | tailaṃ sitaṃ mudgakamāranālakaṃ kṣaudraṃ guḍaṃ phāṇitamāmiṣādikam || 6-102 || kūṣmāṇḍavṛntākapalāṇḍvalābu- cchatrākanālaṃ laśunaṃ karīraḥ | paṭolatāmbūlavibhītakādya manyacca saṃjātarasāntaraṃ yat || 6-103 || p. 426) andhastathā paryuṣitaṃ ca dagdhaṃ tyājyāni caitāni vadanti dhīrāḥ | paṭolaṃ paḍavara iti prasiddham | alābustumbīphalam | karīro vaṃśāṅkuraḥ | andha ityannam | anyānyapi niṣiddhāni gṛñjarakarañjādīni tyājyānyeva | gṛñjaraṃ ca gājara iti madhyadeśīyabhāṣayā prasiddhā | athāsanāni (merutantre) āsanaṃ tu dvidhā proktaṃ nityakāmikabhedataḥ || 6-104 || kuśājināmbarairyuktaṃ caturaṅgulamūrddhataḥ | caturasraṃ dvihastaṃ ca sundaraṃ mṛdunirmalam || 6-105 || idaṃ sukhāsanaṃ nityaṃ japasiddhividhāyakam | atha kāmyāni vakṣyante jñānasiddhyai mṛgājinam || 6-106 || sarvasiddhyai vyāghracarma tvāvikaṃ roganāśanam | kauśeyaṃ pauṣṭikaṃ proktaṃ vetrajaṃ śrīvivarddhanam || 6-107 || śvete tu kambale dharmasiddhī rakte'rthasiddhayaḥ | pīte kāmo dvijānyeṣāṃ mokṣadaḥ kṛṣṇakambalaḥ || 6-108 || duḥkhamuktyai rañjitaṃ tu nīlaraṅgo na śobhanaḥ | (puraścaraṇacandrikāyām) abhicāre kṛṣṇavarṇaṃ raktaṃ vaśyādikarmaṇi || 6-109 || śāntike dhavalaṃ proktaṃ citrakaṃ sarvakarmasu | stambhane gajacarma syānmāraṇe māhiṣaṃ tathā || 6-110 || maiṣīcarma tathoccāṭe khaḍgijaṃ vaśyakarmaṇi | vidveṣe jāmbukaṃ proktaṃ bhavedgocarma śāntike || 6-111 || atha niṣiddhāni (merutantre) tyajenniṣiddhamaprāptau na niṣiddhe tu saṃviśet | niṣidhānyatha vakṣyante śokaḥ syāddārujāsane || 6-112 || p. 427) vaṃśāsane daridraḥ syādvastre sthānavināśanam | pāṣāṇe ca tathoccāṭo jvarī syānmṛṇmayāsane || 6-113 || kṣityāsane bhavet pīḍā pallave cittavibhramaḥ | tṛṇāsane bhavet pīḍā niṣiddhaṃ tviṣṭikāsanam || 6-114 || cittakṣobho gṛhasthasya kṛṣṇasārājine bhavet | vaṭurvanasthaḥ saṃnyāsī snātakaḥ siddhimāpnuyāt || 6-115 || (puraścaraṇacandrikāyām) na dīkṣito viśejjātu kṛṣṇasārājine gṛhī | viśedyatirvanasthaśca brahmacārī ca snātakaḥ || 6-116 || kuśājināmbareṇāḍhyaṃ caturasraṃ samantataḥ | ekahastaṃ dvihastaṃ vā caturaṅgulamucchritam || 6-117 || svastikādikrameṇātha viśet tatra nirākulaḥ | svastikaṃ bhadrakaṃ vīraṃ kūrmaṃ ceti catuṣṭayam || 6-118 || japet praśastamanyeṣāṃ prasāṅgādeva kīrtanam | uddeśānukrameṇaiva vakṣyāmyeṣāṃ tu lakṣaṇam || 6-119 || jānūrvorantare samyak kṛtvā pādatale ubhe | ṛjukāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tadudīritam || 6-120 || gulphau tu vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet | pārśve pādau tu pāṇibhyāṃ dṛḍhaṃ badhvā suniścalam || 6-121 || bhadrāsanaṃ bhavedetat sarvavyādhivināśanam | ekaṃ pādamathaikasmin vinyasyoruṇi saṃsthitaḥ || 6-123 || p. 428) itarasmi/stathā corau vīrāsanamudāhṛtam | tantrāntare tu | vāmorunyastadakṣāṅghri vīrāsanamudāhṛtam - ityuktam | gudaṃ niruddhya gulphābhyāṃ vyutkrameṇa samāhitaḥ || 6-124 || kūrmāsanaṃ bhavedetat kūrmamuttānakūrmakam | gomukhaṃ kukkuṭaṃ mātsyaṃ dhanuḥpaścimatānakam || 6-125 || mayūraṃ lāvakaṃ siddhaṃ padmaṃ siṃhaṃ śavāsanam | svastikaṃ padmakaṃ vīramiti yogavido viduḥ || 6-126 || kukkuṭāsanabandhastho dorbhyāṃ saṃbadhya kandharām | śete kūrmavaduttāna etaduttānakūrmakam || 6-127 || savye dakṣiṇagulphaṃ tu pṛṣṭhapārśve niveśayet | dakṣiṇe ca tathā savyaṃ gomukhaṃ gomukhaṃ yathā || 6-128 || padmāsanaṃ tu saṃyojya jānūrvorantare karau | niveśya bhūmau saṃsthāpya vyomasthaṃ kukkuṭāsanam || 6-129 || vāmorumūlārpitadakṣapādaṃ jānorbahirveṣṭitadakṣadoṣṇā | pragṛhya tiṣṭhet parivartitāṅgaḥ śrīmatsyanāthoditamāsanaṃ tat || 6-130 || pādāṅguṣṭhau tu pāṇibhyāṃ gṛhītvā śravaṇāvadhi | dhanurākarṣaṇaṃ kuryāddhanurāsanamīritam || 6-131 || prasārya pādau bhuvi daṇḍarūpau dorbhyāṃ ca pādadvitayaṃ gṛhītvā | jānau parinyastalalāṭadeśo * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * || 6-132 || p. 429) avaṣṭabhya dharāṃ samyak talābhyāṃ tu karadvayam | hastayoḥ kurpare cāpi sthāpayennābhipārśvayoḥ || 6-133 || samunnataśiraḥpādo daṇḍavadvyomni saṃsthitaḥ | mayūrāsanametat tu sarvarogaharaṃ param || 6-134 || bhūmau svamastakaṃ sthāpyaṃ hastayoḥ kurpare tathā | pādau sve daṇḍavat kuryānnarakāsanamīritam || 6-135 || meḍhrādupari niḥkṣipya savyaṃ gulphaṃ tatopari | gulphāntaraṃ ca niḥkṣipya muktāsanamitiritam || 6-136 || etat siddhāsanaṃ prāhuranye vajrāsanaṃ viduḥ | muktāsanaṃ vadantyeke prāhurguptāsanaṃ pare || 6-137 || vāmorūpari dakṣiṇaṃ ca caraṇaṃ saṃsthāpya vāmaṃ tathā yāmyorūpari paścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍham | aṅguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgramālokaye- detadvyādhivighātakāri yamināṃ padmāsanaṃ procyate || 6-138 || gulphau ca vṛṣaṇasyādhaḥ savinyāḥ pārśvayornyaset | dakṣiṇe savyagulphaṃ ca dakṣagulphaṃ ca savyake || 6-139 || hastau jānvostu saṃsthāpya svāṅgulīḥ saṃprasārya ca | vyātavaktro nirīkṣeta nāsāgraṃ susamāhitaḥ || 6-140 || siṃhāsanaṃ bhavedetat pūjitaṃ yogibhiḥ sadā | uttānaśavavadbhūmau śayanaṃ tu śavāsanam || 6-141 || śavāsanaṃ cārtiharaṃ cittaviśrāntisādhanam | (yāmale) ūrvoḥ pādau kramānnyasya jānvoḥ pratyaṅmukhāṅgulīḥ || 6-142 || p. 430) karau nidadhyādākhyātaṃ vajrāsanamanuttamam || 6-142ef || (gorakṣaśatake) yonisthānakamaṅghrimalaghaṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyasen- meḍhre pādamathaikameva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigraham | sthāṣṇuḥ saṃyamitendriyo'caladṛśā paśyan bhruvorantaraṃ caitanmokṣakapāṭabhedajanakaṃ siddhāsanaṃ procyate || 6-143 || tathā | āsanāni ca tāvanti yāvanto jīvajantavaḥ | eteṣāmakhilān bhedān vijanāmi maheśvaraḥ || 6-144 || atha mālābhedā (merutantre) atha mālāṃ pravakṣyāmi dvividhā sā sthirā calā | sthirā tu sthiracittānāṃ cañcalā calacetasām || 6-145 || (yāmale) mālā tu trividhā proktā prathamā varṇamālikā | dvitīyā caramāloktā tṛtīyā karamālikā || 6-146 || (merutantre) akārādikṣakārāntairvinduvanmātṛkākṣaraiḥ | anulomavilomasthaiḥ kḷptayā varṇamālayā || 6-147 || pratyekavarṇayugmantrāḥ japtāḥ syuḥ sarvasiddhidāḥ | āryādyā api kiṃ cānyat prokteyaṃ sthiramālikā || 6-148 || (triśaktiratne'pi) atha vā mātṛkāmayyā mālayā prajapedbudhaḥ | ekaikaṃ varṇamuccārya varṇenāntaritaṃ japet || 6-149 || sudhīreva lakārāntaṃ tata āntaṃ samānayet | merurūpaṃ kṣakāraṃ hi sādhako naiva laṅghayet || 6-150 || p. 431) (muṇḍamālāyām) meruhīnā ca yā mālā merulaṅghyā ca yā bhavet | aśuddhā tu bhavedatra sā mālā niṣphalā bhavet || 6-151 || vicitrā viśatantvābhā brahmanāḍīgatā tu yā | tayā saṃgrathitā dhyeyā sarvakāmaphalapradā || 6-152 || aṣṭottaraśatajape tvādau klīvaṃ samuccaret | ṛ-ṝ-ḷ-ḹ - varṇacatuṣṭayaṃ klīvaṃ pracakṣate || 6-153 || vargāṇāmaṣṭakaṃ vā'pi kāmyabhedakrameṇa tu | a-ka-ca-ṭa-ta-pa-ya-śā ityevaṃ cāṣṭavargakam || 6-155 || aṣṭottaraśatajape kartavye klīvacatuṣṭayamādāvuccārya vilomasamāptau cāpi taccatuṣṭayaṃ vilomena japedityekaḥ pakṣaḥ | anulomavilomābhyāṃ pañcāśadvarṇamuccārya śeṣe'ṣṭavargākṣarāṇyuccaredityaparaḥ pakṣa ityarthaḥ | kṣakāraśca merutvena sakṛdevoccāryastaduttaraṃ mantro no ccārya iti tatra vivekaḥ | prakārāntaramuktaṃ (sādhanasamuccaye) śrīmāyākāmavāgyogānmātṛkāvarṇayogataḥ | anulomavilomābhyāmaṣṭottaraśataṃ japet || 6-156 || tantrāntare | trayaṃ guro trayaṃ devi gaṇapāya prakīrttitam | nyūnātirikte dvitayaṃ śiṣamiṣṭāya yojayet || 6-157 || (merutantre) carā'tha kathyate mālā'bhicāre tithisaṅkhyakaiḥ | muktyārthaṃ pañcaviṃśatyā saṃtuṣṭyai sarvadā japet || 6-158 || triṃśadbhirdharmavṛddhiḥ syāccatuṣpañcāśatepsitam | śatāt saukhyaṃ tathā'ṣṭābhiḥ śatāt saphalasiddhayaḥ || 6-159 || p. 432) samastasiddhyai rudrākṣā maṇayo dhanadā matāḥ | gataprāptikaraḥ śaṅkho bhogakṛt sphāṭiko mataḥ || 6-160 || putrapradāḥ putrajīvāḥ padmākṣāḥ puṣṭivarddhanāḥ | vidrumotthā vaśyakarā mauktikā muktidā matāḥ || 6-161 || pāpāpahāḥ kuśamayāḥ svarṇajāḥ kāmadāyakāḥ | kāmavṛddhistārajātairindrākṣaiḥ syādgataṃ padam || 6-162 || strīvaśyārthaṃ haridrāyā dārvī puruṣavaśyakṛt | jvarahartrī tu lākṣāyāḥ khaḍgasya pitṛtṛptikṛt || 6-163 || arkasyoccāṭane kāryā śrīphalairjñānasādhane | gajadantakasya sarvārthaṃ mohane tāmrajā matā || 6-164 || māraṇe cāyasī proktā dhanārthaṃ śvetapadmajā | viṣottāre candanotthā śāntikṛcchvetakāṣṭhajā || 6-165 || raktacandanabījotthā yakṣiṇyādikasādhane | padmakāṣṭhodbhavā tuṣṭyai devadārubhavairviruk || 6-166 || kṛṣṇakāṣṭhasamudbhūtaistāmasaṃ karma siddhyati | bhūtastambhe nimbajātā janastambhe samībhavā || 6-167 || mahānimbena ḍākinyā bhūnimbaiḥ stambhanaṃ rujām | indravṛkṣādraṇastambho'bhicāro vānarāsthitaḥ || 6-169 || ṛkṣāsthito vanyasiddhiḥ śārdūlāt tasya devatāḥ | narāsthnā rākṣasā vaśyā vīrā vaśyā hayāsthibhiḥ || 6-170 || rāsabhāsthnā kṣudrasiddhirmānyatā tu gajāsthibhiḥ | mṛttikā bhṛṣṭamaṇijā mālā śāvarasiddhidā || 6-171 || (puraścaraṇacandrikāyām) rudrākṣaśaṅkhapadmākṣaputrajīvakamauktikaiḥ | p. 433) sphāṭikairmaṇiratnaiśca hemarājatavaidrumaiḥ || 6-172 || kuśaiḥ pūrvoditaiḥ sarvaiḥ parvabhirmātṛkākṣaraiḥ | gardabhāśvanarāṇāṃ vai dantairapyabhicārakaiḥ || 6-173 || vaiṣṇave tulasī mālā gajadantairgaṇeśvare | tripurāyā jape śastā indrākṣai raktacandanaiḥ || 6-174 || mahāśaṅkhamayī jñeyā nīlasārasvate manau | (triśaktiratne'pi) rahasyamālayā japtā tāriṇī siddhidā bhavet || 6-175 || atastayā prajaptavyā mālayā siddhimicchatā | mahāśaṅkhamayī mālā pañcāśanmaṇinirmitā || 6-176 || rahasyamālā saṃproktā gopanīyā prayatnataḥ | karṇanetrāntarālastho mahāśaṅkhaḥ prakīrtitaḥ || 6-177 || tadabhāve tu kasyāpi kartavyā'vayavasya vai | (yāmale) narebhāśvoṣṭramuṇḍānāṃ chinnānāṃ raṇasaṃkaṭe || 6-178 || mālāṃ vai kārayedvṛttāṃ mahāvidyāsu sādhakaḥ | tadabhāve sphāṭikī syānmālā sarvasamṛddhidā || 6-179 || (vīratantre) rahasyamālayā japtā kālikā sarvasiddhidā | mahāśaṅkhāsthimāloktā tāriṇīkālikāvidhau || 6-180 || tadabhāve sphāṭakī syāt tathā padmākṣasaṃbhavā | tantre | svayambhūmālikā devi bhairavyāṃ kālikāvidhau || 6-181 || p. 434) chinnamastāvidhau devi mahāśaṅkhāsthimālikā | bālāyāṃ bhuvaneśvaryāṃ sphāṭikī parikīrttitā || 6-182 || guñjāmālā tu mātaṅgyāṃ dhūmrāyāṃ kharadantajā | haridrā vagalāyāṃ ca kamalākṣā ramāvidhau || 6-183 || tathā | pūrvāmnāye sphāṭikajairdakṣiṇe rudranetrajaiḥ | pravālairmauktikairdevi paścimāmnāyadaivate || 6-184 || uttarāmnāyadevīnāṃ mahāśaṅkhāsthimālikā | ūrdhvāmnāye svayambhūtthā pātāle ratnasambhavā || 6-185 || pravālaiḥ sūryamantre ca mauktikaiḥ śaktimātrake | śivaśaktimayī mālā raudrākṣī sphāṭikī tathā || 6-186 || rudrākṣasvarṇasaṃyuktā mālāṃ viddhi śivātmikām | sarvatantreṣu rudrākṣāḥ śaktimantre divā na hi || 6-187 || (yāmale) rudrākṣairvihitā mālā sarvakāmaprasādhanī | nirmitā śaṅkhamālābhirdhanaṃ kīrtiṃ ca yacchati || 6-188 || padmākṣaiḥ puṣṭilakṣmīdā śatrunāśakarī tathā | putrañjīvabhavā putrapaśuśrīdhānya-ṛddhidā || 6-189 || muktābhī racitā mālā saubhāgyaṃ vipulaṃ śriyam | mantrapratyakṣadā siddhiṃ śāntikaṃ cātha pauṣṭikam || 6-190 || muktiṃ ca tanute tadvat sphāṭikyapyakṣamālikā | sārasvate padmarāgā puṣkale ca dhane tathā || 6-191 || sauvarṇī rājatī mālā sarvān kāmān prayacchati | sārasvate pravālotthā vaśye'dhikadhanāgame || 6-192 || p. 435) pāpakṣayakarī kauśī rudrākṣādikuśāntakaiḥ | sarvairetairviracitā mālā syānmuktaye nṛṇām || 6-193 || nityaṃ japaṃ prakurvīta parvabhirvarṇamālikā | sthireṇa manasā nyastā sarvān kāmān prayacchati || 6-194 || uccāṭane'śvadantānāṃ mālā proktā'śvavālakaiḥ | kharadantairadhobhūtairmanuṣyasnāyutantunā || 6-195 || grathitairnirmitā mālā śatrūṇāṃ nāśite matā | pretadantairadhobhūtaiḥ kartavyā japamālikā || 6-196 || sādhyadehabhavaiḥ keśaiḥ protavyā dveṣakarmaṇi | aṅgulījapasaṃkhyānamekamevamudāhṛtam || 6-197 || putrañjīvairdaśaguṇaiḥ śataṃ śaṅkhaiḥ sahasrakam | pravālairmaṇiratnaiśca daśasāhasrakaṃ smṛtam || 6-198 || tadeva sphādikaṃ proktaṃ mauktikairlakṣamucyate | padmākṣairdaśalakṣaṃ syādrājataiḥ koṭirucyate || 6-199 || sauvarṇairdviguṇā saiva sarvaiḥ śataguṇā smṛtā | kuśagranthyā ca rudrākṣairanantaguṇitaṃ phalam || 6-200 || śvetapadmākṣamālābhirapi syādamitaṃ phalam | mātṛkāvarṇasaṃbhūtamālayā'pi tadeva tu || 6-201 || (merutantre) kuśagranthyā japedvipraḥ suvarṇamaṇibhirnṛphaḥ | putrañjīvairjapedvaiśyaḥ padmākṣaiḥ sarva eva hi || 6-202 || rudrākṣaskāṭikendrākṣamadhye kiṃcinna dāpayet | madhye datvā japaṃ kurvan kāmamokṣau vināśayet || 6-203 || p. 436) rudrākṣaprabhedakathanapūrvakaṃ tanmāhātmyamāha tatraiva | dhātrīphalopamaśreṣṭho madhyo vadarasannibhaḥ | adhamaścaṇakābhaḥ syāt tato hīno vipattikṛt || 6-204 || śvetaraktasuvarṇābhakṛṣṇavarṇā dvijāditaḥ | eteṣu brāhmaṇaḥ śreṣṭho japamālākṛte bhṛśam || 6-205 || alābhe tu dvijātīnāmapi vā svasvajātayaḥ | kalau tu durlabhā vidyā yathā viprāḥ svadharmagāḥ || 6-206 || atisthūlo'tisūkṣmaśca sphuṭito bhaṅguro laghuḥ | bhinnaḥ purādhṛto jīrṇo rudrākṣo na śubhapradaḥ || 6-207 || tatho | ekavaktrairdvivaktraiśca caturvaktraiśca pañcabhiḥ | ṣaḍvaktrairvā'tha karttavyā mitho miśrā/stu varjayet || 6-208 || ekavaktraṃ śivastasya mālā tu japato haret | brahmahatyādipāpāni tathā rājyādikeṣṭadā || 6-209 || umāśaṅkaranāmā yo dvimukho'yaṃ vyapohati | gohatyādikapāpāni gārhasthāśramasaukhyadaḥ || 6-210 || trimukhastvagnirūpaḥ syāt strīhatyādikapāpahā | dharmārthakāmāḥ sidhyanti dhāraṇāt tajjapādapi || 6-211 || caturmukho bhavedbrahmā bhrūṇahatyādināśakaḥ | sphuranti sakalā vidyā vāksiddhiścāpi jāyate || 6-212 || pañcavaktraḥ śivaḥ sākṣāt sarvapāpaharaḥ smṛtaḥ | śaivagāṇeśaśāktānāṃ drutaṃ siddhistu tajjapāt || 6-213 || kārtikeyastu ṣaḍvaktraṃ skhalitavratapāpahā | p. 437) vidhinā dakṣiṇe bāhau dhāraṇāt samare jayaḥ || 6-214 || saptavaktro mahānāgo'nanto nāmātha tajjapāt | anantā siddhayaḥ sarpaviṣabhīśca na jāyate || 6-215 || aṣṭavaktro gaṇeśaḥ syāt sarvavighnanivārakaḥ | naśyanti tajjapāt sarve kāmakrodhādiśatravaḥ || 6-216 || navavaktro bhairavaḥ syādvāmamārgasthadevatāḥ | japādeva prasīdanti vāmabāhau sthitaughahā || 6-217 || janārdano daśamukho japānnaśyanti dhāraṇāt | piśācagrahavetālabrahmarākṣasapannagāḥ || 6-218 || ekādaśamukhaḥ sākṣādrudra evāsya dhāraṇāt | japācca hayamedhādiyajñānāṃ phalabhāgbhavet || 6-219 || dvādaśāsyo bhāskaraḥ syāt tajjapāddhāraṇāt tathā | tejasvī ca pratāpī ca gomedhaphalabhāgbhavet || 6-220 || trayodaśamukhaḥ sākṣādviśvedevātmakaḥ smṛtaḥ | śrāddhakāle dhṛto dadyāt pitṛṇāmakṣayāṃ gatim || 6-221 || caturdaśamukhe japtaṃ tadā'nantāya jāyate | pūjyate devamanujairakṣayāṃ labhate gatim || 6-222 || tathā | devān puṣṇanti ye devā paśavaste tu vaidikāḥ | tān pātayanti ye kaule teṣāṃ śāstā svayaṃ yamaḥ || 6-223 || teṣāṃ saṃrakṣaṇārthāya nānyo rudrākṣato bhuvi | rudrākṣāḥ sarvadevānāṃ mantrasiddhividhāyakāḥ || 6-224 || rudrākṣaṃ kaṇṭhamāśritya śunako mriyate yadi | p. 438) so'pi rudratvamāpnoti kiṃ punarmānuṣādayaḥ || 6-225 || ucchiṣṭo vā vikarmasto yukto vā sarvapātakaiḥ | mucyate sarvapāpebhyo naro rudrākṣadhāraṇāt || 6-226 || rudrākṣamālikāṃ kaṇṭhe dhārayedbhaktivarjitaḥ | pāpakarmā'pi yo nityaṃ rudraloke mahīyate || 6-227 || arudrākṣadharo bhūtvā yatkiṃcit karmavaidikam | kuryādviprastu yo mauḍhyānnāsāvāpnoti tatphalam || 6-228 || rudrākṣadhāraṇaprakārastatraiva | śiromālā tu ṣaḍviṃśaddvātriṃśatkaṇṭhamālikā | kurpare ṣoḍaśa proktā dvātriṃśanmaṇibandhayoḥ || 6-229 || aṣṭottaraśatairyuktamupavītaṃ vidhīyate | tadardhamuraso mālā śikhāyāmekamucyate || 6-230 || karṇayoścāpi ṣaṭsaṃkhyā dhāraṇakrama īritaḥ | saṃkhyāhīnaṃ na karttavyamadhikaṃ naiva dūṣyati || 6-231 || tantrāntare | rudrākṣān kaṇṭhadeśe daśanaparimitān mastake viṃśatī dve ṣaṭ ṣaṭ karṇapradeśe karayugalakṛte dvādaśa dvādaśaiva | bāhvorindoḥ kalābhirnayanayugakṛte caikamekaṃ śikhāyām vakṣasyaṣṭādhikaṃ yaḥ kalayati śatakraṃ sa svayaṃ nīlakaṇṭhaḥ || 6-232 || rudrākṣān dhārayatyevaṃ dehānte sa śivo bhavet | bahulaṃ labhate puṇyaṃ bhāgyavāniha jāyate || 6-233 || snāne dāne jape home vaiśvadeve surārcane | prāyaścitte tathā śrāddhe dīkṣākāle viśeṣataḥ || 6-234 || rudrākṣadhārī bhūtvā ca yatkiṃcit karma vaidikam | p. 439) yo vipraḥ satataṃ kuryāt tat karma saphalaṃ bhavet || 6-235 || kaṇṭhe śirasi haste ca karṇayorupavītake | rudrākṣadhāraṇādeva rudro bhavati mānavaḥ || 6-236 || khādananmāṃsaṃ pibanmadyaṃ saṃgacchanmartyajātiṣu | sadyo bhavati pūtātmā rudrākṣaṃ mūrdhni dhārayan || 6-237 || devatābhedena mālāgrathanakālabheda uktastatraiva | caturthyāṃ protayenmālāṃ gaṇanāthasya mantrakaiḥ | madhyāhne'rkasya saptamyāṃ ravau vātasya mantrakaiḥ || 6-238 || dvādaśyāṃ vaiṣṇavī mālā protavyā viṣṇumantrataḥ | trayodaśyāṃ tu sandhyāyāṃ tanmantraiḥ śivamālikām || 6-239 || aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ navamyāṃ bhūminandane | śaktīnāmapi karttavyā bhuktvā rātrau yathāvidhi || 6-240 || sūtrabhedā uktāstatraiva | grathitā paṭṭasūtreṇa devyāḥ prītyai tu mālikā | kārpāsairvaiṣṇavī mālā vadmasūtrairathāpi vā || 6-241 || ūrṇābhirvā valkalairvā śaivī kāryā sasūtrajā | prāyaśaḥ sarvadevānāṃ sūtrotpattividhiṃ śṛṇu || 6-242 || sūtraṃ dvijendrapuṇyastīnirmitaṃ granthivarjitam | triguṇaṃ triguṇīkṛtya grāhyaṃ prakṣālya yatnataḥ || 6-243 || (umāmaheśvare) yā jīvatputrakā nārī sundarī pativatsalā | tayā kartitasūtreṇa vyūḍhā mālā subhāvahā || 6-244 || tantrāntare | kanyākarttitasūtreṇa durvarṇasvarṇajairapi | p. 440) durvarṇam | mālāgrathanaprakārastatsaṃskāraśca (puraścaraṇacandrikāyām) athāto grathanaṃ vakṣye mālānāṃ tantrabodhitam || 6-245 || ekabhaktaṃ vidhāyādau sādhako grathayet svayam || 6-245ef || svayaṃ ca mālā grathitā svaghṛṣṭaṃ na dhāryate candanamityanena | niṣidhyate candanasannidhānāt sragatra puṣpasya na cākṣamālā || 6-246 || kṛtanityakriyāśuddhaḥ ukteṣvṛkṣeṣu mantravit | yathākāmaṃ yathālābhādakṣyāṇyānīya yatnataḥ || 6-247 || anyonyasamarūpāṇi nātisthūlakṛśāni ca | kīṭādibhiraduṣṭāni na nīrṇāni navāni vai || 6-248 || gavyaistu pañcabhistāni prakṣālya ca pṛthak pṛthak | pañcagavyeṣu viśeṣa ukto (merutantre) dugdhakāñcanavarṇāyāḥ śvetāyāścaiva gomayam || 6-249 || gomūtraṃ tāmravarṇāyā nīlāyāśca bhaveddadhi | ghṛtaṃ tu kṛṣṇavarṇāyā evaṃ pañcāmṛte'pi ca || 6-250 || gavāṃ varṇāstu sulabhāḥ santi deśeṣu kutracit | tatra varṇavibhāgena pañcagavyāni cāharet || 6-251 || varṇālābhena doṣo'sti mātrāhīnaṃ tu varjayet | gosakṛddviguṇaṃ mūtraṃ sarpirdadyāccaturguṇam || 6-252 || kṣīramaṣṭaguṇaṃ proktaṃ pañcagavyaṃ tathā dadhi | gāyatryā'dāya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam || 6-253 || p. 441) āppāyasvoti ca kṣīraṃ dadhi krāvṇeti vai dadhi | tejo'si śukramityājyaṃ devasya tvā kuśodakam || 6-254 || kṣālayet pañcagavyādyaiḥ ....................... iti || (puraścaraṇacandrikāyām) aśvatthapatrairnavakaiḥ padmākāreṇa kalpite | sūtre maṇīn sagandhābhikṣālitā/statra niḥkṣipet || 6-255 || tāraṃ śaktiṃ mātṛkāśca sūtre caiva maṇiṣvatha | vinyasya pūjayedājyairjuhuyāccaiva śaktitaḥ || 6-256 || mālāmekaikamādāya sūtre vai yojayet sudhīḥ | mukhaṃ mukhe tu saṃyojya pucchaṃ pucche tu yojayet || 6-257 || gopucchasadṛśī kāryā yadvā sarpākṛtiḥ śubhā | tatsajātīyamekākṣaṃ merutvenāgrato nyaset || 6-258 || (merutantre) eko merustatra deyaḥ sarvebhyaḥ sthaulyayuk ca yaḥ | ādya sthūla tatastasmānnyūnaṃ nyūnataraṃ tataḥ || 6-259 || sarpākārāṃ prakurvīta brahmagranthimaṇiṃ prati | atha vā granthirahitaṃ dṛḍharaśmisamanvitam || 6-260 || trirāvṛttyā'tha madhyena cārdhāvṛttyā'ntadeśataḥ | granthiḥ pradakṣiṇāvarttaḥ sa brahmagranthirucyate || 6-261 || anyonyagharṣaṇādeva japahānirbhaveddhruvam | madhyato granthayaḥ kāryā nātra muktādi vinyaset || 6-262 || p. 442) (puraścaraṇacandrikāyām) ekaikamaṇimadhye tu brahmagranthiṃ prakalpayet | japamālāṃ vidhāyetthaṃ tataḥ saṃskāramācaret || 6-263 || kṣālayet pañcagavyena sadyojātena sajjalaiḥ | oṃ sadyojātaṃ prapadyāmi sadyojātāya vai namaḥ || 6-264 || bhave bhave nāti bhave bhavasva māṃ bhavodbhavāya namaḥ | candanāgurugandhādyairvāmadevena gharṣayet || 6-265 || oṃ vāmadevāya namaḥ | oṃ jyeṣṭhāya namaḥ | oṃ śreṣṭāya namaḥ | oṃ rudrāya namaḥ | oṃ kālāya namaḥ | oṃ kalavikaraṇāya namaḥ | oṃ balapramathanāya namaḥ | oṃ sarvabhūtadamanāya namaḥ | oṃ manotmanāya namaḥ | dhūpayet tāmaghoreṇa- oṃ aghorebhyo'tha ghorebhyo ghoraghoratarebhyaḥ sarvataḥ sarvasarvebhyo namaste rudrarūpebhyaḥ sarvataḥ sarvasarvebhyaḥ | lepayet tatpuruṣeṇa tu | oṃ tatpuruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi tanno rudraḥ pracodayāt | mantrayet pañcamenaiva pratyekaṃ tu śataṃ śatam || oṃ īśānaḥ sarvavidyānāmīśvaraḥ sarvabhūtānāṃ brahmādhipatirbrahmaṇo'dhipatirbrahmāśiṣo me'stu sadā śivom | meruśca pañcamenaiva tato mantreṇa mantrayet | saṃskṛtyaivaṃ budho mālāṃ tatprāṇā/ sthāpayet tataḥ || 6-266 || (kriyāsaṃgrahe) mantrayenmūlamantreṇa krameṇotkramayogataḥ | p. 443) tathaiva mātṛkāvarṇairmantrayenmantratattvavit || 6-267 || pūjayitvā yathānyāyamiṣṭadevamanukramāt | nyāsapūrvaṃ japenmantramaṣṭottarasahasrakam || 6-268 || juhuyācca daśāṃśena yasya devasya yat priyam | (yoginītantre) homakarma tataḥ kuryāddevatābhāvasiddhaye || 6-269 || aṣṭottaraśataṃ hutvā saṃpātājyaṃ viniḥkṣipet | homakarmaṇyaśaktaśceddviguṇaṃ japamācaret || 6-270 || tvaṃ māle sarvalokānāṃ sarvasiddhipradā matā | tena satyena me siddhiṃ dehi mātarnamo'stu te || 6-271 || ityuktvā paripūjyātha gopayedyatnato gṛhī | (yāmale tu) māle māle mahāmāle sarvatattvasvarūpiṇi || 6-272 || caturvargastvayi nyastastasmānme siddhidā bhava | māyābījādikaṃ kṛtvā raktapuṣpaiḥ samarcayet - ityuktam | (puraścaraṇacandrikāyām) evaṃ kṛtvā'kṣamālāyāṃ japenmātṛkayā sudhīḥ || 6-273 || mātṛkāvarṇabhedebhyaḥ sarve tantrāḥ prajajñire | ataḥ sakalamantrāṇāṃ japaḥ kāryo'nayā srajā || 6-274 || guruṃ saṃpūjya taddhastādgṛhṇīyāt sarvasiddhaye | gāyatrīṃ tu japan kaścinmālāṃ grathnāti tāntrikaḥ || 6-275 || na hītthaṃ grathanaṃ kvāpi mantraśāstre nirūpitam | aśucirna spṛśedenāṃ karabhraṣṭāṃ na kārayet || 6-276 || p. 444) (merutantre) yena mantreṇa yā mālā kṛtā taṃ tu japet tayā | anyamantrajapācchāpo devatāyāḥ prajāyate || 6-277 || dṛḍhasūtraṃ niyuñjīta jape trudyati no yathā | jīrṇe sūtre punaḥ sūtraṃ granthayitvā śataṃ japet || 6-278 || (puraścaraṇacandrikāyām) pramādāt patite hastācchatamaṣṭottaraṃ japet | tāvanniṣiddhaṃ saṃsparśe kṣālayitvā yathoditam || 6-279 || (merutantre) tarjanyā na spṛśet sūtraṃ kampayennaiva dhūpayet | na spṛśedvāmahastena karabhraṣṭāṃ na kārayet || 6-280 || akṣāṇāṃ cālane'ṅguṣṭhaścānyamakṣaṃ na saṃspṛśet | japakāle sadā vidvānmeruṃ caiva na laṅghayet || 6-281 || parivartanakāle tu saṃghaṭṭaṃ naiva kārayet | kaliḥ khaṭakhaṭāśabde dolamāne calenmatiḥ || 6-282 || calite caiva vidveṣaḥ sphuṭite vyādhisambhavaḥ | hastacyute mahāvighnaḥ sūtracchede vināśakṛt || 6-283 || (kriyāsaṃgrahe) cchinne sūtre tu mālāyāḥ punaḥ saṃskāramācaret | aṣṭottarasahasraṃ tu japedvā'ṣṭottaraṃ śatam || 6-284 || (śaivāgame) yadā saṃtrudyate mālā granthayitvā ca pūrvavat | pratiṣṭhitāyāṃ tasyāṃ tu mantraṃ japyādananyadhīḥ || 6-285 || anyatrāpi | truṭitā cet svayaṃ mālā prāyaścittaṃ samācaret | p. 445) gajāntakasahasraṃ tu japahomaṃ samācaret || 6-286 || punaḥ saṃgrathanaṃ kṛtvā prāṇasthāpanapūrvakam | tadā mālā siddhidā syānnānyathā śāṅkaraṃ vacaḥ || 6-287 || agnidagdhe japellakṣaṃ naṣṭe bhagne dvilakṣakam | cauranīte ṣaṭsahasraṃ patite tu śataṃ japet || 6-288 || (puraścaraṇacandrikāyām) aṅguṣṭhasthāmakṣamālāṃ cālayenmadhyamāgrataḥ | tarjanyā na spṛśet so'yaṃ muktido gaṇanakramaḥ || 6-289 || bhuktau muktau tathā hṛṣṭau madhyamāyāṃ japet sudhīḥ | aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu japeduttamakarmaṇi || 6-290 || tarjanyaṅguṣṭhasaṃyogādvidveṣoccāṭane japaḥ | kaniṣṭhāṅguṣṭhasaṃyogājjapenmāraṇakarmaṇi || 6-291 || anyakāle imāṃ mālāṃ pūjayitvā tu gopayet | guruṃ prakāśayedvidvānna tu mantraṃ kadācana || 6-292 || akṣamālāṃ ca mudrāṃ ca gurorapi na darśayet | bhūtarākṣasavetālāḥ siddhagandharvacāraṇāḥ || 6-293 || haranti prakaṭaṃ yasmāt tasmādguptaṃ japet sudhīḥ | atha strīśūdrāṇāṃ mālāsaṃskāraḥ (merutantre) śūdrārthaṃ vā striyāmarthe mālāsaṃskāra ucyate || 6-294 || gaṇeśasūryaviṣṇvīśadurgāḥ saṃpūjya bhaktitaḥ | mālāyāmatha tāṃ mālāṃ hsau/ bījenābhimantritām || 6-295 || aṣṭottaraśataṃ pañcagavye tāṃ sthāpayet tryaham | caturthe tu samuddhṛtya kṣālayedastramantrataḥ || 6-296 || hṛnmantreṇa granthayitvā sthaṇḍile tāṃ nidhāpayet | p. 446) tasmāduttolya tāṃ mālāṃ sthāpayeddhemapātrake || 6-297 || pañcāmṛtena saṃsnāpya śītalena jalena ca | candanena sugandhena kastūrīkuṅkumādibhiḥ || 6-298 || abhiṣekaṃ tataḥ kuryāddhsau/ mantreṇa sādhakaḥ | nava grahān pūjayitvā dikpālā/ścāpi pūjayet || 6-299 || atrāpi mātṛkāvarṇairmūlamantreṇa ca mālāmabhimantrya tasyāṃ prāṇapratiṣṭhāpūrvakamiṣṭadevatārcanaṃ pūrvavat kāryamiti saṃpradāyavidaḥ | tathā | tilena ghṛtayuktena śaktito homayet tataḥ | svarṇaṃ tu dakṣiṇāṃ dadyādgurave maṇisaṃkhyakām || 6-300 || tanmantrajāpino viprān bhojayedvā'tha vaidikān | abhāve svarṇapātrasya grāhyamaśvatthapatrakam || 6-301 || mālāsaṃskāra ityukto jape syāt siddhidāyakaḥ | atha vāmamārgiṇāṃ mālāsaṃskārastatraiva | kīkaśādikamālānāṃ kaulikānāṃ ca vāminām || 6-302 || siddhyai vakṣyāmi saṃskāraṃ sarvatantreṣu gopitam | śilpinaṃ pūjayedādau vastragandhānulepanaiḥ || 6-303 || saṃhṛṣṭaḥ kalayenmālāṃ mantrapūtaṃ pibenmadhu | pañcāśanmaṇibhiḥ kāryā ṛtumatyā bhage kṣipet || 6-304 || niśāmekāṃ samuddhṛtya kāraṇaiḥ kṣālayet tataḥ | śuddhodairmūlamantreṇābhiṣiñcedvijayārasaiḥ || 6-305 || prakṣālya dhūpayet paścāt protayediṣṭasūtrakaiḥ | sūtraṃ sveṣṭajape nīlaṃ kṛṣṇaṃ māraṇakarmaṇi || 6-306 || mohane haritaṃ stambhe dhūmābhaṃ dviṣi tālabham | p. 447) śāntau puṣṭau sitaṃ dveṣe raktamuccāṭane bhavet || 6-307 || vaśye pītaṃ kaṣāyaṃ tu vikṣepakaraṇe matam | cakrapūjāṃ tataḥ kuryāt sāṣṭottarasahasrakam || 6-308 || hunenmadyapalābhyāṃ ca mūlamantreṇa sādhakaḥ | tato valiṃ yathānyāyaṃ mahiṣādeḥ pradāpayet || 6-309 || śaktīśca sādhakāścā/pi bhojayenmaṇisaṃkhyakān | evaṃ saṃsādhitāṃ mālāṃ paśave na pradāpayet || 6-310 || atha karamālā (bālātantre) tarjanī madhyamā'nāmā kaniṣṭhā ceti tāḥ kramāt | tisro'ṅgulyastriparvāṇo madhyamā caikaparvikā || 6-311 || parvadvayaṃ madhyamāyā merutvenopakalpayet | tantrāntare | anāmāmadhyamārabhya kaniṣṭhānukrameṇa ca || 6-312 || tarjanīmūlaparyantā karamālā prakīrtitā | sanatkumāro'pi | anāmāmadhyamārabhya kaniṣṭhādita eva ca || 6-313 || tarjanīmūlaparyantaṃ japeddaśasu parvasu | anāmāmūlamārabhya kaniṣṭhādita eva ca || 6-314 || tarjanīmadhyaparyantamaṣṭaparvasu saṃjapet | ayamuttaraḥ ślokaścāṣṭottaraśatasaṃkhyajape karttavye śatajapottaramaṣṭajapaparaḥ | idaṃ ca vaiṣṇavaviṣayam | śaktiviṣaye tu | ārabhyānāmikāmūlāt prādakṣiṇyakrameṇa tu || 6-315 || madhyamāmūlaparyantaṃ japedaṣṭasu parvasu | anāmāmadhyamaṃ parva meruṃ kṛtvā na laṅghayet || 6-316 || p. 448) tarjanyagre tathā madhye yo japet tatra mānavaḥ | catvāri tasya naśyanti āyurvidyā yaśo dhanam || 6-317 || iti (siddhāntasāre) proktam | tatraiva | anāmāmūlamārabhya prādakṣiṇyakrameṇa tu | tarjanīmūlaparyantaṃ japennavasu parvasu || 6-318 || idaṃ ca dvādaśāvṛttyā'ṣṭottaraśatasaṃkhyajapaparam | śrīvidyāyāṃ tu (yāmale) anāmāmadhyamāyāśca mūlāgraṃ tu dvayaṃ dvayam | kaniṣṭhāyāśca tarjanyāstrayaṃ parva maheśvari || 6-319 || anāmāmadhyamāyāśca meruḥ syād dvitayaṃ śubham | pradakṣiṇakramāddevi japet tripurasundarīm - iti viśeṣa uktaḥ || (merutantre) aṅgulīrna viyuñjīta japakāle kadācana || 6-320 || aṅgulīnāṃ viyogena cchidreṣu sravate japaḥ | nollaṅghayecca gaṇanāṃ kiṃcit saṃkocayet talam || 6-321 || na darśayet karaṃ no cet phalaṃ gṛhṇanti rākṣasāḥ | (puraścaraṇacandrikāyām) aṅgulyagreṣu yajjaptaṃ yajjaptaṃ merulaṅghane || 6-322 || parvasandhiṣu yajjaptaṃ tatsarvaṃ niṣphalaṃ bhavet | gaṇanāvidhimullaṅghya yo japet tu pramādataḥ || 6-323 || gṛhṇanti rākṣasā yasmānniyataṃ gaṇayedbudhaḥ | (rudrayāmale) nākṣatairhastaparvairvā na dhānyairnaiva puṣpakaiḥ || 6-324 || na candanairmṛttikayā japasaṃkhyāṃ na kārayet | lākṣākusitasindūraṃ gomayaṃ ca karīṣakam || 6-325 || p. 449) viloḍya guḍikāṃ kṛtvā japasaṃkhyāṃ tu kārayet | (mantratantraprakāśe) tatrāṅgulijapaṃ kurvan sāṅguṣṭhāṅgulibhirjapet || 6-326 || aṅguṣṭhena vinā karma kṛtaṃ tanniṣphalaṃ bhavet | (muṇḍamālāyām) nityaṃ japaṃ kare kuryānna tu kāmyaṃ kadācana || 6-327 || kāmyamapi kare kuryādyadi mālā na vidyate | atha mudrāprakaraṇam | tatra mudrāpadārtha uktaḥ (kulārṇave) mudaṃ kurvanti devānāṃ manāṃsi drāvayanti ca || 6-328 || tasmānmudrā iti khyātā darśitavyāḥ kuleśvari | (merutantre'pi) mudaṃ svarūpalābhābhyāṃ dehadvāreṇa cātmanaḥ || 6-329 || yā arpayantyayatnena mudrāstāḥ śaktayo matāḥ | modayanti grahādibhyaḥ pāpaughaṃ drāvayanti ca || 6-330 || modanaṃ drāvaṇaṃ yasmādato mudrāḥ prakīrttitāḥ | (yāmale) modanāt sarvadevānāṃ drāvaṇāt pāpasantateḥ || 6-331 || tasmānmudreyamākhyātā sarvakarmārthasādhinī | atha mudrāḥ pravakṣyāmi sarvatantreṣu gopitāḥ || 6-332 || yābhirviracitābhiśca modante mantradevatāḥ | arcayejjapakāle ca dhyāne kāmye ca karmaṇi || 6-333 || snāne cāvāhane śaṅkhe pratiṣṭhāyāṃ ca rakṣaṇe | naivedye ca tathā'nyatra tattatkalpaprakāśite || 6-334 || sthāne mudrā darśitavyāḥ svasvalakṣaṇalakṣitāḥ | p. 450) āvāhanādikā mudrā nava sādhāraṇā matāḥ || 6-335 || tathā ṣaḍaṅgamudrāśca sarvamantreṣu yojayet | ekonaviṃśatirmudrā viṣṇoruktā manīṣibhiḥ || 6-336 || śaṅkhacakragadāpadmaveṇuśrīvatsakaustubhāḥ | vanamālā tathā jñānamudrā vilvāhvayā tathā || 6-337 || garuḍākhyā tathā mudrā viṣṇoḥ santoṣavardhinī | nārasiṃhī ca vārāhī hayagrīvī dhanustathā || 6-338 || bāṇamudrā tataḥ parśurjaganmohanikā tathā | kāmamudrā parā khyātā śivasya daśa mudrikāḥ || 6-339 || liṅgayonitriśūlākhyā māleṣṭābhīmṛgātmikāḥ | khaṭvāṅgā ca kapālākhyā ḍamaruḥ śivatoṣakaḥ || 6-340 || sūryasya caiva padmākhyā sapta mudrā gaṇeśituḥ | dantapāśāṅkuśā vighnaparśulaḍḍukasaṃjñakāḥ || 6-341 || bījapūrāhvayā mudrāḥ vijñeyā vighnapārcane | pāśāṅkuśavarābhītikhaḍgacakradhanuḥśarāḥ || 6-342 || mauśalī mudrikā daurgī mudrāḥ śakteḥ priyaṅkarāḥ | lakṣmīmudrā'rcane lakṣmīvāgvādinyāstu pūjane || 6-343 || akṣamālā tathā vīṇā vyākhyā pustakamudrikā | saptajihvāhvayā mudrā vijñeyā vahnipūjane || 6-344 || matsyamudrā ca kūrmākhyā lelihā muṇḍasaṃjñakā | mahāyoniriti khyātā sarvasiddhisamṛddhidā || 6-345 || śaktyarcane mahāyoniḥ śyāmādau muṇḍamudrikā | matsyakūrmākhyalelihāḥ sarvasādhāraṇe matāḥ || 6-346 || p. 451) daśemā mudrikā jñeyāstripurāyāḥ prapūjane | saṃkṣobhadrāvaṇākarṣavaśyonmādamahāṅkuśāḥ || 6-347 || khecarī bījayonyākhyā trikhaṇḍā parikīrttitā | kumbhamudrā'bhiṣeke syāt padmamudrā'sane tathā || 6-348 || kālakarṇī prayoktavyā vighnapraśamakarmaṇi | gālinī ca prayoktavyā jalaśodhanakarmaṇi || 6-349 || śrīgopālārcane veṇurnṛharernārasiṃhikā | varāhasya ca pūjāyāṃ vārāhāsyāṃ pradarśayet || 6-350 || rāmārcane dhanurbāṇamudre parśustathā'rcane | parśurāmasya vijñeyā jaganmohanasaṃjñakā || 6-351 || vāsudevāhvayā dhyāne kumbhamudrā'nurakṣaṇe | sarvatra prārthane caiva prārthanākhyāṃ prayojayet || 6-352 || uddeśānukramādāsāmucyante lakṣaṇāni ca || 6-252ef || āvāhanādikā mudrā mātṛkānyāsamudrāśca prāguktāstadanyā ihocyante | tatraiva | aṅguṣṭhā ṛjavo hastaśākhā bhavenmudrā hṛdaye śīrṣake ca | adho'ṅguṣṭhā khalu muṣṭiḥ śikhāyāṃ karadvandvāṅgulayo varmaṇi syuḥ || 6-353 || nārācamuṣṭirdhṛtabāhuyugma- kāṅguṣṭhatarjanyudito dhvanistu | viṣvagvibhaktaḥ kathitāstu mudrā yatrākṣiṇī tarjanimadhyame staḥ || 6-354 || p. 452)netratrayaṃ tatra bhavedanāmā ṣaḍaṅgamudrāḥ kathitā yathāvat | vaiṣṇavīnāṃ tu mudrāṇāṃ kathyante lakṣaṇānyatha | vāmāṅguṣṭhaṃ tu saṃgṛhya dakṣiṇena tu muṣṭinā || 6-355 || kṛtvottānaṃ tato muṣṭimaṅguṣṭhaṃ tu prasārayet | vāmāṅgulyastathā'śliṣṭāḥ saṃyuktāḥ saṃprasāritāḥ || 6-356 || dakṣiṇāṅguṣṭhasaṃsṛṣṭā mudraiṣā śaṅkhasaṃjñikā | hastau tu saṃmukhau kṛtvā saṃlagnau suprasāritau || 6-357 || kaniṣṭhāṅguṣṭhakau lagnau mudraiṣā cakrasaṃjñakā | anyonyābhimukhau hastau kṛtvā tu grathitāṅgalī || 6-358 || aṅgalyau madhyame bhūyaḥ saṃlagne suprasārite | gadā mudreyamākhyātā viṣṇoḥ santoṣavardhinī || 6-359 || hastau tu saṃmukhau kṛtvā saṃnatāvunnatāṅgulī | talāntanilitāṅguṣṭhau kṛtvaiṣā padmamudrikā || 6-360 || oṣṭhe vāmakarāṅguṣṭho lagnastasya kaniṣṭhikā | dakṣiṇāṅguṣṭhasaṃyogāt kaniṣṭhā suprasāritā || 6-361 || tarjanīmadhyamānāmāḥ kiṃcit saṃkocya cālitāḥ | veṇumudrā bhavedeṣā suguptā preyasī hareḥ || 6-362 || anyonyaspṛṣṭakarayormadhyamānāmikāṅgulīḥ | aṅguṣṭena tu vadhnīyāt kaniṣṭhāmūlasaṃsthite || 6-363 || tarjanyau kārayedeṣā mudrā śrīvatsasaṃjñakā | anāmāpṛṣṭhasaṃlagnāṃ dakṣiṇasya kaniṣṭhikām || 6-364 || kaniṣṭhayā'nyayā baddhvā tarjanyā dakṣayā tathā | p. 453) vāmānāmāṃ ca badhnīyāddakṣiṇāṅguṣṭhamūlake || 6-365 || aṅguṣṭhamadhyame vāme saṃyojya saralāḥ parāḥ | catasro'pyagrasaṃlagnā mudrā kaustubhasaṃjñakā || 6-366 || spṛśet kaṇṭhādipādāntaṃ tarjanyaṅguṣṭhayā tathā | karadvayena mālā cenmudreyaṃ vanamālikā || 6-367 || tarjanyaṅguṣṭhakau śaktāvagrato hṛdi vinyaset | vāmahastāmbujaṃ vāmajānuṃ mūrdhni pravinyaset || 6-369 || jñānamudrā bhavedeṣā rāmacandrasya preyasī || 6-369ef || aṅguṣṭhaṃ vāmamuddaṇḍitamitarakarāṅguṣṭhakenātha baddhvā tasyāgraṃ pīḍayitvā'ṅgulibhirapi ca tā vāmahastāṅgulībhiḥ | baddhvā gāḍhaṃ hṛdi sthāpayatu vimaladhīrvyāharanmārabījaṃ vilvākhyā mudrikaiṣā sphuṭamiha kathitā goyanīyā vidhijñaiḥ || 6-370 || hastau tu vimukhau kṛtvā granthayitvā kaniṣṭhike | mithastarjanike śliṣṭe śliṣṭāvaṅguṣṭhakau tathā || 6-371 || madhyame nāmike dve tu dvau pakṣāviva cālayet | eṣā garuḍamudrākhyā viṣṇoḥ santoṣavardhinī || 6-372 || jānumadhye karau kṛtvā cibukauṣṭhau samāvṛtau | hastau ca bhūmisaṃlagnau kampamānaḥ punaḥ punaḥ || 6-373 || mukhaṃ vivṛtakaṃ kuryāllelihānaśca jihvikām | nārasiṃhī bhavedeṣā mudrā tatprītivardhinī || 6-374 || aṅguṣṭhābhyāṃ ca karayorathākramya kaniṣṭhike | adhomukhībhiḥ sarvābhirmudreyaṃ nṛharermatā || 6-375 || devopari karaṃ vāmaṃ kṛtvottānamadhaḥ sudhīḥ | p. 454) nāmayediti saṃproktā mudrā vārāhasaṃjñikā || 6-376 || dakṣahastaṃ cordhvamukhaṃ vāmahastamadho mukham | aṅgulyagraṃ tu saṃyuktaṃ mudrā vārāhasaṃjñikā || 6-377 || vāmahastatale dakṣā aṅgulīstāstvadhomukhīḥ | saṃropya madhyamāṃ tāsāmunnāmyādho vikuñcayet || 6-378 || hayagrīvapriyā mudrā tanmūrteranukāriṇī | vāmasya madhyamāgraṃ tu tarjanyagreṇa yojayet || 6-379 || anāmikāṃ kaniṣṭhāṃ ca tasyāṅguṣṭhena pīḍayet | darśayedvāmake skandhe dhanurmudreyamīritā || 6-380 || dakṣamuṣṭisthatarjanyā dīrghayā bāṇamudrikā | yadvā (jñānārṇave) yathā hastagataṃ cāpaṃ tathā hastaṃ priye kuru || 6-381 || cāpamudreyamākhyātā vāmahaste tvavasthitā | kalpadrumā dhanurmudrā yaśaḥkīrttivivardhinī || 6-382 || yathā hastagato bāṇastathā hastaṃ kuru priye | bāṇamudreyamākhyātā ripuvarganikṛntinī || 6-383 || tale talaṃ tu karayostiryak saṃyojya cāṅgulīḥ | saṃhatāḥ prasṛtāḥ kuryānmudrā paraśusaṃjñakā || 6-384 || ūrdhvasthāṅguṣṭhamuṣṭī dve mudrā trailokyamohinī | hastau tu saṃpuṭīkṛtvā prasṛtāṅgulikau tathā || 6-385 || tarjanyau madhyamāpṛṣṭhe aṅguṣṭhau madhyamāsthitau | kāmamudreyamuditā sarvadevapriyaṅkarī || 6-386 || mahādevapriyāṇāṃ ca kathyante lakṣaṇānyatha | p. 455) ucchritaṃ dakṣiṇāṅguṣṭhaṃ vāmāṅguṣṭhena bandhayet || 6-387 || vāmāṅgulībhirdakṣābhiraṅgulībhiśca bandhayet | liṅgamudreyamākhyātā śivasānnidhyakāriṇī || 6-388 || mithaḥ kaniṣṭhike baddhvā tarjanībhyāmanāmike | anāmikordhvasaṃśliṣṭadīrghamadhyamayoradhaḥ || 6-389 || aṅguṣṭhāgradvayaṃ nyasya yonimudreyamīritā | aṅguṣṭhena kaniṣṭhāṃ tu baddhvā śliṣṭāṅgulitrayam || 6-390 || prasārayet triśūlākhyā mudraiṣā parikīrtitā | aṅguṣṭhatarjanyagre tu granthayitvā'ṅgulitram || 6-391 || prasārayedakṣamālā mudreyaṃ parikīrttitā | adhaḥsthito dakṣahastaḥ prasṛtāvaramudrikā || 6-392 || ūrdhvīkṛto vāmahastaḥ prasṛtobhayamudrikā | militānāmikāṅguṣṭhaṃ madhyamāgre niyojayet || 6-393 || śliṣṭāṅgulyaśrite kuryānmṛgamudreyamīritā | pañcāṅgulyo dakṣiṇāstu militā hyūrdhvamunnatāḥ || 6-394 || khaṭvāṅgamudrā vikhyātā śivasyātipriyā matā | pātravadvāmahastaṃ ca kṛtvā'ṅge vāmake tathā || 6-395 || nidhāyocchritavat kuryānmudrā kāpālikī matā | muṣṭiṃ ca śithilāṃ baddhvā īṣaducchritamadhyamām || 6-396 || dakṣiṇāmūrdhvamunnamya karṇadeśe pracārayet | eṣā ḍamarumudrākhyā sarvavighnavināśinī || 6-397 || tato gaṇeśamudrāṇāmucyante lakṣaṇānyathā | uttānordhvamukhī madhyā saralā baddhamuṣṭikā || 6-398 || p. 456) dantamudrā samākhyātā sarvāgamaviśāradaiḥ | vāmamuṣṭisthatarjanyā dakṣamuṣṭisthatarjanīm || 6-399 || saṃyojyāṅguṣṭhakāgre tu tarjanyagre svake kṣipet | eṣā pāśāhvayā mudrā vidvadbhiḥ parikīrttitā || 6-400 || ṛjvīṃ ca madhyamāṃ kṛtvā tarjanīṃ madhyaparvaṇi | saṃyojyākuñcayet kiṃcinmudraiṣā'ṅkuśasaṃjñikā || 6-401 || tarjanīmadhyamānāmākaniṣṭhāṅguṣṭhamuṣṭikā | adhomukhī dīrgharūpā madhyamā vighnamudrikā || 6-402 || parśumudrā nigaditā prasiddhā laḍḍumudrikā | bījapūrāhvayā mudrā prasiddhatvādupekṣitā || 6-403 || śākteyānāṃ ca mudrāṇāṃ kathyante lakṣaṇānyatha | pāśāṅkuśavarābhītidhanurbāṇāḥ samīritāḥ || 6-404 || kaniṣṭhānāmike baddhvā svāṅguṣṭhenaiva dakṣataḥ | śliṣṭāṅgulī tu prasṛte saṃsṛṣṭe khaḍgamudrikā || 6-405 || vāmahastaṃ tathā tiryak kṛtvā caiva prasārya ca | āṅkuñcitāṅguliṃ kuryāccarmamudreyamīritā || 6-406 || muṣṭiṃ kṛtvā tu hastābhyā vāmasyopari dakṣiṇām | kuryānmuśalamudreyaṃ sarvavighnavināśinī || 6-407 || kṛtvā śirasi saṃyojya durgāmudreyamīritā | cakramudrāṃ tathā baddhvā madhyame dve prasārya ca || 6-408 || kaniṣṭhike tathā'nīya tadagre'ṅguṣṭhakau kṣipet | lakṣmīmudrā parā hyeṣā sarvasaṃpatpradāyinī || 6-409 || vīṇāvādanavaddhastau kṛtvā saṃcālayecchiraḥ | p. 457) vīṇāmudreyamākhyātā sarasvatyāḥ priyaṅkarī || 6-410 || vāmamuṣṭiṃ svābhimukhīṃ kṛtvā pustakamudrikā | dakṣiṇāṅguṭhajarjanyoragralagne padāṅgulīḥ || 6-411 || prasārya saṃhitottānā eṣā vyākhyānamudrikā | śrīrāmasya sarasvatyā atyantaṃ preyasī matā || 6-412 || maṇibandhasthitau kṛtvā prasṛtāṅgulikau karau | kaniṣṭhāṅguṣṭhayugale militāṃ tu prasārayet || 6-413 || saptajihvākhyamudreyaṃ vaiśvānarapriyaṅkarī | kaniṣṭhāṅguṣṭhakau śaktau karayoritaretaram || 6-414 || tarjanīmadhyamānāmāḥ saṃhatā bhugnavarjitāḥ | mudraiṣā gālinī proktā śaṅkhasyopari cālitā || 6-415 || dakṣāṅguṭhaṃ parāṅguṣṭhe kṣiptvā hastadvayena tu | sāvakāśātmakāṃ muṣṭiṃ kuryāt sā kumbhamudrikā || 6-416 || muṣṭyorūrdhvakṛtāṅguṣṭhau tarjanyagre tu vinyaset | sarvarakṣākarī hyeṣā kumbhamudreyamīritā || 6-417 || prasṛtāṅgulikau hastau mithaḥśliṣṭau tu saṃmukhau | kuryāt svahṛdaye seyaṃ mudrā prārthanasaṃjñikā || 6-418 || añjalpañjalimudrā syādvāsudevābhidhā ca sā | aṅguṣṭhāvunnatau kṛtvā muṣṭyoḥ saṃlagnayordvayoḥ || 6-419 || tāvevābhimukhau kuryānmudrā sā kālakarṇikā | dakṣiṇā niviḍā muṣṭirnāsikārpitatarjanī || 6-420 || mudrā vismayasaṃjñā syādvismayāveśakāriṇī | muṣṭirūrdhvīkṛtāṅguṣṭhā dakṣiṇā nādamudrikā || 6-421 || p. 458) tarjanyaṅguṣṭhasaṃyogādagrato vindumudrikā | adhomukhe vāmahaste ūrdhvāsyaṃ dakṣahastakam || 6-422 || kṣiptvā'ṅgulīraṅgulībhiḥ saṃgranthya parivartayet | eṣā saṃhāramudrā syādvisarjanavidhau smṛtā || 6-423 || dakṣapāṇipṛṣṭhadeśe vāmapāṇitalaṃ spṛśet | aṅguṣṭhau cālayet samyagmudreyaṃ matsyarūpiṇī || 6-424 || vāmahastasya tarjanyā dakṣiṇasya kaniṣṭhikām | tasya dakṣiṇatarjanyāṃ dakṣiṇasya kaniṣṭhikām || 6-425 || tathā dakṣiṇatarjanyāṃ vāmāṅguṣṭhaṃ niyojayet | unnataṃ dakṣiṇāṅguṣṭhaṃ vāmasya mādhyamādikāḥ || 6-426 || aṅgulīryojayet pṛṣṭhe dakṣiṇasya karasya ca | vāmasya pitṛtīrthena madhyamānāmike tathā || 6-427 || adhomukhe ca te kuryāddakṣiṇasya karasya ca | kūrmapṛṣṭhasamaṃ kuryāddakṣapāṇiṃ ca sarvataḥ || 6-428 || kūrmamudreyamākhyātā devatādhyānakarmaṇi | pṛṣṭhe kroḍe | antarāṅguṣṭhamuṣṭiṃ tu kṛtvā vāmakarasya ca || 6-429 || madhyamāgraṃ tu dakṣasya tathā'lambya prayatnataḥ | madhyamenātha tarjanyā aṅguṣṭhāgre tu yojayet || 6-430 || dakṣiṇaṃ yojayet pāṇiṃ vāmamuṣṭau tu sādhakaḥ | darśayeddakṣiṇe bhāge muṇḍamudreyamucyate || 6-431 || tarjanīmadhyamānāmāḥ samaṃ kuryādadhomukham | anāmāyāṃ kṣipedvṛddhāmṛjvīṃ kṛtvā kaniṣṭhikām || 6-432 || lelihā nāma mudreyaṃ jīvanyāse prakīrttitā | p. 459) tarjanyanāmikāmadhye kaniṣṭhākramayogataḥ || 6-433 || karayoryojayeccaiva kaniṣṭhāmūladevatām | aṅgulyagre tu niḥkṣipya mahāyoniḥ prakīrttitā || 6-434 || (vāmakeśvara-)tantroktāḥ prakāśyante'tra mudrikāḥ | śṛṇu devi pravakṣyāmi mudrāḥ sarvārthasiddhidāḥ || 6-435 || yābhirvirācitābhistu sānnidhyaṃ traipuraṃ bhavet | parivṛtya karau spṛṣṭāvaṅguṣṭhau kārayet samau || 6-436 || anāmāntargate kṛtvā tarjanyau kuṭilākṛtī | kaniṣṭhike niyuñjīta nijasthāne maheśvari || 6-437 || trikhaṇḍeyaṃ samākhyātā tripurādhyānakarmaṇi | madhyamāmadhyage kṛtvā kaniṣṭhāṅguṣṭharodhite || 6-438 || tarjanyau daṇḍavat kṛtvā madhyamoparyanāmike | eṣā ca prathamā mudrā sarvasaṃkṣobhakāriṇī || 6-439 || etasyā eva mudrāyā madhyame sarale yathā | kriyate parameśāni sarvavidrāviṇī tathā || 6-440 || madhyamātarjanībhyāṃ ca kaniṣṭhānāmike same | aṅkuśākāramudrābhyāṃ madhyame parameśvari || 6-441 || aṅguṣṭhaṃ tu niyuñjīta kaniṣṭhānāmikopari | iyamākarṣaṇī mudrā trailokyākarṣaṇī parā || 6-442 || puṭākārau karau kṛtvā tarjanyāvaṅkuśākṛtī | parivarttya krameṇaiva madhyame tadadhogate || 6-443 || krameṇa devi tenaiva kaniṣṭhānāmikādayaḥ | saṃyojyā niviḍāḥ sarvā aṅguṣṭhāvagradeśataḥ || 6-444 || page no. 460 and 461 is missing p. 462) etadvacanatrayaṃ ca mārgabhedena vyavasthāpanīyam | tattvaṃ tarpaṇamātraṃ tu vāmahastena dakṣiṇe | dakṣahastena vāme'pi viśeṣaḥ parikīrttitaḥ || 6-445 || dakṣavāmakriyāyuktaḥ kaulaścobhayamiśritaḥ | iti prāglikhitaprāmāṇāddakṣiṇamārgiṇāṃ dakṣahastena pūjanaṃ vāmahastena tarpaṇam | vāmamārgiṇāṃ vāmahastena pūjanaṃ dakṣahastena tarpaṇam | kaulikānāṃ tu devatarpaṇe karayoraicchiko vikalpa iti vivekāt | tarpaṇe ca kāmanābhadenāṅgulibheda uktastatrāntare | aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu vaśyakarmaṇi tarpayet || 6-446 || aṅguṣṭhamadhyamābhyāṃ tu tarpayecchāntikarmaṇi | tarjanyaṅguṣṭhayogena tarpayedabhicārike || 6-447 || kaniṣṭhāṅguṣṭhayogena stambhane tarpayet priye | tantrāntare | mithaḥ pṛṣṭhārpitau hastāvanyonyagrathitāṅgulī || 6-448 || kṛtvā baddhvā parāvṛtya natvā sā syāt kṣamāpinī | (bhairavatantre) yoniśca bhūtinī caiva bījākhyā daityadhūpinī || 6-449 || lelihāneti saṃprāptāḥ pañca mudrāḥ prakīrttitāḥ | ādyāstisraḥ prāguktāḥ | antyayorlakṣaṇe tu tatraiva | parivarttya karau kṛtvā kaniṣṭhākṛṣṭamadhyamām || 6-450 || anāmayoryugaṃ cādhastarjanīyugalaṃ pṛthak | anyonyaṃ niviḍaṃ baddhvā aṅgāṣṭhagre anāmikāḥ || 6-451 || daityānāṃ dhūmaketvākhyā mudraiṣā kathitā priye | vaktraṃ visphāritaṃ kṛtvā'pyadho jihvāṃ ca cālayet || 6-452 || pārśvasthamuṣṭiyugalaṃ lelihāneti kīrttitā | iti mudrāprakaraṇam | p. 463) atha niyamāḥ (kulārṇave) niyamavyatirekeṇa yadyat karma karoti yaḥ || 6-453 || 6- kiṃ cidapyasya na phalaṃ siddhyatyakramadoṣataḥ | nyūnātiriktakarmāṇi na phalanti kadācana || 6-454 || yathāvidhi kṛtānīha tatkarmāṇi phalanti hi | tadvidhānakṛtaṃ karma japahomārcanādikam || 6-455 || devatāprītidaṃ bhūyādbhuktimuktiphalapradam | (yāmale) brāhme muhūrte cotthāya saṃsmṛtya gurupādukām || 6-456 || prātaḥkṛtyaṃ vidhāyātha kṛtvā śaucādikaṃ tataḥ | dantān pradhāvya tīrthādau gatvā snānaṃ samācaret || 6-457 || sandhyāmupāsya vidhivaddevarṣipitṛtarpaṇam | samāpya datvā dānāni maunī japagṛhaṃ vrajet || 6-458 || nityārcanaṃ tataḥ kṛtvā nityahomaṃ vidhāya ca | kṛtvā naimittikīṃ pūjāṃ vidhivajjapamācaret || 6-459 || tathā | evaṃ kṛtvā sādhakendrāḥ siddhyanti devatārcanāt | (svatantratantre) nityanaimittikaṃ kāmyaṃ sāpekṣaṃ pūrvapūrvataḥ || 6-460 || anyathā tu bhavedvyarthaṃ kuryādāvaśyakaṃ tataḥ | tantrāntare | trisandhyamarcayeddevaṃ bhaktiṃ kṛtvā vidhānataḥ || 6-461 || (puraścaraṇacandrikāyām) saṃpūjyaivaṃ japaṃ kuryānna mantraṃ kevalaṃ japet | p. 464) gautamaḥ | śaktyā triṣavaṇaṃ snānamatha vā dve sakṛcca vā || 6-462 || trisandhyaṃ prajapenmantraṃ pūjanaṃ tatsamaṃ bhavet | ekadā vā bhavet pūjā na japet pūjanaṃ vinā || 6-463 || japānte ca bhavet pūjā pūjānte vā japenmanum | anyatrāpi | mantraṃ sādhayamānastu trisandhyaṃ devamarcayet || 6-464 || dvisandhyamekasandhyaṃ vā na mantraṃ kevalaṃ japet | (muṇḍamālāyām) yadi pūjādyaśaktaḥ syāddravyābhāvena sundari || 6-465 || kevalaṃ japamātreṇa puraścaryā vidhīyate | strīṇāṃ viśeṣamāha (yāmale) niyamaḥ puruṣe jñeyo na yoṣitsu kadācana || 6-466 || (vīratantre) na nyāso yoṣitāṃ cātra na dhyānaṃ na ca pūjanam | kevalaṃ japamātreṇa mantrāḥ siddhyanti yoṣitām || 6-467 || (candrikāyām) devī cittagatā kāryā kāryaṃ ca hṛdayaṃ sthiram | mantrajapānnapānīyaiḥ kuryāt pānādibhojanam || 6-468 || nityaṃ naimittikaṃ kuryāt saṅgamaṃ sādhubhiḥ saha | snāyāt tu pañcagavyena kevalāmalakena vā || 6-469 || ājyena dadhnā kṣīreṇa tilakalkena vā kṛtam | puraścaryāvidhau tadvat snānaṃ kuryādviśuddhaye || 6-470 || asnātasya phalaṃ nāsti na cātarpayataḥ pitṝn | p. 465) (kumbhasambhavaḥ) gurudevātmamantrāṇāmaikabhāvena cintanam || 6-471 || (yoginīhṛdaye) śayīta kuśaśayyāyāṃ śucivastradharaḥ sadā | pratyahaṃ kṣālayecchayyāmekākī nirbhayaḥ svapet || 6-472 || (kulārṇave) bhūśayyā brahmacaryaṃ ca maunamācāryasevanam | nityapūjā nityadānaṃ devatāstutikīrttanam || 6-473 || naimittikārcanaṃ caiva viśvāso gurudevayoḥ | japaniṣṭhā dvādaśaite dharmāḥ syurmantrasiddhidāḥ || 6-474 || tantrāntare | manaḥsaṃharaṇaṃ śaucaṃ maunaṃ mantrārthacintanam | avyayatvamanirvedo japasampattikārakam || 6-475 || (merutantre) manonirodho mantrārthacintanaṃ nityakarma ca | naimittikaṃ śaucamaune bālasya damanaṃ tathā || 6-476 || bhūmiśayyā triṣavaṇaṃ snānaṃ pratyāhnikārcanam | nityadānaṃ guroḥ pādapujā'hāraniyantraṇā || 6-477 || snānaṃ ca pañcagavyena pavitrakaradhāraṇam | trisandhyāvandanaṃ pañca yajñāstarpaṇakaṃ tathā || 6-478 || (yāmale) evamuktavidhānena vilambaṃ tvaritaṃ vinā | uktasaṅkhyaṃ japaṃ kuryāt puraścaraṇasiddhaye || 6-479 || devatāgurumantrāṇāmaikyaṃ saṃbhāvayan dhiyā | japedekamanāḥ prātaḥkālanmadhyandināvadhi || 6-480 || p. 466) yatsaṅkhyayā samārabdhaṃ tatkartavyamaharniśam | yadi nyūnādhikaṃ kuryādvratabhraṣṭo bhavennaraḥ || 6-481 || madhyandināvadhītyavadhimātrabodhakaṃ na tu niyamaparam | anyathā madhyāhnakāle kadācijjapasaṅkhyāyā apūrtau niyamabhaṅgaḥ syāditi tantrasārakṛtaḥ | (siddhāntasāre) vaśīkṛtendriyagrāmo bhaktiyuktaḥ prasannadhīḥ | adhaḥśāyī brahmacārī niśāśī prajapenmanum || 6-482 || atha varjyāni | ālasyaṃ jṛmbhaṇaṃ nidrāṃ kṣutaṃ niṣṭhīvanaṃ bhayam | nīcasaṃsparśanaṃ kopaṃ japakāle vivarjayet || 6-483 || (merutantre) tyajedviṃśatikarmāṇi siddhivighnakarāṇi ca | lobhaṃ krodhaṃ ca mātsaryaṃ kāmaṃ dveṣaṃ ca tāḍanam || 6-484 || dambhamuccāṭanābhyaṅgāpriyamithyāvacastathā | gītaṃ vādyaṃ madhu cchāyāṃ vibhītakakarañjayoḥ || 6-485 || māṃsaṃ pratigrahaṃ mālyaṃ tāmbūlaṃ pāpibhāṣaṇam | etāni varjayedvidvān -------------------------------- iti || (kulārṇave) strīśūdrapatitavrātyanāstikocchiṣṭabhāṣaṇam || 6-486 || asatyabhāṣaṇaṃ jihmabhāṣaṇaṃ parivarjayet | satyenāpi na bhāṣeta japahomārcanādiṣu || 6-487 || anyathā'nuṣṭhitaṃ sarvaṃ bhavatyeva nirarthakam | nairantaryavidhiḥ prokto na dinaṃ vyatilaṅghayet || 6-488 || divasātikramāt puṃsāṃ mantrasiddhirbhavenna hi | (puraścaraṇacandrikāyām) tyajeduṣṇodakasnānamaniveditabhojanam || 6-489 || p. 467) tantrāntare | bhojanaṃ kāṃsyapātre ca divābhojanameva ca | (yoginītantre) kauṭilyaṃ kṣīramabhyaṅgamaniveditabhojanam || 6-490 || asaṃkalpitakṛtyaṃ tu varjayenmardanādikam | (puraścaraṇacandrikāyām) varjayedgītavādyādi śravaṇaṃ nṛtyadarśanam || 6-491 || abhyaṅgaṃ gandhalepaṃ ca puṣpadhāraṇameva ca | maithunaṃ tatkathālāpaṃ tadgoṣṭhīṃ parivarjayet | 492 ||| snātā/śca dvijān śūdrān striyo naiva spṛśet tathā | prāṇihiṃsāṃ na kurvīta puraścaraṇakṛddvijaḥ || 6-493 || gośuśruṣādikaṃ tattatkalpoktaṃ vidhivaccaret || 6-493ef || vihāya vahniṃ na hi vastu kiṃcid- brāhmaṃ parebhyaḥ sati saṃbhave ca | asaṃbhave tīrthabahirviśuddhāt parvātirikte pratigṛhya japyāt || 6-494 || tatrāsamutthānudinaṃ viśuddhā- dyāceta yāvaddinamātrabhakṣyam | gṛhṇāti rāgādadhikaṃ na siddhiḥ prajāyate kalpaśatairamuṣya || 6-495 || atra tilatailābhyaṅgastu gṛhasthānāṃ na niṣiddhaḥ | tilatailaṃ mantrapūtaṃ pāvanaṃ devadurlabham | mardayitvā gṛhasthena snānaṃ kāryaṃ hi sarvadā || 6-496 || iti (merutantra)vacanāt | ṛtukāle nijastrīsaṃbhogo'pi na niṣiddhaḥ | p. 468) ṛtukālaṃ vinā mantrī na svastriyamapi spṛśet | iti (gautamīyatantra) vacanāt | (yāmale) apavitrakaro nagnaḥ śirasi prāvṛto'pi vā || 6-497 || pralapan prajapedyāvat tāvanniṣphalamucyate | viḍmūtrotsargaśaṅkādiyuktaḥ karma karoti yaḥ || 6-498 || japārcanādikaṃ sarvamapavitrakaraṃ priye | malināmbarakeśādimukhadaurgandhyasaṃyutaḥ || 6-499 || yo japet taṃ dahatyāśu devatā guptisaṃsthitā | tathā | naikavāsā japenmantraṃ bahuvāsākulo'pi vā || 6-500 || uṣṇīṣī kañcukī nagno muktakeśo'ṅganāvṛtaḥ | apavitrakaro'śuddhaḥ pralapanna japet kvacit || 6-501 || anāsanaḥ śayāno vā gacchan bhuñjāna eva vā | rathyāyāmaśivasthāne na japet timirālaye || 6-502 || upānadgūḍhayāno vā yānaśayyāgatastathā | prasārya na japet pādāvutkaṭāsana eva ca || 6-503 || vyagratāṃ manasaścaiva sādhakaḥ parivarjayet | atha prāyaścittāni | (merutantre) sakṛduccarite śabde praṇavaṃ samudīrayet || 6-504 || prokte pāmaraśabde'pi prāṇāyāmaṃ sakṛccaret | bahupralāpe cāvaśyaṃ nyasyāṅgāni tato japet || 6-505 || kṣute'pyevaṃ tathā'spṛśyasthānānāṃ sparśane tathā | maunatyāge japenmantraṃ vaiṣṇavaṃ vā smareddharim || 6-506 || p. 469) patitāntyajasaṃdarśe tejovantaṃ nirīkṣayet | tejovantaśca | sūryo'gniścandramāścaiva munayo bhāni tārakāḥ || 6-507 || vidvān gaurbrāhmaṇaśceti - -------- - iti tatraivoktāḥ | anyatrāpi | patitānāmantyajānāṃ darśane bhāṣaṇe śrute | kṣute'ghovāyugamane jṛmbhaṇe japamutsṛjet || 6-508 || tathā tasya ca tatprāptau prāṇāyāmaṃ ṣaḍaṅgakam | kṛtvā samyagjapeccheṣaṃ yadvā sūryādidarśanam || 6-509 || mārjāraṃ kukkuṭaṃ krauñcaṃ śvānaṃ śūdraṃ kharaṃ kapim | dṛṣṭvā'camyācaret karma spṛṣṭvā snānaṃ vidhīyate || 6-510 || (sādhanasamuccaye) japakāle yadā'kasmānmlecchānāṃ darśanaṃ bhavet | tadā'camya hariṃ smṛtvā tejovantaṃ vilokya ca || 6-511 || gāyatrīṃ viṣṇumantraṃ vā śatamaṣṭottaraṃ japet | svapne'pi yadi jāyeta mlecchādīnāṃ ca darśanam || 6-512 || kāminyā saha saṅgamya retaso vā cyutirbhavet | dīpaṃ datvā viṣṇugehe gāyatrīṃ śatadhā japet || 6-513 || tathā | śucirbhūtvā japenmantraṃ nāśucirjapamācaret | mānasajape tu nāyaṃ niyamaḥ | taduktaṃ tantrāntare | aśucirvā śucirvā'pi gaccha/stiṣṭhan svapannapi || 6-514 || mantraikaśaraṇo vidvān manasaivaṃ sadā'bhyaset | na doṣo mānase jāpye sarvadeśe'pi sarvadā || 6-515 || p. 470) japaniṣṭho dvijaśreṣṭho'khilayajñaphalaṃ labhet - iti | (merutantre) daivādasatyabhāṣī cet sa raudraṃ pauruṣaṃ japet | bahuvastraikavastro vā muktakeśo'ṅganāvṛtaḥ || 6-516 || uṣṇīṣī kañcukī nagnaḥ śirasi prāvṛto'pi vā | cintāvyākulacitto vā kruddho bhrāntaḥ kṣudhānvitaḥ || 6-517 || upānadgūḍhapādo vā yānaśayyāgatastathā | śayāno vā'dhautapādaḥ paścādvā dakṣiṇāmukhaḥ || 6-518 || mlānavastro'rdhavastraśca tathā dviguṇavastrakaḥ | cyutavastro raktavastraḥ snigdhavastro dvikacchakaḥ || 6-519 || bahiḥkaccho'nuttarīyo vikaccho'nekakacchakaḥ | kaupinī prauḍhapādaśca tathā'sī pītavastravān || 6-520 || japāśaktaḥ pramādāccedrākṣasairgṛhyate phalam | tatkāraṇaṃ parityajya tajjapaṃ punarācaret || 6-521 || svabhāryāyāṃ pramādena calitaścet tadoṣasi | snātvā'rdravāsā maunena daśakumbhamitaṃ jalam || 6-522 || śrotriyasya gṛhe dadyāt paranāryāṃ sahasrakam | (siddhāntasaṃgrahe) ajñānāt svastriyaṃ gatvā dhenumekāṃ payasvinīm || 6-523 || dadyādviprāya dhenūnāṃ parastrīgamane śatam | athapuraścaraṇārthaṃ bhūmiparigrahaḥ | (merutantre) pūrvoktasthānānyuktvā- evaṃ vicārya matimān kuryādbhūmiparigraham || 6-524 || pṛthvīṃ varāhaṃ saṃpūjya bhūsutasya balena ca | vayāda?makamantrasya puraścaraṇasiddhaye || 6-525 || p. 471) mayeyaṃ gṛhyate bhūmirmantro'yaṃ siddhyatāmiti | nyagrodhodumbarāśvatthaplakṣānyataravṛkṣajān || 6-526 || vitastipramitān vṛttān gṛhṇīyāt kīlakān daśa | aṣṭau nikhātayedaṣṭadiśāsvīśānapūrvayoḥ || 6-527 || madhye nikhanyānnavamamūrdhvabuddhyā tathā'pyadhaḥ | paścānnair-ṛtyayormadhye tvastramantreṇa kīlayet || 6-528 || pūjāṃ tathā'stramantreṇa teṣvastraṃ ca prapūjayet | kṣetre ca kīlite mantrī na vighnaiḥ paribhūyate || 6-529 || dikpālebhyo māṣabhaktavaliṃ dikṣu prakalpayet | kṣetramadhye kṣetrapālaṃ pūjayecca gaṇeśvaram || 6-530 || tṛtīyaṃ vāstupuruṣaṃ tebhyo dadyādvalitrayam | (yāmale) puṇyakṣetrādikaṃ gatvā kuryādbhūmiparigraham || 6-531 || tathā | bhūmeḥ parigrahaṃ kṛtvā parimāṇācca sarvataḥ | grāme krośamitaṃ sthānaṃ nagare taddvayaṃ smṛtam || 6-532 || nadīparvatatīrthādau parimāṇena varjitam | āhārādivihārārthaṃ tāvatīṃ bhūmimākramet || 6-533 || kṣīravṛkṣamayān kīlānastramantrābhimantritān | nikhaneddaśadigbhāge teṣvastraṃ ca prapūjayet || 6-534 || (māheśvarīye) ye cātra vighnakarttāro divi bhuvyantarikṣagāḥ | vighnabhūtāśca ye cānye mama mantrasya siddhiṣu || 6-535 || p. 472) mayaitat kīlitaṃ kṣetraṃ parityajya vidūrataḥ | apasarpantu te sarve nirvighnaṃ siddhirastu me || 6-536 || paṭhitvetyevamastreṇa nikhanet kīlakān sudhīḥ | kīleṣu teṣu vidhivat pūjayedastradevatām || 6-537 || kṣetrapālādikān madhye pūjayedvidhivittamaḥ | dikpatibhyo valiṃ datvā tataḥ kṣetraṃ samāśrayet || 6-538 || tathā | svabījaṃ pūrvamuccārya sambuddhyantaṃ suraṃ tataḥ | imaṃ padaṃ māṣabhaktavaliṃ gṛhṇapadadvayam || 6-539 || ṭhadvayānto daśānāṃ ca dikpālānāṃ valermanuḥ | dikpālabījāni tu | la/ ra/ ma/ kṣa/ va/ ya/ sa/ ha/ ā/ a/ - iti | (merutantre) japasthāne tataḥ kuryāt trikoṇaṃ vartulaṃ bahiḥ || 6-540 || tadbahiścaturasraṃ ca tatra kṣetre samarcayet | ihāgacchetyādivākyaistrikoṇādagrataḥ punaḥ || 6-541 || annodakādisaṃpūrṇaṃ valipātraṃ nidhāpayet | vāmibhirmahiṣo deyaḥ kaulikairvarkarastathā || 6-542 || aviḥ siddhāntibhistatra nivedyo manunā'munā | varkaraśchāgaḥ | avirmeṣaḥ | kṣetrapālavalidānamantra uktaḥ (prathamatantre) kṣetrapālaṃ ca saṃpūjya valiṃ dadyādyathāvidhi || 6-543 || pūrvamehi dvayaṃ paścādviduṣi syānmurudvayam | bhañjayadvitayaṃ bhūyo nartayadvitayaṃ punaḥ || 6-544 || tato vighnapadadvandvaṃ mahābhairavatatparam | p. 473) kṣetrapālavaliṃ gṛhṇadvayaṃ pāvakasundarī || 6-545 || valimantro'yamākhyātaḥ sarvasiddhiphalapradaḥ | gaṇeśavalidānamantrastu dīkṣāprakaraṇokta eva grāhyaḥ | vāstuvalidānamantro yathā | tāro vāstoṣpate cemaṃ māṣabhaktavaliṃ tataḥ || 6-546 || gṛhṇadvayānte svāhā ca vāstorvalimanuḥ smṛtaḥ | (vīracūṇāmaṇau) tu vīrakalpe viśeṣa uktaḥ | ṛṣicchandādi vinyasya digdevebhyo valiṃ haret || 6-547 || asitāṅgabhairavabhrāhmīpadaṃ ṅentaṃ samālikhet | valiṃ gṛhṇa dvidhā kuryāddviṭhānto digbalermanuḥ || 6-548 || asitāṅgo ruruścaṇḍaḥ krodha unmattabhairavaḥ | kapālī bhīṣaṇaścaiva saṃhāraścāṣṭa bhairavāḥ || 6-549 || brāhmī māheśvarī paścāt kaumārī vaiṣṇavī tathā | vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍā tadanantaram || 6-550 || mahālakṣmīḥ samākhyātā svasvabījādyanukramāt | dhūpadīpaiḥ samabhyarcya paścāt kīlaṃ niveśayet || 6-551 || praṇavaṃ pūrvamuccārya māyā lakṣmīśca manmathaḥ | indrāṇyai padamuccārya cāmuṇḍe ca padaṃ tataḥ || 6-552 || vicce iti padaṃ paścādidaṃ kṣetraṃ ca kīlaya | rakṣarakṣapadaṃ paścāt kāliketi samālikhet || 6-553 || vahnijāyāntamantro'yaṃ pūrvādikramaśo nyaset | mūlamantraṃ samuccārya āgneyyai padamuccaret || 6-554 || yāmyai iti padaṃ paścānnair-ṛtyai ca manuṃ punaḥ | p. 474) vāruṇyai vāyavī ceti kauverīśānabhairavī || 6-555 || ādau mantraṃ samuccārya punardevīṃ vadet priye | valiṃ dadyāt krameṇaiva digvidikṣu valiṃ haret || 6-556 || praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya hṛllekhābījamuddharet | vaṭukāya padaṃ paścādāpaduddhāraṇāya ca || 6-557 || kurudvayaṃ samuccārya māyāṃ tāraṃ samuddharet | vahnijāyānvito mantro vaṭukasya valiṃ haret || 6-558 || āgneyyāṃ valimutsṛjya māyā lakṣmīśca manmathaḥ | vārāhī bījamuddhṛtya bīja pañcāntakaṃ punaḥ || 6-559 || gaṇapataye padaṃ paścādvaravaradaṃ tathā punaḥ | sarvajanaṃ vadeccaiva vadenme vaśamānaya || 6-560 || ante vahnibadhūṃ dadyādgaṇanāthamahāmanuḥ | vārāhībījaṃ mlau/ | raudraṃ triguṇamuddhṛtya nārāyaṇaṃ tathoddharet || 6-561 || bījaṃ sūkṣmeśamuddhṛtyāmareśaṃ bījamuddharet | ṅentaṃ tu kṣetrapālaṃ tu valiṃ gṛhṇadvayaṃ tataḥ || 6-562 || vahnijāyānvito mantraḥ kṣetrapālasya kīrttitaḥ | vāyubījaṃ tridhā'likhya ananto mādhavastathā || 6-563 || vaṇartulākṣīmathoddhṛtya yoginībhyastathaiva ca | vahnijāyānvito mantro vāyavyāṃ yoginīvaliḥ || 6-564 || raudra śakāraḥ | triguṇam trivāram | nārāyaṇaṃ ā/ | sūkṣmeśaḥ i/ | amareśa u/ | vāyubījaṃ yakāraḥ | ananta ākāraḥ | mādhava ikāraḥ | vartulākṣī ukāraḥ | kṣakāraṃ kālamārūḍhaṃ tadante mā'nalākṣaram | sarvavighnapadaṃ kṛdbhyaḥ sarvebhyo bhūta uddharet || 6-565 || p. 475) bhyo varma phaṭ samuddhṛtya valiṃ gṛhṇadvayaṃ tataḥ | dviṭhāntaḥ siddhidaḥ proktaḥ sarvabhūtavaliṃ haret || 6-566 || kālo makāraḥ | mā īkāraḥ | analākṣaraṃ rephaḥ | tena kṣmrī/ | odanaṃ pāyasaṃ kṣīraṃ matsyamāṃsaṃ tathaiva ca | modakaṃ pūlikāpūpaṃ vaṭakaṃ trividhā surā || 6-567 || hṛdyaudanādi pakvānnamājyaṃ madhu saśarkaram | sarvatra vidhivat kuryāddugdhenotsargamācaret - iti || (yāmale) kṣetraṃ samāśrayedyastu kṣetrapālārcanaṃ vinā || 6-568 || vādhyate sa mahāvighnaistasmāt kṣetreśamarcayet | atrāyaṃ viśeṣaḥ | yasya kṣetrasya nāmādyavarṇo yasya kṣetrapālasya nāmādyaḥ sa eva kṣetrapālastasmin kṣetre pūjyaḥ | kṣetrapālā uktāstantrāntare | ajaraścāpakumbhaśca iḍārambhastathaiva ca || 6-569 || īndramūrtiśca ulkāsya ūṣmāda ṛpusūdanaḥ | ṝmukto ḷptakāyaśca ḹpāda ekadaṃṣṭrakaḥ || 6-570 || airāvataśca odyāmburauṣadhīśo'ntavāhakaḥ | astako'pyarthavāhaśca kamalaśca kharānanaḥ || 6-571 || gomukhaścaiva ghaṇṭālo ṅaṇamaścandradhārakaḥ | chaṭāṭopo jaṭālākhyo jhaṅkāro ñamaṭeśvaraḥ || 6-572 || ṭaṅkapāṇistathā cānyaṣṭhāṇḍabandhaśca ḍāmaraḥ | ḍheḍhakarṇo ṇavīkāntastantrījihvastu thāviraḥ || 6-573 || danturo dhanadaścaiva nāgakarṇaḥ pracaṇḍakaḥ | phetkāro vīrasiddhiśca bhrukuṭirmeghabhāsuraḥ || 6-5574 || yugānto rauravaścaiva lamboṣṭhaśca vasantakaḥ | p. 476)śukamuṇḍaḥ ṣaḍālāsyaḥ sumano hūnakastathā || 6-575 || kṣapāntakaśca pañcāśadvarṇasthāḥ kṣetrapālakāḥ | ekaliṅgādau kṣetrapālaviśeṣāstatraivoktāḥ | śeṣā varṇavihīnāstu kṣetrapālāstathaiva ca || 6-576 || ekaliṅge ca hu/kāraḥ śmaśāne ca bhayāvahaḥ | mahālakṣmīvane ghoro jvālāmukho vanotsave || 6-577 || ekavṛkṣavane vā'tha viḍālavadano vaset | ghaṇṭāravo guhāvāsaḥ padmakhaṇḍe jarāmaraḥ || 6-578 || saṅgame bhūridhāraughaḥ parvate mārutastathā | nirjare śravaṇe vahnau nidhāne maṇibhadrakaḥ || 6-579 || rasakṣetre dhanādhyakṣo yajñavāṭeṣu kroṣṭakaḥ | araṇye śambaraṃ vidyādudyāne makarastathā || 6-580 || catuḥṣaṣṭirmahāvidyāḥ pālayitvā jagat sthitāḥ | tattatkṣetre sadā kāle valipūjāṃ nivedayet || 6-581 || atha kūrmacakram | la kṣa ka kha ga gha ṅa ca cha ja jha ña śa ṣa sa ha aṃ2 a2 i2 o2 śrī u2 e2 ḷ2 ṛ2 ṭa ṭha ḍa ḍha ṇa ya ra la va pa pha ba bha ma ta tha da dha na p. 477) (yāmale) kṣetramadhyaṃ samāśritya kūrmacakraṃ vicintayet | kūrmacakramavijñāya yaḥ kuryājjapayajñakam || 6-582 || 6- tajjapasya phalaṃ nāsti sarvānarthāya kalpate | (merutantre) kūrmacakramavijñāturmahāvighno'bhijāyate || 6-583 || (sārasaṃgrahe) taccaturdhā sthitaṃ loke tatprakārastayocyate | prathamastu paraḥ kūrmacakro deśagatastathā || 6- 584 || grāmago gṛhagaśceti caturdhā sa vyavasthitaḥ | (tantrarāje) vyañjanaṃ deśakūrme syādgṛhakūrme svarāstathā || 6-585 || grāmakūrme taddvitayaṃ parakūrme na taddvayam | (gautamīye) deśaṃ grāmaṃ gṛhaṃ vā'pi navadhā vibhajennaraḥ || 6-586 || prāgādipaścimāntaṃ tu kādimāntāni vinyaset | akṣarāṇyaya yādīni tathā'ṣṭau koṣṭhayornyaset || 6-587 || īśadvayamadho madhye svarān prāgādi vinyaset | śasāntāstu diśaḥ paścānnāmādyakṣarato bhavet || 6-588 || tanmukhaṃ pārśvayoḥ pāṇī kukṣī pādau tatastataḥ | pucchamekamatho madhyaṃ pṛṣṭhamevaṃ ṣaḍaṅgavān || 6-589 || (merutantre) paradeśagrāmagṛhabhedāt kūrmaścaturvidhaḥ | vṛttadvayaṃ prakurvīta navakoṣṭhakabheditam || 6-590 || kavargādyāḥ sapta lekhyāḥ pūrvāśādiṣu lakṣakau | p. 478) aiśānyāṃ vilikhenmadhye vṛttakoṣṭhe dvayaṃ dvayam || 6-591 || svarāṇāṃ pūrvato lekhyaṃ śrībījaṃ madhyakoṣṭhake | prāṅmukhaḥ parakūrmastu sarvadaiva prajāyate || 6-592 || deśanāmādimo varṇo yasyāṃ diśi vyavasthitaḥ | deśakūrmamukhaṃ tasyāṃ diśi syādgrāmakūrmake || 6-593 || mukhadvayaṃ tu vijñeyaṃ svarādvyañjanatastathā | gṛhakūrmasya vadanamudagdvāramukhaṃ bhavet || 6-594 || mukhasya pārśvayoḥ pāṇī kukṣī pādau tatastataḥ | pucchamekamatho madhye pṛṣṭhamevaṃ ṣaḍaṅgavān || 6-595 || (yāmale) dīpasthānaṃ samāśritya kṛtaṃ karma śubhāvaham | caturasrāṃ bhuvaṃ bhittvā koṣṭhānāṃ navakaṃ likhet || 6-596 || pūrvādikoṣṭhe vilikhet sapta vargānanukramāt | lakṣamīśasvarān yugmakramāccaiva likhet tataḥ || 6-597 || dikṣu pūrvādito yatra kṣetrākhyādyakṣaraṃ sthitam | mukhaṃ tasya tu jānīyāddhastāvubhayataḥ sthitau || 6-598 || koṣṭhe kukṣī ubhe pādau dvau śiṣṭaṃ pucchamīritam | krameṇānena vibhajenmadhyasthamapi sādhakaḥ || 6-599 || mukhastho labhate siddhiṃ karasthaḥ svalpajīvanaḥ | udāsīnaḥ kukṣisaṃsthaḥ pādastho duḥkhamāpnuyāt || 6-600 || pucchasthaḥ pīḍyate mantrī bandhanoccāṭanādibhiḥ | gautamaḥ | mukhe sarvārthasiddhiḥ syāt karayoralpasiddhayaḥ || 6-601 || kukṣau tu nityaṃ naiṣphalyaṃ pādayornaiva siddhayaḥ | p. 479) pucche mṛtyustu niyataḥ pṛṣṭhe sarvārthasiddhayaḥ || 6-602 || tasmāt tat sādhu vijñāya kuryāt sarvajayādikam || 6-602ef || gṛhakūrme gṛhanāmajñānaprakārastu jyotiḥśāstre | vistāra āyāmaguṇaiśca bhakte yaccheṣamāyaḥ sa bhaveddhvajādiḥ | dhvajo dhūmraśca siṃhaḥ śvā sārameyaḥ kharo gajaḥ | dhvāṅkṣaśceti krameṇaiva dāyāṣṭakamudāhṛtam || 6-603 || prakārāntaramapi | vistāraṃ ca tathā'yāmamekīkṛtya tridhā punaḥ | mantrasādhakagehānāmekaṃ cet prathamākṣaram || 6-604 || kiṃ tadā puṇyatīrthena puṇyakṣetrāṭanena vā | prayojanamiti śeṣaḥ (merutantre) kṣetrasādhakamantrāṇāmekamevādyamakṣaram || 6-605 || yadi syāt sa dhruvaṃ mantraḥ sarvasiddhiphalapradaḥ | (gautamīye) mantrākṣeraṇa maitraśca dīpanāmno bhavedyadi || 6-606 || sādhakasya ca nāmnā ca kiṃ na siddhyati mantriṇaḥ | pañcāśadvarṇarūpeṇa kṣetreśā vibhuvigrahāḥ || 6-607 || tasmāt tat saguṇaṃ kṣetraṃ siddhaye syānna cānyathā | viguṇaścenmukhastho'pi na tena siddhimāpnuyāt || 6-608 || tasmāccakraṃ vicāryaiva mitraṃ ca sarvasiddhidam | yasmin deśe dvīpapatiḥ saguṇaṃ nāmamantrayoḥ || 6-609 || tatra yatnena gantavyaṃ sapīṭho durlabho mataḥ | p. 480) (kālikodbhave) sthānasādhakayornāmnoramaitraṃ yatra vidyate || 6-610 || 6- tadakṣaśāstrato jñātvā tattat sthānaṃ parityajet | maitrāmaitramuktaṃ tantrāntare | aritvamadvayasyoktaṃ gakāreṇa parasparam || 6-611 || ṛdvayasya cakāreṇa makārasya khakārataḥ | ḷdvasya yakāreṇa pakārasya ca ḷdvaye || 6- 612 || odvayasya ṣakāreṇa ṣakārasyauyugena tu | jakārasya ḍhakāreṇa ūkārasya khakārataḥ || 6-613 || ukārasya takāreṇa phakārasya dhakārataḥ | makārasya ca repheṇa yakārasya sakārataḥ || 6-614 || aritvameṣāṃ varṇānāmanyeṣāṃ mitrabhāvanā | sthānasādhakayornāmnoraritvaṃ yatra vidyate || 6-615 || tadakṣaśāstrato jñātvā sādhako yatnatastyajet | yathā gargasya vairī syādadṛhāsaṃ mahāpuram || 6-616 || auḍḍiyānaṃ ṣaṇmukhasya ṛjubhaṭṭasya cakrakam | jayantī ḍhaṅkaṇasyāriḥ khadhāra ūjhakasya ca || 6-617 || ukadevasya tārākhyaṃ phajerghūmākhyameva ca | bhadrasya ramyakaṃ somanagaraṃ yajñaśarmaṇaḥ || 6-618 || evaṃ krameṇa vijñāya ripusthānaṃ tyajedbudhaḥ | (merutantre) mahāritve jīvanāśo vaire syāddhananāśanam || 6-619 || kiñcidvaire sukhālpatvaṃ tadidānīṃ nigadyate | agau amau jhaṣau jahau mukhau jathau davau utau || 6-620 || p. 481) phadhau bharau yasau ceti mahārī parikīrttitau | ṛcchau odvayaṣau tadvajjaṭau ūṣau vadhau ḍhalau || 6-621 || vairaṃ tu pañcame varge tatkiñcit kaṭayorbhavet | caṭayoḥ pacayoścāpi taḍhayorḍhaśayorapi || 6-622 || ekavarge yadā prītiḥ svavargaṃ dviguṇaṃ kuru | sthānavargayutaṃ taṣṭamaṣṭabhiścāya ucyate || 6-623 || sthānavargo dviguṇitaḥ svavargaścāṣṭaśeṣitaḥ | sthānāya ubhayoḥ kāryamantaraṃ yasya śeṣakam || 6-624 || yāvat sthitaṃ so'rthadaḥ syāt sādhako'rthaprado na saḥ | vairaṃ tu pañcame - ------------------------------ - iti | taduktaṃ jyotiḥśāstre'pi | akacaṭatapayaśavargāḥ khageśamārjārasiṃhaśunām || 6-625 || sarpākhugajāvīnāṃ nijapañcamavairiṇāmaṣṭau || 6-626ef || svavargāderdviguṇīkaraṇādau svarajñānaprakāro'pi tatraivoktaḥ | gajaśarartayugāśvamahīguṇā dvisahitā maghavādidiśaḥ kramāt | gṛhapaterabhidhāpuradiṅmitā navahṛtā bhavanasya daśā ca sā - iti || 6-627 || tantrāntare | riputve niścite tasya dvitīyārṇādi śodhayet | ityaṃ sthānagṛhaṃ kṛtvā tatra mantrī valiṃ haret || 6-628 || (gautamīye) dvīpanāthaṃ likhenmadhye pūjayet taṃ vibhāvayet | tantre | pūrvādinavakoṣṭheṣu kṣetreśā/statra pūjayet || 6-629 || p. 482) amṛtaḥ prathame prokto dvitīye vṛṣabhastathā | śailarājastṛtīye syāccaturthe vāsukiḥ smṛtaḥ || 6-630 || arthakṛt pañcame proktaḥ śaktikṛt ṣaṣṭha īritaḥ | padmayoniḥ saptame syānmahāśaṅkho'ṣṭame smṛtaḥ || 6-631 || chāyāchatragaṇaḥ prokto navame mantrināyakaiḥ | (merutantre) amṛto vṛṣabhaḥ śailarājo vāsukireva ca || 6-632 || arthakṛchaktikṛt parvakāṣṭhādau valinā'rcayet | padmayoniṃ mahāśaṅkhaṃ chāyākhyaṃ cāpi madhyame || 6-633 || kūrmapṛṣṭhe gṛhaṃ kṛtvā gṛhastho japamācaret | (yāmale) mahāpīṭheṣu śākteṣu kāmarūpādikeṣu ca || 6-634 || yadi kuryāt puraścaryāṃ tadā kūrmaṃ na cintayet | kāmarūpādipīṭhānyuktāni (yoginīhṛdayādau) | kāmarūpaṃ ca kāśī ca naipālaṃ pauṇḍravardhanam || 6-635 || kāśmīraṃ kānyakubjaṃ ca pūrṇaśailaṃ tathā'rbudam | amrātakeśvaraikāmra trisrotaḥ kāmakoṭakam || 6-636 || kailāsaṃ bhṛgunagaraṃ kedāraścandrapūrakam | śrīpīṭhamoṅkārapīṭhaṃ jālandharaṃ ca mālavam || 6-637 || kulāntakaṃ devīkoṭaṃ gokarṇaṃ māruteśvaram | adṛhāsaṃ ca virajaṃ rājagṛhaṃ mahāpatham || 6-638 || kolāgirirmelāpuraṃ kāleśvaraṃ jayantikā | p. 483) ujjayinī vicitraṃ ca kṣīrakaṃ hastināpuram || 6-639 || uḍḍīśaṃ ca prayāgākhyaṃ ṣaṣṭhīmāyā jaleśvaram | malayaścaiva śrīśailo merurgirivarastathā || 6-640 || māhendraṃ vāmanaṃ caiva hiraṇyapurameva ca | mahālakṣmīruḍḍiyānaṃ chāyāchatramataḥ param || 6-641 || ete pīṭhāḥ samuddiṣṭā mātṛkārūpamāsthitāḥ | tantrātare | dākṣāyiṇyā ityadhikṛtya- yonerhṛdo gudādvāmanetrādvāmaśruteratha || 6-642 || dakṣakarṇāt tathā ghrāṇādvāmavakṣoruhādapi | dakṣagaṇḍānnakhebhyaśca baliparisarādatha || 6-643 || nābhestathā'ṅgulībhyaśca dantebhyo dakṣapāṇitaḥ | vāmagaṇḍānmastakācca bāhordakṣastanādapi || 6-644 || skandhācca dakṣiṇāt kakṣādvāmakakṣāt tathodarāt | tata ūrdhvaṃ balermadhyabalestalabaleratha || 6-645 || tato vasternitambācca jaghanāddakṣiṇorutaḥ | vāmoruto dakṣiṇācca jānuto vāmajānutaḥ || 6-646 || jaṅghākāṇḍāt tato dakṣādvāmācca dakṣagulphataḥ | vāmagulphāddakṣanetrāddakṣādvāmācca pārṣṇitaḥ || 6-647 || raktāt pitāt tathā medojihvāmajjābhya eva ca | dakṣiṇāt pādukāṅguṣṭhādvāmādapi ca tejasaḥ || 6-648 || nāḍītateśca chāyāyāḥ keśapāśāditi kramāt | tattatsthāneṣu patitāt sarvasiddhikarāṇi vai || 6-649 || p. 484) pīṭhāni caikapañcāśat kāmarūpādikāni ca | akārādikṣakārāntavarṇarūpāṇi jajñire || 6-650 || aṅgāntarāsthilomabhyo bhūṣaṇānāṃ ca saṃhateḥ | upapīṭhānyasaṃkhyāni prādurbhūtāni sarvataḥ || 6-651 || (merutantre) kurukṣetre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame | mahākāle ca kāśyāṃ ca kūrmasthānaṃ na cintayet || 6-652 || (gautamīye) parvate sindhutīre vā puṇyāraṇye nadītaṭe | yadi kuryāt puraścaryāṃ tatra kūrmaṃ na cintayet || 6-653 || (yāmale) aṭṭāṭṭake śaktipīṭhe tīrthe kṣetreṣu vā punaḥ | araṇye parvate puṇye kūrmacakraṃ na cintayet || 6-654 || (puraścaraṇacandrikāyām) kūrmacakramiti proktaṃ mantrāṇāṃ siddhisādhanam | mukhaṃ tasya samāśritya vātālayasahāṃ kuṭīm || 6-655 || caturasrāṃ caturhastāṃ hastonnatasuvedikām | candrātapapatākādyaistoraṇairapyalaṅkṛtām || 6-656 || viviktāmabhiliptāṃ ca prakāreṇābhiveṣṭitām | nirmamecca tataḥ kuryādekabhaktaṃ śubhe dine || 6-657 || prātaḥ snātvā ca gāyatryā ayutaṃ prayato japet | jñātājñātasya pāpasya kṣayārthaṃ prathamaṃ tataḥ || 6-658 || gāyatrī sveṣṭadevasya (merutantre) śubhe muhūrte nakṣatre tithau snātvā yathāvidhi | viprān santarpya yatnena bhojanācchādanādibhiḥ || 6-659 || p. 485) bhūvittavastrabhūṣādyaiḥ saṃtoṣya gurumātmanaḥ | ārabheta puraścaryāṃ tadanujñāpuraḥsaram || 6-660 || (siddhāntasāre) prātaḥkṛtyādipūjāntaṃ kṛtvā tu japamārabhet | (yāmale) prātaḥkṛtyamakṛtvā tu yo devīṃ bhaktito'rcayet || 6-661 || viphalā tasya pūjā tu śaucahīnā yathā kriyā | tatrādau prātaḥkṛtyaṃ kuryāt | taduktaṃ (siddhāntasāre) muhūrte brahmaṇo vidvān muktasvāpo nirākulaḥ || 6-662 || talpādutthāya śukle'bje śiraḥsthe śrīguruṃ smaret | (merutantre) niśāyāḥ paścime yāme smarediṣṭāṃ ca devatām || 6-663 || utthāya dakṣiṇāṅgena vāmapādaṃ nyasedbhuvi | tato gṛhādbahirgatvā kṛtvā'vaśyakamādarāt || 6-664 || rātrivāsaḥ parityajya vāsasī paridhāya ca | ācamya śuddhadehaḥ san - ----------- - iti | (puraścaraṇacandrikāyām) kṛtvā'vaśyakriyāṃ dhīra upaviśyāsane śubhe | (yāmale) baddhapadmāsano mantrī samakāyaśirodharaḥ || 6-665 || (merutantre) tataḥ svamastake cintyaṃ sahasradalapadmakam | karpūrābhaṃ smaret tatra śrīguruṃ nijarūpiṇam || 6-666 || suprasannaṃ lasadbhūṣāmaṇḍitaśvetacandanam | varābhayajñānamudrāpustakavyāvṛtaiḥ karaiḥ || 6-667 || p. 486) yuktaṃ śvetāmbaraṃ śāntaṃ śvetapuṣpavibhūṣitam | vāmāṅkagatayā śaktyā'liṅgitaṃ raktavarṇayā || 6-668 || raktavastrābharaṇayā raktacandanamālayā | vāme līlākamalayā'liṅgantyā dakṣiṇena ca || 6-669 || dhyāyedantarmukhaṃ śāntaṃ yoginaṃ śivarūpiṇam | (kālānalatantre) śuddhasphaṭikasaṃkāśamajñānatimirāpaham || 6-670 || śubhāṃśuśuddhasaṃkāsaṃ kṣaumadvayavirājitam | gandhānulepanaṃ śāntaṃ varābhayakaradvayam || 6- 671 || vāmoruśaktisaṃyuktaṃ raktāmbaravibhūṣayā | svaśaktyā dakṣahastena dhṛtacārukalevaram || 6-672 || vāme dhṛtotpalayā ca raktayā ca suśobhitam | parānandasollāsalocanadvayapaṅkajam || 6-673 || (merutantre) tatpādapadmayugalaśrutapīyūṣadhārayā | abhiṣiktaḥ svasya deha evaṃ śiṣyo vicintayet || 6-674 || arcayedgandhapuṣpādyairvāhyasthairmānasaiśca vā | nāmabhistasya saṃketasaṃsiddhairgurukīrtakaiḥ || 6-675 || praṇamyetthaṃ hṛnmanunā bhāvayet tallayaṃ hṛdi | tantrāntare | tadājñāṃ ca samādāya saṃsmarediṣṭadevatām || 6-676 || mūlādibrahmarandhrāntaṃ kuṇḍalīrūpataḥ sthitām | taḍitkoṭiprabhādīptāṃ viśatantutanīyasīm || 6-677 || sārdhaṃ trivalayākārāṃ prasuptabhujagākṛtim | p. 487) (śyāmāpaddhatau) prasuptabhujagākārāṃ mūlādhāranivāsinīm || 6-678 || suṣumṇāvartmanotthāpya paradevīsvarūpiṇīm | ānoya brahmarandhrāntaṃ yojayecchambhunā saha || 6-679 || sāmarasyaṃ tatastasyā vibhāvya ca vicakṣaṇaḥ | sudhāvṛṣṭiṃ tataḥ kṛtvā pūrvasthāne niyojayet || 6-680 || (merutantre) tatastu mūlādhārādi brahmarandhrāntamudyatam | tejodaṇḍaṃ suṣumṇāntaḥ sahasraravisannibham || 6-681 || tadātmakaṃ mūlamantraṃ dhyātvā taṃ tejasā vṛtam | svaśarīraṃ vicintyeti prāṇāyāmatrayaṃ caret || 6-682 || mūlamantreṇa mantrasya ṛṣyādinyāsamācaret | aṅganyāsān vidhāyātha hṛdi devaṃ vicintayet || 6-683 || mānasairupacāraistu pūjayitvā manuṃ japet | yathāśaktyā'tha devāya taṃ japaṃ ca samarpayet || 6-684 || stutvā praṇamya devājñāṃ ślokairebhiśca yācayet || 6-685ef || trailokyacaitanyamayādideva śrīśaṅkara tvaccaraṇājñayaiva | prātaḥ samutthāya tava priyārthaṃ saṃsārayātrāmanuvartayiṣye || 6-686 || saṃsārayātrāmanuvarttamānaṃ tvadājñayā śaṅkara devadeva | sparddhātiraskārakalipramādā- bhayāni māṃ mā'bhibhavantu nātha || 6-687 || p. 488) iti saṃprārthya deveśam - ------------------- - iti | athājapāvidhiḥ | taduktaṃ (vīracūḍāmaṇau) haṃsākhyārādhanaṃ vakṣye mantriṇāṃ hitakāmyayā | yasya vijñānamātreṇa sarvajño bhuvi jāyate || 6-688 || haṃsātmikāṃ bhagavatīṃ jīvo japati sarvadā | asyāḥ smaraṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ || 6-689 || ṛṣirhaṃsaḥ samākhyātaḥ parahaṃsaśca devatā | avyaktā chando gāyatrī viniyogaśca siddhidaḥ || 6-690 || (surendrasaṃhitāyām) ṛṣirhaṃso'vyaktapūrvā gāyatrī chanda ucyate | devatā paramādistu haṃso ha/ bīja ucyate || 6-691 || aḥ śaktiḥ kīlakaḥ so'haṃ praṇavastattvameva hi | udāttaḥ svara ityevaṃ manorasya prakīrttitaḥ || 6-692 || mokṣārthe viniyogaḥ syādevaṃ kuryāt sadā naraḥ | (vīracūḍāmaṇau) sūryātmane ca hṛddevi somātmane śirastathā || 6-693 || nirañjane śikhā jyotirnirābhāsā tathā pare | avyaktaṃ netrayornyasya ananto'stre phaḍaṃ yajet || 6-694 || evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā gaṇeśādau samarpayet | (surendrasaṃhitāyām) haṃsātmikāṃ bhagavatīṃ jīvo japati sarvadā || 6-695 || hakāreṇa bahiryāti sakāreṇa viśet punaḥ | asyāḥ saṃbodhamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ || 6-696 || prāṇāyāmaprabhāveṇa jīvanmuktastu jāyate | ekaviṃśatisāhasraṃ ṣaṭśatādhikameva ca || 6-697 || p. 489) prajapet pratyahaṃ jīvo brahmānandamayīṃ parām | utpattirjapa ārambho mṛtirasya nivedanam || 6-698 || vinā japena satataṃ japo bhavati sarvadā | evaṃ japastu vijñāto gaṇeśādau nivedayet || 6-699 || (yogaśāstre) kuṇḍalinyāḥ samudbhūtā gāyatrī prāṇadhāriṇī | prāṇavidyā mahāvidyā yastāṃ vetti sa yogavit || 6-700 || hakāreṇa bahiryāti śakāreṇa viśet punaḥ | haṃso haṃsa imaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā || 6-702 || ṣaṭśatāni divā rātrau sahasrāṇyekaviṃśatiḥ | etatsaṃkhyānvitaṃ mantraṃ jīvo japati sarvadā || 6-703 || ajapānāmagāyatrī yogināṃ mokṣadāyinī | asyāḥ saṃkalpamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate || 6-704 || anayā sadṛśī vidyā anayā sadṛśo japaḥ | anayā sadṛśaṃ jñānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati || 6-705 || haṃsadhyānamuktaṃ (bālāpaddhatau) agnīṣomagarudvayaṃ praṇavakaṃ vindutrinetrojjvalaṃ bhāsvadudramukhaṃ śivāṅghriyugalaṃ pārśvasthakālānalam | udyadbhāskarakoṭikāntisadṛśaṃ haṃsaṃ jagadvyāpinaṃ nityānandamayaṃ hṛdambujakuṭīnīḍe sadā bhāvayet || 6-706 || tatraiva | gaṇeśvaro vidhirviṣṇuḥ śivo jīvo gurustathā | ṣaḍete haṃsatāmetya mūlādhārādiṣu sthitāḥ || 6-707 || haṃsatāmetyeti | sahasradalakamalakarṇikāvasthitahaṃsarūpa-paramātmabhedarūpaṃ prāpyetyarthaḥ | eṣā haṃsaikyabhāvanā tatraivoktā | p. 490) haṃso gaṇeśo vidhireva haṃso haṃso harirhaṃsamayaśca śambhuḥ | haṃso hi jīvo gurureva saṃso haṃso'hamātmā paramārtharūpaḥ || haṃsāvasthāyāmeṣāṃ sthānabhūtāni ṣaḍvaktrāṇyuktāni (yogasāre) gudācca dvyaṅgulādūrdhvaṃ meḍhrācca dvyaṅgulādadhaḥ | mūlādhāramidaṃ proktaṃ pītavarṇaṃ caturdalam || 6-708 || toyavarṇādibhirvarṇairścaturbhiḥ samalaṅkṛtam | gudameḍhrāntarālasthaṃ mūlādhāraṃ trikoṇakam || 6-709 || tathā | tadeva kāmarūpākhyaṃ pīṭhaṃ kāmaphalapradam | svādhiṣṭhānāhvayaṃ cakraṃ liṅgamūle ṣaḍārakam || 6-710 || bālārkavarṇapṛṣṭhādiṣaḍakṣarasamanvitam | nābhideśe sthitaṃ cakraṃ daśāramaṇipūrakam || 6-711 || nīlaprabhāṇḍādivarṇairdaśabhiḥ samalaṅkṛtam | dvādaśāraṃ mahācakraṃ hṛdayenāhatāhvayam || 6-712 || krodhīśādyakṣaropetamindragopasamaprabham | tadetat pūrṇagiryākhyaṃ pīṭhaṃ tava varānane || 6-713 || kaṇṭhadeśe viśuddhākhyaṃ yaccakraṃ ṣoḍaśārakam | dhūmraprabhaṃ ṣoḍaśabhiḥ śrīkaṭhādisvarairyutam || 6-6714 || pīṭhaṃ jālandharaṃ nāma tiṣṭhatyatrāmareśvari | ājñā nāma bhruvormadhye dvidalaṃ cakrakeśaram || 6-715 || antyavarṇadvayopetaṃ śaraccandrasamadyutim | udyānākhyaṃ mahāpīṭhamupariṣṭhāt pratiṣṭhitam || 6-716 || sahasrāraṃ mahāpadmaṃ visargādhaḥ pratiṣṭhitam | p. 491) adhomukhaṃ sarvavarṇayuktamāraktakeśaram || 6-717 || etadeva hi kailāśasaṃjñakaṃ cakramucyate | yatra nityoditaścandrastriśṛṅgo'mṛtavarṣaṇaḥ || 6-718 || tathā | sahasrāre tu deveśi haṃsarūpī paraḥ śivaḥ | sthānānyetāni deveśi śaktiryeṣu prakāśyate || 6-719 || mūlādhārādau gaṇeśādidhyānamuktam (bālārcanapaddhatau) vaśaṣasadalayukte samyagādhārapadme taruṇamaruṇagātraṃ vāraṇāsyaṃ trinetram | abhayavaradahastaṃ cārupāśāṅkuśodyat - kararucirasamanyaṃ cintayedādimūrtim || 6-720 || svādhiṣṭhāne brahmadhyānaṃ yathā | babhamayaralaṃsaṃjñairakṣaraiḥ kḷptapadme suruciramupadiṣṭe paṅkajaiḥ sannidhānam | abhayavaradahastaṃ kuṇḍikāṃ cākṣamālāṃ dadhatamamalamūrtiṃ cintayedviśvayonim || 6-721 || maṇipūracakre viṣnudhyānaṃ yathā | ḍādyaiḥ phāntagataiḥ prakalpitadale padme niviṣṭaṃ hariṃ mārttaṇḍadyutimādipūruṣamajaṃ nārāyaṇaṃ cinmayam | hastanyastagadāriśaṅkhakamalaṃ pītāmbaraṃ kaustubhaṃ śrīvatsāṅkitamindranīlasadṛśaṃ dhyāyejjaganmohanam || 6-722 || anāhatacakre śivadhyānaṃ yathā | p. 492) kādyaiḥṣṭhāntagataiḥ prakalpitadale paṅkeruhe pārvatī - kāntaṃ pūrṇaśaśāṅkakoṭisadṛśaṃ prakhyaṃ kapardojjvalam | śāntaṃ ṭaṅkamṛgābhayāspadakaraṃ nāgādibhūṣojjvalaṃ graiveyāṅgadahārakuṇḍaladharaṃ carmāmbaraṃ cintayet || 6-723 || viśuddhacakre jīvātmadhyānaṃ yathā | mūrttyaṅgeṣu niviṣṭamaṅgarahitaṃ śāntaṃ rucā bhāsuraṃ vyāptāśeṣacarācaraṃ guṇamayaṃ bhāvena saccinmayam | mūrttāmūrttamamūrttamekamamalaṃ jyotiḥpradīpopamaṃ sākṣātṣoḍaśapatravarṇakamale jīvaṃ paraṃ cintayet || 6-724 || ājñācakre gurudhyānaṃ yathā | hakṣārṇadvayacārupatrakamale divye jagatkāraṇe viśvottīrṇamanekadehanilayaṃ svacchandamātmecchayā | tattadyogyatayā svadeśikatanuṃ bhāvaikasaccinmayaṃ pratyakṣākṣaravigrahaṃ guruvaraṃ dhyāyet paraṃ daivatam || 6-725 || sahasradalakamale paramātmadhyānaṃ yathā | viśvavyāpinamādidevamamalaṃ nityaṃ paraṃ niṣkalaṃ nityodbuddhasahasrapatrakamale lipyakṣarairmaṇiḍite | nityānandamanantapūrṇaparacitsattāsphurattātmakaṃ smṛtvā'tmānamanupraviśya kuhare svacchandataḥ sarvataḥ || 6-726 || eṣāṃ śaktayo'pi tatraivoktāḥ | śaktiḥ siddhirgaṇeśasya brahmaṇaśca sarasvatī | lakṣmīrnārāyaṇasyāpi pārvati ca pinākinaḥ || 6-727 || avidyā caiva jīvasya gurorjñānaṃ parāparam | mokṣabījātmikā vidyā śaktiśca paramātmanaḥ || 6-728 || p. 493) tatraiva evaṃ dhyātvā parātmānamiṣṭadevīsvarūpiṇam | nivedayedyathāsaṃkhyaṃ krameṇaivājapājapam || 6-729 || ṣaṭśatāni gaṇeśāya brahmaṇe ṣaṭsahasrakam | viṣṇave ṣaṭsahasraṃ ca ṣaṭsahasraṃ pitākine || 6-730 || sahasramātmane caiva gurave ca sahasrakam | parātmane sahasraṃ ca yathāvidhi nivedayet || 6-731 || yathāvidhi iti mānasairupacārairabhyarcya - siddhiśaktisahitāya gaṇeśāya ṣaṭśatasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | evam | sarasvatīśaktisahitāya brahmaṇe ṣaṭsahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | evam - lakṣmīśaktisahitāya viṣṇave ṣaṭsahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | evam - pārvatīśaktisahitāya maheśvarāya ṣaṭsahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | evam - avidyāśaktisahitāya jīvātmane sahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | evam - parāparajñānaśaktisahitāya gurave sahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namah | p. 494) evam - sūryakoṭiprakāśāya candrakoṭisuśītalāya vidyāśaktisahitāya paramātmane sahasrasaṃkhyākamajapājapamahaṃ nivedayāmi namaḥ | ityevaṃ nivedayedityarthaḥ | tārāviṣaye tu (vīracūḍāmaṇu) ājñāyāṃ vidyudābhāyāṃ śubhrau dakṣau niyojayet | paramātmani parāśaktau sahasraṃ ca samarpayet || 6-732 || karpūradyutisaṃrājatsahasradalapaṅkaje | nīlātmakaṃ guruṃ dhyāyet sahasraṃ ca samarpayet || 6-733 || iti viśeṣa uktaḥ | tathā | tataḥ stutvā ca natvā ca saṃkalpya ca vidhānaḥ | tadājñāṃ ca samādāya kuryādāvaśyakīḥ kriyāḥ || 6-734 || saṃlpyeti | adyatanasūryodayādārabhya śvastanasūryodayaparyantaṃ śvāsocchvāsarūpeṇa ṣaṭśatādhikaikaviṃśatisahasrasaṃkhyākamajapāgāyatrījapamahaṃ kariṣye | iti saṃkalpyetyarthaḥ | (merutantre) prārthatitvā varān śvāsayuktaṃ pādaṃ nidhāpayet | samudramekhale devi parvatastanamaṇḍale || 6-735 || viṣṇupatni namastubhyaṃ pādasparśaṃ kṣamasva me | atha śaucavidhistatraiva | tato gṛhādbahiryāmyāṃ nai-ṛtīṃ vā diśaṃ vrajet || 6-736 || pade pade samaredastraṃ dūre yāyānnijālayāt | p. 495) atītya bāṇamātrāṃ tu bhuvaṃ grāmādvilokya ca || 6-737 || kīṭatoyādirahitaṃ śaucasthānamidaṃ paṭhet | uttiṣṭhantvṛṣayo devā gandharvā yakṣarākṣasāḥ || 6-738 || paritastyajyatāṃ sthānaṃ viṇmūtrotsarjanāya me | anena manunā loṣṭatṛṇairudvāsya devatāḥ || 6-739 || kuryānmalacyutiṃ tatra vāsasā kaṃ praveṣṭya ca | khaṃ diśaśca na paśyeta śaucamuddhṛtya vāribhiḥ || 6-740 || ekā liṅge gude sapta daśa vāmakare tathā | ubhayoḥ sapta dātavyāstisro'ṅghryoścāpi mṛttikāḥ || 6-741 || mūtrotsarge vāmahaste liṅge pañca ca mṛttikāḥ | triḥ karadvitaye caikā pādayoratha vā'caret || 6-742 || gandhalepakṣayakaraṃ manoglāniharaṃ param | kuryāddvādaśagaṇḍūṣān purīṣotsarjanottaram || 6-743 || mūtratyāge tu catura ācamet tristataḥ param | atha dantadhāvanavidhistatraiva | arkanyagrodhakhadirakarambhakakubhādijam || 6-744 || kaniṣṭhāgrasamasthaulyaṃ praguṇaṃ dvādaśāṅgulam | klīmuktvā kāmadevāya sarvajanapriyāya ca || 6-745 || namo'ntasthitivarṇo'yaṃ mantro dantaviśodhane | prakṣalya dantakāṣṭhaṃ ca śuddhadeśe purastyajet || 6-746 || vaktraṃ mūlāṇunā nityaṃ kṣālayet siddhihetave | tantrāntare | mantrārthaṃ saṃsmara/stīrthaṃ gatvā snānaṃ samācaret || 6-747 || p. 496) atha snānavidhiḥ | taduktaṃ (merutantre) atha pūjāhomakarmasiddhaye snānamucyate | śaṅkunāstrābhijaptena śucisthānāt tu mṛtikām || 6-748 || gṛhītvā'streṇa saṃsicya yāyājjalaniketanam | tantrāntare | darbhā/stilān gomayaṃ ca samādāya vrajet tataḥ || 6-749 || tarjanyā rajataṃ dhāryaṃ svarṇaṃ dhāryamanāmayā | eṣa eva kuśaḥ prokto na darbhā vanasaṃbhavāḥ || 6-750 || (rudrayāmale) trayo darbhāḥ samuddiṣṭāḥ suvarṇaiḥ rajataiḥ kuśaiḥ | tatra śākte dvayaṃ vādyamanyeṣāṃ tu trayo matāḥ || 6-751 || suvarṇāṃ rajataṃ caiva japapūjādikarmasu | kuśakāryakaraṃ proktaṃ na tu vanyakuśāḥ kuśāḥ || 6-752 || (merau) tatrādau jalakūlaṃ tu kṣālayedastravāriṇā | mṛdaṃ kṛtvā tridhā tatra ekabhāgopagaṃ tataḥ || 6-753 || nidhāya gomayaṃ dabhā/stilā/ścāpyabhimantritān | mṛttikāgomayābhyāṃ ca kadyantaṃ snānamācaret || 6-754 || bahiruddhṛtatoyena malasnānaṃ tataḥ param | vidhāya vaidikaṃ snānaṃ tadaṅgatarpaṇaṃ tathā || 6-755 || tatastāntrikasnānasya vidhirastreṇa mṛttikām | samādāyāstramantreṇa mantrayitvā tṛṇādikam || 6-757 || śikhāmantreṇāpahṛtya trirmūlenābhimantreyet | mūrddhādipādaparyantaṃ vilipya praṇamejjalam || 6-758 || p. 497) ādhāraḥ sarvabhūtasya viṣṇoratulatejasaḥ | tadrūpāśca tato jātāstā āpaḥ praṇamāmyaham || 6-759 || saṃmukhīkaraṇīṃ mudrāṃ baddhvā prāṇaṃ niruddhya ca | nimajjya tūṣṇīmutthāya nābhimātre jale sthitaḥ || 6-760 || tāntrikasnānasaṃkalpaṃ māsollekhādipūrvakam | kṛtvā tu mūlamantreṇa prāṇāyāmatrayaṃ caret || 6-761 || vinyasya ca ṣaḍaṅgāni kalpayet tīrthamagrataḥ | caturasre hastamātre tajjale parikalpite || 6-762 || brahmāṇḍodaratīrthāni karaiḥ spṛṣṭāni te rave | tena satyena deveśa tīrthaṃ dehi divākara || 6-763 || iti sūryaṃ prārthayitvā kromityaṅkuśamudrayā | bhitvā'rkamaṇḍalaṃ tasmāt tīrthānyāvāhayediha || 6-764 || gaṅge ca yamune caiva godāvari sarasvati | narmade sindhukāveri jale'smin sannidhiṃ kuru || 6-765 || evamuktvā tu tīrthāni tasmi/stoye niyojayet | mūlamantreṇātha tīrthaśaktiṃ tatra samāhvayet || 6-766 || arkasya maṇḍalaṃ dhātvā tanmantreṇa ca pūjayet || 6-767ef || sarvānandamayīmaśeṣaduritadhvaṃsāṃ mṛgāṅkaprabhāṃ tryakṣāmūrdhvakaradvayena dadhatīṃ pāśaṃ śṛṇiṃ vāmataḥ | antaścāmṛtapūrṇahemakalāśau muktākṣamālāṃ varaṃ gaṅgāṃ sindhusariddvayādisahitāṃ śrītīrthaśaktiṃ bhaje || 6-768 || tīrthaśaktimantrastantrāntare | ākāśā vahnimārūḍhā bindunādavibhūṣitāḥ | ṣaḍdīrghasvarasaṃbhinnā sarvānandamaye padam || 6-769 || p. 498) saṃbuddhyantāṃ tīrthaśaktimehyehi vahnigehinī | ekaviṃśākṣaraḥ proktastīrthaśaktermahāmanuḥ || 6-770 || (merutantre) tajjalaṃ gāṅgamantreṇa mantrayedaṣṭavārakam | tāro namo bhagavati brūyādambe tato'mbike || 6-771 || ambālike mahāmālinyehyehi bhagavatyatha | aśeṣatīrthālavāle māyāśrīvījamuccaret || 6-772 || śivajaṭādhirūḍhe ca gaṅge gaṅgāmbike dviṭhaḥ | gaṅgāvidyeyamākhyātā tripañcāśadbhirakṣaraiḥ || 6-773 || bhuvaneśyā samāloḍyāmṛtīkṛtya sudhāṇunā | kavacenāvaguṇṭhyātha saṃrakṣyāstreṇa mantravit || 6-774 || mūlena devatāṃ tatra sāṅgāṃ sāvaraṇāṃ tathā | samāvāhya jale dhyātvā tatpādadvayanirgatam || 6-775 || dhyātvā tīrthaṃ smaranmūlamantraṃ snāyājjale triśaḥ | hṛdi devaṃ smaran paścāt siñcet kaṃ kumbhamudrayā || 6-776 || tribhiḥ ślokairmūlamantraṃ tārakaṃ bījapūrvakaiḥ | sisṛkṣornikhilaṃ viśvaṃ muhuḥ śukraṃ prajāpate || 6-779 || mātaraḥ sarvabhūtānāmāpo devyaḥ punantu mām | alakṣmīrmūlarūpā yāḥ sarvabhūteṣu saṃsthitāḥ || 6-780 || kṣālayanti nijaṃ sparśādāpo devyaḥ punantu mām | yanme keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yacca mūrdhani || 6-781 || lalāṭe karṇayorakṣṇostamāpo ghnantu vo namaḥ | tataḥ svāhātmamalena trirācamanamācaret || 6-782 || p. 499) (gandharvatantre) mūlaṃ paṭhanmurdhni toyaṃ mudrayā kumbhasaṃjñayā | kṣiptvā vāratrayaṃ paścādācāmet sādhakāgraṇīḥ || 6-783 || ātmavidyāśivaistattvaiḥ - - - - - - - - - - - - - - - iti | kumbhamudrā vakṣyate (merutantre) tridhā devaṃ ca saṃtarpya toyamadhyāt taṭe vrajet | dhautaṃ vastrayugaṃ dhṛtvā prakṣālyorū karau tathā || 6-784 || mṛdadbhistata ācāmedevaṃ snānavidhiḥ smṛtaḥ | atha mantrasnānavidhistatraiva | mantrasnānaṃ prakarttavyaṃ śītayordeśakālayoḥ || 6-785 || toyābhāve 'game durge kārye'svāsthye ca vārddhake | prakṣālya pādāvācamya proddhṛtena tu vāriṇā || 6-786 || sthānaṃ daśa diśaḥ prāgvat saṃśodhyopaviśet tataḥ | astraṃ hastatale nyasya kramānnyāsā/stataścaret || 6-787 || mātṛkādīs/tathā mūlamantranyāsānaśeṣataḥ | nyāsānte saṃspṛśet toyaṃ mantrastrānamidaṃ varam || 6-788 || kevalādudakasnānāt saṃskāraparivarjitāt | prabhāsādiṣu tīrtheṣu yat phalaṃ snātakasya tu || 6-789 || jñeyaṃ daśaguṇaṃ tasmānmantrasnānasya niścayāt | atha dhyānasnānaṃ tatraiva | dhyānasnānamatho vakṣye dvābhyāmapi paraṃ ca yat || 6-790 || khasthitaṃ puṇḍarīkākṣaṃ mantramūrtiṃ prabhuṃ smaret | tatpādodakajāṃ dhārāṃ nipatantīṃ svamūrdhani || 6-791 || cintayet sūkṣmarandhreṇa praviśantīṃ svakāṃ tanum | p. 500) tayā saṃkṣālayet sarvametaddehagataṃ malam || 6-792 || tatkṣaṇādvirajā mantrī jāyate sphaṭikopamaḥ | idaṃ snānavaraṃ mantrasnānācchataguṇaṃ matam || 6-793 || manasā yastu saṃśuddhaḥ sa śuddhaḥ sarvakarmasu | puṇḍarīkākṣamityupalakṣaṇam | yasya yā devatā sa tāṃ smarediti vadanti | atha mānasasnānaṃ tatraiva | atha mānasikaṃ snānaṃ manasā mūlamantrataḥ || 6-794 || prāṇāyāmaṃ prakurvīta dṛṣṭatīrtheṣu bhāvataḥ | (śaivāgame'pi) manasā mūlamantreṇa prāṇāyāmapurassaram || 6-795 || kurvīta mānasaṃ snānaṃ sarvatra vihitaṃ ca yat | (merutantre) yadvā śivātmakairmantraiḥ kṛtvā tīrthaṃ śivātmakam || 6-796 || mārjanaṃ saṃhitāmantraiḥ śivasnānamitīritam | snānapūrvāḥ kriyāḥ sarvāḥ śuddhāḥ siddhiṃ prayānti ca || 6-797 || tasmāt snānaṃ purā kuryādeṣvekaṃ dehaśaktitaḥ | atha tilakadhāraṇavidhistatraiva | tatastu tilakaṃ kuryājjātervā daivatasya vā || 6-798 || yadyacchubhaphalaṃ tīrthaṃ mṛdbhirvā bhaktibhāvataḥ | brāhmaṇasyordhvapuṇḍraḥ syāt kṣatriyasya tripuṇḍrakam || 6-799 || ardhacandraṃ tu vaiśyasya śūdrāṇāṃ varttulākṛtiḥ | ūrdhvapuṇḍraṃ mṛdā kuryāt tripuṇḍraṃ cāpi bhasmanā || 6-800 || keśareṇa ca kastūryā śeṣe śītaṃ yathāruci | vaiṣṇavasyordhvapuṇḍraṃ syāt tripuṇḍraṃ śivasevituḥ || 6-801 || ardhacandro gaṇeśasya devībhaktasya varttulam | p. 501) nārāyaṇaparo yastu candanasya triśūlakam || 6-802 || bhāle bibharti vandyo'sau brahmaviṣṇaśivātmakam | atha vibhūtidhāraṇavidhistatraivoktaḥ | bhūtidāturvibhūtiḥ syādvidhinā vidhṛtā yadi || 6- 803 || yathākathañcidvidhṛtā bhasmasātkurute janam | śivāgre bhasma saṃgrāhyamagnihomodbhavaṃ tu yat || 6-804 || vaivāhyagnyudbhavaṃ vā'pi paṅkaṃ śuci sugandhi ca | kapilāyāṃ sakṛcchreṣṭhaṃ gṛhītaṃ gagane patat || 6-805 || na klīnnaṃ nāpi kaṭhinaṃ na durgandhi na coṣitam | uparyadhaḥ parityajya gṛhṇīyāt patitaṃ yadi || 6-806 || piṇḍīkṛtya śivāgnau tu tat kṣipenmūlamantrataḥ | apakvamapi pakvaṃ ca saṃtyājyamasitaṃ sitam || 6-807 || ādāya vāsasā'loḍya bhasmādhāre viniḥkṣipet | bhasmasaṃgrahaṇaṃ kuryāddeve'nudvāsite sati || 6-808 || udvāsane kṛte yasmāccaṇḍabhasma prajāpate | yadvā dvijā bhasma kuryuḥ savyenānīya gomayam || 6-809 || vāmena pātre saṃyojyāghoramantreṇa nirdahet | puruṣeṇa samuddhṛtya īśānena viśodhayet || 6-810 || itthaṃ tu saṃskṛtaṃ bhasma agnirityādimantritaḥ | tadrudrāyeti yajuṣā mantrayedrudrasaṃkhyayā || 6-811 || praṇavādyaiścaturthīhṛdantairnāmabhiraṃśakaiḥ | pañcavarṇādyakṣarādyaiḥ bhālāṃsodarahṛtsu ca || 6-812 || tripuṇḍradhāraṇaṃ kuryāt mūrdhni pañcākṣareṇa ca | p. 502) ebhiśca nāmabhirdhāryaṃ punarbhasma dvijādibhiḥ || 6-813 || brahmā lalāṭe vijñeyo hṛdaye havyavāhanaḥ | nābhau skando gale pūṣā rudro dakṣiṇabāhuke || 6-814 || ādityo bāhumadhye ca śaśī ca maṇibandhake | vāmadevo vāmabāhau bāhumadhye prabhañjanaḥ || 6-815 || maṇibandhe ca vasavaḥ pṛṣṭhadeśe hariḥ smṛtaḥ | śambhuḥ kakudi saṃproktaḥ paramātmā śiraḥsmṛtaḥ || 6-816 || kastūryādikasaṃyuktaṃ bhasma śāktastu dhārayet | ādvijairmūlamantreṇa śivapañcākṣareṇa ca || 6-817 || tripuṇḍraṃ kārayedbhāle brahmaviṣṇuśivātmakam | madhyāṅgulibhirādāya tisṛbhirmūlamantritam || 6-818 || anāmāmadhyamāṅguṣṭhairatha vā syāt tripuṇḍrakam | atha sandhyāvidhiḥ (bhairavītantre) ācamya prāṅmukho bhūtvā upaviśya ca mantravit || 6-819 || vaidikīṃ tāntrikīṃ kuryāt tataḥ sandhyāṃ samāhitaḥ | (merutantre) vakṣye'tha tāntrikīṃ sandhyāṃ mūlenācamanatrayam | śikhāṃ badhvā ca mūlena prāṇāyāmatrayaṃ caret || 6-820 || aṅgāni vinyaseddehe karanyāsapuraḥsaram | amṛtīkṛtya purato jalaṃ ca dhenumudrayā || 6-821 || abhimantrya ca mūlena saptavāraṃ tataḥ param | akārādikṣakārāntairmātṛkārṇaiḥ savindubhiḥ || 6-822 || pratyarṇaṃ prokṣayenmūrdhni kuśairmūlena ca tridhā | devaṃ dhyātvā'tha manuvidbhānumaṇḍalasaṃsthitam || 6-823 || p. 503) ādāya toyamāmantrya bījairbhūtātmakaistathā | la/ va/ ra/ ya/ ha/ iti ca tānyetaiḥ saptadhā jalam || 6-824 || mantrayitvā punaḥ saptavāraṃ mūlena mantrayet | tajjalaṃ vāmahastena dhāryaṃ tatsrutavindubhiḥ || 6-825 || dakṣahastena saṃprokṣya kaṃ paṭhanmūlamantrakam | hastavyatyāsato vāmācārī secanamācaret || 6-826 || nāsāmāśliṣya śiṣṭena tejorūpeṇa tena tu | praviśyāntargataṃ sarvaṃ malaṃ saṃśodhya nirgatam || 6-827 || dakṣanāsāpuṭenaitat smṛtvā dakṣiṇahastakam | vāmabhāge vajraśilāṃ dhyātvā'steṇa ca tat kṣipet || 6-828 || prakṣālya hastāvācamya mūlamantreṇa mantravit | gāyatryā vā'tha mūlena dadyādarghatrayaṃ tataḥ || 6-829 || ravimaṇḍalasaṃsthāya sveṣṭadevāya tarpayet | jalena mūlamantrānte hyamukaṃ tarpayāmi ca || 6-830 || uktvā tridhā tarpaṇīyaṃ vāmakaiḥ kāraṇena tu | iṣṭadevasya gāyatrīmaṣṭāviṃśatisaṃkhyakām || 6-831 || japedabhāve brāhmīṃ tu vaidikaṃ matamāśritaḥ | tāntrikaḥ śivagāyatrīṃ japet sā'tha nirūpyate || 6-832 || oṃ tanmaheśāya vidmahe vāgviśuddhāya dhīmahi tannaḥ śivaḥ pracodayāt | tantrāntare | oṃ tatpuruṣāya vidmahe mahādevāya dhīmahi tanno rudraḥ pracodayāt - iti śivagāyatrī uktā | p. 504) atha gaṇeśagāyatrī (yāmale) oṃ tatpuruṣāya vidmahe vakratuṇḍāya dhīmahi tanno dantī pracodayāt | atha sūryagāyatrī (merutantre) oṃ saptaturagāya vidmahe sahasrakiraṇāya dhīmahi tanno raviḥ pracodayāt | iyaṃ tu sūryagāyatrī japatāmiṣṭadāyinī | bhagnānāṃ rājaputrāṇāṃ kṣatratejovidhāyinī || 6-833 || atha viṣṇugāyatrī tatraiva | oṃ nārāyaṇāya vidmahe vāsudevāya dhīmahi tanno viṣṇuḥ pracodayāt | atha nṛsiṃhagāyatrī (taccaraṇārcanapaddhatau) oṃ nṛsiṃhāya vidmahe tikṣṇadaṃṣṭrāya dhīmahi tannaḥ siṃhaḥ pracodayāt | rāmagāyatrī pūrvamuktā | atha gopālagāyatrī (merutantre) oṃ dāmodarāya vidmahe vāsudevāya dhīmahi tannaḥ kṛṣṇaḥ pracodayāt | atha sudarśanagāyatrī tatraiva | oṃ sudarśanāya vidmahe mahājvālāya dhīmahi tannaścakraḥ pracodayāt | atha hayagrīvagāyatrī tatraiva | oṃ vāgīśvarāya vidmahe hayagrīvāya dhīmahi tanno haṃsaḥ pracodayāt | atha śyāmāgāyatrī (kumārītantre) kālikāyai padaṃ coktvā vidmahe tadanantaram | śmaśānavāsinī ṅentā dhīmahīti tato vadet || 6-834 || p. 505) tanno ghore padaṃ procya pravadecca pracodayāt | asyāḥ prasādamātreṇa mahāpātakakoṭayaḥ || 6-835 || sadyaḥ pralayamāyānti sādhakasya ca nānyathā | tathā | mahāpātakayukto'pi prajapeddaśadhā yadi || 6-836 || satyaṃ satyaṃ mahādevi mukto bhavati tatkṣaṇāt | (bhairavatantre tu) kāmoparākṣiṇādānto dakṣiṇā ṅeyutā punaḥ || 6-837 || vidmahe kūrcabījaṃ ca cāmuṇḍā ṅeyutā tataḥ | dhīmahīti vadet tannaḥ kālī pracodayāt tataḥ || 6-838 || gāyatryeṣā mayā proktā sarvatantreṣu gopitā | yāṃ vinā sakalā vidyāṃ na siddhyanti kadācana - ityuktam | atha nakṣatravidyāyāḥ (kālikārṇave) ai/ bhagavatyekajaṭe vidmahe ca padaṃ tataḥ || 6-839 || vikaṭadaṃṣṭre dhīmahi tannastāre pracodayāt | (mālinītantre) mahogrāyai ca vidmahe tārāyai dhīmahi priye || 6-840 || tanno devī ca śabdānte dhiyo yo naḥ pracodayāt | (vīracūḍāmaṇau) vāgbhavaṃ ca samuccāryaṃ ekajaṭāyai vidmahe || 6-841 || devīṃ strī/ ca samuccārya nīlasarasvatyai dhīmahi | hṛllekhāṃ ca samuccārya tatastāre pracodayāt || 6-842 || tripurasundaryā (jñānārṇave) vāgbhavaṃ tripurādevyai vidmahe tadanantaram | kāmabījaṃ samuccārya kāmeśvaryai ca dhīmahi || 6-843 || p. 506) tannaḥ klinne padaṃ coktvā vadet paścāt pracodayāt | bhairavyāstatraiva | tripurāṃ ca tathā ṅentāṃ vidmahe padamuddharet || 6-844 || bhairavyai ca tataścoktvā dhīmahīti tato vadet | tato devīpadaṃ coktvā pracodayādudīrayet || 6-845 || gāyatrī traipurā khyātā vāgbhavādyaṃ samuddharet | bhuvaneśvaryāstantrāntare | māyābījaṃ samuccārya bhuvaneśvaryai ca vidmahe || 6-846 || ādyāyai padamuccārya dhīmahi tadanantaram | tanno devīpadaṃ procya tato deyaṃ pracodayāt || 6-847 || atha chinnamastāyāstatrāntare | vairocanyai vidmahe ca chinnamastāyai ca dhīmahi | tanno devīpadaṃ coktvā yojanīyaṃ pracodayāt || 6-848 || atha dhūmāvatyāḥ | dhūmiti bījamuccārya dhūmāvatīti vidmahe | vivarṇā devīpadato dhīmahi padamuddharet || 6-849 || dhūmādevyāstu gāyatrī tanno ghore pracodayāt | atha mātaṅgyāḥ | oṃ śukapriyāyai vidmahe śrīkāmeśvaryai dhīmahi tannaḥ śyāmā pracodayāt | atha vagalāmukhyāḥ | sthiramāyāṃ samuccārya vagalāpadato mukhī || 6-850 || vidmahe duṣṭapadataḥ stambhanīpadamuccaret | dhīmahīti padasyānte tanno devī pracodayāt || 6-851 || atha lakṣmīgāyatrī | mahālakṣmīpadaṃ procya vidmahe tadanantaram | mahāśriyai padaṃ coktvā dhīmahīti padaṃ vadet || 6-852 || tannaḥ śabdācchrīpadaṃ ca tato dadyāt pracodayāt | gaurīgāyatrī (merutantre) oṃ subhagāyai vidmahe kāmamālinyai dhīmahi tanno gaurī pracodayāt | atha guhyakālīgāyatrī (mahākālasaṃhitāyām) krameṇa vakṣye gāyatrīṃ tattanmantrajapāya hi || 6-853 || tripadā sā ca vijñeyā trikā tripadikā'pi ca | padadvayaṃ ṅentamādau śeṣe caiva suvantakam || 6-854 || trikatripadikasyāpi viśeṣaṃ vacmi kiṃcana | sarvādau vidmahe hyevaṃ madhye dhīmahi cetyapi || 6-855 || suvantīyapadasyānte padamekaṃ pracodayāt | tatpūrvaṃ tata ityevamityuddhāro mayoditaḥ || 6-856 || tathā | rāvāt kāpālinī siddhiḥ karālī tadanantaram | śeṣe guhyā bhāratīyaṣoḍaśārṇasya vai namoḥ || 6-857 || karālinī vadhūvījānmuṇḍamālinyataḥ param | devī bhavet sarvaśeṣe gāyatrī cyāvanī tviyam || 6-858 || phetkāriṇyugracaṇḍā ca vikaṭadaṃṣṭrā tataḥ param | śeṣe caṇḍī ca hārītopāsitā tripadā tviyam || 6-859 || tathā | aṭṭāṭṭahāsinī hyādau ghoradaṃṣṭrā tataḥ param | śeṣe ghorā rāmacandropāsitā tripadā smṛtā || 6-860 || p. 508) atha kāmakalāgāyatrī tatraiva | oṃ anaṅgākulāyai vidmahe madanāturāyai dhīmahi tannaḥ kāmakalākālī pracodayāt | durgāgāyatrī tantrāntare | oṃ kātyāyanyai vidmahe kanyākumārī dhīmahi tanno durgā pracodayāt | atha kāmagāyatrī (merutantre) oṃ kāmadevāya vidmahe puṣpabāṇāya dhīmahi tanno'naṅgaḥ pracodayāt | atha garuḍagāyatrī tatraiva | sarpabhītiharīṃ vakṣye gāyatrīṃ sarvakāmadām | oṃ suparṇāya vidmahe pakṣirājāya dhīmahi tanno garuḍaḥ pracodayāt | atha hanumadgāyatrī tantrāntare | ha/ hanumate didmahe āñjaneyāya dhīmahi tanno vīraḥ pracodayāt | (merutantre) - - - - - - - - - - - - mūlamaṣṭottaraṃ śatam || 6-861 || japitvā cārpayeddeve stutvā natveṣṭadevatām | sūryamaṇḍalato devaṃ vinyaseddhṛdaye svake || 6-862 || tato guruṃ ca praṇamediti sandhyā tu tāntrikī | trikālamevaṃ karttavyā sandhyālopāt phalaṃ na hi || 6-863 || daivato yadi lopaścet tadā mūlaṃ śataṃ japet | prāyaścittāya tāṃ kṛtvā kurvīta samayāgatām || 6-864 || (śaivāgame'pi) sandhyālopo na karttavyaḥ * *?bhaoganaivamena hi | p. 509) dīkṣitaḥ sandhyayā hīno na dīkṣāphalamāpnuyāt || 6-865 || (gautamīye) saṃkṣepasandhyāmatha vā kuryānmantrī hyaśaktitaḥ | sāyaṃ prātaśca madhyāhne kṛṣṇaṃ dhyātvā japenmanum || 6-866 || kṛṣṇamityupalakṣaṇam sveṣṭadevatāṃdhyātvetyarthaḥ | sandhyāyāṃ patitāyāṃ vā gāyatrīṃ daśadhā japet | atha tarpaṇaṃ (merau) vaidikaṃ tarpaṇaṃ kṛtvā tatastāntrikamācaret || 6-867 || prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā mūlena nyāsamācaret | ṛṣyāditritayasyātha purato dhenumudrayā || 6-868 || va/ japannamṛtīkṛtya jalaṃ tatra sacakrakam | sāṅgaṃ sāvaraṇaṃ devaṃ dhyātvā mūlaṃ samuccaret || 6-869 || amukaṃ tarpayāmīti procya cāṣṭottaraṃ śatam | tadardhamathavā viṃśadaṣṭayuktaṃ mukhābjake || 6-870 || devasyāmṛtabuddhyā tattīrthatoyaiḥ pratarpayet | tadāvaraṇadevā/śca tadvadekaikavārakam || 6-871 || santarpyadevaṃ svahṛdi tīrthaṃ sūrye visarjayet | (nandikeśvarasaṃhitāyām) yāvanna dīyate cārghaṃ bhāskarāya nivedanam || 6-872 || tāvanna pūjayedviṣṇuṃ śaṅkaraṃ vā sureśvari | (māheśvarīye) saṃsmṛtya bhairavaṃ devaṃ mārttaṇḍākhyamumāpatim || 6-873 || mūlena manunā devi sūryasya manunā'tha vā | māyābījaṃ samuddhṛtya so'haṃ tu viparītakam || 6-874 || mārttaṇḍabhairavaṃ ṅentaṃ prakāśaśaktisaṃyutam | p. 510) eṣa te'rgho'gnijāyeti dadyādarghatrayaṃ sudhīḥ || 6-875 || (merau) tu pūjāgṛhaṃ gatvā sūryārghadānamuktaṃyathā | guruṃ digīśāṃśca khagān natvā bhāṇḍakaraṃ dadhat | jalapūrṇaṃ vrajenmaunī sveṣṭadevaṃ hṛdi smaran || 6-876 || ekāntaṃ nirjanaṃ yāyānmanojñaṃ doṣavarjitam | digantaraṃ na vīkṣeta yāvat prāpnoti vai gṛham || 6-877 || pradakṣiṇaṃ yajñavāṭaṃ kṛtvā pādau ca hastakau | prakṣālyācamya pūjāyā gṛhāddaṇḍāntare sthitaḥ || 6-878 || gṛhe ca dvāradeśasthaḥ praṇamya manasā gurum | maṇamediṣṭadevaṃ svaṃ takpālānapi cetasā || 6-879 || yat pūrvamarjitaṃ pāpaṃ taddine'nyadine'pi vā | tatpāpasyāpanodārthaṃ mantradvayamudīrayet || 6-880 || he deva prākṛtaṃ cittaṃ pāpākrāntamidaṃ mama | tanniḥsāraya cittānme pāpaṃ phaṭ phaṭ ca te namaḥ || 6-881 || sūryaḥ somo yamaḥ kālo mahābhūtāni pañca ca | ete śubhāśubhasyeha karmaṇo nava sākṣiṇaḥ || 6-882 || hu/ phaḍīti bruvan krodhadṛṣṭyā paśyecca pārśvayoḥ | evaṃ kṛte prathamataḥ pāpotsādanakarmaṇi || 6-883 || yat syāddṛḍhataraṃ pāpaṃ taddūre vā'vatiṣṭhate | atīte pūjanasthāne svaṃ prayāti punaśca tat || 6-884 || yat syādalpataraṃ pāpaṃ tannāśamupagacchati | pūjane tyaktapāpasya kāmamiṣṭaṃ kṣaṇādbhavet || 6-885 || tataḥ prakṣālya pādau ca hastāvācamya yatnataḥ | p. 511) dadyādarghaṃ dineśāya tatprakāra ihocyate || 6-886 || gomayenopaliptāyāṃ bhūmau kṛtvā tu maṇḍalam | sindureṇa tataḥ paścādupaviśya nijāsane || 6-887 || prāṅmukhaḥ praṇamediṣṭadevatāṃ bhaktitatparaḥ | prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā sūryamantreṇa mantravit || 6-888 || hrā/ hrī/ sa iti sūryasya tryakṣaro mantra ucyate | vinyasya ca tathendrādīn dhyātvā sūryamananyadhīḥ || 6-889 || padmadvayābhayavarān dadhataṃ karābjai - rmāṇikyamaulimaruṇāṅgaruciṃ trinetram | raktāmbujāsanamaśeṣaguṇaikasindhuṃ bhānuṃ samastajagatāmadhipaṃ bhajāmi || 6-890 || tatkalpoktavidhānena pūjayedupacārakaiḥ | purato maṇḍalaṃ kṛtvā jalena caturasrakam || 6-891 || nidhāya tatra sādhāraṃ sajalaṃ tāmrapātrakam | gandhapuṣpākṣatān darbhān dūrvāsarṣapasaṃyutān || 6-892 || satilāmraktapuṣpāṇi yavā/ścāpi pravinyaset | sūryamantreṇa tatpātraṃ spṛśannaṣṭottaraṃ śatam || 6-893 || abhimantrya ca tatpātraṃ samutthāya karadvayāt | mūrdhāntaṃ sūryamantreṇa dadyādarghaṃ vicakṣaṇaḥ || 6-894 || hrā/ hrī/ saḥ sagraharāśinakṣatrapadamuccaret | tataśca yogakaraṇaparivṛttāsaneti ca || 6-895 || saṃsthita śrīsūryāyaiṣa te'rghaḥ svāhā manuḥ smṛtaḥ | caturstriṃśadakṣaro'yaṃ sūryasyārghanivedane || 6-896 || p. 512) japet tato yathāśaktyā sarvamantramananyadhīḥ | tadarghāmbuplutaṃ sūryaṃ dhyāyeddeśikasattamaḥ || 6-897 || stutvā praṇamya visṛjenmaṇḍalāntaṃ divākaram | tata utthāya vidhivaddvārapūjāṃ samārabhet || 6-898 || dvārapūjāvidhistu dīkṣātaraṅge uktaḥ | atha nityapūjāvidhiḥ | (kriyāsaṃgrahe) nityapūjāmatho vakṣye saṃkṣepeṇa yathoditām | pūjāsthānaṃ samāgamya kuryādācamanatrayam || 6-899 || upaviśyāsane mantrī kuryāt saṃkalpamādarāt | saṃkalpastu - amukadevatāprītaye tannityārcanamahaṃ kariṣye - ityevaṃrūpaḥ | tathā | dadyādarghaṃ dineśāya sākṣiṇe sarvakarmaṇaḥ || 6-900 || guruṃ gaṇapatiṃ natvā praṇamediṣṭadevatām | tālatrayaṃ puraskṛtya badhnīyācca diśo daśa || 6-901 || bhūtaśuddhyādikaṃ kṛtvā prāṇāyāmaṃ samācaret | kuryācca mātṛkānyāsaṃ mūlanyāsaṃ tathaiva ca || 6-902 || hṛdaye devatāṃ dhyātvā mānasairupacārakaiḥ | pūjayeddevatārūpamātmānaṃ mantravittamaḥ || 6-903 || vāhyasthairupacāraiśca yajennaivedyavarjitaiḥ | tataḥ kalpoditā mudrā darśayitvā vidhānavit || 6-904 || arghādikaṃ ca saṃsthāpya pūjādravyāṇi śodhayet | yathoktāṃ devatāṃ dhyātvā'vāhayenmūlamantrataḥ || 6-905 || p. 513) (merutantre) saṃsthāpanaṃ sannidhānaṃ sannirodhaṃ tataścaret | saṃmukhīkaraṇaṃ cāpi sakalīkaraṇaṃ tataḥ || 6-906 || tato'vaguṇṭhanaṃ kāryamamṛtīkaraṇaṃ tataḥ | paramīkaraṇaṃ kuryāt kramataḥ svasvamudrayā || 6-907 || (kriyāsaṃgrahe) āvāhanādikā mudrāḥ pradarśya sthāpayedasūn | kalpayedupacārā/śca yathāsaṃbhavamādarāt || 6-908 || saṃpūjya mūlamantreṇa prasūnāñjalibhistrībhiḥ | pūjayedvidhivanmantrī yathoktāvṛtidevatāḥ || 6-909 || sāṅgāṃ savāhanāṃ sālaṅkaraṇāṃ ca samudrikām | sāyudhāṃ saparīvārāṃ devatāmarcayet tataḥ || 6-910 || tato japenmūlamantramaṣṭottaraśataṃ sudhīḥ | taṃ japaṃ bhaktito mantrī devatāyai nivedayet || 6-911 || stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ sāṣṭāṅgaṃ praṇamedbhuvi | tato varān prārthayitvā devamudvāsayeddhṛdi || 6-912 || nirmālyaṃ śirasi dhāryaṃ devatocchiṣṭabhojine | datvā bhuñjīta naivedyametannityārcanaṃ smṛtam || 6-913 || pūjāyāḥ kramamātramidaṃ darśitam | atra yadyat karttavyamuktaṃ tattat sarvaṃ dīkṣātaraṅge draṣṭavyam | atha nityahomavidhiḥ | taduktaṃ (somabhujagāvalyām) nājaptaḥ siddhyate mantro nāhutaśca phalapradaḥ | nāniṣṭo yacchate kāmān tasmāt tritayamācaret || 6-914 || p. 514) pūjayā labhate pūjāṃ siddhirna saṃśayaḥ | vibhūtiṃ cāgnikāryeṇa sarvasiddhiṃ ca vindati || 6-915 || (jñānārṇave) saṃklpya parameśāni nityahomavidhiṃ caret | saṃkalpastu - amukadevatāprītaye etāvadāhutīrhoṣyāmi - ityevaṃrūpaḥ | (nīlatantre) nityahomaṃ pravakṣyāmi savārthaṃ yena vindati || 6-916 || saparyāṃ samyagāpādya valiṃ pūrvavadācaret | tato japaṃ tarpaṇaṃ ca smaret sādhakasattamaḥ || 6-917 || valiṃ vaiśvādikaṃ caiva brāhmaṇaḥ samupācaret | vidhivadagnimādāya kravyādebhyo namastathā || 6-918 || mūlamantraṃ samuccārya kuṇḍe vā sthaṇḍile'pi vā | bhūmau vā saṃstaredvahniṃ vyāhṛtitritayena tu || 6-919 || svāhāntena tridhā hutvā ṣaḍaṅgahavanaṃ tataḥ | tato devīṃ samāvāhya mūlena ṣoḍaśāhutim || 6-920 || hutvā stutvā namaskṛtya visṛjedindumaṇḍale | (sārasaṃgrahe) itthaṃ tu saṃhṛte vahnau devamāvāhya mantravit || 6-921 || saṃpūjya mūlamanunā pañcaviṃśatimāhutim | hunedājyena haviṣā tilairvā pāyasaiḥ śubhaiḥ || 6-922 || taṇḍulaistilasaṃmiśraiḥ kevalairvā'tha puṣpakaiḥ | aṅgāvaraṇadevānāmekaikāmāhutiṃ hunet || 6-923 || udvāsya devaṃ vahniṃ ca pūjāsthānaṃ vrajet tataḥ | p. 515) ayaṃ homo naivedyadānāntaraṃ pūjāsamāptyanantaraṃ vā kāryaḥ | taduktaṃ (māheśvarīye) nivedayitvā naivedyaṃ vaiśvadevaṃ samācaret || 6-924 || arcāyāṃ vā samāptāyāṃ homaṃ kuryādvidhānataḥ | nitye naimittike kāmye caitadagnimukhaṃ smṛtam - iti | (agastyasaṃhitāyām) pūrvavat saṃskṛte vahnau devamāvāhya mantravit || 6-925 || iti (merutantre) coktatvādatra vahnisaṃskāraḥ karttavya eveti śrīvidyāpaddhatikṛtaḥ | agnyādhānādikaṃ karma nityahome na vidyate | iti (vasiṣṭhasaṃhitāyāṃ) vacanena niṣedhānnityahome evāgnisaṃskāro nāstītyanye | vidhiniṣedhayoḥ śravaṇādaicchiko vikalpo yathā ṣoḍaśapañcaviśāhutyorvikalpa iti kecit | sudhārṇavakṛtatastu - (nīlatantrokta) evātra vahneḥ saṃskāraḥ karttavyo nādhiko viśeṣavacanena niṣedhādityahuḥ | iti nityahomavidhiḥ | kumbhasaṃbhavaḥ | tataḥ saṃkalpya kurvīta puraścaraṇamādarāt || 6-926 || (merutantre) prārabhet puraścaryāṃ dīkṣoktadivase śubhe | praṇamyādau gurūn viprān gaṇeśaṃ paripūjya ca || 6-927 || puṇyāhavācanaṃ kṛtvā kuśahasto vadediti | sūryaḥ somo yamaḥ kālaḥ sandhye bhūtānyahaḥ kṣapā || 6-928 || pavano dikpatirbhūmirākāśaṃ khecarāmarāḥ | brāhmyaśāsanamādhāya kalpantāmiha sannidhim || 6-929 || vaditvetthaṃ tāmra kṛtvā kuśatilākṣatān | udaṅmukhastu saṃkalpaṃ kuryāt saṃvatsarādikān || 6-930 || p. 516) kāmanāntānuccaret tu trayoviṃśatisaṃkhyakān | saṃvatsarāyane māsapakṣapañcāṅgameva ca || 6-931 || navagrahasthitiṃ ghasrabhāgaṃ mauhūrttikaṃ tviti | svadeśabhedā/stattulyān kāmanāsahitān vadet || 6-932 || dvīpe'muke'muke khaṇḍe'muke varṣe ca nīvṛti | amuke cāmuke kṣetre gotrapravaramuccaret || 6-933 || svanāmajātināmāntaṃ dvijāccharma ca varma ca | gupto dāso'thāmukasya mantrasya siddhikāmukaḥ || 6-934 || kariṣye'haṃ puraścaryāmetatsaṃkhyajapātmikām | adyārabhya dinairetairasati pratibandhake || 6-935 || kariṣye iti saṃkalpaṃ manasaiva prakalpayet | vadedvācā'bhilāṣaṃ ca karmaṇā copapādayet || 6-936 || (sanatkumārasaṃhitāyām) praṇavaṃ tatsadadyeti māsapakṣatithīrapi | amukagotro'muko'haṃ mūlamuccārya tatparam || 6-937 || siddhikāmo'sya mantrasya iyatsaṃkhyājapaṃ tataḥ | daśāṃśaṃ havanaṃ homāddaśāṃśaṃ tarpaṇaṃ tataḥ || 6-938 || daśāṃśaṃ mārjanaṃ tasmāddaśāṃśaṃ viprabhojanam | puraścaraṇamevaṃ hi kariṣye prāgudaṅmukhaḥ || 6-939 || (nāradapañcarātre) saṃpūjyātha japaṃ kuryādyāvadvai praharadvayam | (tantradīpe) vidhāya vidhivadvidvān maṇḍapaṃ sumanoharam || 6-940 || tasmin kalaśamāropya tīrthatoyaiḥ prapūjayet | p. 517) niḥkṣipya navaratnāni tatra gandhāṣṭakaṃ punaḥ || 6-941 || āvāhya pūjayet tatra devamāvaraṇaiḥ saha | kalaśāgre japenmantrī yāvat saṃkhyā na pūryate || 6-942 || tataḥ pūrṇe samāgatya gururdevo vidhānataḥ | abhiṣiñcecchiṣyamūrdhni kalaśodakavāribhiḥ || 6-943 || tataḥ śiṣyaḥ prayatnena dhanādyaistoṣayedgarum | dīkṣoktakrameṇa kalaśaṃ saṃsthāpya tatra devatāmāvāhya yathāśakti saṃpūjya japaṃ kuryādityarthaḥ | (puraścaraṇacandrikāyām) etānyanyāni pūjāyāṃ sādhanāni bahūnyapi || 6-944 || uttamāni ca madhyāni nyūnāni trividhāni ca | svasthaḥ samarthaḥ kurvīta uttamaireva sādhanaiḥ || 6-945 || madhyamo madhyamaireva nyūno nyūnaistu sādhanaiḥ | āpannaścet samartho'pi nyūnaireva samācaret || 6-946 || pūjākarmaviśeṣeṇa deśakālānusārataḥ | yathāśakti yathānyāyaṃ yathālokāvagarhitam || 6-947 || pūjāṃ vistarataḥ karttuṃ yo na śaknoti sādhakaḥ | yadi vāhyendravajrādyaiḥ pūjayediṣṭadevatām || 6- 948 || atha vā devatāmantraṃ dhyātvā samyak prapūjayet | atha vā mānasīṃ kuryādātmapūjāmathāpi vā || 6-949 || athavā kevalāṃ pūjāṃ vāhyāṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | tathā | pūrvapūrvasya cāśaktayā uttarottaramācaret || 6-950 || yadyetadanyathā kuryāt tadā'niṣṭaphalaṃ smṛtam | ṃissing page no. 518 and 519 p. 520) dhātunirmitayantrāṇāṃ mūrtīnāṃ ca viśeṣataḥ || 6-951 || agniḥ saptiṃ vājamiti saptarcāṃ saptirucyate | munistriṣṭup chanda uktaṃ devatā'gniḥ prakīrttitaḥ || 6-952 || agniśabdena rahitaṃ sūktametacchataṃ paṭhet | abhiṣiñcecchuddhatoyaistataḥ saṃpūrṇasūktakaiḥ || 6-953 || abhiṣiñcecchatāvṛttyā'gnyuttāraṇamidaṃ smṛtam | tathā | kṣaudrājyadugdhaiḥ prathamaṃ nārikelāmbhasā tataḥ || 6-954 || abhiṣiñcyātha toyena kvathitenākṣarauṣadhaiḥ | āvāhyābhyarcya tallagne cakraṃ saṃsthāpya pūjayet || 6-955 || gandhapuṣpairnavairdhūpairdīpairnaivedyatarpaṇaiḥ | trirātraṃ pūjayeddevīṃ trisandhyaṃ ca yathāvidhi || 6-956 || (vāmakeśvaratantre) bhairavyuvāca | cakrabhedaṃ mahādeva tvatprasādānmayā śrutam | idānīṃ śrotumicchāmi pratiṣṭhākarmanirṇayam || 6-957 || śriśaṅkara uvāca | śṛṇu devi mahābhāge jagatkāriṇi kaulini | yantrapratiṣṭhākarmāṅgasarvavarṇavinirṇayam || 6-958 || snātvā saṃkalpayenmantrī gurorarcanamācaret | pañcagavyaṃ tataḥ kuryācchivamantreṇa mantritam || 6-959 || tatra cakraṃ kṣipenmantrī praṇavena samākulam | taduddhṛtya tataścakraṃ sthāpayet svarṇapīṭhake || 6-960 || * * ?mantraṃ kaśāyeṇa? gāyatryā cābhimantrayet | p. 521) aṣṭottaraśataṃ devi devatābhāvasiddhaye || 6-961 || ātmaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā ṣaḍaṅgairdevatāṃ yajet | tatrāvāhya mahādevīṃ jīvanyāsaṃ ca kārayet || 6-962 || upacāraiḥ ṣoḍaśabhirmahāmudrādibhistathā | phalairnaivedyatāmbūlairdevīṃ tatra samarcayet || 6-963 || paṭṭasūtrādikaṃ dadyādvastrālaṅkaraṇādibhiḥ | mukuraṃ cāmaraṃ ghaṇṭāṃ yathāyogyaṃ maheśvari || 6-964 || sarvametat prayatnena dadyādātmahite rataḥ | tato japet sahasraṃ ca sakalepsitasidvaye || 6-965 || vallyādikaṃ pradatvā ca praṇameccakrarājakam | aṣṭottaraśataṃ hutvā saṃpātājyaṃ viniḥkṣipet || 6-966 || aṣṭottaraśataṃ hutvā sājyadhānyatilena ca | mūlamantraṃ samuccārya mantrī yantrāṅgamācaret || 6-967 || homakarmaṇyaśaktaśceddviguṇaṃ japamācaret | dhenumekāṃ samānīya svarṇaśṛṅgādyalaṅkṛtām || 6-968 || gurave dakṣiṇāṃ dadyāt tato devyā visarjanam | śivamantraḥ prasādaḥ | (siddhāntasaṃgrahe) pañcagavyena saṃśodhya snāpya pañcāmṛtaiḥ pṛthak || 6-969 || aṣṭābhistīrthakalaśaiḥ snāpayenmūlamantrataḥ | tato'bhimantrayedyantraṃ gāyatryā vakṣyamāṇayā || 6-970 || aṣṭottaraśataṃ tanto mūlenāpi tathaiva ca | yantrarājāya vidmahe mahāyantrāya dhīmahi tanno yantraṃ pracodayāt | p. 522) tato devaṃ samāvāhya prāṇān saṃsthāpya mantravit | upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayediṣṭadevatām || 6-971 || aṣṭottarasahasraṃ ca saṃskṛte havyavāhane | ghṛtena juhuyāt tatra saṃpātājyaṃ viniḥkṣipet || 6-972 || brāhmaṇān bhojayet paścāt sādhako devatādhiyā | evaṃ saṃsādhite yantre devaḥ sannihito bhavet || 6-973 || (merutantre) āvāhyābhyarcya tallagne cakraṃ saṃsthāpya pūjayet | gandhapuṣpairnavaidhūpairdīpairnaivedyadarpaṇaiḥ || 6-974 || trirātraṃ pūjayeddevīṃ trisandhyaṃ ca tathā niśi | vāmācāre kulācāre ca yo viśeṣastamāha | makāraiḥ pañcabhiryuktaṃ careyurvāmino'rcanam || 6-975 || niśāyāṃ śaktipūjāṃ ca dūtīyāgaṃ ca kaulikāḥ | evaṃ dinatrayaṃ kṛtvā tato nityakramaṃ bhajet || 6-976 || evaṃ devīpratiṣṭhāyāṃ kramaḥ sānnidhyakārakaḥ | strīśūdrāṇāṃ vāmināṃ ca kaulikānāmayaṃ vidhiḥ || 6-977 || tathā | mahāpāpaṃ na kurvanti paśuvedvedamārgagāḥ | agniḥ śucivratatamaḥ śucirvipraḥ śucīritam || 6-978 || ajñānataśca laghubhiḥ sandhyābandananāśitaiḥ | pātakaistairna lipyante tasmāt te paśavaḥ smṛtāḥ || 6-979 || vāmenopāsitaṃ yantraṃ teṣāṃ dṛṣṭipathe gatam | taddevatākṣobhakaraṃ vikṣiptaḥ sādhakobhavet || 6-980 || * * * * * * * * * * * * *? tejasam | p. 523) pāpināṃ dṛṣṭidahanamulūkānāṃ yathā raviḥ || 6-981 || yathā nṛbhirdinakarodaye sarvaṃ nirīkṣyate | dakṣasaṃsthāpitaṃ yantraṃ tathā puṇyātmanāṃ matam || 6-982 || sānnadhyaṃ sarvadevānāmavaśyaṃ mantrato bhavet | mantrastu bījavat proktaḥ pratimādyaṃ śarīravat || 6-983 || siddhāyāmapi sāmagrayāṃ vinā mantraṃ phalaṃ na hi | tathā | daśāṅgulapramāṇā vā tithyaṅgulamitā'pi vā || 6-984 || abhyarcya pratimāṃ viṣṇorgṛheṣu gṛhamedhibhiḥ | pañcasūtrasamāyuktaṃ śivaliṅgaṃ samrcayet || 6-985 || gṛhasthānāṃ bhuktimuktidhanārogyapradāṃ tu tat | liṅgamastakavistāro yāvāṃstāvacca dīrghatā || 6-986 || liṅgasya liṅgaśālakyā jalaharyāstathaiva ca | liṅgapīṭhasya pañcānāṃ samatā pañcasūtrikā || 6-987 || tatraiva | ekapīṭhe pṛthak pūjāṃ vinā yantraṃ karoti yaḥ | tantreṇa pūjayedyantraṃ sadaivaṃ śāpamāpnuyāt || 6-988 || āvāhya devatāmekāmarcayeccānyadevatām | anyayantreṇa pūjāṃ vā devatā śāpakāriṇī || 6-989 || pūjanaṃ bahumūrtīnāmekapīṭhe bhavedyadi | pṛthak candanapuṣpāṇi dhūpadīpādi tantrataḥ || 6-990 || tantramapārthakyam | khaṇḍite sphuṭite dagdhe bhraṣṭe mānavivarjite | vyaṅge'narhapaśuspṛṣṭe patite duṣṭabhūmiṣu || 6-991 || p. 524) anyamantrārcite caiva patitasparśadūṣite | daśasveteṣu no kuryuḥ sannidhānaṃ divaukasaḥ || 6-992 || tatraiva | devasya mantrarūpasya yantravyāptimajānatām | kṛtārcanādikaṃ sarvaṃ vyarthaṃ bhavati śāmbhavi || 6-993 || yantrapadārtha uktastatraiva | kāmakrodhādidoṣotthasarvadoṣaniyantraṇāt | yantramityāhuretasmin devastuṣyati pūjitaḥ || 6-994 || (puraścaraṇacandrikāyām) tattatkalpoktadravyeṇa vilikhedyantramuttamam | sauvarṇe rājate tāmre pīṭhe bhūrje pare bhuvi || 6-995 || vinā yantreṇa cet pūjā devatā na prasīdati | yantralikhanadravyamuktam (merutantre) pūjāyantraṃ dakṣamārge tattadgandhāṣṭakena ca || 6-996 || likhedvā keśarahimarocanābhiḥ samālikhet | vāmamārge likhedādyapuṣpeṇa yadi yantrakam || 6-997 || ṣaṇmāsaṃ pūjanāt tatra tvaritaṃ siddhimāpnuyāt | tadabhāve tu rudhiraṃ mahiṣasya praśasyate || 6-998 || tadabhāve tu kusumaṃ grāhyaṃ caivāparājitām | tasyordhvabhāge niḥkṣippa gharṣitaṃ raktacandanam || 6-999 || (svatantratantre) svarṇe vā rājate tāmre pāṣāṇe cāṣṭadhātuṣu | svayambhūkusumaṃ kuṇḍagolottharocanāguruḥ || 6-1000 || * *?pīṭhaṃ ma?ganābhiśca kulaṃ ca malayodbhavam | p. 525) etena gandhayogena yonicakraṃ samālikhet || 6-1001 || vīraparamidam | (rudrayāmale) tataḥ kuṅkumasindūraiḥ kāryaṃ yantraṃ tu yoginā | sauvarṇe rājate tāmre sphāṭike vaidrume tathā || 6-1002 || cakre yathoktavidhinā pūjyā devīnarottamaiḥ | (sārasaṃgrahe) tāmre dvādaśakaṃ varṣaṃ sphāṭikādau tu sarvadā || 6-1003 || teṣāṃ madhye sphāṭikaṃ tu sarvasiddhipradaṃ bhavet | yāvajjīvaṃ suvarṇaṃ syādraupyaṃ dvāviṃśatiḥ priye || 6-1004 || tāmre dvādaśakaṃ varṣaṃ tadardhaṃ bhūrjapatrake | idaṃ ca sthirarekhārūpayantraparam | (rudrayāmale'pi) tāmre lakṣaguṇaṃ proktaṃ raupye koṭiguṇaṃ bhavet || 6-1005 || sauvarṇe'nantaphaladaṃ maṇyādau kiṃ vadāmi te | vidrume racite yantre padmarāge'tha vā priye || 6-1006 || indranīle'tha vaidūrye sphāṭike marakate tathā | dhanaṃ putraṃ tathā dārān yaśāṃsi labhate dhruvam || 6-1007|| (gaurīyāmale) cāturvidhyaṃ hi cakrasya prastārāśca bhavanti hi | bhūkūrmapadmaprastārā meruścāpi tathāvidhaḥ || 6-1008 || nimnarekhāsamāyogo bhūprastāro mayoditaḥ | kūrmapadmakaprastāra ūrdhvarekhaṃ mayoditam || 6-1009 || (sautrāmaṇītantre) ṛjujulekhe bhavellakṣmīrvakrarekhe raridratā | p. 526) (kulārṇave) ādirūpācca vimbasya pūjāyāṃ ca viśeṣataḥ || 6-1010 || sādhakasya ca viśvāsāddevatāsannidhirbhavet | (yāmale) evaṃ yantraṃ vinirmāya tatra devīṃ prapūjayet || 6-1011 || devīmityupalakṣaṇam | sveṣṭadevatāmityarthaḥ | pūjāprakārastu dīkṣātaraṅge evoktaḥ | (kulārṇave) mano'nyatra śivo'nyatra śaktiranyatra mārutaḥ | na siddhyati varārohe kalpakoṭiśatairapi || 6-1012 || mantrārthaṃ mantracaitanyaṃ yonimudrāṃ na vetti yaḥ | śatakoṭijapenāpi tasya siddhirna jāyate || 6-1013 || luptabījāśca ye mantrā na dāsyanti phalaṃ priye | mantrāścaitanyasahitāḥ sarvasiddhikarāḥ smṛtāḥ || 6-1014 || caitanyarahitā mantrāḥ proktā naiva phalapradāḥ | sūtakadvayasaṃyuktā na ca mantrāḥ phalapradāḥ || 6-1015 || mantrārtho gurumukhādbodhyaḥ | mantracaitanyaṃ vakṣyate | yonimudrā dvitīyataraṅge uktā | sūtakādijñānaprakārastatraiva | jātasūtakamādau syādante ca mṛtasūtakam | sūtakadvayasaṃyukto yo mantraḥ sa na siddhyati || 6-1016 || gurukuṇḍalinīdhyānaṃ vivāhaḥ parikīrttitaḥ | dvirāgamo bhavet snānaṃ saṃyogaḥ sandhyayā bhavet || 6-1017 || arghadānaṃ bhavedgarbho gāyatrī tvaṣṭamāsikam | bhūtaśuddhyādiprāṇāntaṃ tatrāvayavakalpanam || 6-1018 || dehī bhavenmātṛkāyāḥ prāṇāyāmastu saṃskriyā | p. 527) dhyānoccāre maheśāni bālakotpattirīritā || 6-1019 || mantroccāraṇato devi jātasūtakamīritam | jātasūtakadoṣasya śamanārthaṃ maheśvari || 6-1020 || daśaviṃśati pañcāśadyadyāśaktyā japecchive | idamādau samādiṣṭaṃ mṛtiṃ saṃśṛṇu sādaram || 6-1021 || aṅgajñānaṃ ca tādātmyaṃ tadanantaramīrtitam | visarjanaṃ maheśāni mṛtasūtakamīritam || 6-1022 || mṛtasūtakaśāntyarthaṃ daśaviṃśati vā japet | tena tasya nivṛttirhi bhavatyeva na saṃśayaḥ || 6-1023 || yaddhā | brahmabījaṃ manordatvā ādyante parameśvari | saptavāraṃ japenmantraṃ sūtakadvayamuktaye || 6-1024 || brahmabījaṃ praṇavaḥ | atha mantrāṇāṃ svāpaprabodhakālī (pañcarātre) svāpakāle tu mantrasya japo na ca phalapradaḥ | svāpakālo vāmavaho jāgaro dakṣiṇāvahaḥ || 6-1025 || āgneyasya manoḥ saumyamantrasyaitadviparyayaḥ | prabodhakālaṃ jānīyādubhayorubhayorapi || 6-1026 || jñeyā mantrāstu āgneyā vidyāḥ saumyāḥ prakīrttitāḥ | mantravidyayorbhedastu prathamataraṅge uktaḥ | atha mantraśikhājñānaṃ tantrāntare | śṛṇu devi paraṃ tattvaṃ sarvajñānottamottamam || 6-1027 || yena vijñātamātreṇa kṣipraṃ vidyā prasīdati | mūlakuṇḍe tu yā śaktirbhujaṅgākārarūpiṇī || 6-1028 || p. 528) tadbhramāvarttavāto'yaṃ prāṇa ityābhidhīyate | taṃ tyaktvā'vyaktamadhuraṃ kūjantī sahasotthitā || 6-1029 || gacchantī brahmarandheṇa praviśantī punastanum | yātāyātakrameṇaiva ca tatra kuryānmanolayam || 6-1030 || tena mantraśikhā jātā sarvamantrapradīpinī | tamaḥpūrṇe gṛhe yadvanna kiñcit pratibhāsate || 6-1031 || śikhāhīnāstathā mantrā na siddhyanti kadācana | śikhopadeśaḥ sarvatra gopitaḥ parameśvari || 6-1032 || vinā yena na siddhiḥ syādvarṣakoṭiśatairapi | tasmādyatnena karttavyaṃ śikhāyā bhāvanaṃ manoḥ || 6-1033 || atha mantracaitanyaṃ tatraiva | mantrarūpī bhaveddevo devarūpī gururbhavet | gururūpī bhavedātmā ātmarūpī manurbhavet || 6-1034 || iti te kathitaṃ devi mantracaitanyamuttamam | yasya vijñānamātreṇa advaitaṃ jñānamuttamam || 6-1035 || atha kullukā (yāmale) | śrīdevyuvāca | atha vai kullukotpattiṃ kathayasva mamādhunā | kullukā kīdṛśī nātha seturvā deva kīdṛśaḥ || 6-1036 || kīdṛśo vā mahāsetunirvāṇaṃ tvatha kīdṛśam | anyadvā kayitaṃ yanme kīdṛśaṃ tadvada prabho || 6-1037 || śrīśiva uvāca | rahasyamapi te devi kathyate śṛṇu sāmpratam | p. 529) vinā yena maheśāni niṣphalaṃ tu japādikam || 6-1038 || kullukā ca tathā seturmahāsetustathaiva ca | nirvāṇaṃ kuṇḍalīṣaṣṭīsarvotpattiṃ śṛṇu priye || 6-1039 || vidyānāṃ kulapūjyatvāt kullukā tena kīrttitā | vidyāsambandhidoṣāṇāṃ bhakṣayantī yataḥ śive || 6-1040 || teneyaṃ kullukānāmnī sarvatantreṣu gopitā | vidyāsiddhyarṇave devi yena pāraṃ pragacchati || 6-1041 || tena seturmaheśāni vidyāmārgaḥ prakīrttitaḥ | mahāvidyāptisaṃdarśo mahāseturmaheśvari || 6-1042 || mahāvidyārṇavasyātha caitanyasya pradarśakaḥ | mahāseturmahādevi mahāvidyāsvarūpadhṛk || 6-1043 || devatāyāstu nirvāṇaṃ caitanyaṃ yacca kīrttitam | nirvāṇaṃ kathitaṃ bhadre vidyāvāṅmātṛkārṇakaiḥ || 6-1044 || nirvāṇaṃ parameśāni catuścaraṇamīritam | nirvāṇaṃ ca maheśāni prabrahmātmikā matā || 6-1045 || caturthaṃ kathitaṃ bhadre vidyācaraṇamīritam | pañcamī kuṇḍalī devī yathāvadavadhāraya || 6-1046 || mūlādhārādāvilāntaṃ visatantutanīyasīm | sarvadevasvarūpāṃ ca sarvavarṇapradīpinīm || 6-1047 || mahākuṇḍalinīṃ devīṃ samalīṃ kuṇḍalīṃ parām | śrīdevyuvāca | krameṇa daśavidyāyāḥ kullukāyā vidhiṃ vada || 6-1048 || p. 530) śrīśiva uvāca | pañcākṣarī kālikāyāḥ kullukā parikathyate | kālīkūrcaṃ ca dhūmāyāḥ phaḍantāḥ parameśvari || 6-1049 || aghorākhya ṛṣiḥ prokto virāṭchandaḥ prakīrttitam | devatā kullukā kālī bījaṃ māyābhidhaṃ matam || 6-1050 || kāmaśaktistathā kūrcaṃ kīlakaṃ parikīrttitam | ṣaḍdīrghāḍhyena kāmena ṣaḍaṅganyāsa īritaḥ || 6-1051 || dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ kālikāvat samācaret | māyāvadhūstathā kūrcaṃ tāriṇīkullukāmatā || 6-1052 || tāriṇīkullukāyāśca virūpākṣa ṛṣiḥ smṛtaḥ | uṣṇikchandaḥ samākhyātaṃ devatā nīlatāriṇī || 6-1053 || kūrcabījaṃ tathā māyā śaktirvadhūśca kīlakam | māyayā tu ṣaḍaṅgāni sarvaṃ nīlasarasvatī || 6-1054 || (triśaktiratne) ajaptvā kullukāmantramasmṛtvā śrīpatiṃ harim | yo japet tāriṇīmantraṃ narake sa vilīyate || 6-1055 || japitvā kullukāmantramaṣṭottaraśataṃ sudhīḥ | prajapet tāriṇīṃ paścānnānyathā siddhimāpnuyāt || 6-1056 || kulasarvasvanāmasahasranāmastotrakathanāntaram | harernāma na gṛhṇīyānna spṛśet tulasīdalam | iti vacanaṃ tu vīraparamiti jñeyam | uktastotropāttaharernāmagrahaṇaṃ tu virakalpe'pi na niṣiddham | yāni nāmāni santyatra prasaṅgānmuravairiṇaḥ || 6-1057 || p. 531) iti tatraivoktatvāt | (yāmale) chinnāyāśca maheśāni kullukā'ṣṭākṣarī bhavet | vajravairocanīye ca ante varma prakīrtayet || 6-1058 || atikāla ṛṣiḥ prokto gāyatrīchanda īritam | ha/bījaṃ hu/ tathā śaktiḥ kīlakaṃ rocanī matā || 6-1059 || śivaṣaḍdīrghayuktena ṣaḍaṅganyāsamācaret | dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ chinnāvat samupācaret || 6-1060 || sundaryāḥ kullukā devi saṃproktā dvādaśākṣarī | vāgbhavaṃ kāmarājaṃ ca lajjā ca tripurepadam || 6-1061 || bhagavatīti padaṃ procya tadante ṭhadvayaṃ vadet | sundarīkullukāyāstu ṛṣirānandabhairavaḥ || 6-1062 || gāyatrīchanda ādiṣṭaṃ vāgbhavaṃ bījamīritam | lajjā śaktirmaheśāni kāmabījaṃ ca kīlakam || 6-1063 || devatā tripureśī ca ṣaḍaṅgaṃ tridvayena ca | dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ sundarīvat samācaret || 6-1064 || saṃpatpradāyā prathamaṃ bījaṃ śrībhairavīmanau | vikarāla ṛṣiḥ proktaḥ paṅkticchandaḥ prakīrttitam || 6-1065 || devatā bhairavīnāmnā kullukā parikīrttitā | ha/ bījaṃ sa/ mahāśaktiramatra kīlakaṃ matam || 6-1066 || ṣaḍdīrghāḍhyena bījena ṣaḍaṅganyāsamācaret | mātaṅgīvagalālakṣmīdhūmocchiṣṭākrame śṛṇu || 6-1067 || * * * * * * * * ? pañcānāṃ kullukā matā | p. 532) ṛṣirbhairavanāmā ca yāvacchandāṃsi pārvati || 6-1068 || devatāsarvabījādisvasvadevakrameṇa ca | dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ svadaivatavadācaret || 6-1069 || iyaṃ te kathitā devi saṃkṣepāt kullukā mayā | ajñātvā kullukāmetāṃ japate yo'dhamaḥ kudhīḥ || 6-1070 || pañcatvamāśu labhate siddhihāniḥ prajāyate | mantrāḥ parāṅmukhā yānti mantrahāniśca jāyate || 6-1071 || tathā japādikaṃ sarvaṃ niṣphalaṃ nātra saṃśayaḥ | tasmāt sarvaprayatnena yo japenmūrdhni kullukām || 6-1072 || (rudrayāmale) kullukāṃ mūrdhni saṃcintya hṛdi setuṃ vicintayet | mahāsetuṃ viśuddhau ca sahasrāre samuddharet || 6-1073 || maṇipūre tu nirvāṇaṃ mahākuṇḍalinīmadhaḥ | atha setuḥ (merutantre) mantrāṇāṃ praṇavaḥ seturdvijānāṃ parikīrttitaḥ || 6-1074 || caturdaśasvaro'nyeṣāṃ candrānusvārasaṃyutaḥ | yadvā (rudrayāmale) viprāṇāṃ praṇavaḥ setuḥ kṣatriyāṇāṃ tathaiva ca || 6-1075 || vaiśyānāṃ tu phaḍarṇaḥ syānmāyā śūdrasya kathyate | ajaptvā hṛdi deveśi yo vai mantraṃ samuccaret || 6-1076 || sarveṣāmeva mantrāṇāmadhikāro na tasya hi | mahāsetuṃ ca deveśi sundaryā bhuvaneśvari || 6-1077 || * * * * * * * * * * *? kūrcabījakam | p. 533) anyāsāṃ tu vadhūbījaṃ mahāseturvarānane || 6-1078 || ādau japtvā mahāsetuṃ japenmantramananyadhīḥ | dhanairdhaneśatulyo'sau vāṇyā vāgīśvaropamaḥ || 6-1079 || buddhau kṛtāntasadṛśo nārīṇāṃ madanopamaḥ | japakālo bhavet tasya sarvakālo na saṃśayaḥ || 6-1080 || (merutantre) niḥsetukaṃ yathā toyaṃ kṣaṇānnimnaṃ prasarpati | mantrastathaiva niḥsetuḥ kṣaṇāt kṣarati yajvanām || 6-1081 || tasmāt sarvatra mantreṣu caturvarṇā dvijādayaḥ | pārśvayoḥ setumādāya japakarma samācaret || 6-1082 || atha nirvāṇam (rudrayāmale) atha vakṣyāmi nirvāṇaṃ śṛṇu sāvahitā'naghe | praṇavaṃ pūrvamuccārya mātṛkādyaṃ samuccaret || 6-1083 || atha mūlaṃ maheśāni tato vāgbhavamuccaret | mātṛkāṃ ca samastāṃ ca punaḥ praṇavamuccaret || 6-1084 || evaṃ puṭitamūlaṃ tu prajapenmaṇipūrake | evaṃ nirvāṇamīśāni yo na jānāti pāmaraḥ || 6-1085 || varṣakoṭiśatenāpi siddhistasya na jāyate | tasmāt sarvaprayatnena yaduktaṃ tanmaheśvari || 6-1086 || tattadācaryavidhivajjapenmantramanuttamam | ṛṣiśchando devatā ca bījaṃ śaktiśra kīlakam || 6-1087 || bhāvayedyatnato devi tataḥ sveṣṭādikaṃ japet | evaṃ yadi japenmantrī mantrarājamanuttamam || 6-1088 || p. 534) ṣaṇmāsāt siddhimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā | sākṣāt sa eva jagatāmadhīśo nātra saṃśayaḥ || 6-1089 || sa dhanyaḥ sa ca vijñānī sa eva mantratattvavit | sa eva nirvṛto bhūmau viharet tu yathāsukham || 6-1090 || tasya darśanamātreṇa palāyante ca vairiṇaḥ || 6-1091ef || evaṃ kṛtvā praṇavapuṭitaṃ yo japenmantrarājaṃ tannirvāṇaṃ bhuvanamahite kullukānāṃ ca japtvā | teṣāṃ tadvannikhilabhuvanaṃ siddhayo'ṣṭau ca haste snehāduktaṃ rahasi vacanaṃ janmajanmāntareṣu || 6-1092 || atha jihvāśodhanamantraḥ (yāmale) aparaikaṃ pravakṣyāmi jihvāśodhanamuttamam | yanna kṛtvā mahādevi japapūjā vṛthā bhavet || 6-1093 || aśuddhajihvayā devi yo japet sa tu pāpakṛt | tasmāt sarvaprayatnena jihvāśodhanamācaret || 6-1094 || śrīdevyuvāca | devadeva mahādeva śūlapāṇe pinākadhṛk | pṛthakpṛthaṅmahādeva kathayasva dayānidhe || 6-1095 || śodhanaṃ sarvavidyānāṃ mukhasya śodhanaṃ śubham | śrīśiva uvāca | śrībījaṃ praṇavaṃ lakṣmītāraṃ śrīpraṇavaṃ tathā || 6-1096 || idaṃ ṣaḍakṣarī vidyā sundaryā daśadhā japet | bhairavyāṃ śṛṇu cārvaṅgi mukhaśodhanamuttamam || 6-1097 || * * * *? hasau/ bījaṃ praṇavaṃ suravandite | p. 535) imaṃ hi tryakṣaraṃ mantraṃ daśadhā prathamaṃ japet || 6-1098 || śṛṇu sundari śyāmāyā mukhaśodhanamuttamam | nijabījatrayaṃ devi praṇavatritayaṃ punaḥ || 6-1099 || kāmatrayaṃ vahnibinduratibījayutaṃ trikam | eṣā navākṣarī vidyā jihvāśodhanakāriṇī || 6-1100 || tārāyāḥ śṛṇu cārvaṅgi apūrvaṃ mukhaśodhanam | jīvanī bhuvanā lajjā bhuvaneśī tataḥ priye || 6-1101 || tryakṣarīyaṃ mahāvidyā vijñeyā'mṛtavarṣiṇī | durgāyāḥ śṛṇu cārvaṅgi mukhaśodhanamuttamam || 6-1102 || dvādaśasvaramuddhṛtya vinduyuktaṃ trikaṃ tathā | aparaikaṃ pravakṣyāmi vagalāmukhaśodhanam || 6-1103 || vāgbhavaṃ bhuvaneśāni vāgbījaṃ suravandite | mātaṅgryāḥ śodhanaṃ devi aṅkuśaṃ vāgbhavaṃ tathā || 6-1104 || bījaṃ cāṅkuśametaddhi vijñeyaṃ tryakṣarīyakam | lakṣmyāśca śodhanaṃ devi śrībījaṃ kamalānane || 6-1105 || praṇavaṃ dāntamuddhṛtya vāmakarṇavibhūṣitam | punaḥ praṇavamuddhṛtya vijñeyaṃ tryakṣarī matā || 6-1106 || vālādīnāṃ ca anyāsāṃ praṇavaṃ mukhaśodhanam | strīśūdrāṇāṃ maheśāni aukāreṇa tu śodhanam || 6-1107 || mukhaśodhanamātreṇa jihvā'mṛtamayī bhavet | anyathā malaviḍyuktā jihvā bhavati sarvadā || 6-1108 || bhakṣaṇe dūṣitā jihvā mithyāvākyena dūṣitā | p. 536) kalahairdūṣitā jihvā tatkathaṃ prajapenmanum || 6-1109 || tacchodhanamanācārya na japet pāmaraḥ kvacit | śaivaśāktavaiṣṇavānāṃ sarveṣāmapyavaśyakam || 6-1110 || anyathā prajapenmantraṃ mohena yadi bhāvini | sarvaṃ tasya vṛthā devi mantrasiddhirna jāyate || 6-1111 || ante narakamāpnoti bhavet sā'pi na cānyathā | devo yadi japenmantramakṛtvā mukhaśodhanam || 6-1112 || patanaṃ tasya vai devi kiṃ punarmarttyavāsinām | (gautamīye) paśubhāve sthitā mantrāḥ kevalā varṇarūpiṇaḥ || 6-1113 || svasvadhvaniproccaritāḥ prabhutvaṃ prāpnuvanti te | mantrākṣarāṇi viṇmūtre protāni paribhāvayet || 6-1114 || tāmeva paramavyomni paramāmṛtasaṃjñake | darśayedātmasadbhāvaṃ pūjāhomādibhirvinā || 6-1115 || (rudrayāmale) japaṃ yasya śṛṇotyanyaḥ sa mantraḥ śūnya ucyate | ṛṣicchandodevatābhiḥ parityakto bhujaṅgamaḥ || 6-1116 || atha mantrāṇāmavayavajñānam | taduktaṃ (viśuddheśvarādau) mantraṃ nītvā guroḥ pārśve gurubhaktiparāyaṇaḥ | mantraśrotrāsyahṛnnetraprāṇān vijñāya tattvataḥ || 6-1117 || yatnācca kīlakaṃ jñātvā kuryānmantrapuraskriyām | mantrāṇāṃ praṇavaḥ śrotraṃ mukhaṃ rephaḥ prakīrttitam || 6-1118 || svarāśca cakṣuṣi jñeyā mantravidbhiranantaram | * * * * *? ye varṇā hṛdayaṃ parikīrttitam || 6-1119 || p. 537) (bhūtaḍāmarayakṣaḍāmarayorbījakośe) śravaṇāsyahṛdayanetrajñānānmokṣo manoḥ sadyaḥ | siddhiḥ sarvavidhīnāṃ syāt sākṣācchiva eva sādhako vandyaḥ || 6-1094 || śrotrādīnāṃ jñānābhāve mantrasya grahaṇamātrāt | dāridryaṃ ca vipattirnarakaprāptirayaśovaṃśaḥ || 6-1120 || dīno'tiduḥkhabhāgī parājitaḥ śatrupīḍitaḥ śokī | kuryādavasthitacitto mantrī śrotrādivijñānam || 6-1121 || svenātibhaktyā śrotrādīnāṃ jñānaṃ gurorbhavati tadā | kṛtakṛtyo lokatrayapūjito'navadyo mantrī || 6-1122 || tathā | layaśrotrāsṛgāsyā hṛcchunyāḥ senadṛśasvarāḥ | garjinīdhūmrabhairavyorabhāve tu dṛśaḥ smṛtāḥ || 6-1123 || mūlārṇaṃ mukhamādiṣṭaṃ hṛdayaṃ svaraśaktayaḥ | ādimadhyāvasāneṣu pūrvābhāve yathottaram || 6-1124 || tathā | saure tathā gāṇapatye daurge śaive'tha vaiṣṇave | bhautike ca manāvāsyahṛnnetraṃ dyotate yathā || 6-1125 || mūlākṣare vicāro'yaṃ mūlārṇaṃ bījamucyate | viṣe vicāraḥ karttavyo bīje sati viṣānvite || 6-1126 || tathā | ebhiraśeṣamantrāṇāṃ hṛnnetravadanāni ca | asavo'sya parijñeyāḥ sarvatantreṣu gopitāḥ || 6-1127 || bīje raktamukhāḥ sarve mūlārṇaṃ hṛdayaṃ svarāḥ | dakṣavāmadṛśau caṇḍī vikalā madhyamānataḥ || 6-1128 || p. 538) bījābhāve manovidyunnetramāsyaṃ manoharā | mūlārṇaṃ hṛdayaṃ daṇḍī prāṇo'pi svaraśaktayaḥ || 6-1129 || cintāmaṇinṛsiṃhākhye netrāsyaprāṇahṛcchrutī | yatra bījākṣaraṃ mantrastatra sarvaṃ sa eva hi || 6-1130 || pradhānapūrvaparagā vikalā yatra dṛśyate | tatra netraṃ vijānīyānmukhaṃ ca kṣatajokṣitam || 6-1131 || raktavarjamanormūlavarṇamāsyaṃ prakalpitam | vidyunnetraṃ vinirdiṣṭaṃ vikalā caṇḍivarjite || 6-1132 || vidyudevāsyahṛnnetraṃ hṛdvaktraprāṇavarjite | śrotrahīno manuḥ kāyakleśado vighnakārakaḥ || 6-1133 || tathā | hṛdaye mūrtimāsthāya dṛḍhacittaḥ samāhitaḥ | saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan || 6-1134 || mano hṛtvendriyārthācca sarvabhāvena sādhakaḥ | paśyatīti layaśrotraṃ nānyathā śṛṇuyāt tataḥ || 6-1135 || asṛk rephaḥ | śūnyaṃ hakāraḥ | senovisargaḥ | garjinī ikāraḥ | dhūmrabhairavī īkāraḥ viṣaṃ praṇavaḥ | raktaṃ rephaḥ | caṇḍī visargaḥ | vikalā'nusvāraḥ | vidyut akāraḥ | manoharā svāhā | daṇḍī yakārāḥ | cintāmaṇibījaṃ nṛsiṃhabījaṃ cāgre vakṣyate | kṣatajokṣitaṃ rephaḥ | devatāmantrayorvācyavācakabhāva uktastantrāntare | vācyavācakabhāvena sarve mantrāḥ pratiṣṭhitāḥ | yadvevatāyā yo mantraḥ sā vācyā sa ca vācakaḥ || 6-1136 || atha japaprārambhaḥ | (merutantre) guruṃ gaṇapatiṃ durgāṃ mātṝrnatvā ca pūjanam | kṛtvā svamūlamantreṇa prāṇāyāmatrayaṃ caret || 6-1137 || p. 539) kṛtvā ṛṣyādivinyāsaṃ mantranyāsaṃ tathaiva ca | dhyāyecca hṛdaye devaṃ pātre saṃsthāpya mālikām || 6-1138 || (uttaratantre) japādau pūjayenmālāṃ toyairabhyukṣya yatnataḥ | vidhāya maṇḍalasyāṃ tāṃ savyahastagatāṃ ca vā || 6-1139 || iṣṭamantreṇa mālāyāḥ prokṣaṇaṃ parikīrttitam | (merutantre) arghyodakena saṃprokṣya tatastāṃ prārthayediti || 6-1140 || oṃ māṃ māle mahāmāye sarvaśaktisvarūpiṇi | caturvargastvayi nyastastasmānme siddhidā bhava || 6-1141 || pūjayitvā tato mālāṃ gṛhṇīyāddakṣiṇe kare | bījaṃ gaṇapateḥ pūrvamuccārya tadanantaram || 6-1142 || avighnaṃ kuru māle tvāṃ gṛhṇīyāt tadanantaram | haste ca dakṣiṇe paścāccintayenmanasā śivam || 6-1143 || cintayecca guruṃ mūrdhni yathā varṇādikaṃ bhavet | mantraṃ dhyāyet kaṇṭhamadhye pītavarṇaṃ hiraṇmam || 6-1144 || mahāmāyāṃ ca hṛdaye svātmānaṃ gurupādayoḥ | ājñācakre tataḥ paścādgurormantrasya cātmanaḥ || 6-1145 || devyāścāpyekatāṃ nītvā suṣumṇāvartmanā tataḥ | tattvasvarūpamekaṃ tadyaccakraṃ pratilaṅghayet || 6-1146 || ṣaṭcakre'pi mahāmāyāṃ kṣaṇaṃ dhyātvā prayatnataḥ | lambayenmūlamantreṇa cādiṣoḍaśacakrakam || 6-1147 || ādiṣoḍaśamadhyasthāṃ sādhakānandadāyinīm | cintayet sādhako devīṃ japakarma samārabhet || 6-1148 || p. 540) bhruvorupari nāḍīnāṃ tisṛṇāṃ vrāta ucyate | tadvrātaṃ tripathasthānaṃ ṣaṭkoṇaṃ caturaṅgulam || 6-1149 || raktaśca kulayogajñairājñācakramitīritam | kaṇṭhe tisṛṇāṃ nāḍīnāṃ veṣṭanaṃ vidyate nṛṇām || 6-1150 || suṣumṇeḍāpiṅgalānāṃ ṣaṭkoṇaṃ tatṣaḍaṅgulam | tatṣaṭcakramiti proktaṃ śuklaṃ kaṇṭhasya madhyagam || 6-1151 || tisṛṇāmapi nāḍīnāṃ hṛdaye caikatā bhavet | tatsthānaṃ ṣoḍaśāraṃ syāt saptāṅgulapramāṇataḥ || 6-1152 || tat pītamuktaṃ yogajñairādiṣoḍaśacakrakam | dhyeyānāmatha mantrāṇāṃ cintitasya japasya ca || 6-1153 || yasmādādyaṃ tu hṛdayaṃ tasmādādi nigadyate | (kriyāsaṃgrahe) guruṃ ca devatāṃ mantraṃ tathā svātmānameva ca || 6-1154 || ekībhūtamiti dhyāyedādiṣoḍaśacakrake | (merutantre) evaṃ vicintya madhyāyā madhyabhāge tu mālikām || 6-1155 || aspṛśa/starjanīṃ mālāmaṅguṣṭāgreṇa cālayet | pūrvaṃ mantraṃ japan yastu saṃspṛśedaparaṃ maṇim || 6-1156 || aṅguṣṭhena bhavet tasya niṣphalaṃ sa japaḥ sadā | mālāṃ svahṛdayāsannāṃ dhṛtvā dakṣiṇapāṇinā || 6-1157 || devīṃ vicintayan japyaṃ kuryādvāmena na spṛśet | ekacittaḥ praśāntātmā hyakṣasūtrakaraḥ śuciḥ || 6-1158 || bhugnagrīvonnataḥ śāntaḥ kaṇḍūnmīlanavarjitaḥ | * * * * * * * * ? pavitraṃ mālāṃ * * *? || 6-1159 || p. 541) na drutaṃ vā'pi viśrāntaṃ kramānmantraṃ japet sudhīḥ | (yāmale) atidruto vyādhiheturatidīrgho vasukṣayaḥ || 6-1160 || akṣarākṣarasaṃyuktaṃ japenmauktikahāravat | (merutantre) tanniṣṭhastadgataprāṇastaccittastatparāyaṇaḥ || 6-1161 || tatpadārthānusandhānaṃ kurvanmantraṃ śanairjapet | japācchrāntaḥ punardhyāyeddhyānācchrāntaḥ punarjapet || 6-1162 || japadhyānādiyuktasya kṣipraṃ mantraḥ prasiddhyati | sanatkumāraḥ | manaḥ saṃhṛtya viṣayānmantrārthagatamānasaḥ | na drutaṃ na vilambitvaṃ japenmauktikapaṅktivat || 6-1163 || japaḥ syādakṣarāvṛttirmānasopāṃśuvācikaiḥ | dhiyā yadakṣaraśreṇīṃ varṇasvarapadātmikām || 6-1164 || uccaredarthamuddiśya mānasaḥ sa japaḥ smṛtaḥ | jihvauṣṭhau cālayet kiṃciddevatāgatamānasaḥ || 6-1165 || kiṃcicchravaṇayogyaḥ syādupāṃśuḥ sa japaḥ smṛtaḥ | mantramuccārayedvācā vācikaḥ sa japaḥ smṛtaḥ || 6-1166 || vācikāllakṣaguṇita upāṃśuḥ parikīrttitaḥ | upāṃśoḥ koṭiguṇito mānasastu praśasyate || 6-1167 || tantrāntare | manasā yaḥ smaret stotraṃ vacasā ca manuṃ japet | ubhayaṃ niṣphalaṃ yāni bhinnabhāṇḍodakaṃ yathā || 6-1168 || p. 542) (kulārṇave) mānasaḥ siddhikāmānāṃ puṣṭikāmairupāṃśukaḥ | vāciko māreṇa caiva praśasto japa īritaḥ || 6-1169 || (merau) ṣaṭkarmakṛdvāvikaḥ syāt kāyikaḥ sarvasiddhikṛt | mānasaḥ sādhayenmokṣaṃ tato'nyaḥ kṣudrakarmakṛt || 6-1170 || japena devatā nityaṃ stūyamānā prasīdati | japāt siddhirjapāt siddhirjapāt siddhirna dūrataḥ || 6-1171 || yathā dhanena santuṣṭo jāyate kṣullakaḥ prabhuḥ | tathaiva validānena pūjayā kṣudradevatāḥ || 6-1172 || yathā mahāguṇairvaśyo jāyate guṇavān prabhuḥ | tathā'haṃ tvaṃ ca viṣṇuśca japādeva phalapradāḥ || 6-1173 || (pādme) yakṣarakṣaḥpiśācāśca grahāḥ sarpāśca bhīṣaṇāḥ | jāpinaṃ nopasarpanti bhayabhītāḥ samantataḥ || 6-1174 || vaiśampāyanaḥ | yajjale śuṣkavastreṇa sthale caivārdravāsasā | japo homastathā dānaṃ sarvaṃ tanniṣphalaṃ bhavet || 6-1175 || (rudrayāmale) atyāhāraḥ prayāsaśca prajalpo niyamāgrahaḥ | janasaṃgauṣṭhalaulaśca ṣaḍbhirmantro vinaśyati || 6-1176 || viśvāsāstikyakaruṇāśraddhāniyamaniścayaiḥ | santoṣaḥ śuddhakarmādiguṇairyukto japet priye || 6-1177 || p. 543) sanatkumāraḥ | kṛtvā japaṃ purā caivaṃ tejorūpaṃ samarpayet | devasya dakṣiṇe haste kuśapuṣpārghavāribhiḥ || 6-1178 || śaktiviṣaye tu | evaṃ japaṃ purā kṛtvā gandhākṣatakuśodakaiḥ | japaṃ samarpayeddevyā vāmahaste vicakṣaṇaḥ || 6-1179 || tathā | na nyūnaṃ nādhikaṃ cāpi japaṃ kuryāddine dene | yadi kuryāt pramādāt tu neṣṭaṃ phalamavāpnuyāt || 6-1180 || (merutantre) japānte'ṣṭottaraśataṃ japtvā śirasi dhārayet | mālāmantrastu hrī/ siddhyai namaḥ samprārthayediti || 6-1189 || tvaṃ māle sarvadevānāṃ prītidā śubhadā mama | śivaṃ kuruṣva me bhadre yaśovīryaṃ ca varddhaya || 6-1190 || grahaṇe sthāpane pūjāyāṃ prokto mālikāmanuḥ | pañcākṣarastato devaṃ sveṣṭaṃ samprārthayediti || 6-1191 || guhyātiguhyaguptā tvaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japam | siddhirbhavatu me deva tvatprasādājjagatpate || 6-1192 || mūlamantraṃ samuccārya devahaste nivedayet | taṃ japaṃ cārghatoyena madhyāhne samaye tvidam || 6-1193 || tadūrdhvaṃ pūrvavat snātvā viśeṣeṇa vidhānavit | nyāsāvasānamakhilaṃ karma kuryāt puroditam || 6-1194 || pūjāgnihomaparyantaṃ tataśca japamārabhet | yāvadvināvasānaṃ tu bhūyaḥ snātvā tato dvija || 6-1195 || p. 544) upāsya pūrvavat sandhyāṃ devaṃ sampūjayet punaḥ | visṛjya bhojanaṃ kuryāt satataṃ tārakodaye || 6-1196 || (yāmale) naktaṃ haviṣyaṃ bhuñjati puraścaraṇakṛnnaraḥ | naktapadārtha ukto (bhaviṣye) | mūhūrttonaṃ dinaṃ naktaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ || 6-1197 || nakṣatradarśanānnaktamahaṃ manye narādhipa - iti || atra sūryamantrapuścaraṇa eva muhūrttonadine bhojanaṃ kāryam | ātmadviguṇacchāyāyāṃ yadā santiṣṭhate raviḥ | sauraṃ naktaṃ vijānīyādanyatra niśi bhojanam - iti (mātsyāt) || (merau) dvijaistu bhojanaṃ kāryamupastīryābhidhārya ca || 6-1198 || pāvayedvaidikairmantraiḥ prokṣaṇādikakarmaṇā | punarmūlena saṃmantrya bhuñjīyāddhṛdayāṇunā || 6-1199 || mūlābhimantritaṃ toyaṃ bhojane tṛṣitaḥ pivet | palāśapatre bhuñjīyānmadhyapatravivarjite || 6-1200 || tadabhāve kadalyāṃ vā madhūke sarjake'pi ca | bhuṅktvā śayīta śayane saṃśuddhai vasudhātale || 6-1201 || ahatāstaraṇāstīrṇe sadabheśayane śucau | mantrite mūlamantreṇa jitakrodho jitendriyaḥ || 6-1202 || abhīṣṭadevatāṃ dhyāyan prākśirasko niśi svapet | ardharātre samutthāya pādaśaucaṃ vidhāya ca || 6-1203 || ācamya devaṃ saṃsmṛtya śīghraṃ sampūjya pūrvavat | japaṃ kuryādyayāśaktirarpayecca tatheśvare || 6-1204 || p. 545) svapet tatastu yadṛṣṭaṃ svapnaṃ taṃ gurave vadet | japaścāyaṃ vanasthānāṃ prokto'yaṃ brahmacāriṇām || 6-1205 || deśādyupadravatrāsāt tvarayā cet samāpanam | karttavyaṃ cedayaṃ kālaḥ prokto'tyāvaśyake'pi ca || 6-1206 || āmadhyāhnaṃ japaḥ śreṣṭho madhyamaḥ praharatrayam | sārdhaṃ yāmatrayaṃ hīno'vaśyake proktalakṣaṇaḥ || 6-1207 || vaiśampāyanaḥ | kalpoktaiva kṛte saṅkhyā tretāyāṃ dviguṇā bhavet | dvāpare triguṇā proktā kalau saṅkhyā caturguṇā || 6-1208 || (ekavīrākalpe) bhāvanārahitānāṃ ca śūdrāṇāṃ kṣudracetasām | caturguṇo japaḥ proktaḥ siddhaye nānyathā bhavet || 6-1209 || (vārāhītantre) eṣāṃ jape ca home ca saṅkhyā noktā manīṣibhiḥ | teṣāmaṣṭasahasrāṇi saṅkhyā syājjapahomayoḥ || 6-1210 || (kriyāsaṃgrahe) pūrṇāyāṃ japasaṅkhyāyāṃ vidhivatsaṃskṛtānale | tastaiḥ kalpoditairdravyairdaśāṃśaṃ havanaṃ caret || 6-1211 || homadravyeṇa vihite sarpiṣā homamācaret | homavyavasyā saṃproktā puraścaraṇasiddhaye || 6-1212 || homārthamagnisaṃskāro homavidhiśca dīkṣāvidhau viśadīkṛta eveti neha vitanyate | atha kulārṇave (kulārṇave) tarpaṇaṃ tu tataḥ kuryāt tīrthodaiścandramiśrītaiḥ | jale devaṃ samāvāhya pādādyairudakātmakaiḥ || 6-1213 || p. 546) saṃpūjya vidhivadbhaktyā parivārasamanvitam | ekaikamañjaliṃ toyaṃ parivārān pratarpayet || 6-1214 || tato homadaśāṃśena tarpayet paradaitatam | (puraścaraṇacandrikāyām) mūlamantraṃ samuccārya tadante devatābhidhām || 6-1215 || dvitīyāntāmahaṃ paścāt tarpayāmi namo'ntakaḥ | tarpaṇasya manuḥ proktastvaṅgādīnāṃ ca kalpayet || 6-1215 || śaktiviṣaye tu (yāmalādau) mantrānte nāma coccārya tarpayāmi tataḥ param | vahnijāyāntamantreṇa tarpayet paradevatām || 6-1216 || tathā | mūlamantraṃ samuccārya mantrānte devatābhidhām | tarpayāmi namaḥ procya tarpayet kulanāyikām || 6-1216 || iti vahnijāyāntanamo'ntayorvikalpaḥ | vaiṣṇave'pi namo'nta eva tarpaṇamantraḥ | taduktaṃ (gautamīyaṃ) ādau mantraṃ samuccārya śrīpūrvaṃ kṛṣṇamityapi | tarpayāmi padaṃ coktvā namo'ntaṃ tarpayennaraḥ || 6-1216 || tathā | tarpayāmi padaṃ yojyaṃ mantrānteṣve nāmasu | dvitīyānteṣu cetyevaṃ tarpaṇasya manurmataḥ || 6-1217 || atha mārjanam | (nīlatantre) namo'ntaṃ mantramuccārya tadante devatābhidhām | dvitīyāntāmahaṃ paścādabhiṣiñcāmyanena tu || 6-1218 || abhiṣiñcet svamūrdhānaṃ toyaiḥ kumbhākhyamudrayā | p. 547) vaiśampāyanaḥ | tarpaṇasya daśāṃśena namontaṃ mantramuccaran || 6-1219 || abhiṣiñcet svamūrdhānaṃ jalaiḥ kumbhākhyamudrayā | anyatrāpi | mantrānte nāma coccārya siñcāmiti namaḥ padam || 6-1220 || atra mūlamantramuccārya - amukadevatāmabhiṣiñcāmi namaḥ - iti yojayanti | atha brāhmaṇabhojanam | (puraścaraṇacandrikāyām) mārjanasya daśāṃśena brāhmaṇānapi bhojayet | brāhmaṇāmantraṇaṃ kṛtvā bhakṣyaṃ saṃpādya ṣaḍrasam || 6-1221 || samāvāyāsanaṃ dadyānmūlenaiveṣṭadevatām | dhyātvā cāvāhanaṃ kūryādbrāhmaṇā/śca yathoditān || 6-1222 || pādyādyairarcayadiṣṭadevatārūpabhūsurān | bhakṣairnānārasopetairbhojayeddevatādhiyā || 6-1223 || (merutantre) viprārādhanamātreṇa vyaṅgaṃ sāṅgaṃ prajāyate | yāni yānyapi karmāṇi hīyante dvijabhojanaiḥ || 6-1224 || nirarthakāni tāni syurbījānyuṣaragāṇi ca | guruṃ santoṣayet paścādgohiraṇyāmbarādibhiḥ || 6-1225 || gurau tuṣṭe hi santuṣṭo mantraḥ siddhyati mantriṇaḥ | tantrāntare | gurave dakṣiṇāṃ dadyādbhojanācchājanādibhiḥ | gurusantoṣamātreṇa sarvasiddhirbhaveddhruvam || 6-1226 || gurumūlamidaṃ sarvamityāhustantravedinaḥ | p. 548) (merutantre) pañcadhā'tra vidhiḥ prokto japasampūrṇakārakaḥ || 6-1227 || ādyaḥ kalpaḥ pratidinamāmadhyāhnaṃ japaṃ caret | taddaśāṃśena kalpoktaṃ dravyairhomaṃ prakalpayet || 6-1228 || tarpaṇaṃ mārjanaṃ kṛtvā tathā brāhmaṇabhojanam | taddaśāṃśaṃ tataścāyaṃ prathamaḥ kalpa īritaḥ || 6-1229 || ayaṃ dvitīyaḥ kalpastu lakṣamekaṃ japaṃ caret | homādikaṃ tasya kṛtvā'grimaṃ lakṣaṃ samārabhet || 6-1230 || ayaṃ tṛtīyaḥ kalpastu sampūrṇajapamācaret | pūrṇahome tarparṇādipūrvamevācarediti || 6-1231 || caturthastu tathā kalpo dāridrairdviguṇo japaḥ | homādyabhāve karttavyastryādinighnairnṛpādikaiḥ || 6-1232 || pañcamastu tathā kalpo yasya devasya yat priyam | tadeva dviguṇaṃ kāryaṃ śīghraṃ daivatatuṣṭaye || 6-1233 || japapriyāḥ sarvadevyo vāmamārge valipriyāḥ | pānapriyāstu siddhānte kaulike tu ratipriyāḥ || 6-1234 || homapriyo mahādevo bhāskarastarpaṇabhojanam | prāyaścittaṃ tu na kṛtaṃ tadā'śuddho bhaveddvijaḥ || 6-1235 || prāyaścitacatuṣkeṇa dvijādyaiḥ kṣatriyādikāḥ | (yāmale) homakarmādyasaktānāṃ viprāṇāṃ dviguṇo japaḥ || 6-1236 || itareṣāṃ tu varṇānāṃ tricatuṣpañcasaṅkhyayā | p. 549) dvaiguṇyādihomādyapakṣa eva | sanatkumāraḥ | yadyadaṅgaṃ bhavedbhaṅgaṃ tatsaṅkhyādviguṇo japaḥ || 6-1237 || homābhāve japaḥ kāryo homasaṃkhyācaturguṇaḥ | viprāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ ca rasasaṃkhyāguṇaḥ smṛtaḥ || 6-1238 || vaiśyānāṃ vasusaṅkhyākameṣāṃ strīṇāmayaṃ vidhiḥ | yaṃ varṇamāśritaḥ śūdraḥ sa ca tasya vidhiṃ caret || 6-1239 || tantrāntare | homābhāve dvijānāṃ ca yaḥ proktaḥ sūrabhirjapaḥ | tatsubhruvāśca tadbhaktāḥ śūdrāṇāṃ ca sa eva hi || 6-1240 || (merutantre) atha vakṣye daridrasya mantrasiddhiryathā bhavet | homakarmaṇyaśaktasya viprasya dviguṇo japaḥ || 6-1241 || itareṣāṃ tu varṇānāṃ triguṇādi vidhīyate | homadviguṇajapena saṃpūrṇatarpaṇaṃ bhavet || 6-1242 || akṛte mārjane proktaṃ tarpaṇādviguṇo japaḥ | pratyāmnāye brahmabhojyo na kutrāpi mayā śrutaḥ || 6-1243 || sarvathā bhojayedviprān kṛtasāṅgatvasiddhaye | atra | strīśūdrābhyāṃ na hotavyaṃ mantroccāraṇapūrvakam - iti vacanāt | strīśūdrayostu homasthāne yathoktajapa eva na tu śaktāvapi homa iti sudhārṇavakṛtaḥ | tathā ca (nāradapañcarātre) | trayāṇāmeva varṇānāṃ homavidhirudīritaḥ || 6-1244 || śūdrastu tatphalākāṅkṣī homāt taddviguṇaṃ japet | p. 550) (kriyāsaṃgrahe) homastu brāhmaṇadvārā strīśūdrāṇāṃ nigadyate || 6-1245 || homasaṅkhyāpañcaguṇaṃ dviguṇaṃ vā japaṃ caret | (vārāhītantre tu) śūdrāṇāmadhikāro'smi/strāntrike homakarmaṇi || 6-1246 || vahnijāyāṃ parityajya svāhānte ca namo mataḥ - ityuktam || tantrāntare | puraścaraṇa ārabdhe sūtakādiḥ pateta cet || 6-1247 || ārabdhaṃ na parityājyamanyathā doṣabhāgbhavet | athā ca (smṛtau) yajñavratavivāheṣu śrāddhe home'rcane jape || 6-1248 || ārabdhe sūtakaṃ na syādanārambhe ca sūtakam | prārambho varaṇaṃ yajñe saṃkalpo vratajāppayoḥ || 6-1249 || nāndīmukhaṃ vivāhādau śrāddhe pākapariṣkriyā | tantre'pi | japo dīkṣārcanavidhiḥ kāryo dīkṣānvitairnaraiḥ || 6-1250 || nāsti pāpaṃ yatasteṣāṃ sūtakaṃ vā yatātmanām | sūtake mṛtake caiva dhūmodgārādike tathā || 6-1251 || japaṃ cārghaṃ tathā kuryānmantranyāsapuraḥsaram | (puraścaraṇacandrikāyām) puraścaryāṃ vidhāyetthaṃ samyak sādhakasattamaḥ || 6-1252 || tadante mahatīṃ pūjāṃ kuryādbrāhmaṇabhojanam | bahurbhirvastrabhūṣābhiḥ pūjayedgurumātmanaḥ || 6-1253 || dīpanāthā/śca santoṣya mantrāḥ siddhyanti mantriṇām | homāṅgīnarūpaṇam | japahomārcanairmantrā niyatasyāsya siddhidāḥ || 6-1254 || p. 551) japena dviguṇenāpi manavaḥ siddhidāḥ smṛtāḥ | (rudrayāmale) bhojanena vinā devītarpaṇena vinā punaḥ || 6-1255 || homenāpi vinā siddhyai mantrāṇāṃ triguṇaṃ japet | (agastyasaṃhitāyām) samyaksiddhaikamantrasya pañcāṅgopāśanena ca || 6-1256 || sarve mantrāḥ prasiddhyanti tvatprasādānmaheśvari | tantrāntare | durlabhaṃ triṣu lokeṣu siddhamantrasya mantriṇām || 6-1257 || na kiṃcidasti deveśi tasmānmantraṃ prasādhayet | anyatrāpi | śreyāṃsi bahuvighnāni kathitāni manīṣibhiḥ || 6-1258 || tasmādvighnāni nirjitya mantrasādhanamācaret | tataḥ siddhamanurmantrī sādhayet svamanorathān || 6-1259 || (merutantre) ekasmin sādhite kārye mantro yāti sakuṇṭhatām | tāvajjapaṃ punaḥ kṛtvā caikakāryakṣamo bhavet || 6-1260 || tatraiva | mantrāntare ca saṃsiddho gururmantraṃ prayacchati | yathoktācaraṇāt tasya siddhiḥ śiṣyasya jāyate || 6-1261 || kṛpā ca syāt siddhamantraṃ dadāti ca yathā guruḥ | vinā japaṃ vinā pūjāṃ siddhayastatkare sthitāḥ || 6-1262 || (kriyāsaṃgrahe) gurau ca devatāyāṃ ca bhaktiravyacāriṇī | mantre śāstre ca viśvāsaḥ siddherbījaṃ vidurbudhāḥ || 6-1263 || p. 552) (pratyaṅgirākalpe) bhaktimārutanunnena puraścaraṇavahninā | dagdhe pāpendhanavyūhe mantrāḥ siddhyanti mantriṇām || 6-1264 || iti sāmānyapuraścaraṇavidhiḥ | vibhratyadbhutabhūtibhūtapavacovaicitryacitrāmṛta - srotaḥśālini sannibandhanasaritsaṃbhedamabhyarhitam | ṣaṣṭhaḥ śrīnaradevanirmitapuraścaryārṇave prasphuran sadyuktisphuṭamauktikotkararucottaṅgastaraṅgo gataḥ || 6-1265 || iti śrīmanmahārājādhirājaśrīpratāpasiṃhasāhaviracite puraścaryārṇave sāmānyapuraścaraṇavidhirnāma ṣaṣṭhastaraṅgaḥ || 6 || mantrasiddhilakṣaṇam | atha puraścaraṇabhedamantrasiddhilakṣaṇādiṣu nīrūpaṇīyeṣu sūcīkaṭāhanyāyena mantrasiddhilakṣaṇamādau nirūpyate | taduktaṃ (pañcarātre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantrasiddhestu lakṣaṇam | manorathānāmakleśe siddheruttamalakṣaṇam || 7-1 || mṛtyūnāṃ haraṇaṃ tadvaddevatādarśanaṃ tathā | prayogānāṃ kleśasiddhiḥ siddhestu lakṣaṇaṃ tathā || 7-2 || tathā | parakāyapraveśaśca purapraveśanaṃ tathā | ūrdhvotkramaṇamevaṃ hi carācarapure gatiḥ || 7-3 || khecarīmelanaṃ caiva tatkathāśravaṇādikam | bhūchidrāṇi prapaśyet tu tasmāduttamalakṣaṇam || 7-4 || smaraṇe kīrttane viṣṇorānandāśruvimocanam | romāñcodgadgadālāpaścittasyaikāgratā tathā || 7-5 || viṣayeṣu ca vairāgyaṃ prītiśca parameśvare | tatkathāśravaṇautsukyaṃ tatpādasevane ratiḥ || 7-6 || tadguṇastutikāvyānāmavilambitakarttṛtā | tatpādāmbujacihnānāṃ darśanaṃ pūjanādiṣu || 7-7 || anāhatasya śabdasya bhavedākasmikī śrutiḥ | vinā'pi yogābhyasanaṃ caitaduttamalakṣaṇam || 7-8 || khyātirvāhanabhūṣādilābhaḥ sucirajīvanam | p. 554) nṛpāṇāṃ tadgatānāṃ ca vaśīkaraṇamuttamam || 7-9 || sarvatra sarvalokeṣu camatkārakaraḥ śuciḥ | rogāpaharaṇaṃ dṛṣṭyā viṣāpaharaṇaṃ tathā || 7-10 || pāṇḍityaṃ labhate mantrī caturvidhamayatnataḥ | vairāgyaṃ ca mumukṣutvaṃ tyāgitā sarvavaśyatā || 7-11 || aṣṭāṅgayogābhyasanaṃ bhogecchāparivarjitam | sarvabhūteṣvanukampā sārvajñādiguṇodayaḥ || 7-12 || ityādiguṇasaṃpattirmadhyasiddhestu lakṣaṇam | khyātirvāhanabhūṣādilābhaḥ sucirajīvanam || 7-13 || nṛpāṇāmaṅganānāṃ ca vātsalyaṃ lokavaśyatā | mahaiśvaryaṃ ghanitvaṃ ca putrādidhanasaṃpadaḥ || 7-14 || adhamāḥ siddhayaḥ proktā mantriprathamabhūmikāḥ | siddhamantrastu yaḥ sākṣāt sa śivo nātra saṃśayaḥ || 7-15 || (sādhanasamuccaye) siddho yasya mahāmantraḥ sādhanena balīyasā | devānāmapi duṣprāpāḥ siddhayastatkare sthitāḥ || 7-16 || dikcarī khecarī siddhiḥ pādukāsiddhireva ca | antarddhisiddhirvetālasiddhiḥ kāyapraveśanam || 7-17 || yakṣaṇī bhairavīsiddhiḥ khaḍgasiddhistathaiva ca | ājñāsiddhirdhātuvādaguṭikāñjanasiddhayaḥ || 7-18 || ākarṣaṇavaśīkārau drāvaṇaṃ mohanaṃ tathā | uccāṭanaṃ stambhanaṃ ca dveṣaṇaṃ māraṇaṃ tathā || 7-19 || unmādanaṃ śoṣaṇaṃ ca mūrchanaṃ kṣobhaṇaṃ tathā | grahāṇāṃ ca gatistambhaṃ vegastambhaṃ nabhasvataḥ || 7-20 || p. 555) nadīmahārṇavastambhaṃ vākstambhaṃ prativādinām | gandharvoragadaityānāṃ kīnnarāṇāṃ ca rakṣasām || 7-21 || siddhavidyādharādīnāṃ kanyakākarṣaṇaṃ tathā | nṛpāṇāṃ devatānāṃ ca kṣaṇādākarṣaṇaṃ bhavet || 7-22 || śītalīkaraṇaṃ vahneḥ sarpāṇāṃ nirviṣīkriyā | śoṣaṇaṃ sāgarasyāpi trailokyasya vaśīkṛtiḥ || 7-23 || amoghavacanatvaṃ ca śāpe cānugrahe tathā | kāmarūpaṃ kāmagatiḥ kāmadātṛtvameva ca || 7-24 || aṇimā mahimā caiva garimā laghimā tathā | īśitvaṃ ca vaśitvaṃ ca prākāmyaṃ prāptireva ca || 7-25 || ityādyāḥ siddhayaḥ sarvā jāyante nātra saṃśayaḥ | bahunā'tra kimuktena siddhamantrasya mantriṇaḥ || 7-26 || yadyadiṣṭaṃ ca tatsarvaṃ karāmalakavadbhavet | (nāradapañcarātre) mantrārādhanaśaktasya prathame vatsaratraye || 7-27 || jayānte bahavo vighnā niyamasthasya nārada | nodvegaṃ sādhako yāti karmaṇā manasā yadi || 7-28 || tṛtīyavatsarādūrdhvaṃ rājānaśca mahībhṛtaḥ | prārthayante'nurodhena garvitā api māninaḥ || 7-29 || prasādaḥ kriyatāṃ nātha mamoddhāraṇakāraṇam | prajvalantaṃ ca paśyanti tejasā vibhavena ca || 7-30 || ataste muniśārdūla niṣṭhuraṃ vaktumakṣamāḥ | navamādvatsarādūrdhvaṃ svayaṃ siddhyati mantrarāṭ || 7-31 || p. 556) nānāścaryāṇi hṛdaye mantrasiddhimayāni vai | atyānandapradānyāśu pratyakṣeṇa bahistathā || 7-32 || jaḍadhīstu kṣaṇaṃ vipraḥ kṣaṇamasti praharṣitaḥ | kṣaṇaṃ dundubhinirghoṣaṃ śṛṇotyapyantarikṣagam || 7-33 || kṣaṇaṃ ca madhuraṃ vādyaṃ nānāgītasamanvitam | ājighrati kṣaṇaṃ gandhān karpūramṛganābhijān || 7-34 || utpatantaṃ kṣaṇaṃ vā'pi paśyatyātmānamātmanā | candrārkakiraṇākīrṇaṃ kṣaṇamālokayan nabhaḥ || 7-35 || gajagovṛṣanādā/śca śṛṇuyācca kṣaṇaṃ dvijaḥ | nirbharāmbudasaṃkṣobhaṃ kṣaṇamākarṣayatyapi || 7-36 || tārakāṇi vicitrāṇi yogino nabhasi sthitān | paśyatyudgrāhayantaṃ ca kṣaṇaṃ mantravatāṃ sadā || 7-37 || kṣaṇaṃ kilikilārāvaṃ haṃsavarhiravaṃ tathā | kṣaṇaṃ meghodayaṃ paśyet kṣaṇaṃ rātriṃ dine sati || 7-38 || rātrau ca divasālokaṃ sasūryaṃ kṣaṇamīkṣate | balena paripūrṇaśca tejasā bhāskaropamaḥ || 7-39 || pūrṇendusadṛśaḥ kāntyā gamane vihagopamaḥ | śamena yuktaḥ prauḍhena gāmbhīryeṇa sukhena ca || 7-40 || svalpāśanenākṛśatā bahunā'pi nikhidyate | viṇmūtrayoralpatā hi bhavennidrākṣayastathā || 7-41 || japadhyānagato mantrī na khedamadhigacchati | vinā bhojanapānābhyāṃ pakṣamāsādikaṃ mune || 7-42 || ityevamādibhiścihnairmahāvismayakāribhiḥ | * * * * * * * * * * * * * * * * * * || 7-43 || p. 557) bauddhāyanaḥ | siddhestu triṇi cihnāni dātā bhoktā ayācakaḥ | (bhairavītantre) jyotiḥ paśyati sarvatra śarīraṃ vā prakāśayuk || 7-44 || nijaṃ śarīramatha vā devatāmayameva hi || 7-44ef || (vakratuṇḍakalpe) cittaprasādo manasaśca tuṣṭi- ralpāśitā svapnaparāṅmukhatvam | svapneṣu yānādyupalambhanaṃ tu siddhasya cihnāni bhavanti sadyaḥ || 7-45 || (merutantre) evaṃ siddhe manau devā mokṣamārganirodhakāḥ | tapaḥkṣayakarāścaiva jāyante'nekasiddhayaḥ || 7-46 || svalpasiddhau nimagnaścenna jāyante'ṇimādayaḥ | aṇimādinimagnaścenmokṣavārttā'tidurlabhā || 7-47 || (nārasiṃhe'pi) yathā svalpasukhe magno na prāpnoti mahat sukham | tathā siddhau nimagnasya muktirdūre pravarttate || 7-48 || tasmāt siddhistṛṇīkṛtya bhajennṛharipādukām | akhaṇḍaikarasānandaṃ tataḥ prāpnoti nānyathā || 7-49 || puraścaraṇasāmarthyāt sarvasiddhyāśrayo'pi san | na tyājyā bhagavadbhaktiḥ sādhakairmuktikāmukaiḥ || 7-50 || bubhukṣavaḥ santyeneke kecit santi mumukṣavaḥ | bhogamokṣanirākāṅkṣī viralo bhajate harim || 7-51 || sa eva jīvanamuktaḥ syānnārāyaṇamanāmayam | p. 558) siddhau satyāmasatyāṃ ca bhajate yoganispṛhaḥ || 7-52 || (merutantre) alpaṃ tapaḥ kṣaṇānnaśyenmadhyamaṃ cāpi garvataḥ | siddhidvārā mahat tasya cihnaṃ lakṣaṇamucyate || 7-53 || spne vā'kṣisamakṣaṃ vā āścaryamiti harṣadam | akasmādyadi jāyeta nākhyātavyaṃ gurorvinā || 7-54 || prakāśanīyaṃ na kvāpi aihikīṃ siddhimicchatā | prakāśayati yo mohādautsukyānmantrajaṃ sukham || 7-55 || nikaṭasthāśca tāstasya siddhayo yānti dūrataḥ | āvirbhavanti duḥkhāni śokāśca vividhā api || 7-56 || alpāśanaṃ svalpanidrā sadā cittaprasannatā | prakāśayuk śarīraṃ ca vākyaṃ satyaṃ prajāyate || 7-57 || tathā | vāṅmanorathasaṃsiddho dātā bhoktā ayācakaḥ | (prapañcasāre) tato'sya pratyayāstvevaṃ jāyante japato manum || 7-58 || adhiṣṭhitaṃ niśyadīpaṃ nistamiśraṃ gṛhaṃ bhavet || 7-58ef || arkābhastejasā'sau bhavati nalinajā santataṃ kiṅkarī syād - rogānaśyanti dṛṣṭyā drutamatha dhanadhānyākulastatsamīpam | devā nityaṃ namo'smai vidadhati phaṇinonaiva daṃśanti putrān pautrān mitrāṇi vṛddhā/stanuvipadi paraṃ dhāma viṣṇoḥ prayāti || 7-59 || iti siddhicihnāni | (phetkāriṇītantre) karmaṇā prabalena pratibandhāvirodhinā | yadi siddhiṃ na labhate dvistrirvā punarācaret || 7-60 || atha dvitrairapi puraścaraṇairmantrāṇāmasidhau tatsiddhyarthamupāyānāha | (merutantre) asiddhatvādgurordaivāt śiṣye siddhirna jāyate | tadopāyaṃ prakuryāddhi yadgopyamadhunocyate || 7-61 || anulomavilomena vinduvanmātṛkākṣaraiḥ | japet saṃpuṭitaṃ mantraṃ pratyahaṃ śatasaṅkhyayā || 7-62 || ekamāsaṃ tato homādikāt siddho bhavenmanuḥ | puraścaryoktamakhilamāhnikaṃ ca samācaret || 7-63 || vaidikamantre tu viśeṣa uktastatraiva | evaṃ vaidikamantrasya siddhaye'drirasārṇakāḥ | varṇā deyā vinduyuktāḥ kramataścotkrameṇa ca || 7-64 || hrasvadīrghaplutairbhedaira - i - u - ṛ tridhā matāḥ | hrasvaḥ pluto ḷdvividha eco'pi dvividhā matāḥ || 7-65 || dīrghaplutavibhedena hyanusvāro visargakaḥ | caturviṃśatirākhyātāḥ svarā evaṃ yamaiḥ saha || 7-66 || catvāraḥ kādikā varṇā jihvāmūlīyayuk ca kaḥ | evaṃ kavargo daśadhā cādyāḥ pañcadaśa smṛtāḥ || 7-67 || upadhmānīyasaṃyuktaḥ pakārastena tatra ṣaṭ | yādyaṣṭāviti saṃproktā yajurvede tu mātṛkāḥ || 7-68 || lakṣau dvāvadhikau ṛkṣu jño'dhiko'tharvaṇi smṛtaḥ | japaścāṣṭottaraśataṃ pratyahaṃ māsamātrakam || 7-69 || anadhyāyaṃ varjayitvā catvāriṃśaddinaṃ tathā | homādisakalaṃ prāgvannityamevaṃ prakalpayet || 7-70 || p. 560) upāyantaramāha tatraiva | kuladaivatamantraṃ tu bhūtalipyā puṭīkuru | kramotkramāchatāvṛttiṃ kuryāt siddhistu māsataḥ || 7-71 || tathā | atyugradevatājapyastvaṣṭottarasahasrakam | trikālaṃ gandhapuṣpādyairniśīthe pañcamaiḥ punaḥ || 7-72 || ṣaṇmāsaṃ kaulikādyaiścedarcitā suprasīdati | bhūtalipiragre vakṣyate | athopāyāntarāṇi | (gandharvatantre) anuṣṭhito yathānyāyaṃ yadi mantro na siddhyati || 7-73 || punastāvat prajaptavyastataḥ siddho bhavet punaḥ | punaścānuṣṭhito mantro yadi siddho na jāyate || 7-74 || upāyāstatra karttavyāḥ sapta śaṅkarabhāṣitāḥ | (merutantre) brahmadveṣādgurordoṣāt strīdveṣāccenna jāyate || 7-75 || śāpato vā'kīlitatvāt tatropāyāṣṭakaṃ bhavet | saṃpātāpyāyanaṃ drāvo bodhanaṃ ca vaśīkṛtiḥ || 7-76 || pīḍanaṃ poṣaśoṣau ca dahanaṃ tatkriyocyate | bhūrjapatraṃ samānīya padmamaṣṭadalaṃ likhet || 7-77 || aṣṭagandhena devasya rocanācandanena vā | sādhakasya tu nāmārṇairmantrasaṃdarbhitaṃ likhet || 7-78 || yāvaddvayoḥ samāptiḥ syāt tasya cādyantayorlikhet | tārādikaṃ sādhakasya nāmāthāṣṭadaleṣu tu || 7-79 || dvau dvau lekhyau svarau tacca samyak dhyāyan sudhātmakam | tat saṃveṣṭya mṛdā samyagveṣṭayedbrāhmaṇādikam || 7-80 || p. 561) śuklādivarṇayā paścāt sikthakena ca veṣṭayet | kṣipet trimadhure tat tu mṛṇmaye laghubhājane || 7-81 || kṣīrapūrṇe nave kumbhe tat kṣipellaghubhājane | agniṃ saṃsthāpitaṃ kṛtvā sannidhau tasya taṃ ghaṭam || 7-82 || saṃsthāpayet trimadhurairmūlamantreṇa homayet | aṣṭādikasahasraṃ tu saṃpātaṃ kalaśe kṣipet || 7-83 || homaṃ samāpya taṃ kumbhaṃ niḥkṣipecca jalāśaye | svaguruṃ brāhmaṇā/ścānyā/stoṣayeddakṣiṇādibhiḥ || 7-84 || saṃpātāpyāyanaṃ caitaduktaṃ siddhirna cedbhavet | drāvaṇaṃ tu tadā kuryāt tatprakāra ihocyate || 7-85 || va/ bījena granthayitvā bhūrjapatre likhenmanum | uśīrarocanābhyāṃ ca śilākarpūrakuṅkumaiḥ || 7-86 || kṣīrājyamadhutoyānāṃ madhye taṃ likhitaṃ kṣipet | pūjanācca japāddhomādrāvitaḥ phalado bhavet || 7-87 || drāvito'pi na siddhaścedbodhanaṃ tasya kārayet | vāgbhavena ca bījena saṃpuṭīkṛtya taṃ japet || 7-88 || evaṃ buddho bhavet siddho no cet kuryāt vaśīkṛtim | kucandanamahādāruharidrāmadanīśilāḥ || 7-89 || etaistu likhito mantro bhūrjapatre suśobhane | kaṇṭhe dhṛto bhavedvaśyo no cet kuryāt prapīḍanam || 7-90 || anudāttasvareṇādyamudāttena dvitīyakam | tṛtīyamanudāttena paṭhet turyamudāttataḥ || 7-91 || evaṃ padāni sarvāṇi paṭhenmantrasya sādhakaḥ | p. 562) anudāttapadoccāre devaṃ dhyāyedadhaḥsthitam || 7-92 || ūrdhvasthitamudāttasyoccāre'ṣṭādhisahasrakam | japenmantraṃ tato bhūrje bhānudugdhena lekhayet || 7-93 || mantraṃ tamākramedvāmapādenātha ca homayet | aṣṭottaraśataṃ mantraṃ pīḍitaḥ san prasīdati || 7-94 || na sidhaścet tadā poṣyaḥ procyate tatkriyā'dhunā | hrasau/ bījapuṭitaṃ mantraṃ vilikhedbhrarjapatrake || 7-95 || rocanākuṅkumābhyāṃ ca dhārayeddadhidugdhayoḥ | idaṃ poṣaṇamityuktaṃ doṣaśoṣaṇamucyate || 7-96 || yajñasya bhasmanā lekhyaṃ vāyubījavidarbhitam | bhūrjapatre sveṣṭamantraṃ tat kaṇṭhe dhārayediti || 7-97 || etacchoṣaṇamityuktaṃ dahanaṃ procyate'dhunā | pṛthak pṛthak ca mantrāṇāṃ caturdikṣu samāvṛtān || 7-98 || ra/ bījena palāśasya bījatailena saṃlikhet | bhūrjapatre'tha taddhāryaṃ kaṇṭhe dāhakriyā tviyam || 7-99 || upāyāntarāṇyuktāni (yāmaleśvaragandharvādau |) praṇavo mātṛkā devī hṛllekhetyamṛtatrayam | amṛtatrayasaṃyogādduṣṭamantro'pi siddhyati || 7-100 || suvarṇamarkatailaṃ ca piṣṭaṃ mantrāmbha eva ca | etālliptāṅgasaṃjapto mantraḥ kuṇṭho'pi sidhyati || 7-101 || (gautamīye) suvarṇasūryatailena piṣṭena nijavāriṇā | talliptāṅgahutaḥ kuṇṭho manuḥ sadyaḥ prasīdati || 7-102 || iti mantrasiddhyupāyāḥ p. 563) ādāvante ca mantrasya hṛllekhā kāmabījakam | śrībījaṃ ca viniḥkṣipya japenmantraṃ tu siddhaye || 7-103 || tārasaṃpuṭitaṃ vā'tha kṛtvā mantraṃ tu sādhakaḥ | lakṣamātraṃ prajaptavyaṃ duṣṭamantro'pi siddhyati || 7-104 || ityupāyāḥ | atha puraścaraṇabhedāḥ (vāḍavānalīye) puraścaryāṃ vinā mantrā na siddhyanti kadācana | na te mantrāḥ prayogārhā na te mantrāḥ phalapradāḥ || 7-105 || ye ca mantrāḥ puraścaryāvarjitā vīravandite | kīrttitā yasya mantrasya japasaṅkhyā tu bhūyasī || 7-106 || tāvatsaṅkhyājapaṃ karttumasamarthaśca sādhakaḥ | samudraganadīkūle devatāyatane'tha vā || 7-107 || māghe māsi haviṣyāśī lakṣamātraṃ japenmanum | bhaktyā saṃpūjayeddevīṃ trisandhyaṃ vividhārhaṇaiḥ || 7-108 || homādīni tataḥ kuryāt tadaṅgāni vidhānataḥ | evaṃ kṛte mahādevi bhavenmantraḥ phalapradaḥ || 7-109 || dīkṣā hi viphalā jñeyā puraścaryāmakurvatām | (muṇḍamālāyām) kṛṣṇāṣṭamīṃ samārabhya yāvat kṛṣṇāṣṭamī bhavet || 7-110 || sahasrasaṅkhye japte tu puraścaraṇamiṣyate | tatraiva | kṛṣṇāṃ caturdaśīṃ prāpya tapasyantaṃ mahotsave || 7-111 || aṣṭamīnavamīrātrau pūjāṃ kuryādviśeṣataḥ | daśamyāṃ pāraṇaṃ kuryānmatsyamāṃsādibhiryutam || 7-112 || p. 564) ṣaṭsahasraṃ japennityaṃ bhaktibhāvaparāyaṇaḥ | tathā | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-113 || caturdaśīṃ samārabhya yāvadanyā caturdaśī | tāvajjapte maheśāni puraścaraṇamiṣyate || 7-114 || kevalaṃ japamātreṇa mantrāḥ siddhā bhavanti hi | balihomādidānena viśeṣāt pīṭhapūjane || 7-115 || yonipīṭhaṃ mahāpīṭhaṃ kāmarūpaṃ tathā'param | tayorekatamaṃ pūjyaṃ rudradeha ivāparaḥ || 7-116 || (candrapīṭhaṃ) mahālakṣmīṃ samārabhya āmahānavamīśvari | kṛṣṇāṣṭamyā ānavamī madhau śākte manau smṛtam || 7-117 || ūrje tapasi rādhe vā śuklapakṣastu vaiṣṇave | ekādaśyanta aiśe tu bhūtāntaḥ phālgune smṛtaḥ || 7-118 || bhādre'pi vaighnarāje tu māghabhādrau svavāsarāt | anyeṣvapi ca mantreṣu pūrvoktaṃ navarātrakam || 7-119 || japo mātṛkayā prātaḥkālānmadhyandināvadhi | rātrau yāmamitaḥ kāryaḥ payomūlaphalāhṛtiḥ || 7-120 || caturthayāme karttavyā mālāmantre daśāṃśataḥ | viṃśāṃśādvā daśāṃśādvā anyeṣvapi hutaṃ matam || 7-121 || dakṣiṇā ca yathoktā ca vittaśāṭhyaṃ na kārayet | evaṃ mantraḥ prayogārho bhavatyeva na saṃśayaḥ || 7-122 || (sādhanasamuccaye) taddevatithimārabhya yāvat taddevatātithiḥ | * * *? japena?sahasraṃ puraścaraṇamiṣyate || 7-123 || p. 565) ūrje kṛṣṇetare pakṣe ārabhya pratipattithim | prajapedvaiṣṇavaṃ mantraṃ yāvadekādaśītithiḥ || 7-124 || homādibhiḥ prabhojyāntaṃ vidadhyāddvādaśīdine | vidhinā'nena siddhyanti manavo muravairiṇaḥ || 7-125 || (kālikākalpe) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | śaratkāle caturthyādinavamyantaṃ viśeṣataḥ || 7-126 || bhaktitaḥ pūjayitvā tu rātrau tāvatsahasrakam | japedekastu vijane kevalaṃ timirālaye || 7-127 || aṣṭamyādinavamyantamupavāsaparo bhavet | sa bhavet sarvasiddhīśo nātra kāryā vicāraṇā || 7-128 || śaratkāle devīpakṣe | tāvatsahasraṃ ṣaṭsahasram | (muṇḍamālāyām) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | śaratkāle mahāpūjā kriyate yā ca vārṣikī || 7-129 || tasmin pakṣe viśeṣeṇa puraścaraṇatatparaḥ | aṣṭamyādinavamyantamupavāsaparo bhavet || 7-130 || pūjayedbhaktito rātrau ṣaṭsahasraṃ japaṃ caret | atra pratipadādinavamyantaṃ japo bodhyaḥ | (viśvasāre) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-131 || pūjāsthāne vinikṣipya naramuṇḍaṃ tadūrdhvake | komalāsanamāstīrya pūjayet paradevatām || 7-132 || ṣaṭsahasrapramāṇena pratyahaṃ kiṃ na siddhyati | p. 566) (kālītantre) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamiṣyate || 7-133 || kuje vā śanivāre vā naramuṇḍaṃ samāhṛtam | pañcagavyena militaṃ candanādyairviśeṣataḥ || 7-134 || niḥkṣipya bhūmau hastārdhamānataḥ kānanāntare | tatra taddivase rātrau sahasraṃ yadi sādhakaḥ || 7-135 || ekākī prajapenmantraṃ sa bhavet kalpapādapaḥ | tatraiva | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-136 || śavamānīyaṃ tadvāre tenaiva parikhanyeta | taddināntadinaṃ yāvat tāvadaṣṭottaraṃ śatam || 7-137 || japediti śeṣaḥ | sa bhavet sarvasidhīśo nātra kāryā vicāraṇā | tadvāre iti | pūrvoktaśanibhaumavāre | tenaiveti | hastārdhamānenaivetyarthaḥ | tatraiva | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamiṣyate || 7-138 || aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi | sūryodayāt samārabhya yāvat sūryodayāntaram || 7-139 || tāvajjaptvā nirātaṅkaṃ sarvasiddhīśvaro bhavet | atra homādikamapi karttavyaṃ puraścaraṇatvaśruteḥ | tantrāntare | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-140 || sūryodayaṃ samārabhya yāvat sūryodayāntaram | tāvajjaptvā nirātaṅkaṃ sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-141 || atra tithiniyamo nokta iti pūrvasmādviśeṣaḥ | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | p. 567) sūryāstaṃ ca samārabhya sūryāstaṃ yāvadeva tu || 7-142 || tāvajjaptvā nirātaṅkaṃ sarvasiddhiśvaro bhavet | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-143 || sūryodayaṃ samārabhya yāvadastamayo bhavet | tāvadbhaktyā japeddevi sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-144 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | sūryāstaṃ ca samārabhya yāvat sūryodayo bhavet || 7-145 || tāvajjapenmaheśāni sarvasiddhīśvaro bhavet | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-146 || śaratkāle caturthyādinavamyantaṃ maheśvari | homarūpāṃ puraścaryāṃ kuryāt siddhīśvaro bhavet || 7-147 || atha tarpaṇarūpāṃ ca puraścaryāṃ bravīmi te | dugdhenāśavatoyena raktairmajjābhireva ca || 7-148 || madhunā gandhatoyena raktadhārābhireva ca | kevalaṃ śuddhatoyasya tarpaṇena maheśvari || 7-149 || atrādhikāribhedena tarpaṇadravyabhedo bodhyaḥ | (sādhanasamuccaye) pratipaddinamārabhya navamyantaṃ mahotsave | divā vā yadi vā rātrau ṣaṭsahasraṃ japaṃ caret || 7-150 || devīṃ saṃpūjya vidhivat sarvasiddhīśvaro bhavet | tantrāntare | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-151 || divā japet ṣaṭsahasraṃ rātrāvapi tathaiva ca | p. 568) evaṃ krameṇa deveśi sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-152 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | divā japet ṣaṭsahasraṃ tāvaddhomaṃ carenniśi || 7-153 || sarvasiddhīśvaro bhūyādato'nyaṃ śṛṇu pārvati | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-154 || nityakṛtyaṃ divā kṛtvā kevalaṃ timirālaye | rātrau japedgānaparaḥ sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-155 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | gānamaṇḍalago japtvā trailokyādhipatirbhavet || 7-156 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | divā japeddiksahasraṃ rātrau pūjāṃ caran japet || 7-157 || sahasramātraṃ prajapedāmiṣānnaparāyaṇaḥ | sarvasiddhīśvaro bhūyodvetālasiddhimāpnuyāt || 7-158 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | pratipadvinamārabhya navamyantaṃ maheśvari || 7-159 || ekānte parvate śūnye kevalaṃ timirālaye | udayāstamayaṃ japtvā sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-160 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | parvate vipine śūnye navarātraṃ jitendriyaḥ || 7-161 || muṇḍopari bhavenmuṇḍakapālaṃ ca tatopari | tatra dīpaṃ ca prajvālya dīpālokanatatparaḥ || 7-162 || p. 569) navarātraṃ japeddevi dīpālokanatatparaḥ | mūlamantraṃ kapāleṣu kaumāryā bījamuttamam || 7-163 || sindūreṇa kṛtaṃ yantraṃ sarvasidhīśvaro bhavet | (kālītantre) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-164 || aṣṭamīsandhivelāyāmaṣṭottaralatāgṛham | praviśya mantrī vidhivat tāḥ samabhyarcya yatnataḥ || 7-165 || pūrvoktakalpamāsādya pūjādikaṃ samācaret | kevalaṃ kāmadevo'sau japedaṣṭottaraṃ śatam || 7-166 || tāsāṃ ca patramūle ca japtvā saṃgṛhya mastake | mahāsiddhirbhavet sadyo latāpūjanadarśanāt || 7-167 || aṣṭamīsandhivelāyāmaṣṭamīnavamyoḥ sandhivelāyām | aṣṭottaralatāgṛhaṃ yathāsambhavamaṣṭaparyantānāṃ śaktīnāṃ gṛhaṃ madanamandiram | pūrvoktakalpaṃ dūtīyāgākhyam | patramūle varāṅgejaptvā bījaṃ nirasya tadeva bījaṃ mastake saṃgṛhya tilakaṃ kṛtvetyarthaḥ | idaṃ vīraparam | evamanyeṣāmapi tattanmārgaparatvaṃ sakalasādhāraṇatvaṃ ca kriyāviśeṣādboddhavyam | tathā - athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | ākṛṣṭāyāḥ kulāgāre likhitvā mantrameva ca || 7-168 || saṃpūjya tatra saṃskāraṃ kṛtvā tasyai nivedya ca | kiṃcijjaptvā manuṃ nītvā devatābhāvatatparaḥ || 7-169 || tāṃ visṛjya namaskṛtya svayaṃ suptvā susaṃyataḥ | prātaḥ strībhyo valiṃ datvā mantrasiddhirna saṃśayaḥ || 7-170 || atra pūjanamātraṃ na tu saṃbhogo'pīti ṭhakkurāḥ | tatraiva | gurumānīya saṃsthāpya devavatpūjanaṃ vibhoḥ | p. 570) vastrālaṅkārahemādyaiḥ santoṣya gurumeva ca || 7-171 || tatsutaṃ tatsutāṃ caiva tatpatnīṃ caiva pūjya ca | pūjayitvā manuṃ japtvā svayaṃ siddhīśvaro bhavet || 7-172 || (merutantre) vāmamārgīyamantrāṇāmevamevānyaducyate | kṛṣṇāṣṭamīṃ samārabhya yāvat kṛṣṇacaturdaśī || 7-173 || devaṃ dhyātvā japenmantramayutānāṃ catuṣṭayam | daśāṃśaṃ homayet paścāt tarpayedabhiṣecayet || 7-174 || (kalpalatā - ) dhṛtavacanāni | aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ navamyāṃ ca viśeṣataḥ | rātriyogena deveśi gatvā ca pitṛkānane || 7-175 || digambaro muktakeśo bhūtvā ca surasundari | prajapedayutaṃ mantrī devatābhāvatatparaḥ || 7-176 || mantrasiddhirbhavet tasya devīputrasya bhūtale | (muṇḍamālāyām) yadguhyaṃ paramaṃ devi gopyādgopyataraṃ priye || 7-177 || tadetat kathayiṣyāmi prakāśaśca prajāyate | goptavyaṃ tu mahādevi rahasyaṃ yat tu gadyate || 7-178 || manohare śubhe gehe karpūrādisuvāsite | raktabhittisamālipte raktacandanamālayā || 7-179 || raktāsanopaviṣṭaḥ san raktapuṣpāṇi dhārayet | raktacandanasaṃlipto raktavastrāvṛtaḥ sadā || 7-180 || japedayutamekaṃ tu raktāṃ dhyāyet sureśvarīm | p. 571) paścādraktavaliṃ dadyādraktapuṣpaiḥ samarcayet || 7-181 || daśāṃśaṃ juhuyādraktakumumairvajrasaṃjñakaiḥ | madhuratrayasaṃsiktaiḥ sindūrāruṇavigrahaḥ || 7-182 || kumārīṃ bhojet paścādraktapuṣpāsavādibhiḥ | labhate vāñchitāṃ siddhimevaṃ kṛtvā hi sādhakaḥ || 7-183 || puraścaraṇāntaramāha | athavā kalpayedgehe sudhādidhavalīkṛte | śubhrāsane samāviśya śuddhasphaṭikamālayā || 7-184 || karpūracandanālipte śubhrāmbaradharaḥ śuciḥ | śvetapuṣpaiḥ samabhyarcya dhyāyan śubhrāṃ sureśvarīm || 7-185 || japet sahasradaśakaṃ paśyannudyotitaṃ jagat | homayet taddaśāṃśena puṇḍarīkadalaiḥ śubhaiḥ || 7-186 || śarkarāmadhusaṃyuktaiḥ sarpiḥsaṃlolitaistathā | śvetāmbaraṃ sitāṃ mālāṃ śvetapuṣpādibhūṣaṇam || 7-187 || śvetānulepanaṃ tadvaddadyādviprāya dakṣiṇām | kumārībhyastathā dadyādbhojayet tāśca bhaktitaḥ || 7-188 || svayaṃ trimadhuropetaiḥ paścādbhuñjīta sādhakaḥ | nivedya purato devyai bhaktyā viśuddhabhāvataḥ || 7-189 || evaṃ kṛtvā puraścaryā jñānavṛddhikarī parā | yaśovṛddhikarī tadvadrājyavaśyakarī tathā || 7-190 || prasannahṛdayaṃ tadvat sādhakaṃ parikalpayet | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇakarmakṛt || 7-191 || labhate vāñchitāṃ siddhiṃ tu gurubhaktiparāyaṇaḥ | p. 572) sindūreṇa puraskṛtya maṇḍale mandirodare || 7-192 || tatrāṣṭapatrakamalaṃ liptaṃ sindūrareṇubhiḥ | patrāṇi pītaharitasitanīlaṃ kramāllikhet || 7-193 || karṇikāṃ ca haridrāyāścūrṇairālikhya nirmalām | tatreṣṭadevatāṃ madhye pūrṇakumbhātmikāṃ caret || 7-193 || niveśya pañcaratnāni pañcāmṛtajalaṃ tathā | raktavastrāvṛtaṃ kumbhaṃ kṛtvā sādhakasattamaḥ || 7-194 || namaskṛtya guruṃ kuryādayutaṃ japamuttamam | homaṃ kuryāt prayatnena vilvapatraiḥ sahasrakam || 7-195 || raktacandanasaṃsiktaiḥ sphuratrimadhurāplutaiḥ | valimaṣṭadale dadyācchāgaraktokṣitairnaraḥ || 7-196 || saguḍaiḥ pāyasairmadhye madhulālitamastakam | chāgasyaivārcitaṃ pūrvaṃ raktapuṣpasya mālayā || 7-197 || valimuttamamutsṛjya nirīkṣeta diśastataḥ | palāyante vairiṇaste bhītā eva drutaṃ niśi || 7-198 || athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | bhaumavāre caturdaśyāṃ valimādāya mandirāt || 7-199 || śmaśānaṃ samupāgatya valipūjāṃ samācaret | pūrvoktamaṇḍapaṃ kṛtvā tato dadyādbaliṃ niśi || 7-200 || bhairavaṃ pūjayitvā'dau tato devīṃ samarcayet | vyāghrājinopaviṣtaḥ san muktakeśo japet sudhīḥ || 7-201 || sahasradaśakaṃ devi nirbhayoḥ vīrasattamaḥ | tato narakapālasthaṃ valiṃ dadyāt surādikam || 7-202 || p. 573) bhairavāya naskṛtya devyai raktaṃ surāṃ tathā | pāyasaṃ dadhi bhaktaṃ ca guḍodanamathāpi vā || 7-203 || praṇamennirbhayo bhūtvā sānando mandiraṃ vrajet | mahāpātakanirmukto jāyate rājyabhājanam || 7-204 || duḥsaho vairivṛndena vyākhyāvāgīśvaro bhavet | dṛṣṭa eva manohārī strīṇāṃ kāma ivāparaḥ || 7-205 || atha vā mandire śūnye sindūrāruṇamaṇḍale | nārīṃ caturdaśīrātrau kṛṣṇapakṣe niśāntare || 7-206 || ānīya rūpasaṃpannāmalaṅkṛtya vibhūṣaṇaiḥ | vastrairmālyairaṅgarāgaiḥ samabhyarcya viśeṣataḥ || 7-207 || nyāsaṃ vidhāya tasyāṃ tu yajedānandanandinīm | bhuñjan saugandhikaṃ vastu sahasraṃ tu śatottaram || 7-208 || sadugdhaṃ tu valiṃ dadyāt surāmadhuramiśrītam | nivedayet tu naivedyaṃ tasyai bhaktisamanvitam || 7-209 || tato labheta trailokye vaśīkaraṇamuttamam | kavitākauśalaṃ samyagākarṣaṇakaraṃ tathā || 7-210 || tasyāmaninditāyāṃ tu prasannā parameśvari | pūrṇānando bhavedasmānniyataṃ sādhakottamaḥ || 7-211 || etadguhyataraṃ devi na prakāśyaṃ kathaṃ cana | sādhakena mahāsiddhimicchatā durlabhaṃ bhuvi || 7-212 || athavā śṛṇu deveśi puraścaraṇamuttamam | haviṣyāśī muktakeśo japedayutamādarāt || 7-213 || p.574) gadyapadyamayī vāṇī tasya sarvavidhā bhavet | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-214 || divā pariskṛte devi rātrau dīpān pradāpayet | catuḥṣaṣṭiṃ caturdikṣu madhye maṇḍalamālikhet || 7-215 || sindūraiḥ paṭavāsaiśca punaḥ ṣoḍaśapatrakam | tato'ṣṭadalamālikhya madhye kuryācca karṇikām || 7-216 || trikoṇadvayamālikhya tatra kumbhaṃ nidhāpayet | punaḥ pañcāmṛtaiḥ pūrṇaṃ dūrvāmrādidalānvitam || 7-217 || ācchādya mṛduvastreṇa lohitaṃ ca viśeṣataḥ | tato digbandhanaṃ kṛtvā dvīpicarmāsanasthitaḥ || 7-218 || upaviśyāvāhayeddedīmiṣṭāṃ tatrārcayet tataḥ | pañcopacāravidhinā tatastu japamārabhet || 7-219 || prathamaṃ praharaṃ hitvā turīyaṃ ca vivarjayet | madhyayoryāmayorjapyādaṅganyāsādipūrvakam || 7-220 || japānte tu valiṃ dadyāt kṛṣṇacchāgaṃ prayatnataḥ | tato japānukrameṇa homādi prātarācaret || 7-221 || tarpaṇaṃ mārjanaṃ kṛtvā tathā brāhmaṇabhojanam | tataḥ kumārīṃ saṃpūjya sādhakā/stoṣayet tataḥ || 7-222 || evaṃ kṛtvā puraścaryā mahāsiddhikarī sadā | puraścaraṇakartṝṇāṃ vaśyagā bhairavī svayam || 7-223 || siddhamantraprabhāveṇa trailokyaṃ vaśamānayet | aparaṃ tu pravakṣyāmi puraścaraṇamuttamam || 7-224 || p. 575) śṛṇu śailasute devi śīghraṃ śīghraphalapradam | kṛṣṇāṃ caturthīmārabhya yāvacchuklacaturthikā || 7-225 || prayatastu japenmantraṃ yoṣinniyamapūrvakam | tato homādikaṃ kāryaṃ tataḥ pūrṇaṃ bhavedidam || 7-226 || sotsāhaṃ tu tato devīṃ dhyātvā sustho japaṃ caret | tataḥ siddhimavāpnoti vāñchitāṃ mantrasādhakaḥ || 7-227 || athavā puṣpaśayyānāṃ mṛduvāsāḥ subhūṣaṇaḥ | kṛtvā'ṅgarāgaṃ sānandastrayodaśyāṃ kuje dine || 7-228 || vyabhicāravatīṃ nārīṃ vibhūṣyānīya sannidhim | puṣpeṇa tāṃ samālambya japedekāntamandire || 7-229 || pravālamālayā dhīmān mauktikasyākṣamālayā | yathāśakti japenmantraṃ tato devyai valiṃ dadet || 7-230 || pāyasaṃ madhusarpirbhyā sitāvalitamuttamam | sugandhakusumairmālāṃ nirmāya navapallavaiḥ || 7-231 || nivedya devyai tāṃ mālāṃ tasyāḥ keśe nidhāya ca | na kācit kāmaceṣṭāṃ ca vidadhyāt sādhakottamaḥ || 7-232 || tasyai bhūṣādikaṃ datvā puro devyai nivedayet | devyai datvā viśeṣeṇa tatastāṃ tu visarjayet || 7-233 || rātriśeṣaṃ tato vidvān jāgareṇa samāpayet | kṛtamevaṃvidhaṃ karma devyā harṣavivarddhakam || 7-234 || sādhako labhate siddhimevaṃ kṛtvā tu mantrataḥ | etat tu sukaraṃ karma dhairyādhīnaṃ sureśvari || 7-235 || p. 576) kathitaṃ te sugopyaṃ hi na prakāśyaṃ kathaṃcana | kautukārthaṃ kiṃcidanyat kathayiṣyāmi pārvati || 7-236 || sādhakaḥ karaṇādyasya sarvalokapriyo bhavet | maṇḍalaṃ purataḥ kṛtvā haridrācūrṇanirmitam || 7-237 || caturdvāri śubhāṃ rambhāṃ sthāpayet tāṃ dalānvitām | tāsu dīpāvaliṃ datvā kauśalena viśeṣataḥ || 7-238 || aṣṭamyāṃ prātarārabhya tadahorātrakaṃ japet | baliṃ ca vidhivaddatvā homādyantaṃ samācaret || 7-239 || vidhāyopoṣaṇaṃ prātardakṣiṇāntāṃ kriyāṃ caret | mahāsiddhiṃ labhenmantrī haritālakaraḥ paraḥ || 7-240 || sugopyametat sarvaṃ hi kathitaṃ tava bhāmini | (kālītantre) athavā vijane ramye asthiśayyāsane naraḥ || 7-241 || ubhayāstaṃ manuṃ japtvā sarvasiddhīśvaro bhavet | nije kroḍe bilvamūle śavamāropya yatnataḥ || 7-242 || nṛsiṃhamudrayā vīkṣya japenmātṛkayā naraḥ | sahasraṃ tatra japtvā tu sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-243 || (bhairavatantre) aṣṭādhikaṃ ca sāhasraṃ kṛtvā pratidīnaṃ japet | ṣaṇmāsāt siddhisaṃyuktaḥ kavirvidyānidhirbhavat || 7-244 || tantrāntare | mahāpitṛvane naktaṃ śavaśayyāsanasthitaḥ | ṣaṭsahasraṃ japenmantrī sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-245 || p. 577) etat tritayanapi prathamavidyāviṣayam | (sādhanamuccaye) yā tithiryasya devasya tasyāṃ vā sādhakottamaḥ | sūryodayaṃ samārabhya yāvadastamayo bhavet || 7-246 || sūryāstaṃ vā samārabhya yāvat sūryodayo bhavet | tavatkālaṃ japenmantraṃ puraścaryeyamīritā || 7-247 || homādiviprabhojyāntaṃ karttvyaṃ pūrvavadbudhaiḥ | (agastyasaṃhitāyām) caitre māsi navamyāṃ tu jāto rāmaḥ svayaṃ hariḥ || 7-248 || punarvasvṛkṣasaṃyuktā sā tithiḥ sarvakāmadā | tathā - tasmin dine mahāpuṇye rāmamuddiśya bhaktitaḥ || 7-249 || japedekānta āsīno yāvat syāddaśamīdinam | tenaiva syāt puraścaryā daśamyāṃ bhojayeddvijān || 7-240 || bhakṣyabhojyairbahuvidhairbhaktyā dadyācca dakṣiṇām | kṛtakṛtyo bhavet tena sadyo rāmaḥ prasīdati || 7-241 || tithinirṇayamāha | caitre śuddhā tu navamī punarvasuyutā yadi | saiva madhyānhayogena mahāpuṇyatamā bhavet || 7-243 || navamī cāṣṭamī viddhā tyājyā viṣṇuparāyaṇaiḥ | upoṣaṇaṃ navamyāṃ vai daśamyāmeva pāraṇam || 7-244 || (vāḍavānalīye) vakṣye tatrāpyaśaktānāṃ puraścaraṇamuttamam | p. 578) pakṣādyāṃ tithimārabhya yāvat taddevatātithiḥ || 7-246 || tāvajjapedvarṇamayyā mālayā praharadvayam | japānte pūjanaṃ kuryāt pratyahaṃ havanādikam || 7-247 || yasya kasyāpi mantrasya puraścaraṇamiṣyate | tatreti pūrvoktalakṣajaparūpapuraścaraṇa ityarthaḥ | atha grahaṇakālīnapuraścaraṇam | taduktaṃ (merutantre) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-248 || grahaṇe'rkasya cendorvā śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ | nadyāṃ samudragāminyāṃ nābhimātre jale sthitaḥ || 7-249 || sparśādvimuktiparyantaṃ japenmantraṃ samāhitaḥ | tāvatkālaṃ japitvetthaṃ tato homādikaṃ caret || 7-250 || brāhmaṇān bhojayet paścāt puraścaryāsamaṃ tvidam | prāyaścitte prayogasya pratyavāyasya nāśane || 7-251 || yeṣāṃ jape ca home ca saṅkhyā tantreṣu noditā | tatra seyaṃ puraścryā sarvatantreṣu gopitā || 7-252 || tantrāntare'pi | grahaṇe candrasūryasya śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ | nadyāṃ samudragāminyāṃ nābhimātre jale sthitaḥ || 7-253 || yadvā śuddhodake snātvā śucau deśe samāhitaḥ | sparśādvimuktiparyantaṃ japaṃ kuryādananyadhiḥ || 7-254 || anantaraṃ daśāṃśena kramāddhomādikaṃ caret | tadante mahatīṃ pūjāṃ kuryādbrāhmaṇabhojanam || 7-255 || tato mantrasya siddhyarthaṃ guruṃ saṃpūjya toṣayet | tataḥ prayogān kurvīta mantravit kalpanoditān || 7-256 || p. 579) (kālītantre) athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate | candrasūryagrahe caiva grāsāvadhi vimuktitaḥ || 7-257 || yāvatsaṅkhyaṃ manuṃ japtvā tāvaddhomādikaṃ caret | (sanatkumārasaṃhitāyām) athavā'nyaprakāreṇa pauraścaraṇiko vidhiḥ || 7-258 || candrasūryoparāge ca snātvā prayatamānasaḥ | saṃsparśādivimokṣāntaṃ japenmantramananyadhīḥ || 7-259 || dṛṣṭvā snātvā ca saṃkalpya vimokṣāntaṃ japaṃ caret | tāvaddhomādikaṃ kuryādgrahaṇānte śuciḥ pumān || 7-260 || evaṃ japānmantrasiddhirbhavatyeva na saṃśayaḥ | tāvaditi yāvān japo jāta ityarthaḥ | taduktaṃ (siddheśvarīmate'pi) candrasūryagrahe devi grāsāvadhi vimuktitaḥ || 7-261 || yāvatsaṅkhyamanurjaptastāvaddhomādikaṃ caret | pañcāṅgaṃ tāvadeva syājjapahomau samau smṛtau || 7-262 || siddheśvarīmataṃ proktaṃ sarvasiddhipradāyakam | (candrapīṭhamantradevaprakāśikaratnāvallyādau) upavāsatrayaṃ kṛtvā evaṃ vā śaktyapekṣayā || 7-263 || śrāddhādi cātisaṃkṣepādgrahaṇe sparśamātrataḥ | samudragāyāṃ sariti kaṇṭhamātre jale sthitaḥ || 7-264 || japaṃ kuryādudgrahāntaṃ homādyaṃ taddaśāṃśataḥ | saṃpūrṇāṃ dakṣiṇāṃ datvā mantrasiddhimavāpnuyāt || 7-265 || tataḥ prayogān kurvīta mantravit kalpanoditān | p. 580) (tantracintāmaṇi) dhṛtatantrāntaravacanāni | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-266 || sūryacandroparāge tu nābhimātrodake sthitaḥ | grāsādvimuktaparyantaṃ japaṃ kuryānmaheśvari || 7-267 || taddaśāṃśaṃ homayeddhi taddaśāṃśaistrayaṃ kramāt | anena kramayogena saṅgame saṃjapecca vā || 7-268 || ekāṅguṣṭhopari sthitvā grāsāvadhi vimuktitaḥ | pañcāṅgaṃ cātha vā'ṣṭāṅgaṃ daśāṅgākhyapuraskriyām || 7-269 || kuryādyatnena deveśi sarvasiddhīśvaro bhavet | athavā'nyaprakāreṇa puraścaraṇamucyate || 7-270 || grahaṇe'rkasya cendorvā śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ | ghaṭikārdhaṃ pūrvameva grahaṇaṃ parivarttate || 7-271 || tadā snānaṃ vidhātavyaṃ graste saṃkalpamācaret | jātāśaucaṃ mṛtāśaucaṃ grahaṇe nāsti pārvati || 7-272 || vimokṣāntaṃ japaṃ kuryāt samyagjñāte samāpanam | sūrye channe anāyātaghaṭikārdhaṃ vicārayet || 7-273 || tataḥ samāpanaṃ kuryāt siddhamantro bhaveddhravam | pramādādgalite yāge bahuviprān prabhojayet || 7-274 || yadyadaṅgaṃ vihīyeta tatsāṅge dvijabhojanam | daśāṃśaṃ havanaṃ kuryāt tarpaṇaṃ taddaśāṃśataḥ || 7-275 || mārjanaṃ taddaśāṃśena daśāṃśenābhiṣecanam | daśāṃśaṃ viprabhojyaṃ ca devarūpo naro bhavet || 7-276 || yadyadaṅgaṃ vihīyeta tatsaṅkhyādviguṇo japaḥ | p. 581) dvitrivedabāṇabhedairvipradīnāṃ kramaḥ smṛtaḥ || 7-277 || (vāḍavānalīye) candrasūryoparāge ca japenmantramananyadhīḥ | sparśādvimuktaparyantaṃ tāvaddhomādikaṃ caret || 7-278 || athavā taddaśāṃśena puraścaraṇamucyate | atra sparśapadaṃ sparśajñānaparam | cakṣuṣā darśanaṃ rāhoryat tadgrahaṇamucyate || 7-279 || tatra karmāṇi kurvīta gaṇanāmātrato na hi | iti smārttavacanāt | tathā ca | sūryagrahaṇakālādirnānyaḥ kālaḥ praśasyate || 7-280 || yastu śrāddhānurodhena grahaṇe candrasūryayoḥ | na karoti puraścaryāṃ narake sa vipacyate || 7-281 || ityādivacanānmantriṇāṃ grahaṇapuraścaraṇamāvaśyakam | sarvasvenāpi karttavyaṃ śrāddhaṃ vai rāhudarśane | akurvāṇastu nāstikyāt paṅke gauriva sīdati || 7-282 || śrāddhakaraṇe smārttanindārthavādastu dīkṣitānyapara iti sudhārṇavakṛtaḥ | taduktaṃ sanatkumāreṇāpi | japayajñaṃ parityajya pitṛyajñaṃ karoti yaḥ | sa bhaveddevatādrohī pitṝn sapta nayatyadhaḥ || 7-283 || iti kecit pratinidhidvārā śrāddhamāmananti | anye tu | annābhāve dvijābhāve pravāse putrajanmani | hemaśrāddhaṃ sagrahe ca śūdraḥ kuryāt sa eva hi || 7-284 || iti vacanāddhemaśrāddhaṃ vidhāya puraścaraṇamācaranti | hemaśrāddhaṃ ca pitruddeśena yathāśaktisuvarṇadānam | p. 582) kalpalatākṛtastu - japayajñaṃ parityajyetyādisanatkumāravacanamārabdhapuraścaraṇa-madhye madhyāhnapatitasūryagrahaṇaviṣayamityāhuḥ | vastutaḥ smārttānāṃ śrāddhaṃ tāntrikāṇāṃ tu puraścaraṇamāvaśyakam | tāntrikastu japaṃ kuryāt smārttaḥ śrāddhaṃ samācaet | iti (siddhāntasāra)vacanāt | grahaṇapuraścaraṇasaṃkalpastu- oṃ adyetyādirāhugraste divākare niśākare vā'mukagotro'muka-śarmā'mukadevatāyā amukamantrasiddhikāmo grāsādvimuktiparyantaṃ japarūpapuraścaraṇamahaṃ kariṣye - iti | atra kecit | japo homastarpaṇaṃ ca mārjanaṃ viprabhojanam || 7-285 || pañcāṅgopāsanaṃ loke puraścaraṇamiṣyate | tathā - siddhikāmo'sya mantrasya yāvatsaṅkhyaṃ japaṃ tataḥ || 7-286 || daśāṃśaṃ havanaṃ kuryāt taddaśāṃśaṃ tu tarpaṇam | daśāṃśaṃ mārjanaṃ kuryāddaśāṃśaṃ viprabhojanam || 7-287 || ityādivacanādekasaṃkalpāntare tu pañcāṅgopāsanameva puraścaraṇam | grahaṇapuraścaraṇādau tu puraścaraṇapadaṃ bhāktam | tasya japamātrarūpatvādekasaṃkalpāntaritapañcāṅgopāsanatvābhāvāt | tatra homādividhānaṃ tu pradhānībhūtapuraścaraṇatulyatābodhanāyetyāhustaccintyam | (merutantrādau) mukhyapuraścaraṇe'pi prathamato japamātrasaṃkalpoktatvāt | mantramārgādibhedena nyūtātiriktāṅgasya puraścaraṇasya ca tatraivoktatvādeva saṃkalpāntaritapañcāṅgopāsanasyaiva puraścaraṇapadavācyatve pramāṇābhāvāt | pañcāṅgopāsanaṃ loke puraścaraṇamiṣyata ityādivacanaṃ ca yeṣāṃ mantrāṇāṃ pañcāṅgameva puraścaraṇaṃ tanmantrapuraścaraṇaparaṃ na tu mantrasāmānyapuraścaraṇaparam | ekenaiva vākyena sāṅgajapasaṃkalpastu lāghavārthaḥ | (sādhanasamuccaye) doṣādalpādbhayaṃ hitvā jyotiḥśāstranirūpitam | p. 583) rāhuṃ dṛṣṭvā japaṃ kuryāt koṭipuṇyaphalapradam || 7-288 || jyotiḥśāstroktadoṣapratīkāro'pyuktastatraiva | nimrāya rājataṃ candraṃ sauvarṇaṃ ca divākaram | pañcopacārairabhyarcya dadyādviprāya buddhimān - iti || tathā - grāsādvimuktiparyantaṃ yadā saṃkalpito japaḥ || 7-289 || grastāste śāstrato jñātvā vimuktiṃ japamutsṛjet | adṛṣṭvā naiva bhuñjita sūryaṃ vā rajanīkaram || 7-290 || tathā - yāmatrayaṃ na bhoktavyaṃ candragrahaṇapūrvataḥ | sūryagrahaṇataḥ pūrvaṃ praharāṇāṃ catuṣṭayam || 7-291 || yat tu (matsyapurāṇe) aparāhṇe na madhyāhne madhyāhne na tu saṃgave | bhuñjīta cet saṃgave syānna pūrvaṃ bhuktimācaret || 7-292 || iti vacanaṃ tadbālavṛddhāturaviṣayam | taduktaṃ vṛddhavasiṣṭhena | sūryagrahe tu nāśnīyāt pūrvaṃ yāmacatuṣṭayam | candragrahe tu yāmā/strīn bālavṛddhāturairvinā - iti || atha varṇauṣadhipuraścaraṇam | (merutantre) ayogyaguruto labdhvā vāryādisthānamāśritāḥ || 7-293 || durdeśatvāt puraścaryāṃ karttuṃ cecchakyate na hi | rājño bhāgyamato vā'pi sukumārasya vā yathā || 7-294 || siddhirbhavet tathā vakṣye varṇauṣadhipuraskriyām | saptadhā sā parijñeyā varṇamāsaistu siddhidā || 7-295 || mantravarṇauṣadhīkāṣṭhai racayedguṭikāḥ śubhāḥ | p. 584) varṇakrameṇa tāḥ prohyā anulomavilomataḥ || 7-296 || sthūlādikāśca laghvantāḥ karttavyā maṇayo yathā | sarpadvayākṛtirmālā bhavennityaṃ tayā japet || 7-297 || mālayā maṇisaṅkhyākaṃ prathamo'yaṃ japaḥ smṛtaḥ | sarve samānā maṇayaḥ protavyāḥ svarṇasūtrake || 7-298 || kaṇṭhe dhāryā kaṇṭhamālā nityameṣa dvitīyakaḥ | tathaiva rājate sūtre prohyaitāḥ paripūjayet || 7-299 || taddevakalpamārgeṇa prakramo'yaṃ tṛtīyakaḥ | varṇauṣadhīnāṃ kvāthena nityasnānaṃ caturthakaḥ || 7-300 || varṇauṣadhīrajo lihyādgoghṛtena tu pañcamaḥ | taccūrṇodvarttanaṃ kuryādeṣa ṣaṣṭhaḥ prakīrttitaḥ || 7-301 || tadbhasmadhāraṇaṃ nityaṃ kuryāditi tu saptamaḥ | varṇauṣadhyastu prāguktāḥ | athavīrapuraścaraṇam | atra rātrireva kālo na divasastaduktaṃ (muṇḍamālāyām) gate tu prathame yāme tṛtīyapraharāvadhi || 7-302 || prajaptavyaṃ niśāyāṃ tu rātriśeṣe japenna ca | haviṣyaṃ bhakṣayennityamekabhaktaṃ susaṃyataḥ || 7-303 || (kulacūḍāmaṇau) puraścaraṇakāle tu paraśaktiṃ prapūjayet | dīkṣito vastrapuṣpādyairbhojyaiḥ pāyasasambhavaiḥ || 7-304 || śūnyagehe samānīya cārghodakaviśodhitam | amṛtīkaraṇaṃ kṛtvā śaktīrabhimukhaṃ nayet || 7-305 || samānīyaśaktipūjopayuktadravyādyamṛtīkaraṇaṃ teṣāmeva | p. 585) tathā - arghodakena sarvāstāḥ saṃprokṣya vidhipūrvakam | amṛtīkaraṇaṃ kuryāt sakalīkaraṇaṃ tataḥ || 7-306 || atrāmṛtīkaraṇādikaṃ śaktīnām | pūjyaśaktīrāha | athāṣṭa kanyakā vakṣye devīrūpadharā yataḥ | brāhmaṇī kṣatrīyā vaiśyā śūdrā ca kulabhūṣaṇā || 7-307 || veśyā nāpitakanyā ca rajakī yoginī tathā | viśeṣavaidagdhyayutāḥ sarvā eva kulāṅganāḥ || 7-308 || aṣṭakanyārupabhedaṃ vilokyāmarṣaceṣṭitāḥ | brāhmaṇyādyaṣṭaśaktīnāṃ nāmabhiḥ kṛtasaṃjñakāḥ || 7-309 || gaurakṛṣṇādikaṃ rūpaṃ saumyatvaṃ ca guṇādikam | śaktīnāṃ nāmāni vakṣyamāṇastotra eva vaktavyāni | pūjāprakāramāha | āsanaṃ prathamaṃ datvā svāgataṃ ca vadet punaḥ || 7-310 || arghyaṃ pādyaṃ ca pānīyaṃ madhuparkaṃ jalaṃ tataḥ | snāpayedgandhapuṣpādbhiḥ keśasaṃskāramācaret || 7-311 || dhūpayitvā tataḥ keśaṃ kauśeyaṃ vinivedayet | tataḥ snānāntare pīṭhamāstīrya pādukādvayam || 7-312 || datvā tatra samāsīnāṃ nānālaṅkārabhūṣaṇaiḥ | bhūṣayitvā'nulepaṃ ca gandhamālyaṃ nivedayet || 7-313 || tāṃ tāṃ śaktiṃ samāvāhya mūrdhni tāsāṃ samānayet | bhojyamaṇḍapamadhye tu svarṇapātre suśobhane || 7-314 || carvyaṃ coṣyaṃ lehyapeyaṃ bhojyaṃ caiva hi bhakṣaṇam | adikṣitā yadā syustāstadā māyāṃ nivedayet || 7-315 || tāṃ tāmiti | yasya nāmnā yā saṃketitā tasyāḥ śirasi tāṃ śaktimāvāhya pūjayedityarthaḥ | idaṃ cāvāhanaṃ madhye'pyuktamādāvevārhati sarvatra tathā darśanāt | tatrāsāṃ savyakarṇeṣu tataḥ stotraṃ samācaret | mātardevi namaste'stu brahmarūpadhare'naghe || 7-316 || kṛpayā hara vighnaṃ me mantrasiddhiṃ prayacchame | māheśī varade devi paramānandarūpiṇi || 7-317 || kṛpayā 0 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - | kaumāri sarvavighneśi kumārakrīḍane'vare || 7-318 || kṛpayā0 - - - - - - - - - - - - - - - - - - | viṣṇurūpadhare devi mahāgaruḍavāhini || 7-319 || kṛpayā0 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - | vārāhi varade devi daṃṣṭroddhṛtavasundhare || 7-320 || kṛpayā0 - - - - - - - - - - - - - - - -- - | śakrarūpadhare devi śakrādisurapūjite || 7-321 || kṛpayā0 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - | cāmuṇḍe muṇḍamālāsṛkcarcite vighnanāśini || 7-322 || kṛpayā0- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -- | mahālakṣmi mahāmohakṣobhasaṃtāpanāśini || 7-323 || kṛpayā0 - - - - - - - - - - - - - - - - - | pitṛmātṛmaye devi pitṛmātṛbahiskṛte || 7-324 || eke bahutare devi viśvarūpe namo'stu te | p. 587) etat stotraṃ paṭhedyastu karmārambhe su saṃyataḥ || 7-325 || vidagdhāṃ vā samālokya tasya vighno na jāyate | yadi vrīḍāparāstāstu bhojane tadgṛhādbahiḥ || 7-326 || sthitvā stotraṃ paṭhet tāvadyāvat tṛptiḥ prajāyate | ācamya mukhavāsādi tāmbūlaṃ ca nivedayet || 7-327 || tathā - tato dadyāt punarmālāṃ candanaṃ paṅkitaṃ śubham | visṛjya pradakṣiṇīkṛtya varaṃ pārthya sukhī bhavet || 7-328 || anyā yadi na gacchanti nijakanyā nijānujā | agrajā mātulānī vā jananī tatsapatnikā || 7-329 || vayasyā jñātijā vā'pi niḥpatirvā sabhartṛkā | pūrvābhāve parā pūjyā madaṃśā yoṣito yataḥ || 7-330 || ekā cedyuvatī tatra pūjitā vā vilokitā | sarvā eva tadā devyaḥ pūjitāḥ kulabhairava || 7-331 || idaṃ ca puraścaraṇasyādau madhye cānte ca karttavyam | tathā hi tatraiva | ādāvante ca madhye ca lakṣapūrtau viśeṣataḥ | na pūjayati cet kāntāṃ tadā vighnairvilupyate || 7-332 || (vīracūḍāmaṇau) kṣetramādau tu saṃśodhya samasūtraṃ manoharam | vedikāṃ kārayet tatra madhye muṇḍaṃ viniḥkṣipet || 7-333 || alinā lepanaṃ kuryānmadhye cāṣṭadalaṃ likhet | pūrvādikramato jñeyaṃ svarayugmaṃ likhet kramāt || 7-334 || vargāṣṭakaṃ likhet tatra madhye prāsādamālikhet | p. 588) gaganaṃ bindusaṃyuktaṃ lāṅgalīśaṃ tathaiva ca || 7-335 || savisargaṃ varārohe keśareṣu likhet tataḥ | tatrādhārādi saṃpūjya āsanaṃ sthāpayedbudhaḥ || 7-336 || upaviśyāsane vīro yatra kutrāpyacūḍake | pārṣṇighātatrayaṃ kuryācchoṭikātritayaṃ tataḥ || 7-337 || digbandhamastramantreṇa pūrvādikramato budhaḥ | vakeśānte pinākīśaṃ nādavinduvibhūṣitam || 7-338 || paśupadaṃ samuccārya ramānte'stramanūttamam | pāśupatākhyavidyeyaṃ sarvavighnavināśinī || 7-339 || vakeśaḥ śakāraḥ | pinākīśo lakāraḥ | bhūtaśuddhiṃ vidhāyādau nyāsapūrvaṃ vidhānataḥ | tathā- gomayena viliptāyāṃ bhūmau maṇḍalamālikhet || 7-340 || alinā lepanaṃ kuryādyakṣakardamakena vā | sūtreṇa sūtritaṃ padmaṃ samasūtraṃ manoharam || 7-341 || raktaṃ śvetaṃ haridvarṇaṃ kṛṣṇapatraṃ sukeśaram | caturasraṃ suśobhāḍhye tanmadhye yoniyugmakam || 7-342 || trikoṇaṃ caiva tanmadhye śūnye śūnyaṃ vicintayet | yojayeddīpitāṃ nārīṃ tatra saṃpūjayenmanum || 7-343 || tatraiva devīṃ saṃsthāpya īṣaddhāsāṃ sulocanām | ṣoḍaśābdena yuvatīmaprasūtāṃ tapasvinīm || 7-344 || svādhīnāṃ svacchavastrāṃ ca bhītihīnādṛhāsinīm | tīvraśuddhiṃ dṛḍhācārāṃ muktakeśīṃ digambarām || 7-345 || yogamudrādharāṃ vā'pi yogācāraparāyaṇām | p. 589) īdṛśīṃ mantrasaṃyuktāṃ yāgakāle prapūjayet || 7-346 || mātaṅgīṃ tantukārīṃ ca bhavābdhibhītināśinīm | ṣaṭvākārīṃ carmakārīṃ śilpinīṃ nāpitāṅganām || 7-347 || hadṛnārīṃ viśeṣāt tu supuṣpakeṇa komalām | sāmānyārghaṃ viśeṣāgha svapātraṃ śaktipātrakam || 7-348 || tanmadhya niḥkṣipeddravyaṃ sāmarasyāmṛtodbhavam | tattvapañcakamantreṇa ekaikaṃ śodhayedbudhaḥ || 7-349 || vahnisūryakalācandrakalānte hṛdayaṃ manum | trikoṇaṃ vilikhenmadhye trikoṇamakathādikam || 7-350 || khāntaṃ ṣāntaṃ tathā nāntaṃ yāntaṃ dhāntaṃ saśatrukam | vāmakarṇasamāyuktaṃ vindunādairalaṅkṛtam || 7-351 || ratneśvarīti vidyākhyaṃ pañcaratnātmakaṃ manum | ṣaḍaṅgenaiva saṃpūjya mūlamantreṇa mantrayet || 7-352 || (svatantratantre) rātrau māṃsāsavairdevīṃ pūjayitvā vidhānataḥ | tato nagnāṃ striyaṃ nagno raman kledayuto'pi vā || 7-353 || japellakṣaṃ tato devīṃ homayejjvalitānale | yonikuṇḍe sthitaṃ sarpirmatsyaṃ māṃsaṃ phalaṃ tathā || 7-354 || daśāṃśaṃ tarpayenmadyaṃ māṃsamiśraistu sādhakaḥ | tarpaṇasya daśāṃśaṃ tu abhiṣiñcya jaganmayīm || 7-355 || daśāṃśaṃ bhojayet sādhu sādhakaṃ kālikāpriyam | madyaṃ māṃsaṃ ca matsyaṃ ca carvaṇaṃ ca pradāpayet || 7-356 || tatastu topayedbhaktyā guruṃ svarṇādibhiḥ priye | p. 590) (tantraśekhare) evaṃ prakurvatastasya prathame vatsaratraye || 7-357 || bhavanti bahavo vighnāḥ śraddhābhāvādayo'śubhāḥ | asminnarthe bhavenmantrī yadi nodvignamānasaḥ || 7-358 || setsyatīti ca viśvastastadā'sau siddhibhāgbhavet | (kālīkalpe) na nāso yoṣitāṃ tatra na pūjā nāpi cintanam || 7-359 || rātrau japaikamātreṇa siddhidā dakṣiṇā bhavet | navamādvatsarādūrdhvaṃ svayaṃ siddhyati mantrarāṭ || 7-360 || iti vīrapuraścaraṇavidhiḥ | (merutantre) vāmamārge drutaṃ siddhiḥ karmaṇā yena jāyate | tadahaṃ saṃpravakṣyāmi sūkṣmasādhanamadbhūtam || 7-361 || aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ kṛṣṇāyāṃ bhaumavāsare | gṛhītvā nṛkapālaṃ tu madyaṃ māṃsaṃ tathodanam || 7-362 || kulmāṣān miśritān kṛtvā gacchedaśvatthabhūmikām | ekānte nirjane tasya tale saṃlipya bhūmikām || 7-363 || daṇḍamātrānaṣṭadikṣu kīlānmūlena pūrayet | aṣṭottarasahasreṇa saptatantukaḍorakam || 7-364 || nibandhayet tatra pūjāṃ devatāyāḥ samācaret | devīṃ tu hṛdi saṃsthāpya tasmin sthāne sudīpakam || 7-365 || kuryācca naratailenābhāve kapilahavyakaiḥ | tadabhāve tu tailena kuḍavapramitena ca || 7-366 || * * * * * * * * * * * * * * * *? | p. 591) tasyopari kapālaṃ tatkajjalārthaṃ niveśayet || 7-367 || dīpaṃ dṛṣṭvā japenmantraṃ nānyatastu vilokayet | arghe prajvalite taile bhūtapretapiśācakāḥ || 7-368 || nānārūpā bhinnaśabdāḥ sādhakaṃ bhīṣayanti te | na bhetavyaṃ tadantaṃ tu vāmahastena niḥkṣipet || 7-369 || teṣāmagre nānyadṛṣtiḥ prapaśyeddīpameva hi | kiñciccheṣe dīpataile devī sā varadā bhavet || 7-370 || tasyai tatra valiṃ datvā śrutvā saṃyācayedvaram | pūrvakarmavipākena yadi nāyāti devatā || 7-371 || dīpānte kajjalaṃ grāhyaṃ tatra devīṃ prapajya ca | ānayet tadgṛhe siddhaṃ datvā'kṣṇoḥ syājjagadvaśam || 7-372 || datvā'kṣṇoḥ kajjjalaṃ tacca prayogānācaret tataḥ | sarva evaṃ prasiddhyanti lolupe na gurau sati || 7-373 || rakṣayedañjanaṃ samyaṅgo cedbhakṣati bhairavaḥ | tatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi sarvatantreṣu gopitam || 7-374 || sarvasiddhikaraṃ dīpaṃ na vācyaṃ yasya kasyacit | śaktyādyarhagaṇārkeṣu bhakto varṇaḥ prajāyate || 7-375 || mantravarṇasya divase kramāddīpaṃ prakalpayet | sāyaṃ tu kuḍavājyasya varttirbhūpañcatantubhiḥ || 7-376 || yāvajjvalati dīpo'sau tāvat paśyanmanuṃ japet | mantrārṇasaṅkhyadīpeṣu jvaliteṣvatha taddine || 7-377 || p. 592) punardīpe kṛte sā tu dīpe saṃdṛśyate sphuṭā | iṣṭaṃ svakīyaṃ kathayedyācayenmanasepsitam || 7-378 || dadāti devatā tuṣṭā guhyametat prakāśitam | atha dūtīyāgavidhiḥ | (rudrayāmale) dūtīyāgasya vidhinā ramamāṇo varastriyā || 7-379 || japtvā mantraṃ sādhakendraḥ sadyaḥ siddhimavāpnuyāt | tantrāntrare | puruṣeṇa vinā kiñcit prakṛtyā kriyate na hi || 7-380 || tathā śaktiṃ vinā devaḥ phalaṃ dātuṃ kṣamo na hi | tasmāt puṃśaktisaṃyogaṃ kṛtvā mantraṃ prasādhayet || 7-381 || (kumārītantre) naṭī kapālinī veśyā rajakī nāpitāṅganā | brāhmaṇī śūdrakanyā ca tathā gopālakanyakā || 7-382 || mālākārasya kanyā ca nava kanyāḥ prakīrttitāḥ | etāsu kāṃ cidānīya tatastadyonimaṇḍale || 7-383 || pūjayitvā mahādevīṃ tato maithunamācaret | (devīyāmale) atha pūjāphalaṃ vakṣye uttarottaragocaram || 7-384 || svaśaktyā ayutaṃ puṇyaṃ paraśaktiprapūjane | tato veśyā'dhikā jñeyā rajakī ca tato'dhikā || 7-385 || rajakyāḥ kṣurakī śreṣṭhā kṣurakyāścarmakāriṇī | tato'dhikatarā proktā hetunārī varānane || 7-386 || tato'pyantajasambhūtā cāṇḍālī ca tato'dhikā | tato mātaṅginī śreṣṭhā mātaṅgyāḥ puṣkaśī tathā || 7-387 || p. 593) puṣkaśyā antyajā śreṣṭhā tato'tisundarī smṛtā | sundarī parataḥ proktā prītimatyanurāgiṇī || 7-388 || tatparā parameśāni unmattā śubhalakṣaṇā | samayācārasaṃpannā mantrajñā bhayavarjitā || 7-389 || vidagdhā tvaprasūtā ca dhairyasvātantryasaṃyutā | evaṃguṇasamāyuktāḥ pūjayet sarvayoṣitaḥ || 7-390 || (mahākālasaṃhitāyām) ṛṣikanyāṃ na cākarṣenmadyapānāṃ ca kanyakām | dvijātīnāṃ striyaṃ cāpi vratasthānāṃ striyaṃ tathā || 7-391 || gurvaṅganāṃ guroḥ patnīṃ sagotrāṃ śaraṇāgatām | śiṣyayoṣāṃ na cākarṣet pāpināṃ vanitāṃ tathā || 7-392 || nāpuṣpitāṃ gurviṇīṃ vā bālāṃpatyāṃ tathā punaḥ | (devīyāmale) ātmīyā ca parā caiva śaktimātraṃ maheśvari || 7-393 || mantrādhidevatābuddhyā pūjyāḥ sarvopacārakaiḥ | vividhaiḥ phalatāmbūlairvastrālaṅkārahemabhiḥ || 7-394 || saṃpūjya vidhivadbhaktyā bahuhetuṃ pradāpayet | saṃbhogavāsanāṃ kṛtvā yaḥ kuryācchaktipūjanam || 7-395 || sa dāridryamavāpnoti nārakī ca bhaveddhruvam | (vīracūḍāmaṇāvapi) ānīya yuvatīṃ ramyāṃ kulakarmavilāsinīm || 7-396 || ṣoḍaśābdena yuvatīṃ pītonnatapayodharām | unmattāṃ mattamātaṅgīṃ sadā ghūrṇitalocanām || 7-397 || mṛgaśāvakanetrāṃ ca sāraṅgīṃ mṛduhāsinīm | p. 594) krodhalobhadayādambhamohamāyāvivarjitām || 7-398 || svāmidharmaratāṃ satyavādinīṃ ca sadā śucim | gaṇikāṃ naṭīṃ cāṇḍālīṃ jīvinīṃ jārajāmatha || 7-399 || yogamudrādharāṃ gopīṃ carmakārīṃ ca citriṇīm | caturvarṇasamāyuktāmuttamāṃ parvatodbhavām || 7-400 || mahākālaḥ | snātāṃ divyāmbaradharāṃ nānālaṅkārabhūṣitām | yuvatīṃ pīnavakṣojāṃ tathā cākṛtibhojanām || 7-401 || haste gṛhītvā vāmorau sthāpayecchaktimuttamām | aśaknuvāno voḍhuṃ tāṃ devīṃ vāme'tha vā'sane || 7-402 || (vīracūḍāmaṇau) vāmabhāge samālikhya trikoṇaṃ padmavarttulam | śvetaraktasamāyuktaṃ nīlaṃ sundūracarcitam || 7-403 || sādhakaḥ prāṅmukho bhūtvā devīṃ pratyaṅmukhāṃ japet | pīṭhaśaktiṃ vidhānena navaśaktīḥ prapūjayet || 7-404 || ratiḥ prītiḥ priyā kāntiḥ kāminī kāmamālinī | kandarpadalinī durgā bhāvinī nava śaktayaḥ || 7-405 || viyadbhṛguṃ samuccārya manuvindukalānvitam | mahāpretapadaṃ paścāddhṛdayāntamimaṃ manum || 7-405 || mūlaṃ mantraṃ samuccārya saṃbuddhyā tāriṇīpadam | ehyehi ca padaṃ paścāt pādukābhyāṃ punaḥ punaḥ || 7-406 || gṛhitvā vāmahastena āsane copaveśayet | tāriṇīpadamityupalakṣaṇaṃ sveṣṭadevatānāmetyarthaḥ | tathā - raktacandanaliptāṅgī raktapuṣpavibhūṣitām || 7-407 || p. 595) sarvālaṅkārasaṃyuktāṃ vivastrāṃ pūjayet priye | vāruṇīmadamattāṃ ca hāvabhāvasamāvṛtām || 7-408 || yāvadākaṇṭhaparyantaṃ tāvat pānaṃ pradāpayet | dhyānaṃ kuryānmaheśāni gahvare makarānane || 7-409 || tāmracūḍasamākāraṃ gajavaktrasamaprabham | tatrasthāṃ cintayeddevīṃ vidyāṃ bhuvanamohanīm || 7-410 || tāraṃ vai hṛdayānte ca paścānmadanamandiram | caturthyantaṃ japeddevi bhge puṣpaṃ viniḥkṣipet || 7-411 || prakṣālya kuladravyeṇa gandhapuṣpaiḥ samarcayet | dhūpadīpādikaṃ kṛtvā paścādāvaraṇaṃ yajet || 7-412 || icchā jñānā kriyā paścādvāmā jyeṣṭhā ca raudrikā | ratiḥ prītistathā kāmaṃ puṣpabāṇadhanurdharam || 7-413 || vasantaṃ pūjayet paścāt patrāṅkurasamanvitam | cikuraṃ pūjayed devi alisyandasamanvitam || 7-414 || viriñciṃ pūjayennābhau hṛdaye ca haraṃ harim | stane vaktre maheśāni trimūrtiṃ pūjayet tataḥ || 7-415 || kāmeśīṃ caiva viśveśīṃ parāṃ tu bhagamālinīm | bhruvormūle maheśāni pañcavāṇān prapūjayet || 7-416 || drāmādyāṃ drāviṇīṃ mūrdhni drīmādyāṃ kṣobhiṇīpadam | klī/ vaśīkaraṇīṃ vaktre guhye blū/ bījapūrvikām || 7-417 || ākarṣiṇīṃ hṛdi punaḥ sargāntabhṛgusaṃyutām | saṃmauhinīṃ kramādevaṃ bāṇapūjanamīritam || 7-418 || karṇayoḥ pūjayeccakre bhānuṃ candraṃ krameṇa ca | p. 596) rasanāyāṃ vahniḥ pūjyo netre nakṣatramālinī || 7-419 || prāṇaṃ saṃpūjayedghrāṇe ājñāyāṃ tripathagāminīm | akṣobhyaṃ pūjayenmūrdhni gandhapuṣpopahārakaiḥ || 7-420 || puṣpamālāṃ gale dadyādatha śaktyā japedbudhaḥ | akṣobhyaṃ pūjayediti tārāviṣaye | (jñānārṇave) pañcamaṃ gajadantasya hemarūpyādinirmitam || 7-421 || viśuddhakṣaumaracitāṃ tūlikāṃ tatra yojayet | puṣpāṇyākīrya madhye tu karpūrasya rajastathā || 7-422 || maṇḍūkādī/statra devi uparpupari śailaje | maṇḍūkaṃ pūjayedādau rudraṃ kālāgnisannibham || 7-423 || ādhāraśaktiṃ kūrmaṃ ca tathā'nantaṃ varāhakam | pṛthivīṃ ca tathā kandaṃ nālaṃ padmaṃ dalaṃ tathā || 7-424 || keśarālīśca saṃpūjya karṇikāṃ pūjayet tataḥ | mañcakaṃ ca samabhyarcya tatra pādacatuṣṭaye || 7-425 || dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyamaiśvaryaṃ ca kramādyajet | apūrvān pūjayedetā/statpādānāṃ samīpake || 7-426 || ātmāntarātmaparamajñānātmanaḥ prapūjayet | mañcakāgreṣu saṃpūjya guṇatrayamathārcayet || 7-427 || dūtīṃ sulakṣaṇāṃ ramyāṃ sarvalakṣaṇalakṣitām | nānālaṅkārasubhagāṃ svavaśāṃ śāradāmiva || 7-428 || pūjayet parameśāni pañcakāmaśaraistathā | vaṭukādī/ścaturdikṣu pūjayet siddhihetave || 7-429 || mātṛkāṃ vinyaset tasmāddehe kāmaśarānvitām | p. 597) trikoṇaṃ vinyasenmūrdhni tatra pūjāṃ yajet kramāt | | 430 || trikoṇamadhye bālākhyāṃ kāmeśīṃ paripūjayet | gaṇeśaṃ ca kulādhyakṣaṃ tathā lakṣmīṃ sarasvatīm || 7-431 || trikoṇeṣu ca saṃpūjya vasantaṃ madanaṃ priye | stanayoḥ pūjayet paścānmukhe tasyāḥ kalādharam || 7-432 || vāgbhavaṃ kāmarājaṃ ca strībījaṃ kāmarājakam | hasaklemātmakaṃ datvā ādhāraśaktimuccaret || 7-433 || śrīpādukāṃ tato datvā pūjayāmi vadet tataḥ | anena manunā tasya lalāṭe sumunoharam | | 434 || trikoṇaṃ tatraṃ saṃlikhya sindūrādyairviśeṣataḥ | vaṭukaṃ yoginīṃ caiva kṣetrapālaṃ gaṇeśvaram || 7-435 || lakṣmīṃ sarasvatīṃ caiva pūjayet tatra sundari | kāmabījaṃ samuccārya kāmarājaṃ tataḥ param || 7-436 || śrīpādukāṃ tato datvā pūjayāmi vadet tataḥ | dakṣapādatale devi pūjayenmanunā'munā || 7-437 || va/ vasantaṃ samuccārya nādahīnāramātataḥ | pādukāṃ pūjayāmīti tasyā vāmakare nyaset || 7-438 || śaktibījaṃ samuccārya somapādapadaṃ tataḥ | śrīpādukāṃ tato datvā pūjayāmi stanadvaye || 7-439 || ārohakramataḥ kāmakalānyāsaṃ caret sudhīḥ | (smaradīpikāyām) pāde gulphe tathorau ca bhage nābhau kuce hṛdi || 7-440 || kaṇṭhe kakṣe tathauṣṭhe ca gaṇḍe netre śrutāvapi | p. 598) śīrṣe sarvaśarīra ca vaset kāmaḥ sthitikramāt || 7-441 || iti sthānānyuktāni | kalānāṃ nāmāni tu tantre | śraddhā prītī ratiścaiva dhṛtiḥ śāntirmanoharā | manoramā manorāmā madanonmādinīti ca || 7-442 || mohinī dīpanī caiva śiṣiṇī ca vaśaṅkarī | rañjinī subhagā devī ṣoḍaśī priyadarśanā || 7-443 || akārādisvarairarcyāḥ kalāḥ kusumadhanvanaḥ | pūṣā'ryamā sumanasā ratiḥ prītistathā dhṛtiḥ || 7-444 || ṛddhiḥ saumyā marīciśca daśamī cāṃśumālinī | aṅgirā śaśinī caiva cchāyā saṃpūrṇamaṇḍalā || 7-445 || puṣṭiścaivāmṛtā ceti kalā somasya ṣoḍaśa | akārādisvarayutāḥ pūjanīyā manīṣibhiḥ || 7-446 || dakṣapādādi mūrdhāntaṃ vāme mūdhādi sundari | pādāntaṃ pūjayet sarvāḥ kalā vai kāmasomayoḥ || 7-447 || tantrāntare | pṛṣṭhavaṃśāt samārabhya śiro'ntaṃ kāmavācakam | vinyasya vidhivanmantrī pūjayet tat tu mūrdhani || 7-448 || dharmātmakaṃ samuccārya kāmacāpapadaṃ tataḥ | pādaśrīpādukāṃ datvā pūjayāmīti pūjayet || 7-449 || mūrdhni pāde mukhe guhye hṛdaye ca yathākramāt | pañcabāṇaiḥ pañcabāṇān yathāsthāneṣu pūjayet || 7-450 || drā/ drāvaṇapadaṃ datvā bāṇapādapadaṃ tataḥ | śrīpādukāṃ vadet paścāt pūjayāmīti pūjayet || 7-451 || p. 599) drīmātmakaṃ samuccārya unmādabāṇamuccaret | pādaśrīpādukāṃ datvā pūjayāmīti pūjayet || 7-452 || kāmabījaṃ tato datvā mohabāṇapadaṃ tataḥ | pādaśrīpādukāṃ datvā pūjayāmīti pūjayet || 7-453 || brahmātmakaṃ samuccārya saṃdīpanapadaṃ tataḥ | bāṇapādapadaṃ datvā śrīpādukāṃ tato vadet || 7-454 || pūjayāmīti saṃpūjya śeṣe bāṇaṃ samuccaret | śoṣaṇaṃ ca samālikhya bāṇapādapadaṃ tataḥ || 7-455 || śrīpādukāṃ tato datvā pūjayāmīti pūjayet | lalāṭamaṇḍale paścāt trikoṇaṃ pūjayet tataḥ || 7-456 || vāgbhavaṃ śubhapādaṃ ca śrīpādukāṃ tato vadet | pūjayāmi tato datvā dakṣarekhāsu pūjayet || 7-457 || drīmātmakaṃ samuccārya bhagapādapadaṃ tataḥ | śrīpādukāṃ tato datvā pūjayāmīti paścime || 7-458 || kāmabījaṃ samuccārya bhagasarpiḥpadaṃ tataḥ | śrīpādaśrīpadaṃ datvā pādukāṃ ca tato vadet || 7-459 || pūjayāmīti coccārya pūjayedvāmapārśvake | hsau/rātmakamālikhya bhagāvahapadaṃ tataḥ || 7-460 || pādaśrīpādukāṃ datvā pūjayenmadhyadeśataḥ | śrī-uḍḍīśapadaṃ datvā devīmuḍḍīśvarīṃ tataḥ || 7-461 || nāthadevapadaṃ datvā śrīraktāmbāṃ tato vadet | śrīcaryānāthamālikhya pādaśrīpādukāṃ tataḥ || 7-462 || pūjayāmītyuḍḍiyāne pūjayeddhṛdi suvrate | p. 600) śrīpādaṃ ca samālikhya jālandharapadaṃ tataḥ || 7-463 || mahāpīṭhaṃ samālikhya nādahīnā ramā tataḥ | jāleśvarīpadaṃ datvā devījālīśamālikhet || 7-464 || nāthadevapadaṃ datvā śrījālāmbāpadaṃ tataḥ | śrīṣaṣṭhīśapadaṃ datvā nāthadevapadaṃ tataḥ || 7-465 || pādaśrīpādukāṃ datvā pūjayāmīti pūjayet | anena manunā devi pūjayennābhimaṇḍale || 7-466 || śrīpadaṃ ca tato datvā pūrṇeśvarīṃ vadet tataḥ | devīśrīpādaśrīpūrṇanāthadevapadaṃ tathā || 7-467 || śrīcāmuṇḍāpadamābhāṣya devīśrīpadamālikhet | uḍḍīśanāthamālikhya devapādapadaṃ tataḥ || 7-468 || śrīpādukāṃ tato datvā kāmeśvarīpadaṃ tataḥ | devīśrīpadamābhāṣya kāmeśvarānandanātha ca || 7-469 || śrīmahāpadamābhāṣya tuṣṭāmbāśrīpadaṃ tataḥ | mitrīśanāthamābhāṣya pādaśrīpādukāṃ tataḥ || 7-470 || pūjayāmi tato datvā pūjayet kāmanāśane | tantrāntare | śakteḥ sarvaśarīraṃ yat pīṭhaṃ pūrṇagirirmataḥ || 7-471 || tasyāḥ śiraścandrabhāge udyānaṃ parikīrttitam | stanau jālandharaṃ proktaṃ kāmarūpaṃ bhagaṃ smṛtam || 7-472 || tantrāntare | guhyapīṭhasya vāme tu gurupaṅktiṃ japet sudhīḥ | anaṅgakusumādyena hṛtsaroje yajet punaḥ || 7-473 || vāgbhavaṃ blau/ samuccārya blīmātmakaṃ vadet tataḥ | p. 602) blā/ blī/ blū/ḥ samuccārya mantreṇānena sādhakaḥ || 7-474 || yonimudrāṃ pradarśyātha yonau kṣobhaṃ vicintayet | vāgbhavaṃ kāmarājaṃ ca strībījaṃ tadanantaram || 7-475 || kṣobhiṇī nāma vidyeyaṃ stanayoḥ kṣobhamācaret | yonimudrāṃ pradarśyātha śanaireva hi sādhakaḥ || 7-476 || vāgbhavaṃ sphre/ samuccārya ble/ blī/ bla/ ca tato vadet | klīmātmakaṃ samuccārya hrīmātmakaṃ samuccaret || 7-477 || kṣamātmakaṃ tato datvā tasyāḥ kṣobhaṃ vicintayet | drāviṇī nāma vidyeyaṃ cintayedyonimadhyataḥ || 7-478 || tataḥ parānandamayo bhūtvā nirbharamānasaḥ | cintayennijavidyāyā bījaṃ mūrdhni sarojake || 7-479 || tatastasyā yonimadhye mūlamantraiśca sādhakaḥ | puṣpāñjalitrayaṃ datvā tataḥ kṣobhaṃ vicintayet || 7-480 || (jñānārṇave) dūtīdehakṛtān nyāsān sradehe'pi vicintayet | (vīracūḍāmaṇau) atha nyāsaṃ pravakṣyāmi śivātmānaṃ vibhāvayet || 7-481 || śivātmānamiti śivamātmānamityarthaḥ | tathā | pañcavaktraṃ mahādevaṃ kalāyuktaṃ nyaset kramāt | īśānaḥ sarvavidyānāṃ śaśinī prathamā kalā || 7-482 || īśvaraḥ sarvabhūtānāmaṅgadā tadanantaram | brahmādhipatiśabdānte brahmaṇo'dhipatiḥ punaḥ || 7-483 || brahmā sadāśivo me'stu marīcisaṃpuṭaṃ nyaset | sadāśivo/ samuccārya aṃśumālinyathāparā | | 484 || p. 602) tatpuruṣāya vidmahe kalā śānteritīritā | mahādevāya dhīmahi kalāvidyā tathaiva ca || 7-485 || tanno rudrapadaṃ paścāt pratiṣṭhā kathitā kalā | pracodayāt samuccārya nivṛttiḥ syāt tataḥ param || 7-486 || pūrvapaścimayāmyeṣu uttareṣvapyanukramāt | hṛdaye vinyaseddevi aghorebhyastamaḥkalām || 7-487 || aghorebhyo mohanāṃ ca grīvāyāṃ vinyaset tataḥ | ghorānte syāt kriyāṃ paścāddakṣiṇāṃse pravinyaset || 7-488 || nidrāṃ ghoratarebhyo vai vāmāṃse vinyaset tataḥ | sarvataḥ sarvamuccārya vyādhiṃ nābhau pravinyaset || 7-489 || sarvebhyastatkalāṃ mṛtyuṃ kukṣau deśe pravinyaset | namaste'stu kṣudhāṃ paścāt kalāṃ pṛṣṭhe nyaset kramāt || 7-490 || rudrarūpebhya ityante tṛṣāstāranamo'ntakāḥ | vāmadevāya namo'nte virajā syādguhyadeśake || 7-491 || muṣke savye pravinyasya rakṣāṃ jyeṣṭhāya vai namaḥ | rudrāya namo ratiṃ paścādvāmamuṣke kalāmimām || 7-492 || kālāya nama ityante pālinī ūrudakṣiṇe | kalākāmāṃ ca deveśi vāme vikaraṇāya ca || 7-493 || namaḥpadaṃ samuccārya saṃyamanī dakṣajānuni | balakriyā samādiṣṭā vāme vikaraṇāya ca || 7-494 || namo'nte vṛddhimuccārya dakṣiṇe sphici vinyaset | balapramathanāya namo rātriṃ vāme pravinyaset || 7-495 || * * * * * * * * * * * * * * * * ? | p. 603) kaṭideśe pravinyasya namo'nte mohinīkalām || 7-496 || dakṣiṇe pārśvake nyasya unmanāya manojvarām | pādayoḥ stananāsāsu mūrdhni bāhuyuge nyaset || 7-497 || sadyojātodbhavāḥ samyagaṣṭau mantrī kalāḥ kramāt | sadyojātaṃ prapadyāme siddhiḥ syāt prathamā kalā || 7-498 || sadyojātāya vai bhūyo namaḥ syādvṛddhirīritā | bhave dyutistṛtīyā syādabhave tadanantaram || 7-499 || lakṣmīścaturthī kathitā tato nābhibhavepadam | medhākhyā pañcamī proktā kalā bhūyo bhavasvamām || 7-500 || prajā samīritā ṣaṣṭhī bhavānte syāt prabhā kalā | udbhavāya namaḥ paścāt svadhā syādaṣṭamī kalā || 7-501 || praṇavādyāścaturthyantā namo'ntāśca pravinyaset | evaṃ nyāsavidhiṃ kṛtvā svayaṃ śaivaṃ vibhāvayet || 7-502 || pañcākṣaraṃ puraskṛtya rudradhyānaparāyaṇaḥ | sāmarasyamayaṃ kṛtvā rakṣārthaṃ kavacaṃ paṭhet || 7-503 || baddhvā tu kṣobhiṇīṃ mudrāṃ yantramadhye viniḥkṣipet | bhagaṃ kuṇḍaṃ sruvo liṅgamājyaṃ caiva tu vīryakam || 7-504 || sarvatattvaṃ samutsārya sahasraṃ japamācaret | (jñānārṇave) dhūpādikaṃ samarpyātha svaliṅge tadanantaram || 7-505 || tāraṃ ca bhuvaneśāni mahātripurasundarī | namaḥ śivāya vidyeyaṃ daśārṇā parikīrttitā || 7-506 || p. 604) mahātripurasundarī trikūṭātmikā vidyā | yajet tatpuruṣāghorasadyovāmeśasaṃjñakān | nivṛttiṃ ca pratiṣṭhāṃ ca vidyāṃ śāntiṃ tathaiva ca || 7-507 || śāntyatītāṃ ca saṃpūjya ṣaḍaṅgāvaraṇaṃ yajet | samagravidyāmuccārya nandikeśaṃ prapūjayet || 7-508 || madhye vṛṣaṇayordevi gandhapuṣpākṣatādibhiḥ | nivedyaḥ dhūpapuṣpādi vijitendriyamānasaḥ || 7-509 || sarvasaṃkṣobhaṇā mudrāḥ baddhvā yoniṃ pracālayet | kṣobhiṇyā vā'thavā devi gajatuṇḍākhyayā'thavā || 7-510 || uccaran bhagamālākhyāṃ drāviṇībījamuccaran | akṣubdhaḥ san varārohe yāvadretaḥ pravarttate || 7-511 || bhagamālāmantrastu tatraiva | vāgbhagaṃ bhagaśabdānte bhage bhāgini cālayet | bhagodari bhagānte tu bhagamāle bhagāvahe || 7-512 || bhagaguhye bhagaprānte yoniprānte bhagāntake | nipātini ca sarvānte tato bhagavaśaṅkari || 7-513 || bhagarūpe tato lekhya nīrajāyatalocane | nityaklinne bhagaprānte svarūpe sarvamālikhet || 7-514 || bhagānimehyānayānte varade'tha samālikhet | rete surete bhaga ca klinne klinnadrave tataḥ || 7-515 || kledaya drāvaya cātha sarvasattvān bhageśvari | amoghe bhagavicce ca kṣubha kṣobhaya sarva ca || 7-516 || sattvān bhageśvari brūyādvāgbhavaṃ blū/ jamādikam | me/ blū/ mau/ blū/ ca he/ blū/ ca he/ klīnne ca tataḥ param || 7-517 || p. 605) sarvāṇi ca bhagānyante me vaśaṃ cānayeti ca | strībījaṃ ca haraprānte ble/ māyātmakamakṣaram || 7-518 || bhuvaneśīṃ samālikhya vidyeyaṃ bhagamālinī | (vīratantre) dharmādharmahavirdīpte ātmāngau manasā srucā || 7-519 || ṣuṣumṇā vartmanā nityamakṣavṛttirjuhomyaham | svāhānto'yaṃ mahāmantra ārambhe parikīrttitaḥ || 7-520 || tato japet priyāṃ gacchan striyaṃ tribhuvaneśvarīm | (bhūtaḍāmarayakṣaḍāmarayoḥ) kṣiptvā śephaśca prajapeddhyātvā devīṃ yathoditām || 7-521 || diksahasraṃ sahasraṃ vā vinā retovimokṣaṇam | japtvā tu vidhivaddadyādvalimabhyarcya tāṃ striyam || 7-522 || bhojayitvā namaskṛtya visṛjya prāpayedgṛham | evaṃ kṛtvā ca tatsiddhistriṣu lokeṣu durlabhā || 7-523 || jāyate nātra saṃdeho brahmaṇā bhāṣitaṃ purā | nātaḥ parataropāyoḥ mantrāṇāṃ sādhane triṣu || 7-524 || (kulāmṛte) svāhanto homamantro'yaṃ pratidyātā hutiḥ priye | pūrṇāhutiṃ ratānte ca juhuyānmanunā'munā || 7-525 || prakāśākāśahastābhyāmavalambyonmanīsrucā | dharmādharmau kalāsnehaṃ pūrṇavahnau juhāmyaham || 7-526 || svāhānto'yaṃ bhavenmantro ghorapātakamuktidaḥ | (vīratantre) svāhānto'yaṃ mahāmantraḥ śukratyāge prakīrttitaḥ || 7-527 || yadi ca śaktiradīkṣitā bhavati tadā prathamatastacchodhanaṃ kuryāt | p. 606) taduktaṃ (kulatantre) abhiṣekā bhavecchuddhirmantrasyoccāraṇācchrutau | ratikāle maheśāni dīkṣākāle ca kanyakāḥ || 7-528 || śuddhyantīti śeṣaḥ | surayā retasā cāpi jalena manunā'munā | (yāmale) sudīkṣitā tu yā śaktiḥ saiva śuddhā bhavet sadā || 7-529 || adīkṣitā tu yā śaktirmāyāṃ tasyai nivedayet | (mātaṅgītantre-)'pyuktam | dīkṣāmātreṇa śuddhyanti striyaḥ sarvatra karmaṇi || 7-530 || (kulāmṛtadīpikāyām) adīkṣitakulāsaṅgāt siddhihāniḥ prajāyate | tathā - ādau bālāṃ samuccārya tripurāyai samuccaret || 7-531 || namaḥśabdaṃ samuccārya imāṃ śaktiṃ tato vadet | nāda * * * kṣairdevi loke bhavati ninditaḥ || 7-532 || tathā - āliṅgane haredrogān dhanadhānyādi cumbane | nakhadantakṣatādyaiśca tadā mokṣaḥ prajāyate || 7-533 || sāyujyaṃ saṅgamena syāt satyameva na saṃśayaḥ | (raudre) tadaṅgasparśanāt saukhyaṃ saṃyogāmṛtalakṣaṇam || 7-534 || mahākāmakalāṃ dhyāyet saṃyogāmṛtarūpiṇīm | saṃyogājjāyate saukhyaṃ paramānandalakṣaṇam || 7-535 || kuladravyāmṛtaṃ yatnādgṛhṇīyāddurlabhaṃ naraḥ | kuṇḍagolapraharaṇaprakārastu kulāmṛte || 7-536 || p. 607) bhāvayet kāmabhāvena ātmatattvaṃ na cotsṛjet | śuddhamantrauṣadhenaiva yonestu mathanaṃ caret || 7-537 || mathyamāne tu tasyāhirjāyate tattvamuttamam | gṛhṇīyāt tatprayatnena dravyaṃ kuṇḍodbhavaṃ śubham || 7-538 || mantrauṣadhaṃ yathā (kuloḍḍīśe) māyā'gacchapadaṃ śukrastambhanakāriṇi ṭhadvayam | anenārkoparāge ca jātīmūlaṃ samānayet || 7-539 || etat kṛtvā sādhakendraḥ śukrastambhanamācaret | (brahmayāmale) tenāmṛtena divyena tripurāṃ tarpayet sadā || 7-540 || sānnidhyāt tatkṣaṇādvā'pi prītā siddhiṃ prayacchati | samastadevatānāṃ ca tarpaṇaṃ ca sadā'mṛtaiḥ || 7-541 || guruṇāṃ sādhakānāṃ ca sarveṣāṃ tarpaṇaṃ caret | tenāmṛtena dravyeṇa sarve tuṣṭā bhavanti ca || 7-542 || yatkāmaṃ kurute mantrī tatkṣaṇādeva siddhyati | kulāmṛtaṃ samādāya tatrārghe niḥkṣipedbudhaḥ || 7-543 || tataḥ somakalāḥ pūjyāḥ sādhakairnirmalāśayaiḥ | (kaule) madhubhāṇḍasahasraistu māṃsabhāraśatairapi || 7-544 || naiva tuṣṭā bhaveddevī bhagaliṅgāmṛtādṛte | (devīyāmale) dūtīyāgavidhiṃ vakṣye kauladharmottamottamam || 7-545 || tasyānuṣṭhānamātreṇa svayaṃ brahmatvamāpnuyāt | tathā - dūtīyāge kṛte mantrī sarvajño jāyate dhruvam || 7-546 || p. 608) na tasya punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi | yaiḥ kṛtaṃ yajanaṃ dūtyāstairiṣṭāḥ kratavo'khilāḥ || 7-547 || sarvatīrthamayaḥ proktaḥ sarvadevamayo bhavet | puraścaryādisakalaṃ kṛtaṃ tena na saṃśayaḥ || 7-548 || aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca | āsamudrā ca dharāṇī dattā tena sadakṣiṇā || 7-549 || merumaṇḍalatulyādisuvarṇānyarpitāni vai | gokoṭidānādyat puṇyaṃ tatpuṇyaṃ jāyate priye || 7-550 || tasmāt sarvaprayatnena dūtīyāmaṃ samācaret | pūjāsampūrṇadaṃ bhadre sarvāriṣṭapraśāmakam || 7-551 || yonipūjāṃ vinā pūjā kṛtamapyakṛtaṃ bhavet | āyurārogyavibhavānamitā/llabhate naraḥ || 7-552 || anenaiva vidhānena viṣārto nirviṣo bhavet | putrārthī labhate putraṃ dhanārthī labhate dhanam || 7-553 || mātaṅgīśaktimabhyarcya tayā sākaṃ samarcayet | mātaṅgī manmathopetā sarvakāmārthasiddhaye || 7-554 || śaktyā sākaṃ sadā pūjyā mātaṅgī mantradevatā | sā devī śaktihīnā tu na dadāti manoratham || 7-555 || (brahmayāmale) nārada uvāca | sarvajña jagatāṃ nātha śāktaṃ cecchruticoditam | mātaṅgīpūjanaṃ tatra kathaṃ muktipradāyakam || 7-556 || arcane prathitā veśyā veśyā sā tu rajaḥsvalā | rajaḥsvalā ca mātaṅgī sā dūtī sarvamaṅgalā || 7-557 || p. 609) iti proktaṃ tvayā pūrvamidānīṃ tadviparyayaḥ | tava vākyamanubrahmannetadvada pitāmaha || 7-558 || brahmovāca | mā kuruṣvātra saṃdehaṃ vedoktaṃ śāktamuttamam | asti sarvajñakalpo'sau mataṅgo munisattamaḥ || 7-559 || varṣāṇāmayutaṃ vatsa tapa ugraṃ cacāra ha | tena prītā mahādevī devānāṃ hitakāriṇī || 7-559 || varaṃ vṛṇuṣva bhagavan dāsyāmi tava vāñchitam | tacchrutvā dvijavaryastāṃ yayāce dharmasādhanam || 7-560 || he devi jagatāṃ mātaḥ prītā cedyadi sāṃpratam | apatyatāṃ samāsādya matkulālambanaṃ kuru || 7-561 || ityabhyarcya muniśreṣṭho janayāmāsa tāṃ sutām | śyāmalāṃ cāruvadanāṃ cīnāṃśukasamanvitām || 7-562 || sārikāṃ jñānasaṃpannāṃ japamālāṃ karāmbujaiḥ | dhārayantīṃ viśālākṣīṃ śaṅkhatāṭaṅkaśobhinīm || 7-563 || sā babhūva mahādevī mātaṅgakulanandinīm | mātaṅgīti tadā devī vikhyātā varadāyinī || 7-564 || tāṃ vilokya tadā śambhurdūtīṃ cakre sulakṣaṇām | tripuraṃ jetukāmena yonipūjāṃ tadā kṛtā || 7-565 || pratyālīḍhā sthitā devī pūjāṃ svīkṛtya niścalā | tadā dṛṣṭarajobhūtāṃ tāṃ babre śaṅkaraḥ priyām || 7-566 || tadā prabhṛti saṃjāto dūtīyāgo manoharaḥ | praṇayena tadā śambhustayā sārdhaṃ rataṃ bhavet || 7-567 || p. 610) praṇavāntargataṃ mantraṃ mātaṅgyākhyaṃ vinirgatam | sarvasaubhāgyajananaṃ mālāmantramabhūt tadā || 7-568 || ramā cāpi padaṃ divyamanindyaṃ lokarañjanam | mātaṅgī mantramatyarthaṃ manmathapratipādakam || 7-569 || ādyantaśūnyā sā devī tasmāt khyātā tadantyajā | mātaṅgī antyavarṇasthā tadā sā antyajā'bhavat || 7-570 || antyajānāṃ dvijānāṃ ca cakre aikyaṃ praśasyate | sā devī sarvavarṇānāṃ varaṃ datvā niruttaram || 7-571 || kṛtvā saṅketasamayaṃ cakre mātaṅgamuttamam | na doṣaḥ sarvavarṇānāmiti datvā varaṃ tadā || 7-572 || na doṣaṃ tatra vijñeyaṃ sarvate śrutinoditam | devī muddiśya mokṣārthaṃ kṛtaṃ yaddoṣavarjitam || 7-573 || etacchāstrasmidaṃ divyaṃ na vācyaṃ śruticoditam | antaryāgamidaṃ jñeyaṃ bahiryāgaṃ ca vaidikam || 7-574 || mantratantrasamāyuktaṃ taddvayaṃ brahmabodhakam | cakrasaṃketasamayaṃ sarvaṃ tubhyaṃ prakāśitam || 7-575 || gopanīyaṃ prayatnena na vācyaṃ paśusannidhau | tyajaṃ śaṅkāṃ mahābhāga satyametanmayoditam || 7-576 || mātaṅgīpūjanaṃ śreṣṭhaṃ dūtīyāge manoharam | dūtīyāge ca viprāṇāṃ nādhikāraḥ | taduktaṃ (bṛhacchrīkramasaṃhitāyām) vāmāgamo'pi viprastu madyamāṃsaṃ na bhakṣayet || 7-577 || svakīyāṃ parakīyāṃ vā nākṛṣya brāhmaṇo yajet - iti || (mahākālasaṃhitāyāmapi) svayoṣāṃ parayoṣāṃ vā naivākṛṣya dvijo japet | p. 611) lobhādyadi careddevamadho yāti dvijastadā || 7-578 || ihāmutra phalaṃ nāsti hīnāyurapi jāyate | brāhmaṇetarāṇāmapi yogināmevātrādhikāraḥ | taduktaṃ (siddhināthasaṃhitāyām) advaitajñānaniṣṭho yo yo'sau saṃsārapāragaḥ || 7-579 || sa eva jagade dūtyā nādhikārī bhavediti | iti dūtīgāgavidhiḥ | atha śāvaramantrapuraścaraṇam | (merutantre) atha śāvaramantrāṇāṃ puraścaraṇamucyate || 7-580 || kāmarūpākhyadeśe tu kāmākhyā yatra devatā | kāmaśailo'sti yatrāsau kāmapīṭhaṃ taducyate || 7-581 || tatra saṃlekhya mantraṃ hi vaṃśopari yathākramam | gurūṇāṃ vācanīyaḥ sa svayaṃ paścāt paṭhenmanum || 7-582 || gurorabhāve tasyaiva mūle śailasya parvaṇi | likhitvā prapaṭhenmantraṃ kāmapīṭhaṃ gururmataḥ || 7-583 || athavā yoginīśaile dakṣiṇasyāṃ diśi dhruvam | yogāmbā yatra devī sā likhitvā prapaṭhenmanum || 7-584 || jvālāmukhī samīpe vā hiṅgulāyāḥ samīpataḥ | likhitvā prapaṭhenmantraṃ nānyathaiva prasiddhyati || 7-585 || mukhyataḥ strīsamīpe hi kāmapīṭhe manugrahaḥ | athavā sarvadeśeṣu mantragrahaṇamucyate || 7-586 || tālapatre manuṃ vakṣye pūrṇakumbhe nidhāpayet | bhāskaraṃ ca guruṃ dhyātvā vācayet trigurū raviḥ || 7-587 || etāvatā śāvaramantrāṇāṃ vidhivadgrahaṇameva puraścaraṇamityuktam | atha vīrasādhanam | p. 612) tatrādau citāsādhanamuktaṃ (yoginīhṛdaye) devyuvāca | bhagavan sarvamantrajña sarvaśāstra viśārada | śmaśāne ca puraścaryā tvayā saṃpūjitā purā || 7-588 || kathayasva tadedānīṃ yadi sneho'sti māṃ prati | īśvara uvāca | yasmin pariśrameṇāpi nṝṇāṃ siddhiḥ samīhitā || 7-589 || na jātā tatra karttavyā sādhakairvīrasādhanā | purā siddhyai nṛpāṇāṃ ca karttavyo samupasthite || 7-590 || nānyasiddhikaraṃ śīghraṃ vīrasādhanavarjitam | tasmāt sarvaprayatnena vidheyā vīrasādhanā || 7-591 || bhayamuktena śucinā sarvasiddhimabhīpsitā | nānayā durlabhaṃ kiṃcit sādhakasya samīhitam || 7-592 || girije tat prayatnena yācaneyaṃ prakāśyate | aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi || 7-593 || kṛṣṇapakṣe viśeṣeṇa sādhayedanayā hitam | (vīratantre) mahāvīrakramaṃ deva sūcitaṃ na prakāśitam || 7-594 || kathayasva mahādeva sarvasiddhipradaṃ mahat | bhairava uvāca | sarvasiddhipradaṃ sākṣāt sarvadevanamaskṛtam || 7-595 || sarvapāpaharaṃ devi sarvarogavināśanam | brahmaviṣṇuśivādīnāṃ dikpālānāṃ ca bhāvini || 7-596 || p. 613) bharavānāṃ ca sarveṣāṃ gandharvāṇāṃ ca yoginām | śāśvat siddhipradaṃ devi sarveṣāmālayaṃ mahat || 7-597 || nānyat siddhipradaṃ devi vīrasādhanavarjitam | mahābalo mahāvīro mahāsāhasikaḥ śuciḥ || 7-598 || mahāsvaccho dayāvā/śca sarvabhūtahite rataḥ | teṣāṃ kṛte mahādevi kathitaṃ vīrasādhanam || 7-599 || tathā - ghaṭībandhanavastraṃ vai mūlena paridhāya ca | tadbāhye ca punarvastraṃ mūlenāṅgavilepanam || 7-600 || kṛtoṣṇīṣaśca mūlena sindūreṇordhvapuṇḍrakam | iṣṭadevaṃ guruṃ natvā yātrā praharamadhyataḥ || 7-601 || kāryā ca sādhakaiḥ sārdhaṃ hṛdi mantraṃ parāmṛśan | akṣubdho bhuktabhojyaśca yadi syādvīrasādhakaḥ || 7-602 || divyo vā na paśustatra bhuktvā sādhanamācaret | aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ pakṣayorubhayorapi || 7-603 || bhaumavāre tamisrāyāṃ sādhayet siddhimuttamām | upacāraṃ samādāya kulāmṛtarasaṃ tathā || 7-603 || sāmipānnaṃ guḍaṃ chāgaṃ surā piṣṭakameva ca | nānāphalaṃ ca naivedyaṃ svasvakalpoktasādhanam || 7-604 || citāsthāne samānīya suhṛdbhiḥ śastrapāṇibhiḥ | samānaguṇasaṃpannaiḥ sādhako gatabhīḥ svayam || 7-605 || na nirīkṣeccaturdikṣu devatādhyānatatparaḥ | bhītaścet sādhakastatra caturdikṣu ca sādhakaḥ || 7-606 || svaguruṃ bhrātṛvargaṃ vā brāhmaṇān vā'pi suvratān | p. 614) suhṛdānapi rakṣārthaṃ kiyaddūre niveśayet || 7-607 || no cet kevalamevāsau bhairavaḥ parikīrttitaḥ | akṣālitāṃ citābhūmiṃ gatvā sādhakasattamaḥ || 7-608 || prakṣātilāṃ yadi prāyaḥ kārayedasthisaṃcayam | (yāmale) asaṃskṛtā citā grāhyā na tu saṃskārasaṃskṛtā || 7-609 || tathā - saṃkalpaṃ prathamaṃ kuryāt svastivācanapūrvakam | sāmānyārghaṃ vidhāyaitat tataḥ pūjāṃ samārabhet || 7-610 || vastrālaṅkāarabhūṣādyairbhūṣitaḥ pūrvadiṅmukhaḥ | saṃkalpastu - oṃ adyetyādi amukagotraḥ śrīmadamukaśarmā'mukamantrasiddhikāmaḥ śmaśānasādhamanahaṃ kariṣye - ityevaṃrūpaḥ | (vīratantre) astrāntamūlamantreṇa prokṣaṇaṃ yāgabhūmiṣu || 7-611 || gurupādayugaṃ dhyātvā gaṇeśaṃ vaṭukaṃ tathā | yoginīṃ mātṛkāṃ caiva vāmapādapuraḥsaram || 7-612 || ye cātra saṃsthitā devā rākṣasāśca bhayānakāḥ | piśācāḥ siddhayakṣāśca gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ || 7-613 || yoginyo mātaro bhūtāḥ sarvāśca khecarastriyaḥ | siddhidāstā bhavantvatra tathā ca mama rakṣakāḥ || 7-614 || praṇamya manunā'nena puṣpāñjalītrayaṃ kṣipet | śmaśānādhipatiṃ paścādbhairavaṃ kālabhairavam || 7-615 || mahākālaṃ yajedyatnāt pūrvādidikcatuṣṭaye | p. 615) pādyādibhiśca mantrajño valiṃ paścānnivedayet || 7-616 || śabdabījaṃ tataḥ paścāt śmaśānādhipatatparam | imamante sāmiṣānnaṃ baliṃ gṛhṇapadaṃ tataḥ || 7-617 || gṛhṇa gṛhṇāpaya yugaṃ vighnanivāraṇaṃ tataḥ | kuru siddhiṃ me samuktvā prayacha svāhayā'nvitam || 7-618 || tārādyamanunā devi prathamo valirīritaḥ | māyānte bhairavāt paścādbhayānakapadaṃ tataḥ || 7-619 || pūrve baliṃ samuddhṛtya dakṣiṇe balimāharet | hūmante tu mahākālāt paścāt pūrvavaduddharet || 7-620 || paścime kāladevāya praṇavādyena kalpayet | śabdānte kālaśabdānte bhairaveti padaṃ tataḥ || 7-621 || śmaśānādhipa ityevaṃ pūrvavaccāntare haret | citāmadhye tato dayādvalitrayamanuttamam || 7-622 || kālarātrimahākāli kālike ghoraniḥsvane | gṛhāṇemaṃ baliṃ mātardehi me siddhimuttamām || 7-623 || hū/ kālikāyai svāheti baliṃ datvā bhūtanāthāya dāpayet | śabdānte bhūtanāthānte śmaśānādhipa ityapi || 7-624 || praṇavādyena mantreṇa dāpayedvalimuttamam | hū/ sarvagaṇanāthānte adhipatipadaṃ tathā || 7-625 || śmaśāne mastake datvā pūrvavacca samuddharet | tārādyena baliṃ datvā pañcagavyena sundari || 7-626 || asthisaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā pīṭhamantraṃ nyaset punaḥ | p. 616) bhūrje vā vaṭapatre vā tatra pīṭhamanuṃ nyaset || 7-627 || tantrāntare | tataścitāpaścimata ekīkṛtyāsthisaṃcayam | oṃ hrī/ ādharaśaktaye nama ityaṇunā punaḥ || 7-628 || pañcagavyena saṃprokṣya bhūrje vā vaṭapatrake | hasauriti likhenmantraṃ sthāpayet tatra tat punaḥ || 7-629 || kambalādyāsanaṃ tatra vinyasyādhāraśaktaye | nama ityaṇunā tatra hrīmādyāṃ ca prapūjayet || 7-630 || (vīratantre) pīṭhamāstīrya tasmin vai baddhavīrāsanastataḥ | vīrārdane deveśi loṣṭān dikṣu viniḥkṣipet || 7-631 || kūrcabījadvayaṃ devi māyāyugmaṃ tataḥ param | kālike ghoradaṃṣṭre ca pracaṇḍe caṇḍanāyike || 7-632 || dānavān dārayetyuktvā haneti dvitayaṃ tataḥ | para vīraṃ mahāvighnaṃ chedayeti dvayaṃ tataḥ || 7-633 || sarvāstrānto dviṭhānto'yaṃ vīrādanumanuḥ smṛtaḥ | anena mantritaṃ loṣṭaṃ daśadikṣu viniḥkṣipet || 7-634 || tanmadhye bhairavo devo vighnairna paribhūyate | yadi pramādāddeveśi sādhako bhayavihvalaḥ || 7-635 || taistaiḥ sarvaiḥ suhṛdbhiśca rakṣito nābhibhūyate | arkendusitavādyālatūlairnirmitavarttikām || 7-636 || pradīpaṃ yatra saṃsthāpya astraṃ tatra prapūjayet | gate tasmin mahādīpe vighnaiśca paribhūyate || 7-637 || tadadhaścāstramantreṇa nikhanet kuladīpikām | p.617) tattatkalpavidhānena bhūtaśuddhyādikaṃ caret || 7-638 || ṣodhāṃ vā tārakāṃ vā'pi vinyasya pūjayet tataḥ | devatāmiti śeṣaḥ | ata eva (yāmalādau) tataḥ pañcopacāreṇa purato devatāṃ yajet || 7-639 || nimīlya cakṣuṣī paścāddevaṃ dhyātvā manuṃ japet | ekākṣarī yadi bhaveddiksahasraṃ tato japet || 7-640 || dvyakṣare cāṣṭasāhasraṃ tryakṣare hyayutārdhakam | tataḥ paraṃ tu mantrajño gajāntakasahasrakam || 7-641 || niśārdhāt tu samārabhya udayāntaṃ samācaret | yadyasahyaṃ bhayaṃ karṇanetre vastreṇa bandhayet || 7-642 || tato'rdharātraparyantaṃ yadi kiñcinna dṛśyate | jayadurgāmanunā'rghaṃ tenaiva sarṣapān kṣipet || 7-643 || oṃ tilo'si somadevatyo gosavastṛptikārakaḥ | pitṝṇāṃ svargadātā tvaṃ marttyānāṃ mama rakṣakaḥ || 7-644 || bhūtapretapiśācānāṃ vighneṣu śāntikārakaḥ | iti kṣiptvā tilā/statra caturbhāgaiḥ śivāditaḥ || 7-645 || tataḥ saptapadaṃ gatvā punastatraiva saṃviśet | evaṃ tatrāpi saṃpūjya prajapenmanumuttamam || 7-646 || nirbhayaḥ san japet tāvadyāvat siddhiḥ prajāyate | bhayaṃ tu svapnavajjñeyaṃ pare'hni śeṣamācaret || 7-647 || (vāmakeśvaratantre) japānte ca valiṃ dadyāddevatāyai yathāvidhi | mahiṣaṃ chāgalaṃ cāpi gṛhītvā varameva ca || 7-648 || p. 618) gṛhaṃ gacchet suhṛdvargaiḥ sārdhaṃ suhṛṣṭamānasaḥ | iti citāsādhanāvidhiḥ | atha śavasādhanavidhiḥ | (bhūtaḍāmare) yaduktaṃ bhāvasarvasve sarvatantreṣu gopitam || 7-649 || vīrasiddhividhānaṃ hi devadevena śambhunā | yasya vijñānamātreṇa mandabhāgyo'pi siddhyati || 7-650 || tathā - puraścaraṇasaṃpanno vīrasiddhiṃ samācaret | putradārādhanasnehalobhamohāvivarjitaḥ || 7-651 || mantraṃ vā sādhayiṣyāmi dehaṃ vā pātayāmyaham | pratijñāmīdṛśīṃ kṛtvā validravyāṇi cintayet || 7-652 || (vīratantre) pūrvoktamupahārādi samādāya tu sādhakaḥ | sādhayet svahitāṃ siddhiṃ sādhanasthānamāśrayet || 7-653 || gurudhyānādikaṃ sarvaṃ pūrvoktamāśrayet sudhīḥ | vīrārdanāntike bhūmau māyāmoho na vidyate || 7-654 || ye cātretyādimantreṇa bhūmau puṣpāñjalitrayam | śmaśānādhipatīnām tu pūrvavadvalimāharet || 7-655 || aghorākhyeṇa mantreṇa valisādhanamācaret | sudarśanena vā rakṣāmubhābhyāṃ vā prakalpayet || 7-656 || māyāsphuradvayaṃ bhūyaḥ prasphuradvitayaṃ punaḥ | ghoraghorataretyante tanno rūpapadaṃ tataḥ || 7-657 || vaṭayugmāntarānte ca pracaṭa dvitayaṃ punaḥ | p. 619) heyugmaṃ ramayugmaṃ ca tato bandhayugaṃ tataḥ || 7-558 || pātaya dvitayaṃ varma phaḍantaḥ samudāhṛtaḥ | ekapañcāśadarṇo'yamaghorāstramayo manuḥ || 7-659 || hālāhalaṃ samuddhṛtya sahasrārasvarūpakam | varmāstrāntaṃ mahāmantraṃ sudarśanasya kīrttitam || 7-660 || bhūtaśūddhiṃ tataḥ kṛtvā nyāsajālaṃ pravinyaset | jayadurgākhyamantreṇa sarṣapān dikṣu niḥkṣipet || 7-661 || oṃ durge durge rakṣāṇi svāhā - iti jayadurgākhyamantraḥ | tilo'sīti ca mantreṇa tilānapi viniḥkṣipet | yaṣṭividdhaṃ śūlaviddhaṃ khaḍgaviddhaṃ payomṛtam || 7-662 || rajjuviddhaṃ sarpadaṣṭaṃ cāṇḍālairvā'bhibhūtakam | taruṇaṃ sundaraṃ śūraṃ raṇe naṣṭaṃ samujjvalam || 7-663 || palāyanaviśūnyaṃ ca saṃmukhe raṇavittamam | svecchāmṛtaṃ dvivarṣaṃ ca vṛddhāṃ strīṃ ca dvijaṃ tathā || 7-664 || annābhāvamṛtaṃ kuṣṭaṃ saptarātrordhvagaṃ tathā | evaṃ cāṣṭavidhaṃ tyaktvā pūrvoktānyatamaṃ śavam || 7-665 || gṛhītvā mūlamantreṇa pūjāsthāne samānayet | cāṇḍālādyabhibhūtaṃ vā śīghraṃ siddhiphalapradam || 7-666 || praṇavādyastramantreṇa śavasya prokṣaṇaṃ caret | praṇavaṃ kūrcabījaṃ ca mṛtakāya namo'stu phaṭ || 7-667 || puṣpāñjalitrayaṃ datvā praṇamet sparśapūrvakam | re vīraparamānanda śivānanda kuleśvara || 7-668 || ānandabhairavākāra devīparyaṅkaśaṅkara | p. 620) vīro'haṃ tvāṃ prayacchāmi uttiṣṭha candrikārcane || 7-669 || praṇamyānena mantreṇa svāpayet tadanantaram | tāraṃ śabdaṃ mṛtakāya namo'ntaṃ mantramucyate || 7-670 || śavasvāpanamantro'yaṃ sarvatantreṣu deśitaḥ | dūpena dhūpitaṃ kṛtvā gandhādi vā pralipya ca || 7-671 || raktākto yadi deveśa bhakṣayet kulasādhakam | gatvā śavasya sānnidhyaṃ dhārayet kaṭideśataḥ || 7-672 || yadyupadrāvayet tasya dadyānniṣṭhīvanaṃ mukhe | punaḥ prakṣālitaṃ kṛtvā japasthānaṃ samānayet || 7-673 || kuśaśayyāṃ paristīrya tatra saṃsthāyecchavam | elālavaṅgakarpūrajātīkhadirasārdrakaiḥ || 7-674 || tāmbūlaṃ tanmukhe datvā śavaṃ kuryādadhomukham | sthāpayitvā tasya pṛṣṭhaṃ candanena vilepayet || 7-675 || bāhumūlādikaṭyantaṃ caturasraṃ vibhāvayet | madhye padmaṃ caturdvāraṃ dalāṣṭakasamanvitam || 7-676 || tataścaiṇeyamajinaṃ kambalāntaritaṃ nyaset | dvādaśāṅgulamānena yajñakāṣṭhāni dikṣu ca || 7-677 || imaṃ valiṃ gṛhṇa yugaṃ gṛhṇāpaya yugaṃ tataḥ | vighnanivāraṇaṃ kṛtvā siddhiṃ prayaccheti dvayam || 7-678 || anena manunā pūrvaṃ valiṃ dadyācca sāmiṣam | svasvanāmādikaṃ datvā pūrvadvalimāharet || 7-679 || sarveṣāṃ lokapālānāṃ tataḥ sādhakasattamaḥ | śavādhisthānadevebhyo valiṃ dadyāt surayā saha || 7-680 || p. 621) catuḥṣaṣṭiyoginībhyo ḍākinībhyo valiṃ diśet | pūjādravyaṃ sannidhau ca dūre cottarasādhakam || 7-681 || saṃsthāpyāsanamabhyarcya svamantrānte trapāṃ tataḥ | phaḍityanena mantreṇa tatrāśvārohaṇaṃ viśet || 7-682 || kuśān pādatale datvā śavakeśān pramārjya ca | dṛḍhaṃ nibandhya juṭikāṃ kṛtasaṃkalpasādhakaḥ || 7-683 || śavopari samārūhya prāṇāyāmaṃ vidhāya ca | vīrārdanena mantreṇa dikṣu loṣṭān samākṣipet || 7-684 || tato devaṃ samabhyarcya upacāraistu vistaraiḥ | śavāsye vidhivaddevi devatāpyāyanaṃ caret || 7-685 || uthāya saṃmukhe sthitvā paṭhedbhaktiparāyaṇaḥ | yaśo me bhava deveśa mamāmukapadaṃ tataḥ || 7-686 || siddhiṃ dehi mahābhāga bhūtāśrayapadāmbaraḥ | mūlaṃ samuccaranmantrī śavapādadvayaṃ tataḥ || 7-687 || paṭṭasūtreṇa bandhīyāt tadotthātuṃ na śakyate | oṃ bhīrubhīma bhayābhāva bhavyalocanabhāvuka || 7-688 || trāhi māṃ devadeveśa śavānāmadhipādhipa | iti pādatale tasya trikoṇaṃ cakramālikhet || 7-689 || tadotthātuṃ na śaknoti śavo'pi niścalo bhavet | upaviśya punastasya bāhū niḥsārya pārśvayoḥ || 7-690 || hastayoḥ kuśamāstrīrya pādau tatra nidhāpayet | oṣṭhau tu saṃpuṭau kṛtvā sthiracittaḥ sthirendriyaḥ || 7-691 || sadā devīṃ hṛdi dhyātvā maunī tu japamācaret | śmaśāne proktasaṅkhyabhirjapaṃ kuryāt kuleśvari || 7-692 || p. 622) athavā'rambhakālāt tu yāvaccodayate raviḥ | yadyardharātriparyantaṃ japte kicinna lakṣyate || 7-693 || tadā pūrvavadarghādisamayādāgatāni ca | kṛtvopaviśya tatraiva japaṃ kuryādananyadhīḥ || 7-694 || calāsanādbhayaṃ nāsti bhaye jāte vadet tataḥ | yat prārthayasi deveśi dātavyaṃ kuñjarādikam || 7-695 || dināntare pradāsyāmi svanāma kathasva me | ityuktvā saṃskṛtenaiva nirbhayastu punarjapet || 7-696 || tataścenmadhuraṃ vakti vaktavyaṃ madhuraṃ tataḥ | tadā satyaṃ ca saṃskāryaṃ naraṃ ca prārthayet tataḥ || 7-697 || yadi satyaṃ na kuryācca varaṃ vā na prayacchati | tadā punarjapeddhīmānekāgraṃ mānasaṃ bhajan || 7-698 || (yakṣaḍāmare) na paśyedadbhute jāte na bhāṣeta ca na spṛśet | ekacitto japaṃ kuryādyāvat pratyakṣatāṃ vrajet || 7-699 || (vīratantre) nararūpo nātra devo yo naro vopasarpati | yatnatastena boddhavyaṃ naro vā devayonayaḥ || 7-700 || mātā vā tatsutā vā'pi mātulānī tathā'pi vā | āgatya vighnaṃ carate māyayā'cchādya vigraham || 7-701 || uttiṣṭha vatsa te kāryaṃ sarvaṃ jātaṃ na saṃśayaḥ | prabhātasamayo jātastvatpitā krośate gṛhe || 7-702 || prāyeṇa sakalā lokā rājāno daṇḍadhāriṇaḥ | kadācit kenāpyādiṣṭastadā kiṃ te kariṣyati || 7-703 || p. 623) ityādivividhairvākyairna japaṃ parisaṃtyajet | mṛtāḥ pitṛgaṇāstatra dūradeśanivāsinaḥ || 7-704 || bāndhavāstatra āyānti devarūpadharāstataḥ | strīputrasevakādī/śca gṛhītvā nīyate paraiḥ || 7-705 || rudanti putrakāḥ sarve bhrātaro'nujaśiṣyakāḥ | nijakāntāṅgasaṃsparśaṃ vastrādyābharaṇādikam || 7-706 || gṛhītvā nīyate patnī pālakaistadbhayaṃ tyajet | yadi na kṣubhyate tatra tadā kiṃ vā na labhyate || 7-707 || strīrūpadhāriṇī devī dvijarūpadharaḥ pumān | varaṃ gṛhṇeti śabdaṃ vai trivārānte varaṃ labhet || 7-708 || sādhunā'sādhunā vā'pi yoṣiccedvaradāyinī | tadā vīrapatestasya kiṃ na siddhyati bhūtale || 7-709 || niṣpāpaḥ puruṣaścaiva kule caiva susaṃskṛtaḥ | asaṃskṛtavarā devī pāpayuktā na saṃśayaḥ || 7-710 || saṃmukhe'saṃmukhe vā'pi saṃskṛtaṃ vakti cāparam | saiva devī na saṃdehaḥ sa devo bhairavaḥ svayam || 7-711 || na cedevaṃ bhaveccaiva māyāpuṭitavigrahāt | varayenna varaṃ tatra na varaṃ pravadet kvacit || 7-712 || sa cet saṃskṛtamākhyātaṃ vakti vaktavyamīdṛśam | na cet svayaṃ kaulikoktyā varaṃ grāhyaṃ nirākulam || 7-713 || athavā utkaṭaṃ kiñcillabhetāpyātmano hitam | śabdo vā jāyate samyagamṛtaṃ vā'pi labhyate || 7-714 || sarvaṃ vicārya gṛhītavyamevaṃ dik parikīrttitā | p. 624) devyākṛtayo bahudhā narādyākṛtayaḥ kvacit || 7-715 || avaśyaṃ tatra bhetavyaṃ na tatra pratyayaḥ kvacit | bhairvā vaṭukāścaiva kulaśāstraparāyaṇāḥ || 7-716 || etacchāstraprasaṅgena kṛtyā kuṭilavigrahāḥ | putro bhūtvā varayet taṃ nārī bhūtvā vimohayet || 7-717 || tasmāt tattvaparo vīra ācāre yatnamācaet | (būtaḍāmare) vadatyāgatya ceṣṭaṃ vā dehasphūrartiṃ karoti hi || 7-718 || etena jāyate vīrasiddhirdadyāt tato valim | devatāṃ ca guruṃ natvā visṛjya hṛdayaṃ punaḥ || 7-719 || sthāpayet toṣayedvidvān śavaṃ toye viniḥkṣipet | (vīratantre) satye kṛte varaṃ labdhvā saṃtyajecca ca japādikam || 7-720 || jātaṃ phalamiti jñātvā jūṭikāṃ mocayet tataḥ | saṃprakṣālya ca saṃsthāpya jūṭikāṃ mocayet pade || 7-721 || padacakraṃ mārjayitvā pūjādravyaṃ jale kṣīpet | śavaṃ jale'tha garte vā niḥkṣipya snānamācaret || 7-722 || tatastu svagṛhaṃ gatvā valiṃ datvā dināntare | agnimarātrau tu yeṣāṃ devānāṃ yajamāno'ham || 7-723 || te gṛhṇantu mayā dattaṃ valimimaṃ ca sāmiṣam | atha yairyācitaścāśvanarakuñjaraśūkarān || 7-724 || datvā piṣṭamayāneva karttavyaṃ samupoṣaṇam | tatrāntare | yavakṣodamayaṃ vā'pi śālikṣodamayaṃ ca vā || 7-725 || p. 625) candrahāsena vidhivat tattanmantreṇa pātayet | pare'hni nityamācarya pañcagavyaṃ pivet tataḥ || 7-726 || brāhmaṇān bhojayet tatra pañcaviṃśatisaṃkhyakān | pañca pañca gṛhītān vā kramāccaiva daśāvadhi || 7-727 || tataḥ snātvā ca bhuktvā ca nivaseduttamasthale | yadi na syādviprabhojyaṃ tadā nirdhanatāṃ vrajet || 7-728 || tena cennirdhanatvaṃ syāt tadā devaḥ prakupyati | trirātaṃ vā'tha ṣaḍrātraṃ gopayet kulasādhanam || 7-729 || śayyāyāṃ yadi gacchedvā tadā vyādhī prajāyate | gītaṃ śrutvā ca vadhiro niścakṣurnṛtyadarśanāt || 7-730 || yadi vakti dine vākyaṃ tadā sa mūkatāṃ vrajet | pañcadaśadināntā hi dehe devasya saṃsthitiḥ || 7-731 || gobrāhmaṇānāṃ devānāṃ nindāṃ kuryānna kutracit | devagobrāhmaṇādī/śca pratyahaṃ tu spṛśecchuciḥ || 7-732 || prātarnityakriyānte tu villvapatrodakaṃ pivet | tataḥ snāyāt tu tīrthādau prāpte ṣoḍaśavāsare || 7-733 || svāhāntaṃ mūlamuccārya tarpayāmi namaḥpadam | evaṃ padatrayādūrdhvaṃ devānāṃ tarpaṇaṃ jalaiḥ || 7-734 || munitarpaṇaśūnyasya na syāddevasya tarpaṇam | ityanena vidhānena siddhimāpnoti niścitam || 7-735 || iha bhuktvā varān divyānante yāti hareḥ padam | anaṅgaṃ sāṅgamapi vā niṣphalaṃ saphalaṃ ca vā || 7-736 || kṛtvā sādhanamevaitacchakteḥ priyatamo bhavet | p. 626) śavābhāve śmaśāne vā karttavyā vīrasādhanā || 7-737 || ye bhāvā yasya vai proktāstairbhāvairyadi nārcayet | īdṛśakramayogena bhraṣṭo bhavati sādhakaḥ || 7-738 || nopadiśet tatra bhāvaṃ na pūjāṃ tatra saṃdiśet | śmaśānāntaṃ gṛhītvā tu tāvacchuddhiḥ prajāyate || 7-739 || (vīracūḍāmaṇau) athavā'nyaprakāreṇa sādhanaṃ kathayāmi te | japasthānaṃ tu saṃśodhya khananādi prayatnataḥ || 7-740 || tanmadhye ca valiṃ dadyāllikhedyantraṃ trikoṇakam | tanmadhye ca mahāśaṃṅkhaṃ niveśya muṇḍapañcakam || 7-741 || tasyopari mahāpretamakhaṇḍāṅgaṃ suśobhanam | udvarttanādikaṃ kuryāt snāpayedvidhipūrvakam || 7-742 || paridhāpyaṃ raktavastraṃ netrāñjanasamīritam | tāmbūlādi mukhe dadyāllalāṭe raktacandanam || 7-743 || hṛdaye ca likhedyantraṃ padmamadhye trikoṇakam | pūjāyantraṃ lalāṭe ca śastreṇa vilikhet tataḥ || 7-744 || mūrdhni bāhau tathā haste pāde caiva tathā kaṭau | khadirādīni kāṣṭhāni kīlānyāropayet sudhīḥ || 7-745 || bandhakaṃ varddhayet tatra dṛḍhabandhena bandhayet | ṣaṭpātreṣu valiṃ dadyāt kīle kīle pṛthak pṛthak || 7-746 || māṣaṃ māṃsaṃ tathā matsyaṃ pāyasaṃ trividhāḥ surāḥ | modakaṃ ca mahāpūpaṃ dugdhānnotsargamācaret || 7-747 || krodhīśavahnimārūḍhaṃ tūryasvarasamanvitam | varmabījaṃ samuccārya śmaśānakāliketi ca || 7-748 || p. 627) pūrvabījaṃ samālikhya astrānto mantra ucyate | māyābījaṃ samuccārya śmaśānabhairavāya ca || 7-749 || mahākālāya devāya sarvavighnaharo bhava | valiṃ gṛhṇa dvidhā kuryāt trayodaśaṃ savindukam || 7-750 || śmaśānavāsino rudrā astimāṃsavalipriyāḥ | vighnaṃ nivāraya samyagvaliṃ gṛhṇa dvidhā punaḥ || 7-751 || vighnaṃ nivāraya yugaṃ varaṃ caiva prayaccha me | dviṭhānto mantra ityukto valiruktavidhānataḥ || 7-752 || māyā lajjā tayā lakṣmīrnandinīśatrayaṃ likhet | nārāyaṇastathā sūkṣmaparaṃ tu madhusūdanaḥ || 7-753 || yoginībhyaḥ paraṃ paścāt śmaśānavāsinīti ca | pracaṇḍā caṇḍarūpāyai karttṛkharparadhāriṇī || 7-754 || valiṃ gṛhṇāpaya yugaṃ sarvavighnaṃ nivāraya | varaṃ dehi padaṃ brūyāddviṭhānto yoginīvaliḥ || 7-755 || raudraṃ vahnisamārūḍhaṃ caturdaśasvarānvitam | vindunādakalākrāntaṃ kṣetrapālaṃ ca ṅe'ntam || 7-756 || śmaśānavāsine brūyācchoṇitāsthipriyāya ca | dviṭhāntaṃ mantramuccārya kṣetrapālavaliṃ haret || 7-757 || vārāhībījamuddhṛtya bījaṃ pañcāntakaṃ punaḥ | vakratuṇḍāyeti padaṃ varma caiva samuddharet || 7-758 || valiṃ gṛhṇapadaṃ brūyādvighnaṃ nivārayeti ca | siddhiṃ prayaccha me caiva astrānto manuruttamaḥ || 7-759 || pādasyāpādanaṃ kuryānmadirānandavigrahaḥ | p. 628) hṛdayopari mahāvīraḥ śaktiṃ caiva śavopari || 7-760 || vivastrā muktakeśī ca karttṛkharparadhāriṇī | prakṣālya kuladravyeṇa kulacakraṃ prapūjayet || 7-761 || dhūpadīpādinaivedyaiḥ pañcabhūtabaliṃ haret | yathāśakti japaṃ kuryāt mūlamantraṃ samarpayet || 7-762 || viparītaparā nīvī mathunaṃ ca śavopari | ayutaṃ ca japet tatra sarvasiddhīśvaro bhavet || 7-763 || yadā vai bhayabhīto'sau bhakṣayanti ca tatkṣaṇāt | dehi dehi yadā brūyāt tadā chāgavaliṃ haret || 7-764 || balidānaṃ vinā hiṃsā na karttavyā kadācana | puraścaraṇato mantrasiddhirbhavati niścitam || 7-765 || (muṇḍamālāyām) athavā'nyaprakāreṇa kuryādvai vīrasādhanam | saṃgrāme pativān pretānānīya vidhipūrvakam || 7-766 || aṣṭadikṣu vidhāyāṣṭau navamaṃ madhyasaṃsthakam | rajjvā rajjvā rajjunātha ropite dṛḍhakīlake || 7-767 || candanādibhirabhyukṣya sugandhikusumādibhiḥ | alaṅkṛtya prayatnena madhyasyātha mastakam || 7-768 || lalāṭe pūjayeddevīmupacāraiḥ samujjavalaiḥ | valiṃ dadyādaṣṭadikṣu māṣamāṃsaiḥ surāśavaiḥ || 7-769 || pāyasairmadhusaṃyuktaiḥ kusumairakṣataistathā | tato japaṃ prakūrvīta śavasya hṛdi nirbhayaḥ || 7-770 || upaviśyāsane śoṇe vyāghracarmavinirmite | pañcāyutaṃ ca japtvā'tha pūrvavat kalpayedvalim || 7-771 || p. 629) vyāghravānarabhallūkaśṛgālolkāmukhānatha | dṛṣṭvā'tha na bhayaṃ kuryānmāyāmeva vicinyayet || 7-772 || tato'nubhāvaṃ labdhvā'tha dadyācchāgādikaṃ valim | tathā'kliṣṭamanā bhūtvā śavaṃ niḥkṣipya vāriṇi || 7-773 || dvijebhyo dakṣiṇāṃ dadyāt sādhakebhyo viśeṣataḥ | suveśābhyastathā strībhyaḥ kumārībhyaḥ prayatnataḥ || 7-774 || vasanaṃ bhūṣaṇaṃ tadvanmadhuradravyabhojanam | svayaṃ tathaiva bhuñjīta narāṇāṃ tu vivarjayet || 7-775 || etena tu mahāsiddhirjāyate bhuvi durlabhā | rājyaṃ śriyaṃ parānando vairirāṣṭrajayaṃ tathā || 7-776 || jaganmohanavaśyādi kavitākauśalaṃ punaḥ | saṃgrāme ca tamuddiśya sādhakaṃ vairivāhinī || 7-777 || palāyate pragalbhā'pi ki punaḥ kṣudravairiṇaḥ | nānāvidhāṣṭasiddhīnāṃ sādhako bhājanaṃ bhavet || 7-778 || idaṃ mayoktaṃ deveśi na prakāśyaṃ kadācana | etat te paramaṃ gopyaṃ viśeṣāt paśusaṃsadi || 7-779 || rahasyametat paramamāgamasyaikajīvitam || 7-779ef || iti vīrasādhanavidhiḥ | vibhratyadbhutabhūtibhūtapavaco vaicitracitrāmṛta- srotaḥśālini sannibandhanasaritsaṃbhedamabhyarhitam | navye'smin naradevanirmitapuraścaryārṇave saptamaḥ sadyuktisphuṭamauktikotkararucottuṅgastaraṅgo gataḥ || 7-780 || iti śrīmanmahārājādhirājapratāpasiṃhasāhaviracite puraścaryārṇave mantrasiddhilakṣaṇopāyapuraścaraṇabhedanirūpaṇaṃ nāma saptamastaraṅgaḥ || 7 || atha gaṇeśādimantrāstatpuraścaraṇaviśeṣāśca pradarśyate | tatrādau vighnarājamantra ukto (merutantre) asiddhaguruṇā datto mantraḥ syādbahuvighnadaḥ | tatrādau sādhayedvighnarājamantraṃ tataḥ punaḥ || 8-1 || niṣpāpasya puraścaryābalāt siddhyenmanūttamaḥ | tatrāmnāyavibhedena sarvatantreṣu gopitām || 8-2 || ekabījātmakaṃ vakṣye vighnamantraṃ susiddhidam | tatrādau vaidikānā tu gakāraḥ kevalo mataḥ || 8-3 || dakṣiṇānāṃ binduyukto dvibinduḥ pūrvamārgiṇām | etaddvayayutaḥ paścādūrdhvāmnāye ca gaumiti || 8-4 || glaumuttare gomati ca pātālāmnāyamīritam | gaṇapo'sya muniśchando nivṛdvighno'sya devatā || 8-5 || gaṇaṃ japāya svāhā hṛtmekadaṃṣṭrāya hu/phaṭ | acalakarṇine namaḥ śikhā proktā'tha varma tu || 8-6 || gajavaktrāya ca namo netramastramudīryate | mahādaśamacaṇḍāya hu/ phaḍetacca vaidikaiḥ || 8-7 || ṣaḍdīrghayuktabījena tāntriko nyāsamācaret | atha dhyānam | raktāmbaraṃ raktavarṇaṃ raktagandhānulepanam || 8-8 || raktapuṣpaiḥ pūjyamānaṃ tundilaṃ candramaulinam | trinetraṃ vāmanaṃ bibhradbījapūraṃ ca śuṇḍayā || 8-9 || vāmadakṣordhvayoḥ pāśāṅkuśo cakraṃ varastvadhaḥ | padmāsanaṃ sarpabhūṣaṃ dhyāyedvighnavināyakam || 8-10 || p. 631) (śāradāyām) sindūrābhaṃ trinetraṃ pṛthutarajaṭharaṃ hastapadmairdadhānaṃ dantaṃ pāśāṅkuśeṣṭānyurukaravilasadbījapūrābhirāmam | bālendudyotimauliṃ karipativadanaṃ dānapūrārdhagaṇḍaṃ bhogīndrābaddhamauliṃ bhajat gaṇapatiṃ raktavastrāṅgarāgam || 8-11 || asya mantrasya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) lakṣamekaṃ manuṃ japtvā juhuyāt taddaśāṃśataḥ | (śāradāyāṃ tu) vedalakṣaṃ japenmantraṃ daśāśaṃ juhuyāt tataḥ - ityuktam | tathā - modakaiḥ pṛthukairlājaiḥ saktubhiścekṣuparvabhiḥ || 8-12 || nārikelaistilairmocairhomaṃ kuryāt pṛthak pṛthak | sahasramekaṃ dviśataṃ pañcāśatpramitaṃ tathā || 8-13 || dalaistrimadhurāktaiḥ syāddhomaḥ kāmyo'tha kathyate | daugdhānnena ghṛtāktena homo'bhīṣṭaphalapradaḥ || 8-14 || lakṣmīkāmo nārikelaiścaturthyāṃ juhuyāt tathā | mocaṃ kadalīphalam | atha lakṣmīgaṇeśamantrastathaiva | vakṣye'tha dakṣiṇāmnāye lakṣmīgaṇapatiṃ surāḥ || 8-15 || gajalakṣmīsamāyuktamayaṃ yogo'tidurlabhaḥ | śrīga/ saumyāya voccārya mahāgaṇapatiṃ tathā || 8-16 || ṅe'ntamuktvā varavaradoktvā sarvajanaṃ vadet | me vaśamānaya svāhetyekonatriṃśadakṣaraḥ || 8-17 || antaryāmī muniśchando gāyatrī nivṛdanvitā | devo lakṣmīgaṇeśo'trāyādyabījadvayena tu || 8-18 || p. 632) ṣaḍdīrghayuktenāṅgāni jātiyuktāni kārayet | atha dhyānam | hemābhaṃ pītavasanaṃ cakraśaṅkharadābhayān || 8-19 || dakṣordhvakaramārabhya dakṣiṇādhaḥkarāvadhi | dadhataṃ śuṇḍayā svarṇaghaṭaṃ padmopari sthitam || 8-20 || vāmāṅkāviṣṭalakṣmyā cāśliṣṭaṃ dakṣabhujena ca | asya puraścaraṇaṃ tatraivoktam | lakṣaṃ japo hunedvilvasamidho madhuraplutāḥ || 8-21 || tarpaṇādi tataḥ kṛtvā kāmyakarmādi sādhayet | huneccatussahasrāṇi śrīphalirmadhurāplutaiḥ || 8-22 || mahālakṣmīkaro homaḥ putramitrakalatradaḥ | atha śaktigaṇeśamantrastantrāntare | pañcāntako vahnisaṃstho vāmanetrārdhacandravān || 8-23 || māyāsaṃpuṭitastryarṇo mantraḥ śaktigaṇeśituḥ | (merutantre) akṣaro'yaṃ virāṭ chando munirbhārgava īritaḥ || 8-24 || devatā śaktigaṇapaḥ ṣaḍaṅgāni samācaret | ṣaḍdīrghayuggakāreṇa tato dhyāyedgajānanam || 8-25 || dhyānaṃ yathā - dakṣordhve cāṅkuśaṃ vāme pāśaṃ vāme tvadhaḥkare | bījapūraṃ svadantaṃ tu dakṣiṇe svarṇavarṇakam || 8-26 || puṣkare modakaṃ bibhrat karṇayordīrghacāmare | asya mantrasya puraścaraṇaṃ tatraivoktam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ || 8-27 || taddaśāṃśaṃ prajuhuyādapūpairghṛtasaṃplutaiḥ | p. 633) evaṃ siddhamanurmantrī kāmyakarmāṇi sādhayet || 8-28 || atha kṣipraprasādanagaṇeśamantro (nibandhe) saṃvarttako netrayutaḥ pārśvo vahnyāsane sthitaḥ | prasādanāya hṛnmantraḥ svabījāḍhyo daśākṣaraḥ || 8-29 || (merutantre) ṛṣirgaṇaka ākhyātaśchandaḥ proktaṃ virāḍiti | devatā kathitaḥ kṣipraprasādanavināyakaḥ || 8-30 || ṣaḍdīrghabhājā bījena kuryādaṅgakriyāṃ manoḥ || 8-30ef || atha dhyānaṃ (śāradāyām) pāśāṅkuśau kalpalatāṃ viṣāṇaṃ dadhat sutuṇḍāhitabījapūraḥ | raktastrinetrastaruṇendumauli - rhārojjvalo hastimukho'vatādvaḥ || 8-31 || asya puraścaraṇaṃ (merutantre) lakṣamekaṃ japenmantraṃ trisvādvaktaistilairhunet | pūrvoditāṣṭadravyairvā tarpaṇādi tataścaret || 8-32 || atha vakratuṇḍamantrastatraiva | vakratuṇḍāya hu/ ceti prokto mantraḥ ṣaḍakṣaraḥ | hrasvaṃ tu kavacaṃ strībhirjaptavyaṃ sarvasiddhidam || 8-33 || bhārgavo munirākhyāto'nuṣṭupchanda udāhṛtam | devatā vakratuṇḍo'sya surāsuranamaskṛtaḥ || 8-34 || ṣaḍbhirmantragatairvarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni prakalpayet | atha dhyānam | udyaddineśvararuciṃ pāśāṅkuśavarābhayān || 8-35 || hastairdadhānaṃ smerāsyamaruṇaṃ cintayeddhṛdi | p. 634) puraścaraṇamāha varṇalakṣaṃ japenmantraṃ juyāt taddaśāṃśataḥ || 8-36 || aṣṭadravyaiḥ purā proktairmadhurāktairyathāvidhi | atha herambamantraḥ (śāradāyām) pañcāntako vinduyuto vāmakarṇavibhūṣitaḥ || 8-37 || tārādihṛdayānto'yaṃ herambamanurīritaḥ | caturvarṇātmako nṝṇāṃ caturvargaphalapradaḥ || 8-38 || (merutantre) munirgaṇāka ākhyāto gāyatrī chanda īritam | pañcavaktro'sya herambo devatā siṃhavāhanaḥ || 8-39 || ṣaḍdīrghabījayuktena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ || 8-39ef || dhyāna tu (śāradāyām) muktākāñcananīlakundaghusṛṇacchāyaistrinetrānvitai- rnāgāsyairharivāhanaṃ śaśadharaṃ herambamarkaprabham | dṛptaṃ dānamabhītimodakaradān ṭaṅkaṃ śiro'kṣātmikāṃ mālāṃ mudgaramaṅkuśaṃ triśikhakaṃ dorbhirdhānaṃ bhaje || 8-40 || asya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) lakṣatrayaṃ japitvā taṃ tilairhutvā daśāṃśataḥ | madhuratrayasaṃyuktaistarpaṇādi samācaret || 8-41 || evaṃ siddhamanurmantrī prayogānācaret tataḥ | atha haridrāgaṇeśamantrastantrāntare | pañcāntako dharāsaṃstho vindubhūṣitamastakaḥ || 8-42 || ekākṣaro mahāmantraḥ sarvakāmaphalapradaḥ | yadvā mantrāntaram | mantroddhāraṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣva kamalānane || 8-43 || indrabījaṃ samuddhṛtya nijabījaṃ samuddharet | p. 635) caturdaśasvareṇāṭyaṃ bindubhūṣitamastakam || 8-44 || ekākṣarī mahāvidyā kathitā padmayoninā | bījena dīrghayuktena karāṅganyāsakalpanā || 8-45 || mantrāntarāṇi vistarabhayādupekṣitāni | atha dhyānam | haridrābhaṃ caturbāhuṃ hārītavasanaṃ vibhum || 8-46 || pāśāṅkuśadharaṃ devaṃ modakaṃ dantameva ca | asya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) vedalakṣaṃ japitvā'nte haridrācūrṇamiśritaiḥ || 8-47 || daśāṃśaṃ taṇḍulairhutvā brāhmaṇānapi bhojayet | athamahāgaṇapatimantro (merutantre) | ūrdhvāmnāye pravakṣyāmi gaṇeśān siddhidāyakān || 8-48 || bhuktimuktipradaṃ tatra mahāgaṇapatiṃ śṛṇu | tāraḥ śrībījahṛllekhā kāmo bhūbījameva ca || 8-49 || gaṇeśabījaṃ gaṇapataye varavareti ca | dasarvajanaṃ me vaśamānayāgnivadhūriti || 8-50 || aṣṭāviṃśativarṇo'yaṃ gaṇako'sya munirmataḥ | nivṛdgāyatrikā chando mahāgaṇapatiḥ suraḥ || 8-51 || ga/ bījaṃ hrī/ ca śaktiḥ syāddīrghaṣaṭkayutastu gaḥ | tārādibījaṣaṭkena pṛthagyuktena kārayet || 8-52 || ṣaḍaṅgāni manorasya jātiyuktānyathācaret | athavā tārapūrveṇa dīrghaṣaṭkayutena ca || 8-53 || svabījenāṅgulinyāsaṃ ṣaḍaṅgāni samācaret | atha dhyānam | aikṣave jaladhau dvīpe navaratnamye śubhe || 8-54 || p. 636) tattaraṅgalasartoyairdhaute śītamahītale | tattoyagaṇasaṃpṛktagandhāvāhaniṣevite || 8-55 || kalpapādapasaṃśobhibhūbhāge samalaṅkṛte | nānākusumasaṅkīrṇe nānāpakṣivirājite || 8-56 || anekaphalasaṃkīrṇe sevite cā'psarogaṇaiḥ | udyadbālātapajyotiścandrajyotsnāsamākule || 8-57 || vilasatpadmarāgaughakuṭṭimāruṇabhūtale | kalpapādapapuṣpasyaṣaṭpadasvanamañjule || 8-58 || pārijātaṃ kalpataruṃ tasya madhye vicintayet | yugapaṭṭatuṣaṭkena khacitaṃ puṣpaśobhitam || 8-59 || navaratnamayaṃ tasyādhastāt sihāsanaṃ smaret | tanmadhye lipipadmaṃ ca ṣaḍāraṃ tasya madhyataḥ || 8-60 || karṇikāyāṃ gaṇeśaṃ ca tatsaṃsthaṃ ca mahāgaṇam | (śāradāyām) ṣaṭkoṇāntastrikoṇasthaṃ mahāgaṇapatiṃ smaret || 8-61 || hastīndrānanaminducūḍamaruṇacchāyaṃ trinetraṃ rasā - śliṣṭaṃ svapriyayā supadmakarayā svāṅkasthayā santatam | bījāpūragadādhanustriśikhayukcakrājñapāśotpala - vrīhyagrasvaviṣāṇaratnakalaśān hastairvahantaṃ bhaje || 8-62 || gaṇḍapālīgaladdānapānalālasamānasān | dvirephān karṇatālābhyāṃ vārayantaṃ muhurmuhuḥ || 8-63 || karāgradhṛtamāṇikyakumbhavaktraviniḥsṛtaiḥ | ratnavarṣaiḥ prīṇayantaṃ sādhakān madavihvalam || 8-64 || māṇikyamukuṭopetaṃ ratnābharaṇabhūṣitam | p. 637) asya mantrasya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) ekādaśāyutaṃ japtvā sahasrottaramādarāt || 8-65 || daśāṃśaṃ juhuyādaṣṭadravyairekākṣaroditaiḥ | tarpayitvā daśāṃśena cābhiṣikto'ṇunā tataḥ || 8-66 || brāhmaṇān bhojayet samyak ṣaḍrasairbhūridakṣiṇām | datvā praṇamya visṛjedevaṃ siddho bhavenmanuḥ || 8-67 || (śāradāyāṃ tu) dhyāyenmantraṃ japen mantrī caturlakṣaṃ samāhitaḥ | catussahasrasaṃyuktaṃ catvāriṃśatsahasrakam - ityuktam || atha viriñcigaṇanāyakamantro (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi pūrvāmnāyagaṇeśvarān || 8-68 || virañcivighneśamuktā - athānyat saṃpravakṣyāmi brahmaṇā samupāsitam | kāśyāṃ brahmeśasaumyasthaṃ viriñcigaṇanāyakam || 8-69 || hrī/ viriñcipadaṃ proktvā ṅe'ntaṃ gaṇapatiṃ tataḥ | prāgvadvaravaretyādi ṣaḍviṃśatyakṣaro manuḥ || 8-70 || vedapañceṣupañceṣudvyarṇairuktaṃ ṣaḍaṅgakam | tathā - asya dhyānaṃ pravakṣyāmi hyurdhvamūrdhvakareṣu ca || 8-71 || bījapūraṃ gadāṃ cāpaṃ cakraṃ mālāṃ ca dakṣiṇe | vāme padmaṃ pāśabāṇān dantaṃ ratnāḍhyakumbhakam || 8-72 || padmadvayakarāṃ puṣṭimaṅkasthāmaruṇaprabhām | āliṅgayantamaruṇaṃ sravanmadakapolakam || 8-73 || trinetraṃ pītavasanaṃ dṛḍhamutthāpitadhvajam | kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ dhyāyeddevaṃ gajānanam || 8-74 || p. 638) asya puraścaraṇam | vedalakṣamitā proktā sarveṣāṃ tu puraskriyā | madhuratrayasaṃyuktaiḥ pūrvoktairaṣṭabhirhunet || 8-76 || sarveṣāmiti | atra vistarabhayādupekṣitānāṃ viriñcivighneśādimantrāṇām | atha vighnagaṇeśamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi paścimāmnāyasiddhidān | nānāścaryakarān kāśīsaṃsthitān gaṇanāyakān || 8-77 || mahāgaṇapateraṃśāścatuḥṣaṣṭivināyakāḥ | ekaikānte gṛhītvā tu yoginīṃ ceṭikāmapi || 8-78 || svarṇabhūmiṃ samāsādya yāvadantargṛhaṃ mama | aṣṭāvaraṇakairaṣṭau saṃsthitāḥ siddhidāyakāḥ || 8-79 || tatrāṣṭau kāśikābāhye svargabhūmau samāsthitāḥ | yojanaikaṃ bahiḥ kāśyāṃ kīrttitaḥ paridhistu saḥ || 8-80 || ga/ vighnāya namaḥ prokto mantra eva ṣaḍakṣaraḥ | kṣipraprasādanasamamaṣṭānāṃ sādhanaṃ smṛtam || 8-81 || puraścaraṇe viśeṣamāha tatraiva | vedāyutaṃ japenmantraṃ homaśca ghṛtapāyasai | prayogāḥ kṣipramevātra kṣiprameva ca siddhayaḥ || 8-82 || athocchiṣṭagaṇeśamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi uttarāmnāyasiddhidān | vadeddhastipiśācīti likhet svāhā navākṣaraḥ || 8-83 || kaṅkālo'sya muniścchando virāḍucchiṣṭanāmakaḥ | gaṇeśo devatā proktaḥ sarvasaṃpatpradāyakaḥ || 8-84 || dvitridvidvidvibhiścāsya pañcāṅgavidhirīritaḥ | p. 639) asya dhyānaṃ tantrāntare | raktamūrtiṃ gaṇeśānaṃ sarvābharaṇabhūṣitam || 8-85 || raktavastraṃ trinetraṃ ca raktapadmāsanasthitam | caturbhujaṃ mahākāyaṃ dvidantaṃ sasmitānanam || 8-86 || iṣṭaṃ ca dakṣiṇe vāme dadhantamabhayaṃ kare | pāśāṅkuśau ca hastābhyāṃ jaṭāmaṇḍalamaṇḍitam || 8-87 || lalāṭaṃ candrerekhāḍhyaṃ sarvālaṅkārabhūṣitam | sarvābhīṣṭapradaṃ dhyāyeducchiṣṭagaṇanāyakam || 8-88 || asya puraścaraṇaṃ (merau) navalakṣaṃ japaḥ proktaḥ kāmyakarmāṇyatha bruve | mantrāntaramāha tatraiva | athānyamasya vakṣyāmi dvādaśārṇaṃ mahāmanum || 8-89 || oṃ hrī/ ga/ hastipiśāci likhet svāheti mantrakaḥ | navārṇamantravat sarvaṃ dhyānapūjājapādikam || 8-90 || puraścaraṇāmāha | puraścaryā'rkalakṣaṃ syāt prayogādi ca pūrvavat | iti gaṇeśaprakaraṇam | atha sūryamantraḥ | (śāradāyām) tāro ghṛṇirbhṛguḥ paścādvāmakarṇavibhūṣitaḥ || 8-91 || vahnyāsano maruccheṣaḥ sanetro'dristya paścimaḥ | aṣṭākṣaro manuḥ prokto bhānorabhimatapradaḥ || 8-92 || devabhāgo muniḥ prokto gāyatrī chanda īritam | ādityo devatā prokto dṛṣṭādṛṣṭaphalapradaḥ || 8-93 || satyāya hṛdayaṃ proktaṃ brahmaṇe śira īritam | viṣṇave syācchikhā varma rudrāya parikīrtitam || 8-94 || p. 640) agnaye netramākhyātaṃ sarvāyāstramudāhṛtam | tejo jvālā maṇiṃ hu/ phaṭ dviṭhāntāḥ pṛthagīritāḥ || 8-95 || nyāsāntarāṇi tatraiva draṣṭavyāni | atha dhyānaṃ | raktābjayugmābhayadānahastaṃ keyurahārāṅgadakuṇḍalāḍhyam | maṇikyamauliṃ dinanāthamīḍe bandhūkakāntiṃ vilasattritrenatram || 8-96 || asya puraścaraṇaṃ tatraivoktam | vasulakṣaṃ japenmantraṃ samidbhiḥ kṣīraśākhinām | tatsahasraṃ prajuhuyāt kṣīrāktābhirjitendriyaḥ || 8-97 || atha mantrātaraṃ tatraiva | ākāśamagnidīrghandusaṃyutaṃ bhuvaneśvarī | sargānvito ghṛgurbhānostryakṣaro manurīritaḥ || 8-98 || ādhārādipadāgrāntaṃ kaṇṭhādādhārakāvadhi | mūrdhādikaṇṭhaparyantaṃ kramādbījatrayaṃ nyaset || 8-99 || ṣaḍdīrghasvarayuktena madhyenāṅgāni kalpayet || 8-99ef || atha dhyānam | raktāmbujāsanamaśeṣaguṇaikasindhuṃ bhānuṃ samastajagatāmadhipaṃ bhajāmi | padmadvayābhayavarān dadhataṃ karābjai - rmākyamaulimaruṇāṅgaruciṃ trinetram || 8-100 || athāsya puraścaraṇam | bhānulakṣaṃ japenmantramannājyena daśāṃśataḥ | tilairvā madhurāsiktairjuhuyādvijitendriyaḥ || 8-101 || p. 641) (merutantre) atha mantrāntaraṃ vakṣye dinaśasya ṣaḍakṣaram | ha/ kha/ khakholkāya vā'tha khakholkāyāgnigehinī || 8-102 || munirbrahmā ca gāyatrī chandaḥ savitṛdaivatam | sūkṣmarūpāyāgnivadhūmantreṇa hṛdayaṃ matam || 8-103 || sūkṣmākārāyāgnivadhūriti mantreṇa śīrṣakam | sūkṣmabālāya svāheti kavacaṃ ca sanetrakam || 8-104 || sūkṣmakāya hu/ phaḍiti śastaṃ pañcāṅgamīritam | mantravarṇaiḥ ṣaḍaṅgaṃ syāddhyānamasyocyate'dhunā || 8-105 || raktapadmadvayaṃ hastairvibhrāṇaṃ varadābhaye | bandhūkābhaṃ trinetraṃ ca raviṃ dhyāyet subhūṣitam || 8-106 || athāsya puraścaraṇaṃ tatraiva | lakṣamekaṃ japenmantraṃ niyatātmā jitendriyaḥ | juhuyāt taddaśāṃśena vilvāśvatthapalāśajaiḥ || 8-107 || udumbarasamudbhūtaistrimadhvaktaiḥ samidvaraiḥ | tarpaṇādi tataḥ kuryāt prākproktavidhinā sudhīḥ || 8-108 || atha mantrāntaraṃ (śāradāyām) viyadardhendulasitaṃ tadādiḥ sargasaṃyutaḥ | ajapākhyo manuḥ prokto dvyakṣaraḥ surapādapaḥ || 8-109 || ṛṣirbrahmā smṛto devī gāyatrī chanda iritam | devatā jagatāmādiḥ saṃprokto girijāpatiḥ || 8-110 || hasā ṣaḍdīrghayuktena kuryādaṅgakriyāṃ manoḥ || 8-110ef || dhyānam | udyadbhānusphuritataḍidākāramūrdhāmbikeśaṃ pāśābhītī varadaparaśū sandadhānaṃ karābjaiḥ | p. 642) divyākalpairnavamaṇimayaiḥ śobhitaṃ viśvamūlaṃ saumyāgneyaṃ vapuravatu vaścandracūḍaṃ trinetram || 8-111 || atha puraścaraṇam | bhānulakṣaṃ japenmantraṃ pāyasena sasarpiṣā | daśāṃsaṃ juhuyāt samyak tataḥ siddho bhavenmunuḥ || 8-112 || atha mārttaṇḍabhairavamantrastatraiva | ākāśamagnipavanasādyāntārghīśavindumat | mārttaṇḍabhairavaṃ nāma bījametadudāhṛtam || 8-113 || puṭitaṃ bimbabījena sarvakāmaphalapradam | ṭhāntaṃ dahananetrendusahitaṃ tadudāhṛtam || 8-114 || pañcahrasvādyabījena pañcamūrtīḥ pravinyaset | madhyamādikaniṣṭhāntamaṅgulīṣu kramādimāḥ || 8-115 || sūryākhyo bhāskaro bhānustato ravidivākarau | śirovadanahṛdguhyapādadeśeṣu tāḥ punaḥ || 8-116 || dīrghayuktena bījena netrāṅgāni pravinyaset | vyāpakaṃ mūlabījena kurvīta tadanantaram || 8-116 || dhyānam | hemāmbhojapravālapratimanijaruciṃ cārukhaṭvāṅgapadmau cakraṃ śaktiṃsapāśaṃ śṛṇimatirucirāmakṣamālāṃ kapālam | hastāmbhojairdadhānaṃ trinayanavilasadvedavaktrābhirāmaṃ mārttaṇḍaṃ vallabhārghaṃ maṇimayamukuṭaṃ hāradīptaṃ bhajāmaḥ || 8-117 || atha puraścaraṇam | lakṣatrayaṃ japenmantrī bījaṃ vimbapuṭīkṛtam | daśāṃśaṃ kamalaiḥ phullairjuhuyānmadhurokṣitaiḥ || 8-118 || iti sūryaprakaraṇam | atha viṣṇumantrāḥ | p. 643) (śāradāyām) atha vakṣye mahāmantrān viṣṇoḥ sarvārthasādhakān | yeṣāṃ saṃsmaraṇāt santo bhavābdheḥ pāramāśritāḥ || 8-119 || tāraṃ namaḥpadaṃ paścānnarau dīrghasamanvitau | pavano ṇāyamantro'yaṃ prokto vasvakṣarātmakaḥ || 8-120 || sādhyo nārāyaṇaḥ prokto muniśchanda udāhṛtam | mantrasya devī gāyatrī devatā viṣṇuravyayaḥ || 8-121 || kruddholkāya hṛdākhyātaṃ maholkāya śiraḥ smṛtam | vīrolkāya śikhā proktā vyulkāya kavacaṃ matam || 8-122 || sahasroklāyāstramuktamaṅgakḷptiriyaṃ matā | bhūyovarṇairmanoḥ ṣaḍbhiḥ ṣaḍaṅgāni samācaret || 8-123 || avaśiṣṭu punarvarṇau vinyaset kukṣipṛṣṭhayoḥ || 8-123ef || atha dhyānam | udyatkoṭidivākarābhamaniśaṃ śaṅkhaṃ gadāṃ paṅkajaṃ cakraṃ bibhratamindirāvasumatīsaṃśobhi pārśvadvayam | koṭīrāṅgadahārakuṇḍaladharaṃ pītāmbaraṃ kaustubho - ddīptaṃ viśvadharaṃ svavakṣasi lasacchrīvatsacihnaṃ bhaje || 8-124 || atha puraścaraṇam | vikāralakṣaṃ prajapenmanumenaṃ samāhitaḥ | taddaśāṃśaṃ sarasijairjuhuyānmadhurāplutaiḥ || 8-125 || vikāralakṣaṃ ṣoḍaśalakṣam | atha mantrāntaraṃ tatraiva | praṇavo hṛdbhagavate vāsudevāya kīrttitaḥ | pradhānaṃ vaiṣṇave tantre mantro'yaṃ dvādaśākṣaraḥ || 8-126 || ṛṣiḥ prajāpatiśchando gāyatrī parikīrtitā | p. 644) devatā'sya manoḥ prokto vāsudevo manīṣibhiḥ || 8-127 || tāreṇa hṛdayaṃ proktaṃ namasā śira īritam | caturvarṇaiḥ śikhā proktā pañcārṇaiḥ kavacaṃ matam || 8-128 || samastena bhavedastramaṅgakalpanamīritam || 8-128ef || atha dhyānam | viṣṇuṃ śāradacandrakoṭisadṛśaṃ śaṅkhaṃ rathāṅgaṃ gadā - mambhojaṃ dadhataṃ sitābjanilayaṃ kāntyā jaganmohanam | ābaddhāṅgadahārakuṇḍalamahāmauliṃ sphuratkaṅkaṇaṃ śrīvatsāṅkamudārakaustubhadharaṃ vande munīndraiḥ stutam || 8-129 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ dīkṣito vijitendriyaḥ | tatsahasraṃ prajuhuyāt tilairājyapariplutaiḥ || 8-130 || atha lakṣmīvāsudevamantrastatraiva | hṛllekhābījayugalaṃ ramābījayugaṃ tataḥ | lakṣmyante vāsudevāya hṛdantaḥ praṇavādikaḥ || 8-131 || caturdaśākṣaraiḥ prokto mantro'yaṃ surapadayaḥ | hṛdayaṃ śaktibījābhyāṃ ramābhyāṃ śira īritam || 8-132 || lakṣmyā proktā śikhā varma vāsudevāya īritam | namaḥ sāstraṃ samādiṣṭaṃ sarvaṃ tārādi kalpayet || 8-133 || dhyānam | vidyuccandranibhaṃ vapuḥ kamalajāvaikuṇṭhayorekatāṃ prāptaṃ snehavaśena ratnavilasadbhūṣābharālaṅkṛtam | vidyāpaṅkajadarpaṇān maṇimayaṃ kumbhaṃ sarojaṃ gadāṃ śaṅkhaṃ cakramamūni vibhradamitāṃ diśyācchriyaṃ vaḥ sadā || 8-134 || p. 645) atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ saroruhaiḥ | homaṃ kuryādvikasitairmadhuratrayasaṃyutaiḥ || 8-135 || pūjā syādvaiṣṇave pīṭhe dvādaśākṣaravartmanā | pāyasena kṛto homo lakṣmīvaśyapradāyakaḥ || 8-136 || madhurāktaistilairhutvā sarvakāryāṇi sādhayet | (viṣvaksenyām) atha mantrāntaraṃ vakṣye viṣṇoḥ sarvārthasādhakam || 8-137 || ṅe'ntaṃ viṣṇuṃ samuddhṛtya hṛdayaṃ bāṇavarṇakaḥ | bhavābdheḥ setubhūto'yamavyaktādyaḥ ṣaḍakṣaraḥ || 8-138 || avyaktaḥ praṇavaḥ | nārado'sya muniśchando gāyatrī viṣṇuravyayaḥ | devatā mantravarṇaistu ṣaḍaṅgāni prakalpayet || 8-139 || dhyānam | śaṅkhacakragadāpadmadharaṃ lakṣmīsamāvṛtam | pītāmbaraṃ ghanaśyāmaṃ dhyāyedviṣṇuṃ sanātanam || 8-140 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ trimadhvaktaistilairhunet | tarpaṇādi tataḥ kuryādevaṃ siddho bhavenmanuḥ || 8-141 || atha matsyamantro (merutantre) eka evābhavanmatsyāvatāraḥ kalpa ādime | tasya mantraṃ pravakṣyāmi bhuktimuktipradāyakam || 8-142 || tāro namo bhagavate ma/ matsyāya ramāṃ vadet | dvādaśākṣaramantro'yaṃ munirbrahmā samīritaḥ || 8-143 || gāyatrī chanda uddiṣṭaṃ devatā mīnavigrahaḥ | p. 646) bhagavān sa ramānātho bījaṃ śrīma/ ca kīlakam || 8-144 || mantrapadaiḥ karāṅganyāsau kāryau | atha dhyānam | nābhyādho rohitasama ākaṇṭhaṃ ca narākṛtiḥ | ghanaśyāmaścaturbāhuḥ śaṅkhacakragadādharaḥ || 8-145 || śṛṅgīmatsyanibho mūrdhā lakṣmīvakṣovirājitaḥ | padmacihnitasarvāṅgaḥ sundaraścārulocanaḥ || 8-146 || puraścaraṇamāha | japeddvādaśasāhasraṃ trimadhvaktaistilairhunet | pratyahaṃ taddaśāṃśena vaiśākhe kārtike tathā || 8-147 || māghe ca mārgaśīrṣe ca haviṣyāśī jitendriyaḥ | ārabhya bhādrābahulamaṣṭamīṣoḍaśāhakam || 8-148 || lakṣmīmanuṃ japennityamidaṃ cāpi kalāśatam | tathaiva homaḥ karttavyastathā'nyadivaseṣu tu || 8-149 || tarpayeddvādaśaśataṃ tilataṇḍulacandanaiḥ | ādyantayoḥ śataṃ cāṣṭau tarpayecca tathā śriyam || 8-150 || raktotpalairvā padmairvā mālatyādyaiḥ sugandhibhiḥ | evaṃ kṛte varṣamekaṃ mantrasiddhiḥ prajāyate || 8-151 || nityaṃ dvādaśaviprā/śca śrīrūpāṃ ca suvāsinīm | bhojayet pūjanaṃ cāsya caret toyāśaye sadā || 8-152 || tathā - evaṃ siddha manurmantrī jāyate siddhibhājanam | etadyuktaṃ śataṃ mantraṃ japedaṣṭottaraṃ śatam || 8-153 || taddevatādine siddhaḥ pustakādeva jāyate | akuṇṭhitaprayogeṣu na punastasya saṃskṛtiḥ || 8-154 || p. 647) etatpallavitā mantrā mama sidhyanti pārvati | etatsaṃpuṭitāḥ sarve vaidikāḥ siddhidāḥ kalau || 8-155 || anena grathitā japtāḥ kaule syurdrutasiddhidāḥ | gāṇeśā vaiṣṇavāḥ saurāḥ siddhiṃ dadyurvidarbhitāḥ || 8-156 || yadbalāt sarvamantrāṇāṃ svayaṃ siddhiḥ prajāyate | tasmānnokto nānyatantre merutantre prakāśitaḥ || 8-157 || atha kūrmamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi kūrmamantraṃ mahādbhutam | ekaḥ kūrmāvatāro'bhūnmadhyamāne mahodadhau || 8-158 || tāro namo bhagavate ku/ kūrmāya dharādhara | dhurandharāya ṇasyānte siddhavarṇo mato manuḥ || 8-159 || prakṛtiśchanda uditaṃ kaśyarpo'sya munirmataḥ | devatā bhagavān viṣṇurmataḥ kacchaparūpadhṛk || 8-160 || dharādharetyādiśaktiḥ ku/ bījaṃ sveṣṭasiddhaye | niyogo devatā dhyānaṃ śaṅkhacakragadādharam || 8-161 || pītāmbaraṃ kūrmapṛṣṭhaṃ nyastalāṅgūlaśobhitam | dīrghagrīvaṃ mahāgrāhaṃ gilantaṃ raktalocanam || 8-162 || mantravarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni japo lakṣacatuṣṭayam | ājyahomastarpaṇaṃ tu candanotpalavāribhiḥ || 8-163 || atha varāhamantrastraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi varāhasya manūn śubhān | kalpe jātāścaturvarṇā avatārā ramāpateḥ || 8-164 || tāro namo bhagavate varāheti ca saṃvadet | p. 648) rūpāya bhūrbhuvaḥ suvaḥ pataye bhūpatīti ca || 8-165 || tvaṃ me dehi dāpayeti svāhāntaḥ suravarṇakaḥ | (śāradāyām) bhārgavo munirākhyātaśchando'nuṣṭubudāhṛtam || 8-166 || devatā'divarāho'sya mantrasya kathito budhaiḥ | ekadaṃṣṭrāya hṛdayaṃ vyomolkāya śiraḥ smṛtam || 8-167 || śikhā tejo'dhipataye viśvarūpāya varma ca | mahādaṃṣṭrāya astraṃ syāt pañcāṅgamiti kalpayet || 8-168 || atha dhyānam | āpādaṃ jānudeśādvarakanakanibhaṃ nābhideśādadhastān- muktābhaṃ kaṇṭhadeśāt taruṇaravinibhaṃ mastakānnīlabhāsam | īḍe hastairdadhānaṃ rathacaraṇadarau khaḍgakheṭau gadākhyāṃ śaktiṃ dānābhaye ca kṣitidharaṇalasaddaṃṣṭramādyaṃ varāham || 8-169 || asya puraścaraṇaṃ tatraiva | lakṣamekaṃ japenmantraṃ madhurāktaiḥ saroruhaiḥ | juhuyāt taddaśāṃśena pīṭhe viṣṇoḥ prapūjayet || 8-170 || atha mantrāntarāṇi (merutantre) athānyaṃ saṃpravakṣyāmi varāhāṣṭākṣaraṃ param | oṃ bhūrvarāhāya namo munirbrahmā samīritaḥ || 8-171 || jagatī chanda uddiṣṭaṃ varāho devatā smṛtaḥ | padaiḥ samastamantreṇa pañcāṅgāni prakalpayet || 8-172 || dhyānam | kṛṣṇāṅgaṃ nīlavaktraṃ ca malinaṃ padmasaṃsthitam | pṛthvīśaktiyutaṃ dhyāyecchaṅkhaṃ cakrāmbujaṃ gadām || 8-173 || bhūlakṣmīkāntiratibhiḥ samantāt parivāritam | p. 649) varmāsivadbhiśca kalau drutasiddhipradāyakam || 8-174 || japapūjādikaṃ sarvamasya pūrvavadācaret | etaṃ manuṃ yaḥ prabhajet sa bhavecca dharāpatiḥ || 8-175 || imityekākṣaro mantro varāhasya prakīrttitaḥ | hayagrīvo muniḥ proktaśchando'nuṣṭup ca devatā || 8-176 || varāho dīrghayuktena bījenaivāṅgakalpanam | prāgvaddhyāyedraktavarṇaṃ pūjādyaṃ pūrvavadbhavet || 8-177 || bhūrityekākṣaraṃ bījaṃ sarvaṃ prāgvat samīritam | pītavarṇaṃ sadā dhyāyeddvāpare drutasiddhidam || 8-178 || atha dharaṇīmantraḥ (śāradāyām) hṛdayaṃ bhagavatyai syādharaṇyai tadanantaram | dharaṇyante dharedvandvaṃ dviṭhānto'yaṃ dhruvādikaḥ || 8-179 || ekonaviṃśatyarṇāḍhyaṃ dharāhṛdayamīritam | varāho'sya muniḥ proktaścchando nivṛdudāhṛtam || 8-180 || devatā sarvabhūtānāṃ prakṛtirvasudhā matā | hṛdayaṃ tribhirākhyātaṃ caturbhiḥ śira īritam || 8-181 || tribhiḥ śikhā samuddiṣṭāpañcabhiḥ kavacaṃ matam | dvābhyāṃ netraṃ samākhyātaṃ dvābhyāmastraṃ punarbhavet || 8-182 || mantravarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni kuryādevaṃ vidhānavit || 8-182ef || dhyānam | śyāmāṃ vicitrāṃśukaratnabhūṣaṇāṃ padmāsanāṃ tuṅgapayodharānanām | indīvaraṃ dve navaśālimañjarīṃ śukaṃ dhānāṃ vasudhāṃ bhajāmaḥ || 8-183 || p. 650) puraścaraṇamāha | lakṣamenaṃ japenmantrī dharāhṛdayamādarāt | sasarpiṣā pāyasena juhuyāt taddaśāṃśataḥ || 8-184 || tāṃ viṣṇoḥ pūjayet pīṭhe vakṣyamāṇavidhānataḥ | sa japati jagatāṃ nāthaḥ karuṇāvaruṇālayo nṛhariḥ || 8-185 || śaraṇīkṛtayaccaraṇā bhavajaladhiṃ tulayanti goppadena | atha dustarasaṃsārasāgarottārasetavaḥ || 8-186 || caturṇāṃ puruṣārthānāmasādhāraṇahetavaḥ | ucyante candracūḍena tantreṣu prakaṭīkṛtāḥ || 8-187 || mantrāḥ śrīdivyasiṃhasya brahmādyaiḥ samupāsitāḥ | (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi nṛsiṃhasya manūn śubhām || 8-188 || pratimanvantaraṃ cā'yamavatāro harerbhavet | dvīpāntare nṛsiṃhastu caturdaśasu mūrttiṣu || 8-189 || ākalpaṃ vasate tatra bhaktānugrahakārakaḥ | ādimanvantare jāto nṛsiṃho vakṣyate'dhunā || 8-190 || dvātriṃśadvarṇako gopyo bhuktimuktiprado yataḥ | (vaiṣvaksenyāṃ) brahmanāradasaṃvāde | mantrarājaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvābahito mune || 8-191 || yatprasādādavikalaṃ sṛjāmi sakalaṃ jagat | ādau viṣṇuṃ samuddhṛtya śārṅgiṇaṃ balisaṃsthitam || 8-192 || pradyumnasahitaṃ paścāduddharedbhūmibālakam | sagovindaṃ tataḥ prītiyuktaṃ balinamuddharet || 8-193 || p. 651) vaikuṇṭhānte varāhaṃ ca nārāyaṇasamanvitam | samādhavavṛṣaghnākhyaṃ vṛṣaṃ narakajidgatam || 8-194 || śaṅkarṣaṇāntamadhusūdanādibhyāṃ samanvitam | bālasthaṃ ca muśalyantamuddharecca balānujam || 8-195 || vīrabhāganiruddhādyasaṃyutaṃ harimuddharet | haṃsānte balinā'krāntaṃ bhūdharaṃ ca tato harim || 8-196 || vāsudevānvitaṃ viśvamūrttyantaṃ viṣṇusaṃyutam | sāniruddhaṃ ca gadinaṃ śūlāḍhyaṃ satrivikramam || 8-197 || bindumādhavasaṃyuktaṃ haṃsahaṃsāntamindukam | govindayugviśvamūrtiṃ vṛṣaharyādyamindukam || 8-198 || bhūdharāntaṃ tataḥ satyaṃ baliṃ pradyamnasaṃyutam | sadhāmenādyaṃ vaikuṇṭhaṃ hariṃ sapuruṣottamam || 8-199 || saviṣṇumetadubhayaṃ dviruddhṛtyāntime śiraḥ | dadyāt tataḥ sāttvatāntaṃ puruṣottamapūrvajam || 8-200 || sakeśavāntyamuddhṛtya vaikuṇṭhapuruṣottamau | yoginau viśvamūrteśca daśamaṃ sendumuddharet || 8-201 || dvātriṃśadakṣarātmā'yaṃ mantrarājaḥ suradrumaḥ | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ bījabhūto'yamadbhutaḥ || 8-202 || adyastūlaughadahano bhavatīti vināśanaḥ | yanmahāvaiṣṇavaṃ dhāma parabrahmeti gīyate || 8-203 || svaprakāśaṃ jagadvyāpi saccidānandalakṣaṇam | tadeva tvaṃ vijānīhi mantrarūpamidaṃ mune || 8-204 || na nṛsiṃhāt paro devo naitanmatrāt paro manuḥ | p. 652) na taddhyānāt paraṃ dhyānaṃ saṃsārabhayanāśanam || 8-205 || bhagavadbhaktitattvajñairupāsyo'yaṃ mahāmanuḥ | na prakāśyastvayā vatsa devānāmapi durlabhaḥ || 8-206 || anekamantrakoṭīnāṃ cūḍāmaṇirayaṃ manuḥ | yathā nṛsiṃho bhagavān devatānāṃ śiromaṇiḥ || 8-207 || yannāmasmaraṇādeva na punarjāyate bhavaḥ | kiṃ punaḥ śraddhayā bhaktyā bhajatāṃ tatpadāmbujam || 8-208 || sakṛduccaritaṃ yena nṛsiṃhetyakṣaratrayam | dharmarājabhaṭaistasya kimartha dṛśyate mukham ||| 8-209 || caturṇāmapi vedānāṃ sārāṃśastveka eva hi | nṛsiṃheti nṛsiṃheti nṛsiṃheti ca kīrttanam || 8-210 || (merutantre) lobhādhikyāt kaliyuge na gururna ca devatā | ekaṃ śreyaskaraṃ proktaṃ nṛharernāmagarjanam || 8-211 || (saṃhitāyām) athoktamantrarājasya ṛṣyādīn śṛṇu nārada | ṛṣirbrahmā'hamuddiṣṭaśchando'nuṣṭubudāhṛtam || 8-212 || devatā śrīnṛsiṃho'sya devadevo jagadguruḥ | dhruvamāye bījaśaktī nārasiṃhastu kīlakam || 8-213 || udāttastu svaraḥ prokto varṇaḥ śukla udāhṛtaḥ | dharmāthakāmamokṣārthe viniyogaḥ prakīrttitaḥ || 8-214 || (merutantre) vedavedāṣṭaṣaṭṣaṭkaṃ vedārṇaiḥ syāt ṣaḍaṅgakam | atha dhyānam (saṃhitāyām) kṣīrārṇave sitadvīpe kalpavṛkṣavanaṃ smaret || 8-215 || p. 653) nānāpuṣpaphalākīrṇaṃ muktāratnaughavarṣaṇam | vikasadbālamandārapuṣpāmodamanoharam || 8-216 || kusumāntarmadhusvādamanālikulasaṃkulam | kokilālāpamukharaṃ nānāpakṣigaṇānvitam || 8-217 || ṛtuṣaṭkena yugapat sevyamānaṃ sukhāspadam | utphullāmbujakahlārakumudotpalaśālibhiḥ || 8-218 || haṃsakāraṇḍavākīrṇaiḥ sarobhirupaśibhitam | tasya madhye sphuraddīpti cintadyenmaṇimaṇḍapam || 8-219 || tadantaḥpadmarāgaughakuṭṭimāraktabhūtale | nānāratnaprabhodbhāsisvarṇasiṃhāsanopari || 8-220 || bhogīndrabhogatalpe ca padmamaṣṭadalaṃ smaret | tatkarṇikāsamāsīnaṃ śrīnṛsiṃhaṃ vicintayet || 8-221 || candrakoṭipratīkāśaṃ bhāsvatpītāmbarāvṛtam | jvalatkālānalaprakhyajvālāmālidurāsadam || 8-222 || cakraṃ sudarśanaṃ cāpaṃ sabāṇaṃ varamudrikām | abhayākhyāṃ tathā mudrāṃ nijabhakteṣu sārthikām || 8-223 || dhārayantaṃ mahābāhuṃ caturbhiḥ karapallavaiḥ | somasūryāgninayanamīṣaddhyānānanāmbujam || 8-224 || sphuratsaudāminījihvaṃ daṃsṭrādbhutamukhāmbujam | taptacāmīkaraprakhyajaṭāmaṇḍalamaṇḍitam || 8-225 || haimaṃ kirīṭaṃ bibhrāṇaṃ bhāsvanmaṇigaṇojjvalam | śrīvatsakaustubhoraskaṃ sphuranmakarakuṇḍalam || 8-226 || yogapaṭṭapinaddhāṅgaṃ vanamālāvirājitam | p. 654) hārakeyūramañjīrasphuratkāñcīguṇādibhiḥ || 8-227 || bhūṣitaṃ bhūṣaṇairdivyairnānāratnopakalpitaiḥ | jvalanmaṇiśikhādīptaphaṇīndraphaṇapaṅktibhiḥ || 8-228 || kṛtacchatraṃ svatejobhirbhāsayantaṃ diśo daśa | kalpāntakāladahanajvālajālaviḍambibhiḥ || 8-229 || lalāṭanayanajvālairdurnirīkṣye surairapi | svavāmāṅkagatāṃ lakṣmīṃ taptajāmbunadaprabhām || 8-230 || śuddhakṣaumaparīdhānāṃ nānālaṅkārabhūṣitām | varābhayaṃ padmayugmaṃ bibhrāṇāṃ karapaṅkajaiḥ || 8-231 || śaratpūrṇenduvadanāṃ mandasmitamukhāmbujām | āślipyantaṃ kṛtāśleṣāmānandotphullalocanām || 8-232 || bhāratyā dakṣiṇe deśe stūyamānaṃ hi sarvadā | śaṅkhacakragadāpadmavāribhirvanamālibhiḥ || 8-233 || indranīlanibhairvīraiḥ pārṣadaiḥ parito vṛtam | brahmādibhiḥ suragaṇaiḥ sanakādyairmaharṣibhiḥ || 8-234 || yogibhiḥ siddhagandharvairapsarobhiśca sevitam | atiprasannavadanaṃ bhaktābhīṣṭavarapradam || 8-235 || evaṃvidhamanirdeśyamavāṅmanasagocaram | divyasiṃhaṃ hṛdiṃ dhyāyet paramātmānamacyutam || 8-236 || evaṃ dhyātvā mahāviṣṇuṃ divyakeśariṇaṃ vibhum | karmabandhādvinirmuktaḥ prāpnuyādvaiṣṇavīṃ tanum || 8-237 || sāndrānandamayaṃ śāntaṃ nityavijñānavigraham | hṛtpadme nṛhariṃ dhyātvā sākṣānnārāyaṇo bhavet || 8-238 || p. 655, 656) Blanck p. 657) ādiṣoḍaśacakrasthamathavā binduvarjitam | anādimaparicchinnaṃ yogigamyamatīndriyam || 8-239 || parātparataraṃ nityaṃ nirupādhimanāvilam | svataḥprakāśaṃ jagataḥ sākṣībhūtaṃ nirañjanam || 8-240 || jyotirmayaṃ narahariṃ dhyātvā brahmamayo bhavet | athavā viśvamakhilaṃ bhāvayennṛharestanum || 8-241 || jīvanmukto bhavet sadyo nirādhirakutobhayaḥ || 8-241ef || dhyānāntaramuktaṃ (śāradāyām) māṇikyādrisamaprabhaṃ nijarucā saṃtrastarakṣogaṇaṃ jānunyastakarāmbujaṃ trinayanaṃ ratnollasadbhūṣaṇam | bāhubhyāṃ dhṛtaśaṅkhacakramaniśaṃ daṃṣṭrogravaktrollasa - jjvālājihvamudagrakeśanicayaṃ vande nṛsiṃhaṃ vibhum || 8-242 || (merutantre) vāme śaṅkhamariṃ dakṣe jānuvinyastabāhukam | grasantaṃ daityarājānaṃ kṛśānūpamatejasā || 8-243 || draṃṣṭāpradīptavadanaṃ lalajjihvaṃ trilocananam | suraiśca munibhirlakṣmyā kṛtāñjalikayā stutam || 8-244 || kāmanābhedena dhyānabhedā uktāstatraiva | kāmyaprayogasiddhyarthaṃ dhyānabhedān vadāmyaham | udyatsahasrārkabhāsaṃ trinetraṃ bhīṣaṇākṛtim || 8-245 || vajratulyekṣaṇaṃ vahnikāntiṃ nānābhujairvṛtam | nakhairdāritadaityaiśaṃ raktadhārāktakāyakam || 8-246 || krūrakarmādiviṣaye smareddevaṃ bhayānakam | viśvarūpamayaṃ dhyānaṃ nahareḥ procyate'dhunā || 8-247 || p. 658) nṛsiṃhaṃ taṃ mahābhīmaṃ kālānalasamaprabham | akṣamālādharaṃ raudraṃ kaṇṭhaṃ hāreṇa śobhitam || 8-248 || nāgayajñopavītaṃ ca pañcānanasuśobhitam | candramoliṃ nīlakaṇṭhaṃ prativaktraṃ trilocanam || 8-249 || bhujaiḥ parighasaṃkāśairdaśabhiścopaśobhitam | akṣasūtraṃ gadāṃ padmaṃ śaṅkhaṃ gokṣīrasannibham || 8-250 || dhanuśca muśalaṃ caiva vibhrāṇaṃ cakramuttamam | khaḍgaṃ śūlaṃ ca bāṇaṃ ca nṛhariṃ rudragopanam || 8-251 || indranīlakanīlābhaṃ candrābhaṃ svarṇasannibham | pūrvodayottarajvāladūrdhvāsyaṃ sarvavarṇakam || 8-252 || evamugrahariṃ dhyāyet sarvavyādhinivṛttaye | dhyeyo yadā mahat karma tadā ṣoḍaśahastavān || 8-253 || nṛsiṃhaḥ sarvalokeśaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ | dvau vidāraṇakarmārhau dvau cātroddharaṇakṣamau || 8-254 || cakraśaṅkhadharāvanyāvanyau vāṇadhanurdharau | khaḍgakheṭadharāvanyau dvau gadāpadmadhāriṇau || 8-255 || pāśāṅkuśadharāvanyau dvau ripormukuṭārpitau | iti ṣoḍaśadordaṇḍamaṇḍitaṃ nṛhariṃ vibhum || 8-256 || dhyāyedambujanīlābhamugrakarmaṇyananyadhīḥ | dhyeyo mahattame kārye tadā ṣaḍviṃśahastavān || 8-257 || nṛsiṃhaḥ sarvabhūṣāḍhyaḥ sarvasiddhikaraḥ prabhuḥ | dakṣiṇe khaḍgacakre ca paraśuṃ pāśameva ca || 8-258 || halaṃ ca muśalaṃ samyagabhayaṃ cāṅkuśaṃ tathā | p. 659) paṭṭiśaṃ bhindipālaṃ ca kheṭatomaramudgarān || 8-259 || vāmabhāgakaraiḥ śaṅkhaṃ khaḍgaṃ pāśaṃ ca śūlakam | hutāśanaṃ varaṃ śaktiṃ samyagmṛṇmayakuṇḍikām || 8-260 || kārmukaṃ jarjanīmudrāṃ gadāṃ ḍamarusarpakān | karadvandvaiḥ kramācchatrorjānumastakapattalam || 8-261 || ūrdhvīkṛtābhyāṃ hastābhyāṃ mantramālādharaṃ | adhaḥsthitābhyāṃ hastābhyāṃ hiraṇyakavidāraṇam || 8-262 || priyaṅkaraṃ ca bhaktānāṃ detyānāṃ ca bhayaṅkaram | nṛsiṃhaṃ saṃsmareddivyaṃ mahāmṛtyubhayāpaham || 8-263 || athocyate dhyānamanyanmukharogaharaṃ param | viṣarogaharaṃ mṛtyuharaṃ śatrubhayāvaham || 8-264 || svarṇaughatulye garuḍe sthitaṃ pūrṇenduvarṇakam | sumukhaṃ vidyudābhāsanetratrayavirājitam || 8-265 || subhūṣaṃ pītavasanaṃ saṅkhacakravarābhayān | dhārayantaṃ caturbhiśca karaiḥ kṣveḍādināśakam || 8-266 || apamṛtyumahākṛtyānāśakaṃ nṛhariṃ smaret || 8-266ef || (śāradāyām) udyatkoṭiraviprabhaṃ narahariṃ koṭīrahārojjvalaṃ daṃṣṭrābhīmamukhaṃ lasannakhamukhairdīrghairanekairbhujaiḥ | nirbhinnāsuranāthamagniśaśabhṛtsūryātmanetratrayaṃ vidyutpuñjajaṭākalāpabhayadaṃ vahniṃ vamantaṃ bhaje || 8-267 || saumye saumyaṃ smaret kāryakrūre krūramimaṃ bhajet | puraścaraṇamāha (merau) aṣṭalakṣaṃ japenmantraṃ dīkṣito vijitendriyaḥ || 8-268 || p. 660) tatsahasraṃ prajuhuyādghṛtāktahaviṣā'nale | tarpaṇaṃ mārjanaṃ kṛtvā brāhmaṇārādhanaṃ tathā || 8-269 || kuryāt saṃsiddhamantrastu prayogānācaret tataḥ | (śāradāyāṃ tu) varṇalakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ ghṛtaplutaiḥ || 8-270 || pāyasānnaiḥ prajuhuyādvidhivatpūjite'nale | evaṃ kṛte bhavenmantrī siddhamantraḥ pratāpavān - ityuktam | atha mantrabhedā (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi dvitīyaṃ nṛhariṃ vibhum || 8-271 || (saṃhitāyām) atha vakṣye nṛsiṃhasya bījarūpaṃ manūttamam | saṃvarto vahnimārūḍho manusvaravibhūṣitaḥ || 8-272 || bindunādakalākrānto bhuktimuktiprado manuḥ | atrirasya muniḥ prokto gāyatrī chanda īritam || 8-273 || devatā nṛhariḥ proktaḥ surāsuranamaskṛtaḥ | ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṅgāni prakalpayet || 8- 274 || dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ mantrarājoditaṃ caret | asaya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) ekalakṣaṃ japenmantraṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ || 8-275 || taddaśāṃśaṃ hunet samyagghṛtāktaiḥ pāyasaiḥ śubhaiḥ | tarpayecchuddhasalilaiḥ kṛtvā cātmābhiṣecanam || 8-276 || brāhmaṇān samyagārādhya siddhamantraḥ samācaret | mantrarājoditān sarvān prayogānantra sādhakaḥ || 8-277 || tatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi tṛtīyaṃ nṛharermanum | p. 661) (śāradāyām) pāśaḥ śaktirnarahariraṅkuśo varma phaḍmanuḥ || 8-278 || ṣaḍakṣaro narahareḥ kathitaḥ sarvakāmadaḥ | ṛṣirbrahmā samuddiṣṭaḥ paṅktiśchanda udāhṛtam || 8-279 || devatā narasiṃho'sya ṣaḍbījairaṅgakalpanā || 8-279ef || atha dhyānam | kopādālolajihvaṃ vivṛtanijamukhaṃ somasūryāgninetraṃ pādādānābhiraktaprabhamuparisitaṃ bhinnadaityendragātram | śaṅkhaṃ cakraṃ sapāśāṅkuśakuliśagadādāraṇānyudvahantaṃ bhīmaṃ tīkṣṇāgradaṃṣṭraṃ maṇimayavividhākalpamīḍe nṛsiṃham || 8-280 || puraścaraṇamāha | ṛtulakṣaṃ japedenaṃ ghṛtena juhuyāt tataḥ | tatsahasraṃ samiddhe'gnau toṣayeddraviṇairgurum || 8-281 || (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi turyamanvantarodbhavam | jvālāmālinṛsiṃhasya manuṃ bhūtādināśakam || 8-282 || (śāradāyām) bījaṃ namo bhagavate narasiṃhāya tatparam | syājjvālāmāline paścāddīptadaṃṣtrāya tatparam || 8-283 || agninetrāya sarvādirakṣoghnāya padaṃ vadet | sarvabhūtavināśānte nakāro dīrghavānmarut || 8-284 || evaṃ jvaravināśānte nāyārṇo dahayugmakam | pacadvayaṃ rakṣayugmaṃ hu/ phaṭsvāhā dhruvādikaḥ || 8-285 || saptaṣaṣṭyakṣaraiḥ prokto jvālāmālimahāmanuḥ | hṛt trayodaśabhiḥ proktaṃ śiro daśabhirīritam || 8-286 || p. 662) śikhaikādaśabhiḥ proktā varmāṣṭādaśabhirmatam | varṇairdvādaśabhirnetramastraṃ syāt karaṇākṣaraiḥ || 8-287 || evamaṅgāni vinyasya cintayenmantradevatām | dhyānam | prajvalan pralayānalābhamayugmanetramanāratam || 8-288 || bhāsuraṃ śikhinaḥ śikhābhirupadaṃṣṭramukhāmbujam | rakṣasāṃ bhayadaṃ vikīrṇa saṭākalāpavibhīṣaṇam || 8-289 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ taddaśāśaṃ samāhitaḥ | kapilājyena juhuyāt samiddhe havyavāhane || 8-290 || (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi yo jātaḥ pañcame vibhuḥ | manvantare sa lakṣmīkaḥ sevyate yo gṛhasthitaiḥ || 8-291 || (saṃhitāyām) atha lakṣmīnṛsiṃhasya mantraṃ vakṣye sudurlabham | tārendirāśaktiramāḥ śūlinaṃ puruṣottamam || 8-292 || lakṣmīpriyapadaṃ ṅe'ntaṃ nityamāmuditottaram | cetasaṃ tādṛśaṃ proktvā lakṣmīśritapadottaram || 8-293 || ardhadehapadaṃ ṅe'ntaṃ ramā māyā ca hṛt | suravarṇo manuḥ proktaścaturvargaphalapradaḥ || 8-293 || muniḥ prajāpatiḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtam | lakṣmīnṛsiṃho bhagavān devatā'sya prakīrttitaḥ || 8-294 || svabīnena ṣaḍaṅgāni kṛtvā nyāsāntaraṃ caret | p. 663) taduktaṃ (merutantre) purastāt keśavaḥ pātu cakrī jāmbūnadaprabhaḥ || 8-295 || paścānnārāyaṇaḥ śaṅkhī nīlajīmutasannibhaḥ | indīvaradalaśyāmo mādhavordhvagadādharaḥ || 8-296 || govindo dakṣiṇe pārśve dhanvī candraprabho mahān | uttare haladhṛgviṣṇuḥ padmakiñjalkasannibhaḥ || 8-297 || āgneyyāmaravindākṣo muśalī madhusūdanaḥ | trivikramaḥ khaḍgapāṇirnair-ṛtyāṃ jvalanaprabhaḥ || 8-298 || vāyavyāṃ vāmano vajrī taruṇādityadīptimān | aiśānyāṃ puṇḍarīkākṣaḥ śrīdharaḥ paṭṭiśāyudhaḥ || 8-299 || vidyutprabho hṛṣīkeśo vāyavyāṃ diśi mudgarī | hṛtpadmaṃ padmanābho me sahasrārkasamaprabhaḥ || 8-300 || sarvāyudhaḥ sarvaśaktiḥ sarvajñaḥ sarvato mukhaḥ | indragopakasaṃkāśaḥ pāśahasto'parājitaḥ || 8-301 || savāhyābhyantaraṃ dehaṃ vyāpya dāmodaraḥ sthitaḥ | evaṃ sarvatra niśchidraṃ nāmadvādaśapañjaram || 8-302 || praviṣṭo'haṃ na me kiñcidbhayamasti kadācana | iti nyāsaṃ vidhāyādau lakṣmīnarahariṃ smaret || 8-303 || dhyānaṃ yathā | sarpendrabhogaśayanaḥ sarpendraphaṇacchatravān | āliṅgitaśca ramayā dīptayā candrasannibhaḥ || 8-304 || padmacakravarābhītidharastryakṣenduśekharaḥ | (saṃhitāyāṃ) tu mantrarājoktameva dhyānamuktam | puraścaraṇamāha | ṣaṣṭyuttaraṃ trilakṣaṃ tu prajapet tatsahasrakam || 8-305 || madhvaktamallikāpuṣpairjuhuyānmantravittamaḥ | abhyarcya salile devaṃ tarpayenmanunā tataḥ || 8-306 || abhiṣiñcet svamūrdhānaṃ brāhmaṇān bhojayet tataḥ | tataḥ prayogān kurvīt sādhako nijavāñchitān || 8-307 || tatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi ṣaṣṭhamanvantare'bhavat | lakṣmyā saha nṛsiṃho'yastanmantraḥ sarvakāmadaḥ || 8-308 || oṃ śrī/ lakṣmīnṛsiṃhāya manuraṣṭākṣaro mataḥ | muniḥ prajāpatiśchando'nuṣṭublakṣmīhariḥ suraḥ || 8-309 || ṣaḍdīrghayuktaṃ kṣrau/ bījaiḥ ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ | dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ ṣaḍakṣaravadīritam || 8-310 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ | pāyasairjuhuyānmantrī tarpaṇādi tataścaret || 8-311 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi yo jātaḥ saptame hariḥ | jaya jaya śrīnṛsiṃha manuraṣṭākṣaro mataḥ || 8-312 || ṛṣyādyaṣṭārṇavat proktaṃ pūjā cāsya ṣaḍarṇavat | ekārṇavat prayogā/śca gṛhasthaḥ sādhayecchuciḥ || 8-313 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi tvaṣṭame yastu jāyate | daśāvatāranṛharirdakṣasāvarṇikāntare || 8-314 || oṃ kṣrau/ namo bhagavate nṛsiṃhāya saṃvadet | oṃ kṣrau/ ca matsyarūpāya kūrmarūpāya taddvayāt || 8-315 || p. 665) oṃ kṣrau/ varāharūpāya tato bījadvayaṃ vadet | nṛsiṃharūpāya tato vedādi kṣrau/ vadet tataḥ || 8-316 || proktvā vāmanarūpāya tridhā bījadvayaṃ vadet | rāmāya tacca kṛṣṇāya tadvayaṃ kalkine vadet || 8-317 || jayaśabdadvayānte tu śālagrāmanivāsine | divyasiṃhāyeti coktvā vadet paścāt svayambhuve || 8-318 || puruṣāya namastāraḥ kṣraumekonaśatārṇakaḥ | advijena tu buddhāya vaktavyaṃ bījapūrvakam || 8-319 || tadā mantraḥ samākhyātaścaturūrdhvaśatākṣaraḥ | chando'tijagatī proktamṛṣiratriḥ prakīrttitaḥ || 8-320 || daśāvatāranṛharirdevatā sarvakāmadaḥ | ṣaḍdīrghayuktabījena saḍaṅgāni prakalpayet || 8-321 || mantrarājavadevāsya dhyānapūjādikaṃ bhavet | yajet ṣaḍaṅgapūjānte matsyādīnavatārakān || 8-322 || atha puraścaraṇam | ayutaṃ prajapenmantraṃ sājyena haviṣā tataḥ | juhuyāt taddaśāṃśena tarpaṇādi tataścaret || 8-323 || kāmyakarmāṇi sarvāṇi mantrarājavadeva hi | asya saṃsevanādviprā brahmacaryādivicyutāḥ || 8-324 || nṛsiṃharūpatāṃ prāpya jātāḥ sthānanṛsiṃhakāḥ | āviṃśati ca te dehe samyak kurvanti pūjitāḥ || 8-325 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi jāyate navame tu yaḥ | narasiṃho vīranāmā śṛṇu tatsādhanaṃ priye || 8-326 || p. 666) bāle ca taruṇe vṛddhe prayogārthaṃ manutrayam | proktaṃ saṃsādhike vaktraśuddhe siddhāstrayo'pi ca || 8-327 || tāro namo bhagavate bījānte narapadaṃ vadet | siṃhāyeti tataḥ proktvā jvālāmālāpadaṃ vadet || 8-328 || pinaddhāṅgāya ityuktvā agninetrāya saṃvadet | sarvabhūtavināśeti nāyetyuktvā dvidhā daha || 8-329 || paca yugmaṃ rakṣayugmaṃ hrī/ śrī/ rakṣāgnigehinī | catuṣpañcāśadarṇo'yaṃ mantraḥ prathama īritaḥ || 8-330 || varṇāḥ ṣoḍaśapūrvasya line dīptapadaṃ vadet | daṃṣṭrāya cāgninetrāya sarvarakṣo-padaṃ tataḥ || 8-331 || ghnāyoktvā sarvabhūteti ṅe'ntaṃ vināśanaṃ vadet | sarvajvaravināśāya hanadvandvaṃ dahadvayam || 8-332 || pacayugmaṃ bandhayugmaṃ hu/ phaṭ svāhā kvagārṇakaḥ | tṛtīyamatha vakṣyāmi pūrvārṇā gajabāhavaḥ || 8-333 || vināśanāya cānte syāt pūrvasarvapadaṃ tridhā | madhye bhūtajvaradoṣapadāni trīṇi yojayet || 8-334 || hanādicaturante tu rakṣayugmaṃ ca māṃ ca mām | hu/ phaṭsvāhā navakṛtivarṇatulyo mato manuḥ || 8-335 || mantrarājoktavaccāsya pūjādhyānajapādikam | mālāmantrā ime khyātā drutasiddhividhāyakāḥ || 8-336 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi daśame jāyate tu yaḥ | oṃ kṣrau/ mahānṛsiṃhāya namo'nto daśavarṇakaḥ || 8-337 || vāmadevo muniśchando virāḍdevo nṛsiṃhakaḥ | p. 670) ṣaḍdīrghayuksvabījena ṣaḍaṅganyāsamācaret || 8-337 || dhyānapūjāpuraścaryā homo lakṣmīnṛsiṃhavat | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ prayogo'ṣṭākṣaroditaḥ || 8-338 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantramekādaśasya tu | oṃ kṣrau/ namo bhagavate narasiṃhāya mantrakaḥ || 8-339 || trayodaśārṇa uddiṣṭo bhuktimuktipradāyakaḥ | vāmadevo muniḥ prokto jagatī chanda īritam || 8-340 || devatānarasiṃho'tra svabījenāṅgakalpanam | dhyānapūjāprayogādi ṣaḍakṣaravadīritam || 8-341 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi dvādaśe jāyate tu yaḥ | kāśyāṃ sa vasate nityaṃ duṣṭabuddhipracālakaḥ || 8-342 || tāraṃ sahasrārajvālāvarttine kṣrau/ hanadvayam | hu/ phaṭsvāhā conaviṃśavarṇo mantra udāhṛtaḥ || 8-343 || munirjayanta ākhyataśchando gāyatramucyate | sudarśananṛsiṃho'sya devatā parikīrttitaḥ || 8-344 || cakrarājāya hṛt proktaṃ jvālācakrāya vai śiraḥ | gajacakrāya ca śikhā kavacaṃ tvasya saṃmatam || 8-345 || asurāntakacakrāya hyastrāya phaḍitīritam | sudarśanāyeti manuḥ pañcāṅgametadīritam || 8-346 || atha dhyānam | cakrāṇāṃ tu sabhāmadhye kālāgnisadṛśaprabham | caturbhujaṃ vivṛttāsyaṃ catuścakradharaṃ harim || 8-347 || taptakāñcanasaṃkāśaṃ trinetraṃ cādyavigraham | p. 668) dhyāyet samastaduḥkhaghnaṃ tādṛglakṣmyā samanvitam || 8-348 || atha puraścaraṇam | ravilakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ tilaiḥ śubhaiḥ | hunet puṣpaistataścāpi catvāriṃśatsahasrakam || 8-349 || punarājyena juhuyāt sahasraṃ ca namaskriyāḥ | tarpaṇādi tataḥ kṛtvā prayogānācaret tataḥ || 8-350 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi bhuktimuktipradāyakam | jātaṃ trayodaśe devaṃ nṛhariṃ kṣau/ tu saṃpuṭaḥ || 8-351 || māyayā bhogadātā syāt praṇavena ca mokṣadaḥ | asya pūjāprayogādyamekākṣarasamaṃ bhavet || 8-352 || athātaḥ saṃpravakṣyāmi jātaṃ manvantare vibhum | abhayākhyo nṛsiṃho'yaṃ samastabhayanāśanaḥ || 8-353 || tāro namo bhagavate narasiṃhāya hṛdvadet | tejastejasa ityuktvā āvirāvirbhaveti ca || 8-354 || vajranakha vajradaṃṣṭra karmāśayān dvī randhaya | tamordvigrasa vahnistrī vadedabhayamātmani || 8-355 || bhūyiṣṭhā oṃ kṣraumiti ca dviṣaṣṭyarṇo manurmataḥ | muniḥ śuko'tijagatī chandaḥ prāgvadivākhilam || 8-356 || caturdaśanṛsiṃhānāṃ sādhanaṃ vedabodhitam | tadatra kathitaṃ devā bhuktimuktipradāyakam || 8-357 || atha vāmanamantro (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi vāmanasya śubhān manūn | manvantaraṃ tapatyekaṃ sareśaṃ bādhate param || 8-358 || p. 669) punardadāti haraye trailokyaṃ sa valirnṛpaḥ | ekaṃ manvantaraṃ śakraḥ svayamevābhavadvaliḥ || 8-359 || evaṃ ṣaḍvāmanāḥ kalpe teṣāṃ mantrān vadāmyaham | ṣaḍvāmanāśca tantrāntare | dadhivāmanayajñeśavāmanu bhogavāmanaḥ || 8-360 || bālako vāmano viśvarūpo'nyo valivāmanaḥ | tatra dadhivāmanamantraḥ (śāradāyām) tāro hṛdviṣṇave paścādṅentaḥ surapatirbhavet || 8-361 || mahābalāya ṭhadvandvaṃ manuraṣṭādaśākṣaraḥ | ṛṣirindurvirāṭchando devatā dadhivāmanaḥ || 8-362 || hṛdekena śiro dvābhyāṃ śikhā tribhirudāhṛtam | kavacaṃ pañcabhiḥ proktaṃ netraṃ tāvadbhirakṣaraiḥ || 8-363 || dvābhyāmastramiti proktaḥ prakāro'ṅgasya sūribhiḥ || 8-363ef || atha dhyānam | muktāgauraṃ navamaṇilasadbhūṣaṇaṃ candrasaṃsthaṃ bhṛṅgākārairalakanikaraiḥ śobhivaktrāravindam | hastāgrābhyāṃ kanakakalaśaṃ śuddhatoyābhipūrṇaṃ dadhyannāḍhyaṃ kanakacaṣakaṃ dhārayantaṃ bhajāmaḥ || 8-364 || atha puraścaraṇam | guṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ | pāyasānnaiḥ prajuhuyāddadhyannairvā yathāvidhi || 8-365 || vāmanamantrabhedāstu (merau) draṣṭavyāḥ | atha trivikramamantrā (merau) athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantraṃ traivikramaṃ param | tāro namo bhagavate vyāhṛtitritayaṃ vadet || 8-366 || p. 670) vyāpakāya paraṃ paścādṅe'ntaṃ cāpi trivikramam | viṃśatyarṇo mahāmantro gatarājyapradāyakaḥ || 8-367 || padapañcakasarveṇa ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ | munayo vālikhilyāḥ syuśchando gāyatramīritam || 8-368 || devatā viśvarūpo'yaṃ trivikrama udāhṛtaḥ | dhyānam | dakṣāṅghrivyāptapātālaṃ vāmāṅghrivyāptabhūtalam || 8-369 || dakṣiṇaṃ punarutthāpya svargavyāptikaraṃ harim | validattaiḥ kuśatilatoyaiḥ saṃprasravatkaram || 8-370 || abhayaṃ vāmahastena kurvantaṃ ca sureśvaram | gaṅgaughadhautapādābjaṃ dhyāyedbrahmādikastutam || 8-371 || atha puraścaraṇam | viṃśallakṣaṃ japenmantraṃ tilataṇḍulasarṣapaiḥ | trimadhvaktairhunet paścāt tarpaṇādyaṃ ca kārayet || 8-372 || evaṃ siddhamanurmantrī labhate vāñchitaṃ phalam | atha paraśurāmantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi rāmantraṃ mahādbhutam || 8-373 || ākalpamekaṃ evāyaṃ jāmadagnyo mahābalaḥ | brahmakṣetrāya virmahe kṣatriyāntāya dhīmahi || 8-374 || tanno rāmaḥ pracodayāt - - - - - - - - - - - - - - - - - | tathā | śrīmatparaśurāmasya gāyatryeṣā mahādbhutā || 8-375 || rājyakṛt kalibhūṣānāṃ sarvatantreṣu gopitā | bharadvājo muniḥ prokto gāyatrī chanda īritam || 8-376 || p. 671) śrīmān paraśurāmo'sya devatā bhaktavatsalaḥ | aṣṭeṣutridvibāhvabdhivarṇaiḥ proktaṃ ṣaḍaṅgakam || 8-377 || atha dhyānam | sāttvikaṃ śvetavarṇaṃ ca bhaśmoddhūlitavigraham | agnihotrasthalāsīnaṃ nānāmunigaṇāvṛtam || 8-378 || kambalāsanamārūḍhaṃ svarṇatārakuśāṅgulim | śvetavastradvayopetaṃ juhvantaṃ śāntamānasam || 8-379 || dhyāyecca rājasaṃ rāmaṃ kuṅkumāruṇavigraham | kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ paraśvabjavarābhayān || 8-380 || karairdadhantaṃ taruṇaṃ viprakṣatraughasaṃvṛtam | pītāmbaradharaṃ kāmarūpaṃ bālanirīkṣitam || 8-381 || dhyāyecca tāmasaṃ kṣatrarudhirākteparaśvagham | āraktanetraṃ karṇasthabrahmasūtraṃ yamaprabham || 8-382 || dhanuṣṭaṅkārasaṃghoṣasaṃtrastabhuvanatrayam | caturbāhuṃ muśalinaṃ saṃkruddhabhrātṛsaṃyutam || 8-383 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ sitājyaghṛtapāyasaiḥ | hunedbrāhmaṇabhojyāntaṃ kṛtvā siddho bhavenmanuḥ || 8-384 || brahmakarmarato nityaṃ gāyatrījapatatparaḥ | sa eva jāyate siddho nānyo vipraḥ kadācana || 8-385 || tathā - phiraṅgā yavanāścīnāḥ khurāsānāścalendhujāḥ | rāmabhaktaṃ gradṛṣṭvaite trasanti praṇamanti ca || 8-386 || atha śrīraghunāthamantrā (vaśiṣṭhasaṃhitāyām) kṛṣṇaṃ dvaipāyanaṃ vyāsaṃ guruṃ satyavratīsutam | p. 672) samādhisthaṃ muniṃ śāntaṃ prasannādityatejasam || 8-387 || gaṅgātīre mahāpuṇye samāsīnaṃ taponidhim | śaunakaḥ paripapraccha sāṣṭāṅgaṃ praṇipatya ca || 8-388 || śrīśaunaka uvāca | ayi prasādasumukha kuruṣva mayi mānasam | tatprāsādānmahāmantrā vihitā bahavo mayā || 8-389 || karuṇārasapūrṇābhyāṃ netrābhyāṃ māṃ vilokaya | saccidānandamātmānaṃ jñātavān brahmaśāsvatam || 8-390 || idānīṃ śrotumicchāmi mantraṃ sāṅgaṃ sahārcanam | rāmātmanā'vatīrṇasya viṣṇoramitatejasaḥ || 8-391 || brūhi me bhagavan sarvaṃ śrotuṃ yogyo'smyahaṃ yadi | asau bhāgyena loko'yaṃ dāridryeṇa ca pīḍitaḥ || 8-392 || yena saubhāgyamatulaṃ mahadaiśvaryasambhavam | śāstrajñānaṃ kavitvaṃ ca sarvajñatvaṃ labhennaraḥ || 8-393 || śrīvyāsa uvāca | sādhu pṛṣṭaṃ tvayā brahman kathaye sakalaṃ tava | brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ vaśiṣṭhāya mahātmane || 8-394 || vaśiṣṭho'pi svaputrāya matpitre dattavānmanum | prasannahṛdayaḥ śuddhaḥ pitā me karuṇānidhiḥ || 8-395 || kurukṣetre mahāpuṇye sūryaparvaṇi dattavān | mayā ca sādhito mantro japahomārcanādibhiḥ || 8-396 || itaḥ pūrvaṃ mayā nokto mantrarājastu kasyacit | evaṃ paramparāproktaṃ bhaktyā mantraṃ śṛṇuṣvame || 8-397 || p. 673) ayogyāya na dātavyo mantrarājastvayā mune | yatnena gopaya tvaṃ ca rahasyaṃ śrīprasiddhidam || 8-398 || śiṣyalakṣaṇamuktvā - īdṛgvidhāya śiṣyāya mantraṃ dadyāt tu nānyathā | yadanyathā vadet tasmin devatā śāpadā bhavet || 8-399 || mantroddhāramāha | māntāntaṃ vindusaṃyuktaṃ nārāyaṇavibhūṣitam | bījametat samuddhṛtya vinduhīnaṃ punaśca tat || 8-400 || bhāntaṃ cākārasaṃyuktaṃ māntāntāṃ natimuddharet | etat ṣaḍakṣaraṃ mantraṃ sarvaiśvaryapradāyakam || 8-401 || sarvasubhāgyajananaṃ sarvalokavaśaṅkaram | vidyāsiddhikaraṃ nṝṇāṃ mahadāṃjñākaraṃ mune || 8-402 || ṛṣirbrahmā'sya mantrasya gāyatraṃ chanda ucyate | rāmākhyaṃ vaiṣṇavaṃ dhāma devatā parikīrttitā || 8-403 || jānīyāt prathamaṃ varṇaṃ bījaṃ śaktiṃ natiṃ tathā | mantrārthamāha (rāmārcanacandrikāyām) śrīrāmamantrarājasya samyagartho'bhidhīyate || 8-404 || rakāro vahnivacanaḥ prakāśe paryavasyati | saccidānandarūpo'sya paramātmārtha ucyate || 8-405 || vyañjanaṃ niṣkalaṃ brahma prāṇo māyeti ca svaraḥ | vyañjanaiḥ svarasaṃyogo viddhi tatprāṇayojanam || 8-406 || rephe jyotirmaye tasmāt kṛtamākārayojanam | makāro'bhyudayārthatvānmāyātmeti ca kathyate || 8-407 || tasmādanena bījena samāyaṃ brahma ucyate | p. 674) (rāmopaniṣadi) svaprakāśaḥ svayaṃ jyotiḥ svānubhūtyekacinmayaḥ || 8-408 || tadeva mantrarājasya manurāḍdvyakṣaraḥ smṛtaḥ | akhaṇḍaikarasānandastārako brahmavācakaḥ || 8-409 || rāmāyeti suvijñeyaḥ satyānandacidātmakaḥ | namaḥpadaṃ suvijñeyaṃ pūrṇānandaikavigraham || 8-410 || sadā namanti hṛdaye sarve devā mumukṣavaḥ | ādyabījabhedāt ṣaḍvidho'yaṃ mantrastaduktaṃ (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi bhuktimuktipradāyakān || 8-411 || rāmamantrān sa bhagavān pratimanvantare hyabhūt | yugānāṃ parivartena kalpe śakrāvatārakaḥ || 8-412 || tatrādyasya pravakṣyāmi mantrarājaṃ ṣaḍakṣaram | rāmāya nama ityeṣa rā/ klī/ hrī/ ai/ tu pūrvakaḥ || 8-413 || śrītārādyaśca ṣaḍvarṇaḥ ṣaḍvidhaḥ parikīrttitaḥ | brahmā saṃmohanaḥ śaktirdakṣiṇāmūrttireva ca || 8-414 || agastyaḥ śrīśivaḥ prokto munayo'nukramādime | chando gāyatrasaṃjñaṃ ca śrīrāmo devatā mataḥ || 8-415 || ṣaḍakṣarasyaiva bhūyāṃsaḥ prabhedāstatraivoktāḥ | pañcāśanmātṛkāmantravarṇaḥ pratyekapūrvakaḥ | lakṣmyādirvāgbhavādiśca manmathādirdhruvādikaḥ || 8-416 || rāmacandrastathā bhedāḥ śatadvayamitā amī | rāmabhadreti śabdena caivaṃ bhedāḥ śatadvayam || 8-417 || ramābījādikānāṃ tu viśvāmitro munirmataḥ | vāgbījapūrvakāṇāṃ tu dakṣiṇāmūrttirucyate || 8-418 || p. 675) kāmabījādipūrveṣāṃ muniḥ saṃmohano mataḥ | tārādipūrvakāṇāṃ tu śrīśivaḥ procyate muniḥ || 8-419 || śrīmāyāmanmathaikaikabījādyantagato yadā | rāmabhadro rāmacandraḥ ṣoḍhā ṣaḍvarṇa ucyate || 8-420 || ṣoḍhā namo'ntaḥ prāk proktaḥ phaṭkārāntaḥ sa eva hi | ṣoḍhā syādvahnijāyāntaḥ sa evaṃ ṣaḍvidho mataḥ || 8-421 || catuḥśataṃ caturviṃśabhedāstena nirūpitāḥ | tathā | tārādirmuktaye hyeṣa ramādirbhuktaye bhavet || 8-422 || vāksiddhaye ca vāgādiḥ sarvavaśyāya mānmathaḥ | tārādyaiḥ puṭitān mantrān sarvārthaṃ viniyojapet || 8-423 || tathā | brahmarandhe bhruvormadhye hṛnnābhyandhuṣu pādayoḥ | bījaiḥ ṣaḍdīrghasaṃyuktaiḥ ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ || 8-424 || (vaśiṣṭhasaṃhitāyām) ādhāre bhāvayecchaktiṃ cidānandasvarūpiṇīm | udyadādityasaṃkāśamādhāraṃ tatprabhāmayam || 8-425 || ādhārabhāvanāmevaṃ saṃbhāvya munisattama | tataḥ samutthitaṃ tejaḥ śikhārūpaṃ ca cintayet || 8-426 || vidyutkoṭipratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam | suṣumnāmukhamunmīlya prāpayedupadeśataḥ || 8-427 || brahmādhvanā'nayedūrdhvaṃ dvādaśāntendumaṇḍalam | prāpayya vidhinā buddhyā srāvayet tat sudhāmṛtam || 8-428 || tataḥ parigalacchuddhasudhādhārābhirāvṛtam | p. 676) nijadehaṃ jagat sarvamekībhūtaṃ vicintayet || 8-429 || niṣprapañcaṃ nirākāraṃ niravadyaṃ nirañjanam | aśūnyaśūnyoparamaṃ sadasadbhāvavarjitam || 8-430 || akhaṇḍānandamātmānaṃ bhāvayenmunisattama | devatāgurumantrāṇāṃ bhāvayedaikyamātmanaḥ || 8-431 || evaṃ saṃcintayenmantrī mantraṃ pratidinaṃ japet | aihikānakhilān bhogān bhuktvā cānte padaṃ vrajet || 8-432 || upasaṃhṛtya tat tejo yadvā hṛdayapaṅkaje | rāmaṃ jyotirmayaṃ dhyāyet sarvalokaikasākṣiṇam || 8-433 || jagadudbhūtisambhūtiparihūtikaraṃ harim | devāsuramanuṣyaiśca yogivṛndaiśca sevitam || 8-434 || atha dhyānam | caturbhujaṃ śaṅkhacakragadāpaṅkajadhāriṇam | kirīṭahārakeyūraratnakuṇḍalamaṇḍitam || 8-435 || evaṃ dhyātvā japenmantraṃ ṣaṭsahasraṃ dine dine | vācaḥ śriyaḥ patirbhūtvā kavirbhavati vatsarāt || 8-436 || dhyānāntaramāha | dhyāyet kalpatarormūle sauvarṇamaṇḍapaṃ mune | tanmadhye puṣpakākhyaṃ ca vimānaṃ divyamuttamam || 8-437 || madhye siṃhāsanaṃ tasya nānāratnavibhūṣitam | tanmadhye'ṣṭadalaṃpadmamudyadādityasannibham || 8-438 || śrīrāmamenaṃ tanmadhye samāsīnaṃ mahāmune | samyagjñānamayīṃ mudrāṃ dadhānaṃ dakṣiṇe kare || 8-439 || p. 677) tejaḥprakāśanaṃ vāmaṃ jānumūrdhani cāparam | jānakīvallabhaṃ devamindranīlasamaprabham || 8-440 || udyānanirataṃ deva dvibhujaṃ raghunandanam | vaśiṣṭhavāmadevādimunibhiḥ parivāritam || 8-441 || vāmabhāge samāsīnāṃ sītāṃ kāñcanasannibhām | bhajatāṃ kāmadāṃ nityaṃ raktotpalakarāmbujām || 8-442 || lakṣmaṇaṃ paścime bhāge dhṛtacchatrasucāmaram | pārśve bharataśatrughnau tālavṛntakarāvubhau || 8-443 || evaṃ dhyātvā japenmantraṃ jñānalakṣmyośca bhājanam || 8-443ef || (śāradāyāmapi) kālāmbhodharakāntikāntamaniśaṃ vīrāsanādhyāsinaṃ mudrāṃ jñānamayīṃ dadhānamaparaṃ hastāmbujaṃ jānuni | sītāṃ pārśvagatāṃ saroruhakarāṃ vidyunnibhāṃ rāghavaṃ paśyantaṃ mukuṭāṅgadādivividhākalpojjvalāṅgaṃ bhaje || 8-444 || (merutantre) vīrāsanasamārūḍhaṃ vyākhyāmudropaśobhitam | vāmorunyastataddhastaṃ sītālakṣmaṇasaṃyutam || 8-445 || tantrāntare pūrvoktadhyānamuktvā - evaṃ taddyānamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate | rāmamindīvaraśyāmaṃ padmapatrāyatekṣaṇam || 8-446 || dhyātvā tu hṛdayāmbhoje ye japanti ṣaḍakṣaram | karāmalakavajjñeyā muktisteṣāṃ mahātmanām || 8-447 || (vaśiṣṭhasaṃhitāyām) śāstrajñānaṃ kavitvaṃ ca ṣaṇmāsājjāyate mune | p. 678) japatāṃ mantriṇāmevaṃ japayogena dhīmatām || 8-448 || puraścaraṇakṛtyena vinā'pi phalado manuḥ | asya puraścaraṇamuktaṃ (merutantre) varṇalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ madhuraplutaiḥ || 8-449 || vilvapatraiḥ phalaiḥ puṣpaistilairvā paṅkajairhunet | atha mālāmantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi lakṣmaṇopāsitaṃ manum || 8-450 || tāro namo bhagavete ṅe'ntaḥ syādraghunandanaḥ | rakṣoghnaviśadāyeti madhureti padaṃ tataḥ || 8-451 || prasannavadanāyeti tataścāmitatejase | balāyeti ca rāmāya viṣṇave nama ityayam || 8-452 || saptacatvāriṃśadarṇo mālāmantra udāhṛtaḥ | muniḥ pitāmahaśchandaḥ syādanuṣṭup ca devatā || 8-453 || rājyābhiṣikto rāmaśco/ bījaṃ śaktirnamo'stviti | saptarttusaptadaśaṣaḍrasasaṅkhyaiḥ ṣaḍaṅgakam || 8-454 || tathā | dhyānaṃ daśākṣaraṃ proktaṃ lakṣamekaṃ japenmanum | vilvaiḥ prasūnaiḥ patrairvā tilaistrimadhunā yutaiḥ || 8-455 || madhuratrayayuktena pāyasenātha vā'mbujaiḥ | homaṃ daśāṃśataḥ kuryāt tathā sarvatra tarpaṇam || 8-456 || mārjanaṃ bhojayedviprān prayogādi ca pūrvavat | daśākṣaramantro vakṣyate | manvantarabhedena śrīrāmamantrabheda uktastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi svārociṣasamudbhavam || 8-457 || p. 679) rāmasyaikākṣaraṃ mantraṃ kīrttyate sa tu rāmiti | brahmā muniḥ syādgāyatraṃ chando rāmo'sya devatā || 8-458 || mūrttipañjaranāmānaṃ tattvanyāsaṃ ca kārayet | ṣaḍdīrghārdhenduyuktena bījenaiva ṣaḍaṅgakam || 8-459 || dhyānapūjādikaṃ prāgvadbhānulakṣaṃ japenmanum | athātaḥ saṃpravakṣyāmi tṛtīyāntarmanorvidhim || 8-460 || rāma etyeṣa kathito dvyakṣaro bhuktimuktidaḥ | ekākṣaroktamṛṣyādi syādādyena ṣaḍaṅgakam || 8-461 || dhyānapūjāprayogādi sarvaṃ jñeyaṃ ṣaḍarṇavat | evaṃ puraścaraṇamapi jñeyam | athātaḥ saṃpravakṣyāmi caturthāntarmanorvidhim || 8-462 || tāramāyāramānaṅgavāksvabījaiśca ṣaḍvidhaḥ | dvyakṣaro mantrarājastu tryakṣaraḥ parijāyate || 8-463 || nyāsapūjāprayogādi sarvaṃ pūrvavadācaret | athātaḥ saṃpravakṣyāmi pañcamāntarmanorvidhim || 8-464 || dvyakṣaraścandrabhadrānto dvividhaścaturakṣaraḥ | ṛṣinyāsārcanādyaṃ tu sarvaṃ pūrvavadācaret || 8-465 || viśeṣataścaturvargaphalado'yaṃ mato manuḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi ṣaṣṭhamanvantarodbhavam || 8-466 || rāmāya nama ityeṣa manuḥ pañcākṣaro mataḥ | viśvāmitro muniḥ proktaḥ paṅktiśchando'sya devatā || 8-467 || rāmabhadro bījaśaktī prathamārṇanatī kramāt | bhrūmadhye hṛdi nābhyadho pādayorvinyasenmanum || 8-468 || ṣaḍaṅgaṃ pūrvavadyadvā mantrārṇairmanunā'strakam | p. 680) dhyānamāha | madhye vanaṃ kalpatarormūle puṣpalatāsane || 8-469 || lakṣmaṇena praguṇitamakṣṇaḥ koṇena sāyakam | bhavekṣamāṇaṃ jānakyā kṛtavyajanamīśvaram || 8-470 || jaṭābhāralasacchīrṣaṃ śyāmaṃ munigaṇāvṛtam | lakṣmaṇena dhṛtacchatramathavā puṣpakopari || 8-471 || daśāsyamathanaṃ śāntaṃ sasugrīvavibhīṣaṇam | vijayārthī viśeṣeṇa varṇalakṣaṃ japenmanum || 8-472 || prāgvaddhomastarpaṇādi prayogādyaṃ ca sādhayet | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantraṃ sāvarṇikodbhavam || 8-473 || tārādiṣaḍbhiḥ saṃyukto dvedhā saptākṣaro manuḥ | aṣṭākṣaro dvādaśadhā kīrttirto rājyadāyakaḥ || 8-474 || sarvaṃ ṣaḍarṇavajjñeyaṃ dhyānapūjājapādikam | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantrān navamasaṃbhavān || 8-475 || tāro rāmaścaturthyantaḥ krodho'straṃ vahnivallabhā | aṣṭārṇo'yaṃ paro mantro munyādiḥ syāt ṣaḍarṇavat || 8-476 || nāśakaḥ sarvadoṣāṇāṃ saṅgrāmavijayapradaḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mantrān daśamasambhavān || 8-477 || oṃ hrī/ namaśca rāmāya hrīmityaṣṭākṣaraḥ paraḥ | ṛṣiḥ sadāśivaḥ prokto gāyatraṃ chanda ucyate || 8-478 || śivomārāmacandro'sya devatā parikīrttitaḥ | dīrghayā māyayā'ṅgāni tārapañcārṇayuktayā || 8-479 || oṃ namo rāmāya hrī/ hṛdayāya namaḥ - ityādi | p. 681) dhyānapuraścaraṇe prāha | rāmaṃ trinetraṃ somārdhadhāriṇaṃ śūlinaṃ varam | bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ kapardinamupāsmahe || 8-480 || rāmābhirāmāṃ saundaryasīmāṃ somāvataṃsinīm | pāśāṅkuśadhanurbāṇadharāṃ dhyāyet trilocanām || 8-481 || rāmaśaktiṃ tu sītākhyāṃ varṇalakṣaṃ japenmanum | homapūjādikaṃ sarvaṃ ṣaḍakṣaravadīritam || 8-482 || viśeṣato bhogadātā saṅgrāmavijayapradaḥ | athaikādaśasambhūtān rāmamantrān vadāmyaham || 8-483 || saptārṇairyau manū proktau ṣaḍbhistārādikaiḥ pṛthak | saṃpuṭau te dvādaśadhā navārṇā manavaḥ surāḥ || 8-484 || dhyānapūjādikaṃ sarvaṃ teṣāṃ saptārṇavadbhavet | athātaḥ saṃpravakṣyāmi dvādaśāntarasambhavam || 8-485 || jānakīvallabho ṅe'ntaḥ svāhāntaśca humādikaḥ | daśākṣaro'yaṃ mantraḥ syādvaśiṣtho'sya muniścarāṭ || 8-486 || chandaśca devatā rāmaḥ sītāpāṇiparigrahaḥ | ādyaṃ bījaṃ dviṭhaḥ śaktiraṅgaṃ ṣaḍdīrghako mataḥ || 8-487 || śirolalāṭabhrūmadhyatālukaṇṭheṣu hṛdyapi | nābhyandhujānupādeṣu daśārṇān vinyasenmanoḥ || 8-488 || dhyānamāha | ayodhyānagare ratnacite sauvarṇamaṇḍape | mandārapuṣpairābaddhavitāne toraṇānvite || 8-489 || siṃhāsanasamārūḍhaṃ puṣpakopari rāghavam | rakṣobhirharibhirdevairdivyayānagataiḥ śubhaiḥ || 8-490 || p. 682) saṃstuyamānaṃ munibhiḥ prahṛṣṭairupasevitam | sītālaṅkṛtavāmāṅgaṃ lakṣmaṇenopaśobhitam || 8-491 || śyāmaṃ prasannavadanaṃ sarvābharaṇabhūṣitam | dhyāyannevaṃ japenmantraṃ varṇalakṣamananyadhīḥ || 8-492 || japapūjāprayogādi sarvamasya ṣaḍarṇavat | atha trayodaśe jātaṃ rāmamantraṃ vadāmyaham || 8-493 || rāmo ṅe'nto dhanuṣpāṇistathā syādvahnisundarī | daśākṣaro munirbrahmā virāṭ chando'sya devatā || 8-494 || rākṣasāntakaro rāmo rā/ bījaṃ parikīrttitam | svāhā śaktiśca bījena ṣaḍaṅgāni samācaret || 8-495 || varṇanyāsaṃ tathā dhyānaṃ pauraścaraṇikaṃ vidhim | daśākṣaroktavat kuryāccāpabāṇadharaṃ smaret || 8-496 || viśeṣājjayadaścāyaṃ bhraṣṭarājyapradāyakaḥ | evaṃ hanumadādyupāsitā mantrā (merau) draṣṭavyāḥ | atha rāmagayatrī tatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi śatrughnopāsitāṃ parām || 8-497 || jayadāṃ rāmagāyatrīmupāsyāṃ sūryavaṃśajaiḥ | dāśarathayo vidmahe sītāvallabhāya dhīmahitannorāmaḥ pracodayāt | eṣā syādrāmagāyatrī bhaktānāṃ bhuktimuktidā || 8-498 || janmaprabhṛti yat pāpaṃ daśabhiryātimakṣayam | purā kṛtaṃ śatenaiva sahasreṇa japena vā || 8-499 || puraścaraṇamasyāśca caturlakṣajapo vidhiḥ | yacca yāvacca pūjādi sarvaṃ pūrvavadācaret || 8-500 || tārādireṣā gāyatrī muktimeva prayacchati | p. 683) māyādirapi vaiśvaryaṃ ramādiśca śriyaṃ parām || 8-501 || madanenāpi saṃyukto saṃmohayati medinīm | atha sītāmantro (vaśiṣṭhasaṃhitāyām) śrībījaṃ pūrvamuccārya sītāyai padamuddharet || 8-502 || vahnijāyānvito mantro bhajatāṃ kalpabhūruhaḥ | janako'sya ṛṣiḥ prokto gāyatrī chanda ucyate || 8-503 || sītākhyā yā jagadhātrī devatā sā jaganmayī | (merutantre) sītā bhagavatī proktā śrībījaṃ śaktirantyakau || 8-504 || dīrghasvarayujā'dyena ṣaḍaṅgāni prakalpayet | pūjayedvaiṣṇave pīṭhe dhyāyedrāghavasaṃyutām || 8-505 || svarṇābhāmambujakarāṃ rāmālokanatatparām | atha balarāmantrastantrāntare | tārānte balabhadrāya hṛdayaṃ vasuvarṇavān || 8-506 || manistu jaiminiśchando gāyatraṃ devatā'sya ca | balarāmo mantravarṇairdvirāvṛttyā ṣaḍaṅgakam || 8-507 || atha dhyānam | śubhrābhragauraṃ nīlābhaṃ vasanaṃ revatīprīyam | dadhānaṃ sīramuśale balarāmaṃ samāśraye || 8-508 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ juhuyāt taddaśāṃśataḥ - iti | atha śrīkṛṣṇamantrāḥ (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi kṛṣṇamantrān mahādbhutān | kṛṣṇaḥ sa eva bhagavān kalidvāparasandhigaḥ || 8-509 || p. 684) vardhayet kalidharmāṇāṃ bhaktānāṃ tāraṇāya saḥ | ekasaptatirūpo'sau pratimanvantare bhavet || 8-510 || taduktācaraṇānmokṣastatkṛtācaraṇāccyutiḥ | iti tattvaṃ samākhyātaṃ vibhavasya bhavasya ca | | 511 || jātaścādye kaliyuge nānāgopīrate rataḥ | tatkarma kurvatāṃ pātastatsāmarthyaṃ vibhāvinā || 8-512 || svadharmaniratānāṃ tu kalau janma prajāyate | tasya mantraṃ pravakṣyāmi bhuktimuktiprasādhanam || 8-513 || gopījanavallabhāya svāhāmantro daśākṣaraḥ | (gītamīye ) gopījanapadasyānte vallabhāya dviṭhāvadhiḥ || 8-513 || ayaṃ daśākṣaro mantro dṛṣṭādṛṣṭaphalapradaḥ | bījapūrvo japaścāsya rahasyaṃ kathitaṃ mune || 8-514 || luptabījasvabhāvatvāddaśākṣaramihocyate | (bṛhadgautamīye) bhogamokṣaikanilayo luptabījo daśākṣaraḥ || 8-515 || uddhāre tu pṛthak tena kāmabījaṃ mahāmune | madyogāt phalado mantro nānyathā kalpakoṭibhiḥ || 8-516 || (merutantre) nārado'sya muniḥ prokto virāṭ chanda udāhṛtam | devatā nandaputraḥ klī/ bījaṃ śaktiḥ śikhipriyā || 8-517 || āviśuḥ pūrvapadakaistrailokyarakṣaṇādikaiḥ | asurāntādikaiścakraśabdaiḥ svāhāntakaiścaret || 8-518 || jātiyuktaiśca pañcāṅgaṃ tathā pañcāṅgulīṣvapi | p. 685) hṛdaye śīrṣake caiva śikhāyāṃ kavace tathā || 8-519 || astre pārśvadvaye kaṭyāṃ pṛṣṭhe mūrdhani ca kramāt | nyāsāntarāṇyuktā dhyānamāha | evaṃ kṛtvā vidhānena mantrī mantrakalevaram || 8-520 || trayyantabodhitaṃ nityaṃ kṛṣṇaṃ dhyāyejjagatpatim | pūrvaṃ vṛndāvanaṃ ramyaṃ smaret pūrvaṃ virājitam || 8-521 || navīnapallavodrekaphalasampattisaṃyutam | madhupaiḥ kṛtajhaṅkāraiḥ kīrādyaiśca nināditam || 8-522 || ādityatanayāpārśvalaharīkaṇaśītalam | tasmin vane kalpataruṃ navapallavaśobhitam || 8-523 || svarṇaśākhāgrasaṃyuktaṃ navaratnaphalānvitam | divyāmṛtaughavarṣeṇa sravantaṃ viśvamucchritam || 8-524 || jvaladratnasamābaddhāṃ puṣpareṇuvibhūṣitām | ṣaḍūrmirahitāṃ mantrī tasyādhastādbhuvaṃ smaret || 8-525 || māṇikyakuṭṭimaṃ tatra yogapīṭhaṃ vicintayet | padmamaṣṭadalaṃ tatra yathoktaṃ raktavarṇakam || 8-526 || tasya madhye sukhāsīnaṃ kṛṣṇaṃ dhyāyedananyadhīḥ | udyadādityasaṃkāśaṃ prasannavadanaṃ vibhum || 8-527 || indranīlamaṇiprakhyaṃ snigdhadīrghaśiroruham | māyūreṇa supicchena rājamānottamāṅgakam || 8-528 || bhramarākrāntakalpadrupuṣpasaṃśobhimastakam | kuṭilālakavibhrājadbhālaṃ karṇakṛtotpalam || 8-529 || gorocanāktatilakaṃ pūrṇacandranibhaṃ smaret | padmanetraṃ dīptamaṇimakarākṛtikuṇḍalam || 8-530 || p. 686) kapolasthalalāvaṇyavijitasvacchadarpaṇam | atyadbhutonnāsikaṃ ca pakvavimbaphalādharam || 8-531 || dāḍimībījaradanaṃ kambusundarakandharam | āraṇyapallavaiḥ puṣpaiḥ kṛtagraiveyasaṃpadam || 8-532 || kaustubhaprabhayā dīptaviśālonnatavakṣasam | śrīvatsakāṅkitoraskaṃ vṛṣaskandhaṃ ca hāriṇam || 8-533 || ājānulambidordaṇḍaṃ balitrayayutodaram | kṣudraghaṇḍikayā baddhakaṭiṃ graiveyarājitam || 8-534 || cakraśaṅkhalasatpadmapītāṃśukapaṭādibhiḥ | kuliśapramukhaiścihnairaṅkitasvacchapattalam || 8-535 || mukhāmbujasamāsaktavaṃśacchidrārpitāṅgulim | tadutthadivyasadrāgaśravaṇāhṛtamānasam || 8-536 || apāṅgaiḥ prāṇijātaṃ tu mohayantamanāratam | paramānandasandohasaṃpūrṇīkṛtamānasam || 8-537 || mukhapadmasamāsaktasvāntanetrābhirāvṛtam | gobhirūdhnabharākrāntamandayānābhireva ca || 8-538 || kavalīkṛtasaṃtyaktaghāsaleśābhirapyalam | prastutastanapānena saṃbhṛtānananirgataiḥ || 8-539 || ḍiṇḍīrapiṇḍasaṃyuktairdugdhairdṛṣṭimanoharaiḥ | vaṃśavādanasodbhītagītākarṇanalālasaiḥ || 8-540 || uttambhinīkṛtaśrotrapuṭayugmaiśca tarṇakaiḥ | kiṃviṣāṇāntarodbhūtijātakaṇḍūtimastakaiḥ || 8-541 || parasparavimadārthaṃ khurasparśamahītalaiḥ | p. 687) snigdhairgurubhirutpucchaiḥ suśobhigalakambalaiḥ || 8-542 || vatsavatsāsamūhaiśca saṃvṛtaṃ tadanantaram | kṛtahuṃbhāṣa vajjālairgurudīrghakakudvaraiḥ || 8-543 || uccakarṇapuṭāpītaveṇuśabdasudhārasaiḥ | savayaskaiśca gāyadbhirnṛtyadbhistulyabhūṣaṇaiḥ || 8-544 || nānāveṣadharairgopaiḥ saṃstuvadbhiḥ samāvṛtam | madhurākṛtibhirbālairaspaṣṭādbhutabhāṣaṇaiḥ || 8-545 || śārdūlanakhasaṃkḷptagalākalpaistathā'vṛtam | tato gopapurandhrīṇāṃ smaredvṛndaṃ samāhitaḥ || 8-546 || tadbhāvabhāvakallolasaṃjīvitamanobhavam | vallavīvallavagavāṃ devavṇdaṃ bahiḥ smaret || 8-547 || saṃmukhe devadevasya kāṅkṣantaṃ dhanasaṃcayam | ṛṣisaṅghaṃ tathā dakṣe vedādhyayanatatparam || 8-548 || dharmārthibhiḥ smaret paścāt sanakapramukhā/stathā | vāme sastrīkayogīndrān yakṣagandharvakinnarān || 8-549 || siddhividyādharā/ścāpi cāraṇānapsarogaṇān | anekaśrutisaṃpūrṇavīṇāvādanatatparam || 8-550 || ākāśe nāradaṃ dhyāyenmunivaryaṃ gatasmayam | atha puraścaraṇam | tataḥ pūrvoktavidhinā dīkṣitaḥ prajapenmanum || 8-551 || mantrārthaṃ cintayenmantrī niyamastho jitendriyaḥ | catvāriṃśat sahasrāṇi śvetapadmākṣamālayā || 8-552 || paścānmantrasya siddhyarthaṃ daśalakṣaṃ japet sudhīḥ | p. 688) lakṣaṃ hunedraktapadmaiḥ sitāsarpirmadhuplutaiḥ || 8-553 || śarkarāghṛtayuktena havirdravyeṇa vā hunet | tarpayet salilaiḥ śuddhaiścandracandanavāsitaiḥ || 8-554 || ātmābhiṣekaṃ kṛtvā'tha bhūdevān pūjayet tataḥ | nānāvidhairbhakṣyabhojyaistāmbūlaiśca sadakṣiṇaiḥ || 8-555 || tato nijaguruṃ samyak praṇipratya yathāvidhi | dhanadhānyāmbarādyaiśca vittaśāṭhyavivarjitaḥ || 8-556 || toṣayet parayā bhaktyā nijakāryasya siddhaye | tataḥ siddhamanurmantrī prayogān nijavāñchitān || 8-557 || kuryādbhaktiyutaḥ samyaṅnityanaimittike rataḥ | tatkāle devakījātaṃ śaṅkhacakragadābujān || 8-558 || dadhataṃ pītavasanaṃ sundaraṃ gaganaprabham | niśāyāme caturthyāṃ tu dhyātvā lakṣaṃ japenmanum || 8-559 || trimadhvaktaistaddaśāṃśaṃ kiṃśukaprasavairhunet | vīryaṃ prajñāṃ smṛtiṃ prāpya kavīnāmagraṇīrbhavet || 8-560 || atha mantrāntaraṃ (śāradāyām) kṛṣṇāya padamābhāṣya govindāya tataḥ param | gopījanapadasyānte vallabhāya dviṭhāvadhiḥ || 8-561 || kāmabījādirākhyāto manuraṣṭādaśākṣaraḥ | nārado'sya muniḥ prokto gāyatraṃ chanda ucyate || 8-562 || devatā kathitaḥ kṛṣṇaḥ sarvakāmaphalapradaḥ | catuṣkaraṇavedābdhinetrasaṅkhyākṣarakramāt || 8-563 || pañcāṅgāni manoḥ kuryānmantravijjñātisaṃyutaiḥ | dhyānam | smaredvṛndāvane ramye mohayantamanāratam || 8-564 || p. 689) govindaṃ puṇḍarīkākṣaṃ gopakanyāḥ sahasraśaḥ | ātmano vadanāmbhojapreṣitākṣimadhuvratāḥ || 8-565 || pīḍitāḥ kāmabāṇena ciramālikhanotsukāḥ | muktāhāralasatpīnatuṅgastanabharānanāḥ || 8-566 || srastadhammillavasnā mandaskhalitabhāṣaṇāḥ | dantapaṅktiprabhodbhāsisyandamānādharāñcitāḥ || 8-567 || vilobhayantīrvividhairvibhramairbhāvagarvitaiḥ || 8-568ef || phullendīvarakāntiminduvadanaṃ varhāvataṃsapriyaṃ śrīvatsāṅkamudārakaustubhadharaṃ pītāmbaraṃ sundaram | gopīnāṃ nayanotpalārcitatanuṃ gogopasaṅghāvṛtaṃ govindaṃ karaveṇuvādanaparaṃ divyāṅgabūṣaṃ bhaje || 8-569 || atha puraścaraṇam | mantramenaṃ yathānyāyamayutadvitayaṃ japet | juhuyādaruṇāmbhojairdaśāṃśaṃ susamāhitaḥ || 8-570 || atha mantrāntarāṇyuktāni (merutantre) athātaḥ saṃpravakṣyāmi kramājjātā yugatraye | ye mantrā daśavarṇasya bhedāḥ siddhividhāyakāḥ || 8-571 || kāmamāyendirāpūrvo māyāśrīkāmapūrvakaḥ | lakṣmīmāyāsmarādyaśca mantrarājo daśākṣaraḥ || 8-572 || trayodaśākṣaro mantrastraya ete yugatraye | munyādyantavidhisteṣāṃ paṅktyāmuktavidhānataḥ || 8-573 || paṅktyāmiti daśākṣara ityarthaḥ | dhyānaṃ tṛtīyamantre tu daśārṇavadudāhṛtam | viṃśārṇoktaṃ dvitīye tu prathame'tha nigadyate || 8-574 || p. 690) darāricāpasadbāṇamudgarābjakarāmbujam | veṇumādāya hastābhyāṃ vādayantaṃ mudā'nvitam || 8-575 || ravimaṇḍalagaṃ kṛṣṇaṃ dhyāyediṣṭaphalāptaye | atha puraścaraṇam | bāṇalakṣaṃ japitvā'gnau daśāṃśaṃ haviṣā hunet || 8-576 || tarpaṇādi tataḥ kṛtvā siddhamantraḥ samācaret | atha mantrāntaraṃ tatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi saptaviṃśatike kalau || 8-577 || tāro namo bhagavate vāsudevāya vai vadet | dvādaśārṇo manuḥ prokto nārado'sya munirmataḥ || 8-578 || gāyatrī chanda ityuktaṃ śrīkṛṣṇo devatā mataḥ | candranetrābdhibāṇārṇaiḥ saṃpūrṇenāṅgakalpanā || 8-579 || dhyānamāha | kalpadrumatale ramye ratnasiṃhāsane śubhe | sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ niviṣṭaṃ nandanandanam || 8-580 || prastutastanabhāreṇa govṛndena yutaṃ smaret | meghaśyāmaṃ kare daṇḍau hastābhyāṃ bibhrataṃ tathā || 8-581 || padmāyatākṣaṃ śaknasya hastikumbhāmṛtasya tu | dhārayā sicyamānaṃ tu dhyātavyo viṣṇuravyayaḥ || 8-582 || puraścaraṇamāha | evaṃ saṃcintya deveśaṃ varṇalakṣaṃ japenmanum | tatsahasrāṇi gokṣīrairjuhuyāt tarpayet tataḥ || 8-583 || atha mantrāntaraṃ tantrāntare | tāraṃhṛdbhagavate rukmiṇīvallabhāya ṭhadvayam | nārado'sya muniḥ proktaśchando'nuṣṭup prakīrttitam || 8-584 || p. 691) rukmiṇīvallabho devaḥ pañcāṅgaṃ māntrikaiḥ padaiḥ || 8-584ef || dhyānam | tāpicchacchaviraṅkagāṃ priyatamāṃ svarṇaprabhāmambuja - prodyadvāmabhujāṃsvabāhulatayā'śliṣyatsacittāsmayām | śliṣyantīṃ svayamanyahastavilasatsauvarṇavetraściraṃ pāyādvo'śanasūnapītavasano nānāvibhūṣo hariḥ || 8-585 || atha puraścaraṇam | dhyātvaivaṃ rukmiṇīnāthaṃ japellakṣamamuṃ manu | ayutaṃ juhuyāt padmairaruṇairmadhurāplutaiḥ || 8-586 || atha mantrāntaraṃ (merau) athāto nagavedākhye klī/ kṛṣṇāyāgnigehinī | ṣaḍakṣaro mantrarājo japadhyānādi pūrvavat || 8-587 || daśārṇavadityarthaḥ | evaṃ bhūyāṃśo mantrabhedā vistarabhayādupekṣitāḥ | atha buddhamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi bauddhamantraṃ mahāphalam | satyatvānna dvijādīnāmadhikāro hi karhicit || 8-588 || vāmamārgaratā viprāḥ kuṇḍakā jātivicyutāḥ | hīnā vaidikasaṃskāraiḥ pramādāt svecchatāṃ gatāḥ || 8-589 || golakāśca tathā jātyā kāyasthādaya eva ca | bauddhaṃ viṣṇuṃ samārādhya bhuktiṃ muktiṃ prayānti te || 8-590 || namo bagavate buddha saṃsārārṇavatāraka | kalikālādahaṃ bhītaḥ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 8-591 || ādyaiḥ padaiścaturbhiśca caraṇadvitayena ca | ṣaḍaṅgavidhirākhyātaḥ pūrṇena vyāpakaṃ triśaḥ || 8-592 || atha dhyānam | padme padmāsanasthaṃ tamūrvornyastakaradvayam | p. 692) gauraṃ muṇḍitasarvāṅgaṃ dhyānastimitalocanam || 8-592 || pustakāsanahastaiśca nānāśiṣyaiśca śobhitam | indrādilokapālaiśca nutaṃ śvetāmbarāvṛtam || 8-593 || atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ homayecca ghṛtodanam | tulasīmiśrītoyaiśca bhagavantaṃ pratarpayet || 8-594 || atha kalkimantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi kalkimantraṃ mahāphalam | ka/ kalkine hṛdanto'yaṃ prokto mantraḥ ṣaḍakṣaraḥ || 8-595 || mantrārṇaiśca ṣaḍaṅgāni pūrṇena vyāpakaṃ caret | atha dhyānam | dhyāyennīlasamārūḍhaṃ śvetoṣṇīṣavirājitam || 8-596 || mahāpratodahastaṃ ca kaustubhoddāmakañcukam | mardayantaṃ mlecchagaṇaṃ krodhaghūrṇitalocanam || 8-597 || antarhitairdevamunigandharvaiḥ saṃstutaṃ harim | atha puraścaraṇam | ṣaḍlakṣaṃ tu japenmantraṃ sasitaiḥ pāyasairhunet || 8-598 || tarpayet salilai śuddhaiḥ prīṇayedbhūsurānapi | evamārādhito mantraḥ saṃgrāme vijayapradaḥ || 8-599 || etatsādhanamālokya dūrato duḥkṣitīśvarāḥ | praṇamanti tathā svecchācchatravo yānti saṃśayam || 8-600 || dine dine varddhate śrīrmṛto vaikuṇṭhamāpnuyāt | atha hayagrivamantro (merutantre) athocyate hayagrīvamantraḥ sarvasamṛddhidaḥ || 8-601 || hasāvukārasaṃyuktau vindunā pariśobhito | p. 693) viprasevyo bījamantro hayagrīvasya cādimaḥ || 8-600 || hasāvaukārasaṃyuktau savindū kṣatriyasya tu | hasāvekārasaṃyuktau savindurvaiśyajanmanaḥ || 8-601 || triṣṭup chando munirbrahmā hayagrīvo'sva devatā | ṣaḍdīrghayuktabījena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ || 8-602 || atha dhyānam | kamalaṃ japamālāṃ ca bhayaṃ pustakameva ca | śvetapadmasthitaṃ gauraṃ śvetavastrānulepanam || 8-603 || bhaktapriyaṃ hayagrīvaṃ vande'haṃ dānavāntakam | atha puraścaraṇam | vedalakṣaṃ japedante daśāṃśaṃ juhuyādghṛtaiḥ || 8-604 || sugandhādyaistarpaṇaṃ syānmārjanādviprabhojanāt | siddho mantraḥ prayogārho jāyate bhuktimuktidaḥ || 8-605 || atha mantrāntaraṃ (śāradāyām) udgiratpadamābhāṣya praṇavodgīthaśabdataḥ | sarvavāgīśvaretyantaṃ pravadedīśvaretyatha || 8-606 || sarvavedamayācintyapadānte sarvamuccaret | bodhaya dvitayānto'yaṃ mantrastārādirīritaḥ || 8-607 || ṛṣirbrahmā'sya saṃdiṣṭaśchando'nuṣṭubudāhṛtam | devatā syāddhayagrīvo vāgaiśvaryaprado vibhuḥ || 8-608 || tāreṇa pādairmantrasya pañcāṅgāni prakalpayet || 8-608ef || atha dhyānam | śaracchaśāṅkaprabhamaśvavaktraṃ muktāmayairābharaṇairupetam | rathāṅgaśaṅkhārcitabāhuyugmaṃ jānudvayanyastakaraṃ bhajāmaḥ || 8-609 || p. 694) atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ kundapu.ṣpairmadhuplutaiḥ | daśāṃśaṃ vaiṣṇave vahnau juhuyānmantrasiddhaye || 8-610 || atha mantrāntaraṃ (merutantre) atha mantrāntaraṃ vakṣye tīkṣṇabuddhikaraṃ varam | viśvottīrṇasvātmarūpacinmayānandarūpiṇe || 8-611 || tubhyaṃ namo hayagrīva vidyārājāya viṣṇave | svāhā so'haṃ ca haṃsādiraṣṭatriṃśākṣaro manuḥ || 8-612 || tāramantrapadaiścātra pacāṅgavidhirīritaḥ | dhyānaṃ pūrvavat | atha puraścaraṇam | puraścaryā tu ṣaṭtriṃśallakṣo'nyat pūrvavanmatam || 8-613 || atha cakramantraḥ (śāradāyām) tāro bhṛgurviyadbhūyastadādyaṃ vahnidīrghayuk | pāvakaḥ kavacāstrānto manuḥ saptākṣaraḥ smṛtaḥ || 8-614 || ahirbudhnyo muniḥ proktaśchando'nuṣṭubudāhṛtam | devatā munibhiḥ proktā cakrarūpī hariḥ svayam || 8-615 || ācakrāya hṛdākhyātaṃ vicakrāya śiraḥ smṛtam | sucakrāya śikhā proktā dhīcakrāya tanucchadam || 8-616 || saṃcakrāya smṛtaṃ netraṃ jvālācakrāya tatparam | ṣaḍaṅgamantrāḥ pratyekaṃ dviṭhāntā yānti saṃyutāḥ || 8-617 || atha dhyānam | kalpāntārkaprakāśaṃ tribhuvanamakhilaṃ tejasā purayantaṃ raktākṣaṃ piṅgakeśaṃ ripukulabhayadaṃ bhīmadaṃṣṭrāṭṭa-hāsam | cakraṃ śaṅkhaṃ gadābje pṛthutaramuśalaṃ cāpapāśāṅkuśān vai vibhrāṇaṃ dorbhirādyaṃ manasi suraripuṃ bhāvayeccakra-saṃjñam || 8-618 || p. 695) atha puraścaraṇam | arkalakṣaṃ japenmantraṃ juhuyāt tatsahasrakam | tilaiḥ sasarṣapaiḥ padmairvilvairdugdhodanaiḥ kramāt || 8-619 || athānantamantrastatraiva | athānyaṃ saṃpravakṣyāmi viṣṇoḥ prītikaraṃ manum | anantāya namaśceti ṣaḍarṇo'yamudāhṛtaḥ || 8-620 || vyāso muniśca gāyatrī chando'nantaśca devatā | niyogo roganāśārthamanyadgovindavadbhavet || 8-621 || atha gopālasundarīmantrastatraiva | atha mārgadvayopāsyāṃ vakṣye gopālasundarīm | māyāśrīkāmabījāni kṛṣṇāyeti tato vadet || 8-622 || ekonatriṃśakaṃ varṇaṃ rudradevasvarau tathā | pañcamaṃ ca trapābījamebhiḥ saptamakūṭakam || 8-623 || govindāya padaṃ paścāccitraiśvaryādyakūṭakam | gopījanavallabhāya tataśca sakalatrapām || 8-624 || kūṭarūpāṃ samuccārya vadedvahneśca gehinī | trayoviṃśākṣaro mantro bhuktimuktiphalapradaḥ || 8-625 || munirvidhātā dakṣe syādvāme tvānandabharavaḥ | chandastu devī gāyatrī devo gopālasundarī || 8-626 || tritrivedābdhivedābdhivarṇaiḥ kūṭavihīnitaiḥ | ṣaḍaṅgavidhiruddiṣṭo mantravarṇān nyaset tanau || 8-627 || nyāsāntarāṇyuktvā dhyānamāha | kamalāvasudhāyuktaṃ dhyāyecchrīcakragaṃ harim | kṣīrāmbhodhau sitadvīpe vane kalpadrumādibhiḥ || 8-629 || vyāpte tasmin svarṇamayaṃ cintayedratnamaṇḍapam | p. 696) tatra śrīpīṭhamadhye tu sthitaṃ vidhimukhaiḥ stutam || 8-630 || padmamaṣṭadalaṃ śaṅkhaṃ varṇān vaṃśīśca dakṣiṇaiḥ | bhujairdadhantaṃ vāmaistu cāpaṃ pāśaṃ tathā'ṅkuśam || 8-631 || vipañcīṃ cāraktavarṇaṃ nānābharaṇabhūṣitam | pītāmbaradharaṃ gopīsamūhaiḥ parito vṛtam || 8-632 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ juhuyāt pāyasā'ndhasā | tarpaṇādi tataḥ kuryānmantrasiddhiḥ prajāyate || 8-633 || atha śrīdharamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi śrīdharasya manuṃ param | ramāruḍhaṃ kāmabījaṃ śrīdharāya tato vadet || 8-634 || trailokyamohanāyeti namo'ntaḥ ṣoḍaśākṣaraḥ | ṛṣirbrahmā bhavecchando gāyatraṃ śrīdharaḥ suraḥ || 8-635 || śrībījena ṣaḍaṅgāni kuryāt ṣaḍdīrghasaṃyujā | atha dhyānam | udghāṭye ca site dvīpe sarvarttuphalitadrume || 8-636 || tatra kalpadrumādhastāt pakṣīndraracitāsane | śaṅkhacakragadāpadmapāṇiṃ cāmīkaradyutim || 8-637 || kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam | hṛdi lakṣmīdharaṃ dhyāyecchrīdharaṃ puruṣārthadam || 8-638 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ rghṛtairhunet | tarpaṇādi tataḥ kuryāt pūrvavat sādhakottamaḥ || 8-639 || tarpaṇādi tataḥ kuryāt pūrvavat sādhakottamaḥ | iti viṣṇuprakaraṇam | atha śaivamantrāḥ | p. 697) (śāradāyām) atha vakṣye maheśasya mantrān sarvārthasiddhidān || 8-640 || yaiḥ pūrvamṛṣayaḥ proktāḥ śivasāyujyamañjasā | hṛdayaṃ vaparaṃ sākṣi lānto'nantānvito maruta || 8-642 || pañcākṣaro manuḥ proktastārādyo'yaṃ ṣaḍakṣaraḥ | etanmantrārtha ukto (vāmadevasaṃhitāyām) oṃkāraḥ paripūrṇasya brahmaṇo vācakaḥ smṛtaḥ || 8-643 || namaḥśabdo namaskāravācakaḥ parikīrttitaḥ | prahvatvalakṣaṇaḥ prokto namaskāraḥ purātanaiḥ || 8-644 || prahvatā nāma jīvasya śivāt satyādilakṣaṇāt | bhedena bhāsamānasya māyayā sarvarūpataḥ || 8-645 || sambandhaṃ nama ityāha śivatādātmyalakṣaṇam | satyajñānaparānandasvarūpā cit kalā'parā || 8-646 || ativyaktatayā jñeyā śivaśabdena śāmbhavi | vācako'yaṃ tataḥ śabdo brahmaṇaścitkalātmanaḥ || 8-647 || ṛṣyādinyāsamāha | vāmadevo muniśchandaḥ paṅktirīśo'sya devatā | ṣaḍbhirvarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni kuryānmantrasya deśikaḥ || 8-648 || atha dhyānam | dhyāyennityaṃ maheśaṃ rajatagirinibhaṃ cārucandrāvataṃsaṃ ratnākalpojjvalāṅgaṃ paraśumṛgavarābhītihastaṃ prasannam | pramāsīnaṃ samantāt stutamamaragaṇairvyāghrakṛttiṃ vasānaṃ viśvādyaṃ viśvavandyaṃ nikhilabhayaharaṃ pañcavaktraṃ trinetram || 8-649 || p. 698) atha puraścaraṇam | tattvalakṣaṃ japenmantraṃ dīkṣitaḥ śaivavartmanā | tāvatsaṅkhyāsahasrāṇi juhuyāt pāyasaiḥ śubhaiḥ || 8-650 || tataḥ siddho bhavenmantraḥ sādhakābhīṣṭasiddhidaḥ | atha mantrāntaraṃ tatraiva | ṣaḍakṣaraḥ śaktiruddhaḥ kathito'ṣṭākṣaro manuḥ || 8-651 || ṛṣiśchandaḥ purā prokto devatā syādumāpatiḥ | aṅgāni pūrvamuktāni somamīśaṃ vicintayet || 8-652 || atha dhyānam | bandhūkābhaṃ trinetraṃ śaśiśakaladharaṃ smeravaktraṃ vahantaṃ hastaiḥ śūlaṃ kapālaṃ varadamabhayadaṃ cāruhāraṃ bhajāmi | vāmorustambhagāyāḥ karatalavilasaccāruraktotpalāyā hastenāśliṣṭadehaṃ maṇimayavilasadbhūṣaṇāyāḥ priyāyāḥ || 8-653 || atha puraścaraṇam | manulakṣaṃ japenmantraṃ tatsahasraṃ yathāvidhi | juhuyānmadhurāsiktairāragbadhasamidvaraiḥ || 8-654 || mantrāntaramāha | sāntaḥ sadyāntasaṃyukto vindubhūṣitamastakaḥ | prāsādākhyo manuḥ prokto bhajatāṃ sarvasiddhidaḥ || 8-655 || ṣaḍadīrghayuktabījena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ | vāmadevo muniśchandaḥ paṅktirdevaḥ sadāśivaḥ || 8-656 || iśānādīrnyasenmūrtīraṅguṭhādiṣu deśikaḥ | īśānākhyaṃ tatpuruṣamaghoraṃ tadanantaram || 8-657 || vāmadevāhvayaṃ sadyamādyaṃ bījaṃ kramādviduḥ | p. 699) atha dhyānam | tataḥ samāhito bhūtvā dhyāyeddevaṃ sadāśivam || 8-658 || muktāpītapayodamauktikajapāvarṇairmukhaiḥ pañcabhi- stryakṣairañcitamīśamindumukuṭaṃ pūrṇendukoṭiprabham | śūlaṃ ṭaṅkakṛpāṇavajradahanān nāgendraghaṇṭāṅkuśān pāśaṃ bhītiharaṃ dadhānamamitākalpojjvalaṃ cintayet || 8-659 || atha puraścaraṇam | evaṃ dhyātvā japenmantraṃ pañcalakṣaṃ madhuplutaiḥ | prasūnaiḥ karavīrotthairjuhuyāt taddaśāṃśakam || 8-660 || mantrāntaramāha | tāro māyā viyadvindumanusvarasamanvitam | pañcākṣarasamāyukto vasuvarṇomanurmataḥ || 8-661 || pañcākṣaroktavat kuryādaṅganyāsādikaṃ budhaḥ || 8-661ef || dhyānam | vande sindūravarṇaṃ maṇimukuṭalasaccārucandrāvataṃsaṃ bhālodyannetramīśaṃ smitamukhakamalaṃ divyabhūṣāṅgarāgam | vāmorunyastapāṇestaruṇakuvalayaṃ saṃdadhatyā priyāyā vṛttottuṅgastanāgre nihitakaratalaṃ vedaṭaṅkeṣṭahastam || 8-662 || atha puraścaraṇm | aṣṭalakṣaṃ japedevaṃ manuṃ vedavidāṃ varaḥ | tatsahasraṃ prajuhuyāt pāyasānnairghṛtaplutaiḥ || 8-663 || atha mṛtyuñjayamantrastatraiva | tāraṃ sthirā sakarṇendurbhṛguḥ sargavibhūṣitaḥ akṣarātmā nigadito manurmṛtyuñjayātmakaḥ || 8-664 || ṛṣiḥ kaholo devyādirgāyatrī chanda īritam | p. 700) mṛtyuñjayo mahādevo devatā'sya samīritaḥ || 8-665 || bhṛguṇā dīrghayuktena ṣaḍaṅgāni samācaret || 8-665ef || atha dhyānam | candrārkāgnivilocanaṃ smitamukhaṃ padmadvayāntaḥsthitaṃ mudrāpāśamṛgākṣasūtravilasatpāṇiṃ himāṃśuprabham | koṭirendugalatsudhāplutatanuṃ hārādibhūṣojjvalaṃ kāntyā viśvamanoharaṃ paśupatiṃ mṛtyuñjayaṃ bhāvayet || 8-666 || atha puraścaraṇam | guṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ viśāladhīḥ | juhuyādamṛtākhaṇḍaiḥ śuddhadugdhājyalolitaiḥ || 8-667 || atha dakṣiṇāmūrtimantrastatraiva | atha vakṣye mantraratnaṃ samstapuruṣārthadam | avāpūryena japtena divyaṃ jñānaṃ munīśvarāḥ || 8-668 || dakṣiṇāmūrttaye pūrvaṃ tubhyaṃ padamanantaram | vaṭamūlapadasyānte padaṃ paścānnivāsine || 8-669 || dhyānaikaniratāṅgāya paścādbrūyānnamaḥpadam | rudrāya śambhave tāraśaktiruddho'yamīritaḥ || 8-670 || ṣaṭtriṃśadakṣaro mantraḥ sarvakāmaphalapradaḥ | muniḥ śukaḥ samuddiṣṭaśchando'nuṣṭup samīritam || 8-671 || dakṣiṇāmūrtināmā'sya devatā śambhurīritaḥ | ṣaḍbhirvarṇairhṛdākhyātaṃ dvābhyāṃ śira udīritam || 8-672 || śikhā'ṣṭabhiḥ samādiṣṭā vasvarṇaiḥ kavacaṃ matam | pañcabhirnetramākhyātaṃ tribhirastramudāhṛtam || 8-673 || p. 701) ṣaḍete tāraśaktyādyāstārādyantāḥ sajātayaḥ | aṅgamantrāḥ samuddiṣṭā yathāvaddeśikottamaiḥ || 8-674 || atha dhyānam | hemācalataṭe ramye siddhakinnarasevite | vividhadrumaśākhābhiḥ sarvato vāritātape || 8-675 || supuṣpitairlatājālairāśliṣṭakusumadrume | śilāvivaranirgacchannirjharānilaśītale || 8-676 || gāyadbhṛṅgāṅganāsaṅghe nṛtyadvarhikadambake | kūjatkokilasaṅghena mukharīkṛtadiṅmukhe || 8-677 || parasparavinirmuktamātsaryamṛgasevite | ādyaiḥ śukādyairmunibhirajasraṃ samupasthite || 8-678 || purandaramukhairdevaiḥ sevāyātairvilokitam | vaṭavṛkṣaṃ mahocchrāyaṃ padmarāgaphalojjvalam || 8-679 || gārutmatamayaiḥ patrairniviḍairupaśobhitam | navaratnamayākalpairlambamānairalaṅkṛtam || 8-680 || jalajaiḥ sthalajaiḥ puṣpairāmodibhiralaṅkṛtam | śṛṇvadbhirvedaśāstrāṇi śukavṛndairniṣevitam || 8-681 || saṃsāratāpavicchedakuśalasthalamadbhutam | vicintya tasya mūlasthe satnasiṃhāsane śubhe || 8-682 || āsīnamamitākalpaṃ śaraccandranibhānanam | stūyamānaṃ munigaṇairdivyajñānābhilāṣibhiḥ || 8-683 || saṃsmarejjagatāmādyaṃ dakṣiṇāmūrttimavyayam || 8-683ef || kailāśādrinibhaṃ śaśāṅkaśakalasphūrjajjaṭāmaṇḍitaṃ p. 702) nāsālokanatatparaṃ trinayanaṃ vīrāsanādhyāsinam | mudrāṭaṅkakuraṅgajānuvilasatpāṇiprasannānanaṃ kakṣābaddhabhujaṅgamaṃ munivṛtaṃ vande maheśaṃ param || 8-684 || atha puraścaraṇam | ayutadvayasaṃyuktaṃ guṇalakṣaṃ japenmanum | taddaśāṃśaṃ tilaiḥ śuddhairjuhuyāt kṣīrasaṃyutaiḥ || 8-685 || atha mantrāntaraṃ tatraiva | praṇavo hṛdayaṃ paścāt tato bhagavate padam | ṅeyutaṃ dakṣiṇāmūrttiṃ mahyaṃ medhāmudīrayet || 8-686 || prayaccha ṭhadvayānto'yaṃ dvāviṃśatyakṣaro manuḥ | muniścaturmukhaśchando gāyatrī devatā manoḥ || 8-687 || dakṣiṇāmūrttirākhyāto vedavyākhyānatatparaḥ | tāraruddhaiḥ svarairdīrghaiḥ ṣaḍbhiraṅgāni kalpayet || 8-688 || athavā manusambhūtaiḥ padairvā kalpayet kramāt | pūrvoktavaṭamūlasthaṃ cintayenmantranāyakam || 8-689 || atha dhyānam | sphaṭikarajatavarṇaṃ mauktikīmakṣamālā - mamṛtakalaśavidyājñānamudrākarāgraiḥ | dadhatamuragakakṣaṃ candracūḍaṃ trinetraṃ vidhṛtavividhabhūṣaṃ dakṣiṇāmūrttimīḍe || 8-690 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ brahmacārivrate sthitaḥ | juhuyāt saghṛtaiḥ padmairdaśāṃśaṃ saṃskṛte'nale || 8-691 || p. 703) atha nīlakaṇṭhamantrastatraiva | lohito'gnyāsanaḥ sadyavindumān prathamaṃ tataḥ | dvitīyaṃ vahnibījasthā dīrghāśāntīndubhūṣitā || 8-692 || tṛtīyaṃ lāṅgalī sargī mantro bījatrayānvitaḥ || nīlakaṇṭhātmakaḥ prokto viṣadvayaharaḥ paraḥ || 8-693 || haradvayaṃ vahnijāyā hṛdayaṃ parikīrttitam | kapardine ṭhayugalaṃ śiromantra udāhṛtaḥ || 8-694 || nīlakaṇṭhāya ṭhadvayaṃ śikhāmantra udāhṛtaḥ | kālakūṭapadasyānte viṣabhakṣaṇaṃ ṅeyutam || 8-695 || hu/ phaṭ kavacamādiṣṭaṃ vidvadbhirnīlakaṇṭhine | svāhāntamastrametāni pañcāṅgāni manorviduḥ || 8-696 || atha dhyānam | bālārkāyutatejasaṃ dhṛtajaṭājūṭendukhaṇḍojjvalaṃ nāgendraiḥ kṛtabhūṣaṇaṃ japavaṭīṃ śūlaṃ kapālaṃ karaiḥ | khaṭvāṅgaṃ dadhataṃ trinetravilasatpañcānanaṃ sundaraṃ vyāghratvakparidhānamajñanilayaṃ śrīnīlakaṇṭhaṃ bhaje || 8-697 || atha puraścaraṇam | lakṣatrayaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ sasarpiṣā | haviṣā juhuyāt samyak saṃskṛte havyavāhane || 8-698 || athārdhanārīśvaramantrastatraiva | agniḥ saṃvarttakādityarānilāḥ ṣaṣṭhavindumat | cintāmaṇiriti khyātaṃ bījaṃ sarvasamṛddhidam || 8-699 || kaśyapo munirākhyātaśchando'nuṣṭubudāhṛtam | ardhanārīśvaraḥ prokto devatā jagatāṃ patiḥ || 8-700 || rephādirvyañjanaḥ ṣaḍbhiḥ kuryādaṅgāni ṣaṭkramāt || 8-700ef || p. 704) atha dhyānam | nīlaprabhātaruciraṃ vilasattrinetraṃ pāśāruṇotpalakapālatriśūlahastam | ardhāmbikeśamaniśaṃ pravibhaktabhūṣaṃ bālendubaddhamukuṭaṃ praṇamāmi rūpam || 8-701 || atha puraścaraṇam | ekalakṣaṃ japedbījamitthaṃ mantrī vicintayet | ayutaṃ madhunā siktairjuhuyāt tilataṇḍulaiḥ || 8-702 || atha śarabhamantro (merutantre) oṃ kha/ khā/ kha/ phaḍuccārya dviḥ prāṇān grasatīti ca | hu/ phaṭ sarvaśastrasaṃharaṇāya śarabheti ca || 8-702 || śālvāya pakṣirājāya hu/ phaṭ svāhāntako manuḥ | ekacatvāriṃśadarṇo vāsudevo muniḥ smṛtaḥ || 8-703 || kālāgnirudraḥ śarabho devatā parikīrttitaḥ | chandastu jagatī svāhā śaktīrbījaṃ khamucyate || 8-704 || vedaṣaṭsaptanavaṣaṇṇavārṇairaṅgakalpanam | atha dhyānam | candrārkāgnitrinayanaṃ kālīdurgādvipakṣakam || 8-705 || vidyujjihvaṃ vajranakhaṃ vaḍavāgnyudaraṃ tathā | vyādhimṛtyuripughnaṃ ca caṇḍavātātiveginam || 8-706 || hṛdbhairavasvarūpaṃ ca vairivṛndaniṣūdanam | mṛgastvardhaśarīreṇa pakṣābhyāṃ cañcunā dvijaḥ || 8-707 || adhovaktraścatuṣpādastūrdhvavaktraścaturbhujaḥ | kālāntadahanaprakhyo nīlajīmūtaniḥśvanaḥ || 8-708 || p. 705) ariryaddarśanādeva vinaṣṭabalavikramaḥ | saṭācchaṭograrūpāya pakṣavikṣiptabhūbhṛte || 8-709 || aṣṭapādāya rudrāya namaḥ śarabhamūrttaye | puraścaraṇamāha | evaṃ dhyāyan sahasraṃ tu prajapet pāyasaṃ hunet || 8-710 || pratyahaṃ māsaṣaṭkeṇa mantrasiddhiḥ prajāyate | atha kṣetrapālamantraḥ (śāradāyām) varṇāntyamauvinduyuktaṃ kṣetrapālāya hṛnmanuḥ || 8-711 || tārādyo vasuvarṇo'yaṃ kṣetrapālasya kīrttitaḥ | ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṅgānyasya yojayet || 8-712 || atha dhyānam | nīlāñjanādrinibhamūrdhvapiśaṅgakeśaṃ vṛttogralocanamupāttagadākapālam | āśāmbaraṃ bhujagabhūṣaṇamugradaṃṣṭram kṣetreśamadbhutatanuṃ praṇamāmi devam || 8-713 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ juhuyāt taddaśāṃśataḥ | caruṇā ghṛtasiktena tataḥ kṣetreśamarcayet || 8-714 || athāpaduddhāravaṭukamantrastatraiva | uddharedvaṭukaṃ ṅe'ntamāpaduddhāraṇaṃ tathā | kurudvayaṃ punarṅentaṃ vaṭukaṃ taṃ samuddharet || 8-715 || ekaviṃśatyakṣarātmā śaktiruddho mahāmanuḥ | abhīṣṭaphalasaṃsiddhyai kīrttitaḥ surapādapaḥ || 8-716 || bṛhadāraṇyaka ṛṣiśchando'nuṣṭubudāhṛtam | āpāduddhāraṇo devo bhairavo devatā budhaiḥ || 8-717 || p. 706) aṅgulīdehavaktreṣu mūrttīrnyasyedyathā purā | sadyādipañcahrasvāḍhyaṃ śaktibījapuraḥsaram || 8-718 || vakāraṃ pañcahrasvāḍhyamīśānādiṣu yojayet | ṣaḍdīrghayuktayā śaktyā vakāreṇa ca tadvatā || 8-719 || aṅgāni jātiyuktāni praṇavādyādi kalpayet | atha dhyānam | tasya dhyānaṃ tridhā proktaṃ sāttvikādivibhedataḥ || 8-720 || vande bālaṃ sphaṭikasadṛśaṃ kuṇḍalollāsi vaktraṃ divyākalpairnavamaṇimayaiḥ kiṅkiṇīnūpurāḍhyaiḥ | dīptākāraṃ visadavasanaṃ suprasannaṃ trinetraṃ hastājñābhyāṃ vaṭukamaniśaṃ śūladaṇḍau dadhānam || 8-721 || udyadbhāskarasannibhaṃ trinayanaṃ raktāṅgarāgasrajaṃ smerāsyaṃ varadaṃ kapālamabhayaṃ śūlaṃ dadhānaṃ karaiḥ | nīlagrīvamudārabhūṣaṇadharaṃ śītāṃśucūḍojjvalaṃ bandhūkāruṇavāsasaṃ bhayaharaṃ devaṃ sadā bhāvayet || 8-722 || dhyāyennīlādrikāntaṃ śaśiśakaladharaṃ muṇḍamālaṃ maheśaṃ digvastraṃ piṅgakeśaṃ ḍamarumatha śṛṇiṃ khaḍgapāśābhayāni | nāgaṃ ghaṇṭāṃ kapālaṃ karasarasiruhairbibhrataṃ bhīmadaṃṣṭraṃ sarpākalpaṃ trinetraṃ maṇimayavilasatkiṅkiṇīnūpurāḍhyam || 8-723 || sāttvikaṃ dhyānamākhyātamapamṛtyunivāraṇam | āyurārogyajananamapavargaphalapradam || 8-724 || rājasaṃ dhyānamākhyātaṃ dharmakāmārthasiddhidam | tāmasaṃ śatruśamanaṃ kṛtyābhūtagrahāpaham || 8-725 || p. 707) atha puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ haviṣyāśī jitendriyaḥ | taddaśāṃśaṃ prajuhuyāt tilairmadhurasaṃyutaiḥ || 8-726 || atha pāśupatāstramantraḥ (śāradāyām) tāro vānto dharāsaṃstho vāmanetrendubhūṣitaḥ | pārśvo vakaḥ karṇayuto varmāstrāntaḥ ṣaḍakṣaraḥ || 8-727 || manuḥ pāśupatāstrākhyo grahakṣudranivāraṇaḥ | ṣaḍbhirvarṇaiḥ ṣaḍaṅgāni hu/ phaḍantaiḥ sajātibhiḥ || 8-728 || atha dhyānam | madhyāhnārkasamaprabhaṃ śaśidharaṃ bhīmādṛhāsojjvalaṃ tryakṣaṃ pannagabhūṣaṇaṃ śikhiśikhāśmaśrusphuranmūrdhajam | hastājñaistriśikhaṃ samudgaramasiṃ śaktiṃ dadhānaṃ vibhuṃ daṃṣṭrābhīmacaturmukhaṃ paśupatiṃ divyāstrarūpaṃ smaret || 8-729 || puraścaraṇam | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ juhuyāt taddaśāṃśataḥ | gavyena sarpiṣā mantrī saṃskṛte havyavāhane || 8-730 || atha hariharamantrastantrāntare | māyāṃ pūrvaṃ samuddhṛtya prāsādaṃ tata uddharet | tataḥ śaṅkaranārāyaṇāya hṛtpraṇavādikaḥ || 8-731 || trayodaśākṣaro mantraścaturvargaphalapradaḥ | nārado'sya ṛṣiḥ proktaśchando'nuṣṭup prakīrttitam || 8-732 || trailokyavandyapādājño devatā hariśaṅkaraḥ | ṣaḍaṅgāni prakūrvīta dīrghaṣaṭkāḍhyamāyayā || 8-733 || atha dhyānam | śūlaṃ cakraṃ pāñcajanyamabhītiṃ dadhataṃ karaiḥ | svasvabhūṣācchanīlārdhadehaṃ hariharaṃ bhaje || 8-734 || p. 708) atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśaṃ ghṛtaplutaiḥ | pāyasairhavanaṃ kuryāt saṃskṛte havyavāhane || 8-735 || iti śivaprakaraṇam | atha gaurīmantraḥ (siddhantasaṃgrahe) hrī/ gauri rudradayite yogeśvari padaṃ vadet | hu/ phaṭ svāhā ṣoḍaśārṇo gaurīmantraḥ prakīrtitaḥ || 8-736 || ajo munistathā'nuṣṭup chando gauryasya devatā | māyayā tu ṣaḍaṅgāni kuryāt ṣaḍdīrghayuktayā || 8-737 || dhyānam | hemābhāṃ bibhratīṃ dorbhirdarpaṇāñjanasādhane | pāśāṅkuśau divyabhūṣāṃ gaurīṃ devīmupāsmahe || 8-738 || atha puraścaraṇam | lakṣamekaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyādghṛtaiḥ | tarpaṇādyaṃ tataḥ kṛtvā kāmyakarmāṇi sādhayet || 8-739 || atha mantrāntaraṃ vakṣye māyābījaṃ samuddharet | ṅe'ntāṃ bhavānīmuccārya namaḥ śeṣe prakīrttayet || 8-740 || nyāsajālaṃ purā proktaṃ devīṃ dhyāyet samāhitaḥ | dhyānaṃ yathā | bālārkābhāṃ trinayanāṃ khaḍgakheṭavarābhayān || 8-741 || dorbhirdadhānāṃ siṃhasthāṃ bhavānīṃ bhāvayet sadā | asya puraścaraṇaṃ pūrvavadekalakṣajapaḥ | iti bhavānīprakaraṇam | atha garuḍamantro (merutantre) vakṣye'tha gāruḍaṃ mantraṃ kṣipatāro'gnigehinī || 8-742 || pañcākṣaro manuḥ paṅktiśchando'nanto mato muniḥ | p. 709) devatā garuḍastāro bījaṃ śaktirdahāṅganā || 8-743 || svāhānto hṛdaye nyasyo jvalajvala mahāmate | rudracūḍānana svāhā'ṅgasyānte mastake nyaset || 8-744 || garuḍānte śikhe svāhā śikhāyā manurīritaḥ | varmamantrastu garuḍa prabhañjayayugaṃ vadet || 8-745 || dviḥ prabhedaya vitrāsaya duṣṭapaṅktiṃ vimardaya | svāhā saptatriṃśadarṇo netramantro'tha kathyate || 8-746 || ugrarūpadharetyuktvā sarvaṃviṣahareti ca | bhīṣaya dvitayaṃ sarvaṃ dahayugmaṃ tato vadet || 8-747 || bhasmīkuru kuru svāhā dantavarṇo mato manuḥ | astramantro'pratihatabalāpratihateti ca || 8-748 || śāsanānte vadeddhu/ phaṭ svāhānto'ṣṭādaśākṣaraḥ | atha dhyānam | cañcvagrapracaladbhogī bhogaṃ mukuṭamaṇḍitam || 8-749 || pakṣoccāritasatsāmagānaṃ viṣaharaṃ bhaje | asya puraścaraṇaṃ pañcalakṣajapaḥ | pañcalakṣaṃ japenmanum - - - - iti tatraivoktatvāt | tathā | tilairhunet tarpaṇādi kṛtvā siddho manurbhavet || 8-750 || darśanāduragāstasya naṣṭā naśyedviṣadvayam | viṣṇubhaktiparo bhūyāt svayamevārināśanaḥ || 8-751 || iha loke sukhī dīrghajīvī bhūpatipūjitaḥ | paratra yāti vaikuṇṭham - - - - - - - - - ityādi | atha kārttavīryamantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṃśanmantrā/stu dakṣiṇe || 8-752 || p. 710) āmnāye yatsādhakānāmakleśādaṣṭasiddhayaḥ | dvāviṃśatturyau tārādyau dakṣe vāme saturyakau || 8-753 || caturdaśasvaropetau śeṣāmnāyeṣu tadbhavet | vinduyuktaṃ tvādyabījaṃ caturthasvarasaṃyutam || 8-754 || ṣaṭtriṃśatturyau vindvāḍhyau dvitīyaṃ bījamucyate | kāmabījaṃ tṛtīyaṃ syāddvādaśārṇaṃ caturthakau || 8-755 || ṣaṣṭhasvarendusaṃyuktau caturthaṃ bījamucyate | pāśo lajjā'ṅkuśo lakṣmīkavacāstramidaṃ bhavet || 8-756 || bījānāṃ daśakaṃ ṅe'ntaḥ kārttavīryārjuno namaḥ | ekonaviṃśatyarṇo'yaṃ dattātreyo muniḥ smṛtaḥ || 8-757 || chando'nuṣṭup kārttavīryārjuno devaḥ prakīrttitaḥ | phrā/ brāmiti syāddhṛdayaṃ klī/ bhrīmiti śiraḥ smṛtam || 8-758 || oṃ hū/ śikhā samākhyātā kre/ śre/ kavacamīritam | hu/ phaḍastraṃ samākhyātaṃ śeṣeṇa vyāpakaṃ caret || 8-759 || nyāsāntarāṇyuktvā dhyānamāha | prabhākararuciḥsvarṇakaṇṭhamālāvirājitaḥ | dhyeyo raktāṃśukiṣṇīṣī nānākalpavibhūṣitaḥ || 8-760 || sahasrārdhabhujairbāṇān sahasrārdhairdhanūṃṣi ca | dadhaṭṭaṅkāraśabdaiśca trāsitākhiladurjanaḥ || 8-761 || samyagbāṇāsanārūḍhaḥ saptadvīpadharāpatiḥ | bhūpālamukuṭāghṛṣtapādapadmojñalocanaḥ || 8-762 || sthūlakāyo'tibhīmaśca rathastho bhaktavatsalaḥ | p. 711) atha puraścaraṇam | caturlakṣaṃ japenmantraṃ homaḥ kāryaḥ payondhasā || 8-763 || tilājyataṇḍulairvā'pi puraścaryā sarittaṭe | tarpaṇādi tataḥ kuryānmantrasiddhiḥ prajāyate || 8-764 || atha mantrabhedāḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi kārttavīryamanorbhidaḥ | ekānaviṃśatyarṇo'yaṃ tārādirnakhavarṇakaḥ || 8-765 || chandarṣinyāsapūjādi sarvaṃ pūrvavadīritam | dvitīyo'yaṃ bheda ukto bhajatāmiṣṭadāyakaḥ || 8-766 || kārttavīryārjunāyeti namo mūlaṃ navākṣaram | phro/ pūrvako daśārṇo'yaṃ virāṭ chanda udīritam || 8-767 || sarvārthasiddhaye cāsya niyogo'nyat tu pūrvavat | nyāsapūjādikaṃ sarvaṃ bhedo'yaṃ tu tṛtīyakaḥ || 8-768 || phro/ śrī/ pūrvo navārṇastu bhavedekādaśākṣaraḥ | prāgvanmunyādikaṃ sarvaṃ chandastraiṣṭubhamucyate || 8-769 || niyogastambhanāyāsya caurāṇāṃ vasuhāriṇām | prāgvat pūjāprayogādi turyo bhedo nirūpitaḥ || 8-770 || phro/ klī/ pūrvo navārṇastu bhavedekādaśākṣaraḥ | naranārīnṛpāṇāṃ ca mohanāya niyojanam || 8-771 || muniśchandomukhaṃ prāgvat prayogā/ścāpi sādhayet | evaṃ tu pañcamo bhedo mantrasya parikīrttitaḥ || 8-772 || phro/ bhrū/ pūrvo navārṇastu ṣaṣṭho bhedaśca pūrvavat | munyādi bhramaṇoccāṭadveṣamāraṇakarmakṛt || 8-773 || p. 712) phro/ hrīmante navārṇastu bhedaḥ saptamako bhavet | vaśyaṃ pāpakṣayaṃ mohaṃ śubhaṃ ca tanute sadā || 8-774 || phro/ mā/ navākṣaraśceti hyaṣṭamo'rcādi pūrvavat | ākarṣaṇāya caurāṇāṃ niyogaḥ parikīrttitaḥ || 8-775 || phro/ kro/ navārṇo navamo bhedaḥ pūjādi pūrvavat | vākstambhe vā gatistambhe niyogaḥ parikīrttitaḥ || 8-776 || phro/ śrī/ navākṣaraśceti daśamo bheda ucyate | triṣṭup chando'nyadakhilamūnaviṃśativadbhavet || 8-777 || phro/ vāgbījaṃ navārṇaśca bheda ekādaśaḥ smṛtaḥ | hu/ phaḍnavārṇa iti ca dvādaśārcādi pūrvavat || 8-778 || tṛtīyabhedastārādyo mantra ekādaśākṣaraḥ | trayodaśastu bhedo'yaṃ sarvaṃ pūrvavadīritam || 8-779 || evaṃ bhedāścaturthādyāḥ sapta praṇavapūrvakāḥ | dvādaśādyāḥ sapta mantrā jagatīcchandaso matāḥ || 8-780 || prāgvanmunyādikaṃ sarvaṃ prayogaḥ pūrvavanmataḥ | dakṣiṇāmnāyagāścaite viṃśanmantrāḥ prakīrttitāḥ || 8-781 || athordhvāmnāye | oṃ namaḥ kārttavīryārjunāya varmāstraṭhadvayam | caturdaśārṇamantro'yamaṣṭamaḥ parikīrttitaḥ || 8-782 || bhūnetrasaptanetrākṣivarṇairasyāṅgapañcakam | ekonaviṃsadarṇasya munyādyamakhilaṃ matam || 8-783 || atha mālāmantraḥ | tāro namo bhagavate tataḥ śrīpadamuccaret | kārttavīryārjunāyeti haihayeti padaṃ tataḥ || 8-784 || p. 713) nāthāya śrīkārttavīryārjuneti ca sahasraśaḥ | karasadṛśasarveti duṣṭāntakapadāt paṭhet || 8-785 || sarvaśiṣṭeṣṭadapadaṃ sarvata udadheḥ padam | āgantukāmān pravadedasmadvasuvilumpakān || 8-786 || caurasamuhhān svakarasahasraiśca nivāraya | rundhasva pāśasahasrairbandhayeti tato'ṅkuśaḥ || 8-787 || sahasrairākarṣaya svacāpodbhūtapadāt tataḥ | vadedbāṇasahasraiśca bhindi bhindīti saṃvadet || 8-788 || svahastodgatakhaḍgeti sahasraiśchindhiyugmakam | svahastodbhūtamuśalasahasrairmardayadvayam || 8-789 || svaśaṅkhodbhūtanādeti sahasrairbhīṣayadvayam | svahastodbhūtacakreti sahasraidvirnikṛntaya || 8-790 || parakṛtyāṃ trāsaya dvistataścākarṣayadvayam | bhrāmaya dvirmohaya dvirudvāsayayugaṃ vadet || 8-791 || unmādayadvayaṃ dvedhā tāpaya dvirvināśaya | dvedhā vidāraya stambhayadvayaṃ jṛmbhaya dvayam || 8-792 || mārayadvitayaṃ procya vaśaṃ kuru vaśaṃ kuru | uccāṭayoccāṭayeti vināśaya vināśaya || 8-793 || dattātreyaśrīpadānte pādapriyatameti ca | śrīkārttavīryārjuneti sarvagaścodadhervadet || 8-794 || āgantukāmān pravadedasmadvasuvilumpakān | caurasamūhān samyak ca vadedunmūlayadvayam || 8-795 || p. 714) hu/ phaṭ svāheti mantro'yaṃ bāṇābdhyanalavarṇavān | proktaḥ pañcadaśaśchando gāyatryanyacca pūrvavat || 8-796 || dattātreyapriyatam ṅe'ntaṃ hṛdi tu vinyaset | māhiṣmatīti nāthāya śiromantro nagākṣaraḥ || 8-797 || revatī ca jalakrīḍāsaktāyeti śikhā matā | haihayādhipatirṅe'ntaḥ kavacaḥ parikīrttitaḥ || 8-798 || sahasrabāhave'straṃ syādevaṃ pañcāṅgamīritam | atha dhyānam | udagrabāṇā/ścāpāni dadhataṃ sūryasannibham || 8-799 || prapūrayantaṃ brahmāṇḍaṃ dhanurjyāniḥsvanaistathā | kārttavīryaṃ nṛpaṃ dhyāyedgaṇḍaśobhitakuṇḍalam || 8-800 || evaṃ dhyātvā samabhyarcya sarvakarmāṇi sādhayet | atha puraścaraṇam | trisahasraṃ japaḥ proktaḥ śeṣaṃ pūrvavadācaret || 8-801 || atha prayogaḥ | dakṣottaraiḥ pratiśatairetānyastrāṇi saṃdadhat | cakreṣukhaḍgamuśalakuṭhārān pāśameva ca || 8-802 || prāsacarmadhanuḥśaṅkhān madhyabhāskarasannibham | balāḍhyamaruṇaṃ ghoraṃ tālamātaṅgasaṃsthitam || 8-803 || raktāmbaraṃ raktanetraṃ dhyātvaivaṃ prajapenmanum | niśīthe'ṣṭottaraśataṃ naṣṭadravyāptisiddhaye || 8-804 || japenniśyekapādena ṣaṇmāsānaṣṭayuk chatam | saṃprārthya mantriṇaṃ caurāḥ prayacchantyakhilaṃ dhanam || 8-805 || p. 715) caurairhṛtapaśūn mantrī yadā netuṃ samicchati | japedaṣṭottaraśataṃ dhyāyeddevaṃ nṛpāśitān || 8-806 || kaṇṭhe samyak sarvapaśūn gṛhābhimukhamāgatān | dhyātvaivaṃ dvādaśāhena te cāyānti vimocitāḥ || 8-807 || cairairhṛtaṃ ca vīhyādi taccheṣaṃ homayenniśi | hṛtaṃ prakāśyate bhītaiścaurairjhaṭiti nānyathā || 8-808 || bāṇān praveśayedrātau dhanuṣā dhyānatatparaḥ | daśadikṣu japenmantraṃ rāṣṭrāde rakṣaṇaṃ bhavet || 8-809 || mantreṇa parijaptāni pārthivāni rajāṃsi ca | kṣiptāni mantriṇā yatra tatra rakṣā bhavenniśi || 8-810 || mantrāntaramāha | phromityekākṣaro mantraḥ kārttavīryasya ṣoḍaśaḥ | munipūjādikaṃ prāgvallakṣamekaṃ puraskriyā || 8-811 || ṣaḍdīrghayuktenānena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ | prāgvat prayogā ityevamūrdhvāmnāyaḥ prakīrttitaḥ || 8-812 || paścimāmyamantrāstu proktāścārabbabhāṣayā | aṣṭau śatānyaśītiśca yeṣāṃ saṃsādhanāt kalau || 8-813 || pañca khānāḥ sapta mīrāḥ nava śāhā mahābalāḥ | hindudharmapraloptāro jāyante cakravarttinaḥ || 8-814 || pūrvāmnāye navaśataṃ ṣaḍaśītiḥ prakīrttitāḥ | phiraṅgabhāṣayā mantrāsteṣāṃ saṃsādhanādbhuvi || 8-815 || adhipā mandarāṇāṃ ca saṃgrāmeṣvaparājitāḥ | iṅgrejā navaṣaṭpañca landrajāścāpi bhāvitāḥ || 8-816 || p. 716) vidyā bauddhanidārśinyāṃ pañca proktāstu yā mayā | tadbījapūrvāḥ sarve'pi manavo vāmasiddhidāḥ || 8-817 || dakṣiṇācāraphaladaḥ kārttavīryārjuno nṛpaḥ | vāmācāreṇa śūdrāṇāmiha loke phalapradaḥ || 8-818 || na vāmināṃ hitārthaṃ tu kārttavīryaṃ prayojayet | saptajanmasu dāridryaṃ paiśācyaṃ prāpnuyādbijaḥ || 8-819 || iti kārttavīryaprakaraṇam | atha hanumanmantrastatraiva | athānyaṃ saṃpravakṣyāmi mantramaṣṭādaśākṣaram | namo bhagavate procya āñjaneyāya saṃvadet || 8-820 || mahābalāya svāheti munirasyeśvaraḥ smṛtaḥ | chando'nuṣṭubdevatā tu hanumān ha/ ca bījakam || 8-821 || svāhā śaktiścāñjaneyo rudramūrttirmarutsutaḥ | agnigarbho rāmadūto brahmāstravinivārakaḥ || 8-822 || etairṅe'ntaiḥ ṣaḍaṅgāni tathā'ṅguṣṭhādiṣu nyaset | atha dhyānam | taptakāñcanasaṃkāśaṃ hṛdaye nihitāñjalim || 8-823 || kirīṭinaṃ kuṇḍalinaṃ dhyāyedvānaranāyakam | atha puraścaraṇam | ayutaṃ prajapenmantraṃ daśāṃśaṃ juhuyāt tilaiḥ || 8-824 || viprasantarpaṇādyaṃ tu prāgvat siddho bhavenmanuḥ | atha kānyāni | jitendriyo naktabhojī pratyekaṃ sāṣṭakaṃ śatam || 8-825 || japitvā kṣudrarogebhyo mucyate divasatrayāt | bhūtapretapiśācādināśāyaivaṃ samācaret || 8-826 || p. 717) mahāroganivṛttyai tu sahasraṃ tridinaṃ japet | yatāśano'yutaṃ nityaṃ japeddhyāyan kapīśvaram || 8-827 || rākṣasaughaṃ vinighnantamacirājjayati dviṣaḥ | sugrīveṇa samaṃ rāmaṃ saṃdadhānaṃ smaran kapim || 8-828 || prajapyāyutamātraṃ tu sandhiṃ kuryādviruddhayoḥ | laṅkādahantaṃ taṃ dhyāyannayutaṃ prajapenmanum || 8-829 || śatrūṇāṃ pradahedgrāmānacirādeva sādhakaḥ | prayāṇasamaye dhyāyan hanumantaṃ manuṃ japet || 8-830 || yo yāti so'cirāt sveṣṭaṃ sādhayitvā gṛhaṃ vrajet | yaḥ kapīśaṃ sadā gehe pūjayejjapatatparaḥ || 8-831 || āyurlakṣmyau pravartete tasya naśyantyupadravāḥ | śārdūlataskarādibhyo rakṣenmanurayaṃ smṛtaḥ || 8-832 || prasthānakāle caurebhyo duṣṭasarpādapi dhruvam | pucchākāre suvasane lekhanyā kokilotthayā || 8-833 || aṣṭagandhairlikhedrūpaṃ kapirājasya sundaram | tanmadhye'ṣṭādaśārṇaṃ tu śatrūṇāmayutaṃ likhet || 8-834 || tena mantrābhijaptena śirobandhena bhūmipaḥ | jayatyarigaṇaṃ sarvaṃ darśanādeva niścitam || 8-835 || yadvā jigīṣurnṛpatiḥ pūrvoktaṃ lekhayeddhvaje | dhvajamādāyoparāge saṃsparśānmokṣaṇāvadhi || 8-836 || māntrikājjāpayet paścāddaśāṃśena hutaṃ caret | sarṣapaistilasaṃmiśraiḥ saṃskṛte havyavāhane || 8-837 || gajasthaṃ taṃ dhvajaṃ dṛṣṭvā palāyante'rayo'cirāt | p. 718) atha mantrāntaraṃ tatraivoktam | athānyaṃ saṃpravakṣyāmi mantramaṣṭākṣaraṃ param || 8-838 || ṣaḍdīrghayuktā hṛllekhā praṇavena ca saṃpuṭā | aṣṭārṇo'yaṃ hanumato mantrarājaḥ prakīrttitaḥ || 8-839 || ṣaḍdīrghayuktabījena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ | asya ṛṣiḥ śrīrāmaḥ jagato chando hanumān devatā | atha dhyānam | bālārkābhaṃ tribhuvanaṃ kṣobhakān sarvarākṣasān || 8-840 || tādenaiva trāsayantaṃ sugrīvādikasevitam | sundaraṃ rāmacaraṇadhyānaṃ dhyāyet samīrajam || 8-841 || asya puraścaraṇaṃ dvādaśasahasrajapaḥ sarvamasya dvādaśārṇavadityuktatvāt | dvādaśārṇamantro'pi tatraiva | athāsyānyaṃ pravakṣyāmi dvādaśārṇaṃ mahāmanum | hau/ bījaṃ samyaguccārya pūrvoktaṃ kūṭapañcakam || 8-842 || hanumate namo mantro rāmacandro munirmataḥ | jagatī chanda uddiṣṭaṃ hanumān devatā mataḥ || 8-843 || bījaṃ tu pañcamaṃ kūṭaṃ śaktirādyaṃ tu kūṭakam | ṣaḍbījaiḥ prathamairnyāsaḥ ṣaḍaṅgo'sya prakīrttitaḥ || 8-844 || kūṭapañcakaṃ tu | ādyantākṛtivedārṇā vindurudrasvarānvitāḥ | hanūmatastvādyakūṭametat sādhaka uccaret || 8-845 || prakṛtyākṛtivedārṇā vindurudrasvarānvitāḥ | dvitīyakūṭametat syādādyantākṛtivarṇakāḥ || 8-846 || visargendusvaropetāstṛtīyaṃ kūṭamucyate | ādyantasiddhākṛtyabdhivarṇairīśasvarānvitaiḥ || 8-847 || p. 719) sānusvāraisturyakūṭaṃ sādyaḥ sauḥ pañcamaṃ matam | atha dhyānapuraścaraṇe | dhyānaṃ pūrvoktamevāsya japedarkasahasrakam || 8-848 || daśāṃśaṃ juhuyādbrīhīn payodadhyājyasaṃyutān | atha mālāmantrastatraiva | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mālāmantraṃ vadeddhruvam || 8-849 || vajrakāya vajratuṇḍa vadet kapilapiṅgala | ūrdhvakeśa mahāveti la raktamukha kīrttayet || 8-850 || taḍijjihva mahāraudra daṃṣṭrotkaṭaka hadvayam | karāline mahā procya dṛḍhaprati ca hā vadet || 8-851 || hi laṅkeśvara vetyuktvā dhāya mahāvadet param | śetubandhamahāśailapravāha gaganecara || 8-852 || ehyehi bhagavan procya mahābalaparākrama | bhairavājñāpaya procya ehyehīti padaṃ vadet || 8-853 || mahāraudrapadaṃ procya dīrghapucchena veṣṭaya | vairiṇaṃ bhañjaya dvandvaṃ hu/ phaḍbāṇārkavarṇavān || 8-854 || munyādyarcāprayogādi sarvaṃ sūryārṇavanmatam | atha mantrāntaram | (sādhanasamuccaye) namaḥ savindumuddhṛtya hanumantaṃ ca ṅe'ntakam || 8-855 || rudrātmakāya kavacamastraṃ cetyekavarṇakaḥ | mantro'yaṃ hariṇā pūrvaṃ datto gāṇḍīvadhanvine || 8-856 || etasya sādhanaṃ kṛtvā raṇe vijayamāptavān | mantrāntaram | svabījaṃ pūrvamuccārya ṅe'ntaṃ pavananandanam || 8-857 || p. 720) vahnijāyāvadhiḥ prokto mantro'yaṃ surapādapaḥ | ṣaḍdīrghabhājā bījena mantrārṇairaṅgakalpanā || 8-858 || svaraiḥ kādyaiśca pādyaiśca prāṇāyāmatrayaṃ caret | dhyāyedraṇe hanūmantaṃ kapikoṭisamanvitam || 8-859 || dhāvantaṃ rāvaṇaṃ jetuṃ haṣṭvā satvaramutthitam | lakṣmaṇaṃ ca mahāvīraṃ patitaṃ raṇabhūtale || 8-860 || gurukrodhaṃ samutpādya gṛhītvā guruparvatam | hāhākāraiḥ sadarpaiśca kampayantaṃ jagattrayam || 8-861 || ābrahma ca samāvyāpya kṛtvā bhīmakalevaram | pūjā tu vaiṣṇave pīṭhe lakṣamekaṃ japaṃ caret || 8-862 || tataḥ siddhamanurmantrī sādhayet siddhimuttamām | tathā | brāhme muhūrte cotthāya kṛtanityakriyo dvijaḥ || 8-863 || gatvā nadīṃ tataḥ snātvā tīrthamāvāhya cāṣṭadhā | mūlamantraṃ tato japtvā siñcedādityasaṅkhyayā || 8-864 || saṃpūjya hanumantaṃ ṣaṭsahasraṃ japamācaret | evaṃ saptadinānte ca samāyāti kapīśvaraḥ || 8-865 || rātrau tribhāgaśeṣāyāṃ dadāti varamīpsitam | vidyāṃ vā'pi dhanaṃ rājyaṃ vā śatrunigraham || 8-866 || dadāti sādhakendrāya satyaṃ satyaṃ suniścitam | iti hanumatprakaraṇam | atha kāmantraḥ (śāradāyām) brahmā bhūmyā samāsīnaḥ śāntivinduvibhūṣitaḥ || 8-867 || bījaṃ manobhuvaḥ proktaṃ jagattritayamohanam | p. 721) ṛṣiḥ saṃmohanaḥ prokto gāyatraṃ chanda īritam || 8-868 || sarvasaṃmohanaḥ sākṣāddevatā makaradhvajaḥ | bījena dīrghayuktena ṣaḍaṅgavidhirīritaḥ || 8-869 || atha dhyānam | japāruṇaṃ ratnavibhūṣaṇāḍhyaṃ mīnadhvajaṃ cārukṛtāṅgarāgam | karāmbujairaṅkuśamikṣucāpaṃ puṣpāstrapāśau dadhataṃ bhajāmi || 8-870 || atha puraścaraṇam | lakṣatrayaṃ japenmantraṃ madhuratrayasaṃyutaiḥ | puṣpaiḥ kiṃśukajaiḥ phullairjuhuyāt taddaśāṃśataḥ || 8-871 || atha mantrāntaraṃ tatrāntare | mānmathaṃ bījamuddhṛtya ṅe'ntaṃ kāmaṃ samuccaret | hṛdayāntaḥ ṣaḍarṇo'yaṃ jagatsaṃmohanakṣamaḥ || 8-872 || asya mantrasya hṛṣyādidhyānaparyantaṃ pūrvavat kāryam | puraścaraṇe viśeṣo yathā | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ daśāṃśaṃ madhurāplutaiḥ | palāśakusumairhomaṃ kuryādvā cūtapallavaiḥ || 8-873 || iti kāmamantrapuraścaraṇam | bibhratyadbhutabhūtibhūtapavacovaicitracitrāmṛta - srotaḥśālinisannibandhanasaritsaṃbhedamabhyarhitam | nepālendranarendranirmitapuraścaryārṇave'sminnagāt sadyuktisphuṭamauktikotkararucottuṅgastaraṅgo'ṣṭamaḥ || 8-874 || iti śrīmanmahārājādhirājaśrīpratāpasiṃhasāhaviracite puraścaryārṇave gaṇeśādimantrapuraścaraṇavivecanaṃ nāmāṣṭamastaraṅgaḥ || 8 || ########### END OF FILE #######