#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00317 Uniform title: vārāhītantra Manuscript : NGMCP manuscript no.: 3-315 Reel No. : B 144/9 Description: Description by Mark S.G. Dyczkowski: There is another texts with this name which is much shorter and is framed as a dialogue between Rādhā and Kṛṣṇa. This Vārāhī Tantra is 4,631 verses long. Another complete manuscript is deposited in the library of Saṃpūrṇānanda Sanskrit University in Vārāṇasi. Vārāhī, is one of the eight Mothers (mātṛkā). Although Tantras bearing the names of the other Mothers have not been recovered, Lakṣmīdhara quotes a verse in his commentary on the Saundaryalaharī which lists them as a standard group of Tantras. This Vārāhītantra associates itself with Kāmarūpa which is where it may possibly have been redacted. The colophons state that it belongs to the Dakṣiṇāmnāya. It draws extensively from other Tantras but also contains much original material. Indeed, it is a veritable compendium of śākta ritual procedures. It is quoted in several texts. These include the Mantramahārṇava, Tārābhaktisudhārṇava, āgamakalpalatā, Saubhāgyabhāskara, Tārārahasyavṛtti, āgamatattvavilāsa, Sarvollāsatantra, the Bengali Tantrasāra and Lakṣmīdharas commentary on the Saundaryalaharī. It is also quoted in the Puraścaryārṇava which is attributed to the Nepalese king, Pratāpasiṃhaśāha. It is known to have been which was completed in 1775 ce, thus establishing the terminus ante quem for the date of the Vārāhītantra. Incidently, this fact demonstrates that the aforementioned texts must all be later. Practically all colophons are in the following simple format: iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasyataṃtrāvatāre prathamaḥ paṭalaḥ || 1 | Notes: Revision 0: Nov. 15, 2014 Data-entered by the staff of Muktabodha under the direction of Mark S.G. Dyczkowski. Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : India #################################################### p. 1a) oṃ namaḥ śrīsuṃdarīkālikāvārāhīdevyai namaḥ || kāmarūpe mahāpīṭhe ruṇḍamuṇḍoparisthite | nānāgaṇasamākīrṇe vicitrayoginīganā || yasyā yogya samādāya vāhanaṃ ca pṛthak pṛthak | tanmadhya saṃsthitā vīraḥ pracaṇḍa sūkarāsanaḥ || bhāvayukta namaskṛtya prapraccha guhyakālikā | yuktvāmṛta kathaṃ nātha sarvatra śreṣṭha kiṃ bhavet || kautukaṃ ca mayāścaryamapavitrapavitrakaṃ | vārāhīsaṃjñayā taṃtraṃ dhyānāgamakathaṃ prabho || kiṃcit smaraṇamātreṇa caturvarga prakīrtitā | namaskṛtya punaprāha vismayotphullalocanaṃ || śrīcaṇḍabhairava uvāca || śṛṇu kāli pravakṣyāmi cittamādāyagoptitaṃ | purākṛtayugasyārdhe vikhyātā bhuvanatrayaṃ || viḍāla rākṣasaḥ proktaṃ gajaśūlāyudhākaraṃ | upadrutā jagat sarve yuddhājaya mahāvalaṃ || tasyā upāsitā devī vārāhī sumukhī satī | tasyā vaśya yadā dāsī ājñā kālī ca tatparaḥ || kadācit nāmamātreṇa vektitā devatāśraya | kampitāṃgotibhītiśca nisvāsalupta saṃsthite || śrīdevyuvāca || kutrasthā gṛhasaṃsthāne digdvāramārgapālakāḥ | evaṃ vīrakathaṃ hatvā marditā kena bhairava || satyaṃ vrūhi mahāvāho koladhvaja mahāvalaḥ | kāṃ vidyāṃ lahatā devi viḍālasya vadhārthakam || p. 1b) pracaṃḍauvāca || śṛṇu devī varārohe hetuyukta vadāmyahaṃ | vanavāsagate pūrva rāmalakṣmaṇajānakī || rāvaṇasya vadhārthāya devatā nara saṃbhavaḥ | kiṃcit kālāṃtare tatra vanaikāṃtara jānakī || dānave haritā śītāddhṛte laṃkāpurī gatā | vedehīṃ ca na dṛṣṭāyaṃ rāmalakṣmaṇaroditaṃ || bhramatāvana sarvasthā vana śailaṃ ca jaṃgamaḥ | teṣāṃ labhya mahādevī daivasaṃyogasaṃyutaṃ || śaila ṛkṣa mukhasthāne kapiṃdragaṇasanmukhe | labhaṃte rāmacaṃdrāgre vismṛtaṃ kapi pṛcchataṃ || kastvaṃ manuṣyarodāyaṃ kiṃ duḥkhaṃ ca samāgamaḥ | vaktrā śighraṃ tu tatsarvaṃ vastracihnaṃ dadāti ca || pracaṇḍauvāca || ahaṃ na bhāṣitā devī rāmāyaṇa vicitratā | muktamāṇikya sauvarṇaṃ graṃthitālacitā yathā || vaśiṣṭha uvāca || vaśiṣṭhalacitā graṃtha ko vruvaṃti pṛthak pṛthak | rāmavāṇa prayogena vālī prāṇa hatā gatā || mitrasaṃbhāṣanaśceti rāmasugrīvamarkaṭaḥ | parasparaupakāreṇa prītimanyonyavarddhanaṃ || teṣāṃ sugrīvamutthāya nāmāgre ca nivedayet | śṛṇu vāli sutādīni sahaṃtīsoganādhipa || sarvasthāne caturdikṣu kutrasthā jānakīsajī | dṛṣṭvā saṃbhāṣaṇaṃ kṛtvā śighraṃ dṛṣṭāmihā gatā || iti śrutvā vālimukha valavīrya parākrama | rāmacaṃdrādi sarveṣāṃ yogyamārga namaskṛtā || rāmalaṃkṛtamādāya uditā tikṣṇanāditā | laṃkāṃ gatvā caturdikṣu dṛśyatā kapi vallabhaḥ || p. 2a) teṣāṃmaśoka vanikā vaidehī dṛśyatā kapi | namaskṛtvāti guptena yathā yuktena laṃkṛta || pūrṇakuṃbhe pataṃtī ca mayinī madhyaguṃthita | yuktasaṃbhāṣaṇaścaiva jānakī laṃkṛtālayau || namaskṛtvā praṇāmaṃ ca punaudditā mahākapiḥ | prāptiṃtā śighrarāmāgre namaskṛtya praṇamyati || vākyā laṃkṛtadāsyāya rāmacaṃdrāgra vistarāt | evaṃ śrutvā rāghavānāṃ sugrīvādi gaṇai saha || caturaṃgāneka sainya valavīrya pratāpavān | sarvaṃ gatvā ca saṃgrāma dvāralaṃkā tadāśraya || labhaṃte sahasainyeṣāṃ ghoravigrahanāditā | tat śabda śruti lābhāya sa sainya saṃyutā gataḥ || viḍāla tikṣṇa daṃṣṭrā ca gaja śūtvā yudha dvayaḥ | aneka gaṇa saṃkīrṇa yoddhutā sanmukha svayaṃ || teṣāṃ krodha samādāya hanumaṃtodditāya vai | lohamudgaramādāya hanninā patitā yathā || kāṣṭhapāṣāṇaśailasthā yathā patitarākṣasa | iti dṛṣṭā viḍāloyaṃ smared bhīti parāyate || vārāhī mātamātaṃhīsaṃkastohaṃtareti ca || viḍālauvāca || āgatosi mahādevī śūlakharparadhārinī | saṃkaṣṭatāriṇī devī vārāhī bhayahāriṇī || iti śrutvā jagad vyāpī mātā tribhuvaneśvarī | kārtiśūladharāyaṃ vai dvārāgre śighra labhyate || hūṁ hūṁ hūṁkāra nādāyaṃ ghasmaraṃti sa sainya ca | grāsitā ghaṭitā sarve hanumat rāma varjayet || p. 2b) idaṃ dṛṣṭyā rāmacaṃdra murcchitoyaṃ nipātitā | dṛśyatā vali mukhyābhi vismṛtoyaṃ mahāvala || roditārādhanaṃ kṛtvā durvāsā muni mauktikā | nāthanāthādi śīṣṭātvaṃ satvarāgamatatparaṃ || maṃtravāṇasaraścāpakoṭyāgni teja mālaya | śrīrāmacaṃdrarakṣārthaṃ āgatosi jagadguru || dhyānārthī muniśārdūla saṃketa śabdaśrūyate | vāyuvega mahāmaṃtra smared gamana satvaraṃ || dhāvaṃti laṃkāgre tatra laṃbhate kapi sanmukha | kapiṃ dṛṣṭvā dvijaṃ dāchasa sainya kutragāminā || markaṭauvāca || śṛṇu vipra mahānāthamidaṃ bhagavati svayaṃ | ghasmared grāsitā sarve sugrīvalakṣmaṇādina || mayābhaubhītitā sthitvā tasyā smaraṇa satvara | kiṃ karomi mahāvipra yukta prāpti sa sainyakā || durvāsauvāca || sāmṛtodakasiṃcoyaṃ veṭitārāghavaṃ dṛśet | muni pāda samādāya praṇamparoditaṃ sthitaṃ || dṛṣṭoti munikāruṇyaṃ dvikare vāhu pṛṣṭhatā | utthāya cuṃvitā vaktrā na rudaṃti mahānṛpa || vāmaurau rāmasaṃsthāpya dakṣarau sthāpyate kapi | jāpitā muni vipreṃdra vārāhi maṃtranāyikā || maṃtravāṇa dhanuścaṃdra vāṇamaṃtra su siddhidā | tasyāsau tyaktatāṃ gatvā devyāgre muni satvaraṃ || stotraṃ kṛtvā muniṃdroyaṃ maṃtraṃ ca japamācaret | asya śrīmaṃtravārāhyā durvāsā ṛṣayastathā || chaṃdonuṣṭup mahādevī vārāhiṃ devatā smṛtāḥ | sarvaduṣṭāribhaṃgā ca viniyogaḥ prakīrtitaḥ || p. 3a) vāgbhavaṃ pūrvamuccārya māyāvījaṃ tato vadet | lakṣmīvījaṃ tataḥ paścā khphreṁ vījaṃ samuddharet || vārāhī ca tato ṅeṃtāṃ vahnijāyāṃtako manuḥ || cauhārapīṭhanilayāṃ vara śūkarāsyāṃ ghāṇāvihāraṇa parāṃ mahiṣāsanasthāṃ | hūṃkāra pīṭhanilayāṃgaṇaveṣṭaṃ mānāṃ vārāhikāṃ bhavaṃbhayakaraṇī namāmi || caṇḍāsurāriharaṇī mṛgarājasaṃsthāśaṃkheṃdukuṃdadhavalāṃ kamalāyatākṣī | pāśāṃkuśākṣadadhatī munidevavaṃdyāṃ pāyāt sadāvarunadigdala śobhitāsāṃ || oṃ hrīṁ glūṁ ḷṁ vrīṁ svāhā || iti te kathitaṃ kāli vārāhi maṃtramuttamaṃ | utpatti kathitaṃ sarvaṃ kiṃ manyacchrotumicchasi || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasyataṃtrāvatāre prathamaḥ paṭalaḥ || 1 | | śrīdevyuvāca || catuspīṭhasamāyuktaṃ ṣaṭprakārasamanvitaṃ | vālakramasamopetaṃ śrīkramaṃ praṇamāmyahaṃ || yoginīpīṭhamārūḍhaṃ śrīkramaṃ prativādinīṃ | nityānaṃdakarī devyāṃ śrīdevī praṇamāmyahaṃ || saṃsārapāranistāraṃ pārāyaṇamanuttamaṃ | parāparavibhedajñaṃ śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || āṇavaṃ sāṃbhavaṃ caiva śaktayemiti ca tridhā | vedhabhaktasya kurvāṇaṃ śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || pratyakṣe ca parokṣe ca sutīvrājñā prabhāvataḥ | sāmarthyavedhadīkṣāyāṃ śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || p. 3b) anādijanmasaṃprāptaḥ karmavaṃdhavidāyakaḥ | jñānānalaprabhāvena śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || ajñāraśmibhirāvṛtya namo hṛtpadma bodhakaḥ | sarvalokadayā nityaṃ śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || jñānavijñānasaṃpanna animādyaṣṭasiddhidaṃ | rāgadveṣavinirmuktaṃ śrīguruṃ praṇamāmyahaṃ || devyuvāca || ehikaṃ muṣmikaṃ kāryaṃ gurubhyo jñāyate sadā | kiṃ bhūtā guravaḥ svāmi prasādaṃ kartumarhasi || ye kecid vicaraṃ tyasmiṃ nācāyyāḥ pṛthivī tale | teṣāṃ tu lakṣaṇaṃ nūnaṃ śrotumicchāmi tatvataḥ || śiṣyāṇāmapi yaṃ vrūhi lakṣaṇaṃ dīkṣaṇastathā | samayācāraṇaṃ caiva nirvāṇaṃ ca sadāśiva || īśvarauvāca || sādhu sādhu tvayā bhadre pṛṣṭhat tatva jighṛcchayā | sarvaṃ yathā krameṇaiva * * * (?) śruyatāmidaṃ || ye veśadaṃbhakālo vārācāryāste prabodhakāḥ | ya eva punarācāryā na ca te veśadaṃbhakāḥ || paiśunyaṃ krūratāsāṭhyaṃ kṣudrakarma parigrahaḥ | atīvāhamatībhāvāḥ kauṭilyaṃ vā dhanaṃ tathā || atikrodha mahātmādo māyā ca paraniṃdanaṃ | dravya tṛṣṇā ca mohaṃ ca dhūrtatvaṃ kautukaṃ tathā || paropaghāṭīdauśīnyaṃ kṛtti na vyavahārikaḥ | etairiva guṇairyuktā garhitā nāmadhārakāḥ || daṃbhakāstena cācānyā na ca pūjā mahītale | guru dravyābhilāśī ca yoginī dhanabhakṣakāḥ || vīrabhāryābhikāṃkṣī ca svapūjāsthāna vaṃcakāḥ | prāyaścittī na saṃdeho bhramate yonijecchayā || p. 4a) guruvājñā laṃghakoyaṃ narakaṃ na nivartate | bhaye na dravya lobhena mohād viṣaya kāṃkṣaya || kaścidanyāya tasyaiva māhamārtha prasiddhaye | dīkṣāvidhi vihīnaṃ tu guṇodbhava vivarjitaḥ || svayamevodadatvā tu śrīkramaṃyaprayacchati | tādṛśaśca gurornityaṃ śrīmānājñāya jīvinaḥ || dadato pṛcchato vāpi rauravaṃ narakaṃ vrajet | nirguṇācārya śiṣya saṃsārādi na cottare || bhinnanāvāṃ yathā rājñā tathāparaṃ na gacchati | evaṃ'duḥkharatopetārācārya kuladaṃbhakāḥ || varjayet sadgunā vakṣye śrūyatāṃ kamalānane | tīvrājñā vedha saṃpannā gurvājñā pratipālakāḥ || jñānavijñāna saṃpannā tulāgama visāradāḥ | samādhi guṇasaṃpannā nitya śrīkramapūjakāḥ || nirmoho niṣprapaṃcāśca nitpado niṣparigrahaḥ | nisādhyo nirahaṃkārī nistṛṣṇo nirvikalpakaḥ || kṣamodhānitya saṃtuṣṭassatyavādī jiteṃdriyaḥ | svahit sa tatparaḥ svaccha sarvajīva dayāparaḥ || śāṃtacitta sadācāro dvaṃdva tyāgī dṛḍhavrataḥ | na strīlolyā na ca krūraḥ kṣudrakarmavivarjitaḥ || daṃbhamāyā vinirmuktaḥ krodhalobha vivarjitaḥ | divyājñānaṃda saṃtṛpta ṛjusādhu subodhakaḥ || ācāryamīdṛśaḥ proktastadṛṣṭvā tripradakṣiṇaṃ | kṛtvā daṃḍa namaskāraṃ kuryāchiṣyaiḥ prayatnataḥ || p. 4b) bhaktiyukta sadākālaṃ kleśaṃ dātmānusāravat | kṛtvānugrahalābhena gati siddhiṃ samaśnute || devyuvāca || śrīnātha tvat prasādena jñātamācārya lakṣaṇaṃ | śiṣyasya lakṣaṇaṃ svāmi prasādaṃ kuru śaṃkara || śrībhairava uvāca || sādhu pṛṣṭhaṃ tvayā bhadre śiṣyalakṣaṇamuttamaṃ | kathayāmi samāsena śrūyatāṃ kamalānane || dhātukhanya vilākṣetra maṃtrataṃtra rasāyaṇaṃ | viṣagraharasādau ca vāde yonā'bhikokṣitaḥ || anyatra nirapekṣaśca gati siddhirapekṣakaḥ | saṃsārabhayabhītātmā muktimārgābhilāsakaḥ || adhūrtāmatimāṃ śāṃta sāṭhya kautuka varjitaḥ | anyaṃ ca devatā bhaktā presanārthī priyaṃvaḍaḥ || krodhavyasana paiśūnya mithyā vinaya varjitaḥ | audāraṃ ca paricchedī bhāvyarūpa kṣamāparaḥ || śarīra prāṇamarthaṃ ca sadgurubhyo nivedayet | karmaṇā manasā vācā guruṇā bhaktivatsale || mātsaryā nāta nnirmukto nābhyoṃtara parīkṣakaḥ | śivatatvābhikāṃkṣī ca śiṣye yaṃ kuladīpaka || evaṃ bhūtaguṇaṃ śiṣye sa parīṣye prayatnataḥ | ācāryo dīkṣayennityaṃ su tīvrājñāvalokamaḥ || anyathā nirguṇopetaṃ śiṣyaṃ yo dīkṣayed guruḥ | dadato gṛhnato vāpi kulaśrāpo bhavet sadā || devyuvāca || svāmi tava prasādena vijñātaśiṣyalakṣaṇaṃ | tasya dīkṣā vidhānaṃ tu vrūhi me parameśvara || śrībhairava uvāca || sādhu devi tvayā pṛṣṭhaṃ yo dīkṣā vidhitastathā | tārācakraṃ rāśicakraṃ nāmacakraṃ tathaiva ca || p. 5a) atra cet sa guromaṃtro nānya cakraṃ vicārayet | viṃśaghadyadhikāmaṃtrāḥ mālāmaṃtrāḥ prakīrtitāḥ || napuṃsakasya maṃtrasya siddhādīnnaiva śodhayet | ekākṣarasya maṃtrasya rālāmaṃtrasya pārvati || vaidikasya ca maṃtrasya siddhyādīnnaiva śodhayet | tāraśuddhi vaiṣṇavānāṃ koṣṭhaśuddhiḥ śivasya ca || rāśiśuddhistraipure ca gopāle'kaḍamaḥ smṛtaḥ | vargacakraṃ pravakṣyāmi jyotirāgamasammataṃ || maṃtrāṇāmariśodhārthaṃ nāmādyakṣara pūrvakaḥ | aṣṭau koṣṭhān samāpādya vargānaṣṭau likhet tataḥ || paṃkṣimārjāra paṃcāsya gurusarpākhudaṃtinaḥ | meṣa kramādakārādi vasuvargāśritā ime || sādhyasādhakaḥ yo prītirjñātavyā jātitaḥ sadā | pakṣimārjārayovairaṃ vairaṃrda kukkura paṃkṣiṇo || vairaṃ pakṣi bhujaṃgānāṃ śatruvaṃ gajasiṃhayoḥ | meṣakukkurayo vairaṃ prītiyuktyā vicārayet || evaṃ cakravaraṃ jñātvā gṛhnīyā maṃtramuttamaṃ | mārjāra kukkuraṣkālaiḥ pakṣiṇāṃ vairitā bhavet || mārjārasya śunākhubhyāṃ siṃhasye daṃtinā sadā | kukkurasya khagābhyāṃ tu kharākhubhyāṃ ca bhogina || uṃdūrasyau tu sarpābhyāṃ hariṇā sahadaṃtinaḥ | bhujaṃga siṃhayormaitrī gajameṣakayostathā || lokādanyatra vijñeyaṃ vyavahāra prayogataḥ | maṃtrāraṃbhastu caitra syāt samasta puruṣārthadaḥ || vaiśākhe ratnalābhaḥ syā jyeṣṭhe tu maraṇaṃ bhavet | āṣāḍhe vaṃdhunāśaḥ syāt pūrṇārthaḥ śrāvaṇe bhavet || p. 5b) prajñā nāśo bhaved bhādre āśvine ratna saṃcayaḥ | kārtike maṃtrasiddhiḥ syāt mārgaśīrṣa tathā bhavet || pauṣe tu śatrupīḍā syāt māghamedhā vivarddhanaṃ | phālguṇe sarvakāmāḥ syurmalamāsaṃ vivarjayet || ravivāre bhaved vittaṃ some śāṃti bhavet kila | āyuraṃgārakehaṃti tatra dīkṣā vivarjayet || budhasauṃdaryamāpnoti jñāmaṃ syāt tu vṛhaspatau | śukrasaubhāgyamāpnoti yaśo hāniḥ śanaiścare || pratipadi kṛtā dīkṣā jñāna nāśakarī matā | dvitīyāyāṃ bhave jñānaṃ tṛtīyāyāṃ śucirbhavet || caturthyāṃ cittanāśaḥ syāt paṃcamī buddhivarddhanaṃ | ṣaṣṭhyāṃ jñānakṣayaḥ saukhyaṃ labhate saptamī dine || aṣṭamyāṃ buddhināśaḥ syāt navamyāṃ puruṣaḥ kṣayaḥ | daśamyāṃ rājasaubhāgyamekādaśyāṃ śuci bhavet || dvādaśyāṃ sarvasiddhiḥ syāt trayodaśyāṃ daridratā | tiryag yoniḥ caturdaśyāṃ kṛmirmāsāvasānake || pakṣāṃte'dharmavṛddhiḥ syāda svādhyāyaṃ vivarjayet | saṃdhyāgarjita nirghoṣa bhūkaṃpolkānipātanaṃ || etānanyāṃśca divasān śrutyuktān parivarjayet | aśvinyāṃ sukhamāpnoti bharaṇyāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ || kartikāyāṃ bhaved dūḥkhī rohinyāṃ pātakī bhavet | mṛgaśīrṣe sukhāvāptirādrāyāṃ maraṇaṃ dhruvaṃ || punarvasau dhanāḍhyaḥ syāt puṣpaśatru vināśanaṃ | aśleṣāyāṃ bhaven mṛtyuḥ maghāyāṃ duḥkhamocanaṃ || p. 6a) sauṃdaryāṃ pūrvaphālguṇyaṃ prāpnoti na ca saṃśayaḥ | jñānaṃ cottaraphālguṇyāṃ hastāyāṃ ca dhanaṃ bhavet || citrāyāṃ jñānavṛddhiḥ syāt svātyāṃ śatru vināśanaṃ | viśākhāyāṃ sukhaṃ cānurādhāyāṃ vaṃdhuvarddhanaṃ || jeṣṭhāyāṃ śatru hāniḥ syāt mūlāyāṃ kīrti varddhanaṃ | pūrvāṣāḍhottarāṣāḍhe bhavatī kīrti dāyike || śravaṇāyāṃ bhavet duḥkhī dhaniṣṭhāyāṃ daridratā | buddhiḥ śatabhiṣāyāṃ syāt pūrvabhādre sukhī bhavet || saukhyaṃ cottarabhādre ca revatyāṃ kīrtivarddhanaṃ | śubhaśca siddhiścāyuṣmān dhruvayogastataḥ paraṃ || prītiḥ saubhāgya yogaśca vṛddhiyogastataḥ paraṃ | harṣaṇaśca tathā yogāḥ sarva taṃtre sukhāvahāḥ || anya yogaṃ pragṛhnīyā viparīta phalapradaṃ | vavavālataitilaśca vanijastadanaṃtaraṃ || karaṇāneti sā proktā sarvataṃtreṣu bhāvini | dīkṣālagnaṃ pravakṣyāmi vārāhītaṃtra saṃsthitaṃ || vṛṣe siṃhe ca kanyāyāṃ dhanumīnākhyalagnake | caṃdratārānukūle ca dadyādīkṣāṃ sadā guruḥ || sthiralagne viṣṇumaṃtraṃ śivamaṃtraṃ caraṃ śubhaṃ | dvitsvabhāvagataṃ lagnaṃ śaktimaṃtreṣu śasyate || dīkṣāsthānaṃ pravakṣyāmi bhairavokta prakāśayet | gośālāyāṃ gurogrehe devāṃgāre ca kānane || puṇyatīrthe tathodyāne nadītīre ca svāśrame | dhātrī bilva samīpe ca parvatāgre guhāṃśu ca || gaṃgāyāṃ tatkṛtaṃ sarvaṃ koṭi koṭi guṇaṃ bhavet | bhakṣaṃ haviṣyāṃśākādi vihitaṃ ca phalaṃ payaḥ || p. 6b) mūlaṃ sakturyavotpanno bhakṣaṃ netāni maṃtriṇāt | dīkṣāṃ kṛtvā yadā maṃtrī hyupavāsaṃ samācaret || tasya devaḥ sadā ruṣṭaḥ śrāpaṃ patati mūrddhani | tadā gṛhītānopāṣyedupavāsaḥ śriyaṃ haret || tasyādannaṃ samaśrīyāddhaviṣyānnena śāṃkari | athātaḥ saṃpravakṣyāmi maṃtroddhāraḥ śṛṇu priye || tāro namo bhagavate varāhādrupamuccaret | bhūpatitvaṃ me dehīti dāpayāṃtegni gehinī || trayastriṃśadvarṇakoyaṃ vārāhaḥ kathito manuḥ | oṃ pārthive ca pṛthivītalavāriṇi vāyumā || tatolini ca tāruṇyaṃ kuru yugmaṃ ca dhaṃcadhaṃ | svāhaikona triṃśadarṇaḥ pārthivāyā manuḥ smṛtaḥ || oṃ hrīṁ namaśca vārāhi ghore svapnaṃ visargayuk | ṭhadvayaṃ vahnijāyāṃto maṃtraḥ paṃcadaśākṣaraḥ || tato dhyāyed ghana śyāmāṃ trinetramunnatastanīṃ | kolāsyāṃ caṃdrabhālāṃ ca daṃṣṭroddhṛta vasuṃdharāṃ || khaḍgaikuśaidakṣiṇayorvāmayoścarma pāśakau | aśvārūḍhāṃ ca kolāsyāṃ nānālaṃkārabhūṣitāṃ || raktābjakarṇikā pāṃtu śavāsana samāsthitāṃ | muṇḍamālā lasatkaṃpaṃ nīlābhāṃ dadhatī karaiḥ || abhayaṃ muśalaṃ vāpi phalaṃ cāpi varaṃ tathā | varāhāsyāṃ tuṃgakuṃcāṃ trinetrā maruṇāṃvarāṃ || iti dhyātvā maheśāni śiṣya śirasi siṃcayet | puṣpaśaṃkhābhiṣekaṃ ca tulā pratyayameva ca || rajamaṃḍalavekhā ca dīkṣā paṃcavidhaḥ smṛtā | śiṣyahastaśataṃ puṣpaṃ svayameva śiraṃbhalaṃ || āruhe jñāna sāmarthyāddīkṣā puṣpābhiṣecanam | hastaṃsthaṃ śaṃkhapānīyaṃ svayamāruhyamastakaṃ || p. 7a) kuryāt tadābhiṣekaṃ ca tathā śaṃkhābhiṣecanaṃ | tulayā sammitaṃ śiṣyaṃ dīkṣayet tadanaṃtaraṃ || laghutve karma vichedāt sa tulapratyaya smṛtaḥ | likhitvaṣṭa dalaṃ padmaṃ vāhyato vajramaṃḍalaṃ || tanmadhye sthāpayecchiṣyaṃ yogiṇī dravyasaṃyutaṃ | saṃpūjya yoginī vṛṃdaṃ gaṃdhapuṣpe śragādibhiḥ || ācāryamabhiṣekastu rajo maṇḍalamucyate | evaṃ dīkṣā catuṣkaṃ tu mayā taṃtre'psudīritaṃ || mūlādhārāt tato vījaṃ brahmamārgeṇa deśikaḥ | haṃsena puṣkarasthāne paramātmāṇi yojayet || vedhadīkṣā varārohe kathayāmi samāsataḥ | āṇavaṃ prathamaṃ proktaṃ śākte yastu dvitīyakaṃ || tṛtīyaṃ sāṃbhavaṃ devi tridhā bhedaṃ prarakṣyate | yena keṇāpi maṃtreṇa parśe stobha vidhānataḥ || kālāṃtare guṇotpattirāṇavaṃśamudāhṛtaṃ | kuṃḍalādyādi śaktīnāṃ śiṣyāṃge saṃkrameṇa tu || tatkṣaṇena guṇotpatti śākteyaṃ saṃprakīrtitaṃ | darśarāt sparśanaścaiva vāciko mānasastathā || evaṃ catuṣprakāreṇa sāṃbhavaḥ samudāhṛtaṃ | kāruṇyaṃ dṛṣṭimātreṇa śiṣya sadbhaktivatsale || sadya eva guṇotpatti vedho darśaniko bhavet | daṇḍakaṃṭhāsanaṃ pātra ityādi sparśanena tu || aṃgasaṃsparśanādvāpi sparśanāvedhamucyate | samacittaṃ guroḥ śiṣya yadā vijñāyate sadā || yat kiṃcid dadate vākyaṃ vedhā bhavati vācikaṃ | yojanānāṃ śatairvāpi dvitripaṃcaśatepi vā || dūrādārādha sadbhaktyā triśuddhyā ca karoti yaḥ | tasya bhaktiṃ guruṃ jñātvā kāruṇena yadā smaret || p. 7b) tadeva guṇasaṃprāpti vedhomāna sa ucyate | evaṃ dīkṣāvidhānena śiṣyadīkṣābhilāsakaḥ || dīkṣopakaraṇaṃ sarvaṃ ānīyaṃ gurusannidhau | sugaṃdhamakṛtaṃ puṣpaṃ dhūpadīpa caruṃ tathā || bhakṣyabhojya samāyuktaṃ vastrāṇi sa hiraṇyakaṃ | karpūrapuṣpatāṃvūla bhūṣaṇāṃ vādarāni ca || yat saṃbhavati tatsarvaṃ nivedya gurave tadā | pūjayed yoginī vṛṃdamekacitta samāhitaḥ || tataḥ paścāṭ charīreṇa śrīgurubhyo nivedayet | anyathā vittadīnāpi gurukleśa parāyaṇaṃ || kṛtvā daṃḍa namaskāraṃ sa śarīraṃ nivedayet | dhanāḍhyaṃ dhanadīnāṃ vā triśuddhyā bhaktivatsalaḥ || vinītaṃ śiṣyamācārya kāruṇyamavalokayet | kāruṇyaṃ dṛṣṭimātreṇa śiṣyaḥ patati bhūtale || akathya jñānasaṃyuktaṃ vastu śīghramudīryataḥ | ānaṃdaṃ codbhavakaṃpo nidrāghūrmiśca paṃcamaḥ || tatva vidvasya deveśi paṃcāvasthā prakīrtitaḥ | bhūmityāgaṃstathāveśaṃ mudrāvaṃdhamanekadhā || dūrāśravaṇavijñānaṃ sarvabhāṣā pragalbhatā | yogābhūtaṃ rasotmādo gītaṃ ca haśinaṃ tathā || gītaṃ ca vādyamāvādyai svecchā krīḍā pravartake | pūrvameva guṇot pādo guṇānāṃ śatamudbhavet || tadviśra?ma sahasreṇa tallīne lakṣamudbhavet | tasminneva layo gīte tīvrājñāyā prabhāvataḥ || prāpyate paramaṃ sthānaṃ jarāmaraṇa varjitaṃ | evaṃ dīkṣā vidhānena kṛtvā karmakṣayo guruḥ || samastaguṇasaṃprāpte dadyācca śrīkramantataḥ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasya dvitīyapaṭalaḥ || 2 || p. 8a) devyuvāca || bhagavan tvat prasādena jñātvā dīkṣāvidhi kramaṃ | śiṣyasyācāraṇaṃ satyaṃ vrūhi me parameśvara || śrībhairava uvāca || samyageva tvayā pṛṣṭhaṃ śiṣyasyācāra lakṣaṇaṃ | anukrameṇa deveśi tatsarvaṃ śṛṇu sāṃprataṃ || vahujanmāṃtarai pūrvaṃ svakarma kṣayakāriṇaḥ | dīkṣāmātreṇa śiṣyasya sa bhavet siddhiruttamāḥ || yasya janmāṃtarā yastu karmavaṃdhastu vidyate | na tasya guru kāruṇyaṃ yāvat karmaṃ ca muṃcati || yaṃ labdhā guru kāruṇyaṃ śuddhācāro na vidyate | yadi siddhi tadā naiva tasmādācāra vāgbhavet || prātaḥ śrīmaṃḍalaṃ kuryād gaṃdhapuṣpo kṛtādibhiḥ | kuryād daṇḍa namaskāraṃ gururādeśa pūrvakaṃ || ekāṃte nirjanasthāne pūrvasaṃpūjya pustakaṃ | tatvopadeśasaṃyuktaṃ śṛṇuṣva śrīkulāgamaṃ || śrutvāgamopadeśārthamavadhāya prayatnataḥ | yatpreṣayati tatsarvaṃ kleśakurvītadāsavat || śrīmānanyatapoveśī śāstrakrameṇayopi vā | kleśadaṇḍa namaskāraṃ nalajya gurusannidhau || ati hāsyamavaṣṭavyaṃ līlāmaṃgaprasāraṇaṃ | vinādo jvalaveśaṃ ca vikāraṃ daṃtadhāvanaṃ || pādaprakṣālanaśvecchā bhūṣaṇaṃ vādanaṃ tathā | na kuryād guruso dṛśya yadi siddhimapekṣakaḥ || guruṇāmāsanaṃ kaṃṭhā yogadaṇḍaṃ ca pādukau | akṣamālā ca śayanaṃ kaupīnaṃ vastrameva ca || pātra snāna jalaṃ caiva anyonyapakaraṇāni ca | bhaktimānna ca pādābhyāṃ na spṛśanna ca laṃghayet || gaṃdhapuṣpaṃ ca tāmvūlaṃ bhakṣyabhojyāsanādibhiḥ | nivedya gurave paścād gṛhītā deśapūrvakaṃ || p. 8b) evaṃ kṛtvā guruḥ kleśa śiṣyo niścala bhaktimān | labhate gurukāruṇyamabhiṣeka catuṣṭayaṃ || ājñā pravartanaṃ śiṣye śakāsad guruvājñayā | svecchayā vicarelloke satataṃ siddhikākṣitaḥ || bhikṣānnaṃ deharakṣārthaṃ kaṃṭhāśītātamacchadā | kharparā bhojanārthaṃ tu gṛhnītātma parigrahaḥ || vṛkṣamūle śmaśāne ca parvatāgra guhāṃtare | śūnyadevālaye vālaye vāpi vased yogīśvarassadā || mitrāmitraṃ sukhaṃ duḥkha iṣṭāniṣṭaṃ śubhāśubha | evamānāpamānaṃ ca tathā niṃdāprasansane || kharparaṃ ca hiraṇyaṃ ca kānsalohādanaṃ tathā | samāni ciṃtayed yogī gati siddhi padīchati || kvacid bhaṭṭa kvaciccaṭṭaḥ kvacit pravrajito naraḥ | svacchārūpadharo yogī pacyate tu mahītale || guruṃ ca bhavatīmāṃ ca tathāmnāyaṃ kulāgamaṃ | maṃtraṃ ca madirā jyeṣṭhāṃ bhaktyāt saṃpūjayet sadā || apriyaṃ kṣobhamālasyaṃ ājñābhaṃgaṃ parigrahaṃ | parastrī laulyamākṣeyaṃ na kuryān muktikāṃkṣiṇaḥ || maṃtramudrākṣa sūtrāṇi yogiṇī saṅgamaṃ tathā | yogavīryaṃ vaṭaṃ pīṭhaṃ siddhadravyāṇi gopayet || rāgadveṣa mahaṃkāra paiśunyaṃ veśadaṃbhakaḥ | krodhaṃ lobhaṃ ca mohaṃ ca hanyānyetāni dāpayet || anyeṣāṃ samayācārāṃ kumārī yogiṇīgaṇaṃ | siddhadravyaṃ ca tatpīṭha paraveṣṭā na niṃdayet || yogiṇī siddhacāritraṃ pāraṃparya kramāgataṃ | adṛṣṭā srūtapūrvaṃ ca śāstra guhya vadena tuḥ || mallakurjaṭ yudhaddhaṃ ca nagnastrī paṭatastanā | sarveṣāṃ carati krīḍā samayagrāhakastathā || p. 9a) jyota nṛtyeṃdra jālāni mṛgayā? vīravigrahaṃ | kanyā yoniṃ tathāguhyaṃ nekṣayet kulayoginaḥ || vṛddhakuṣṭāṃgahīnaṃ ca kīlālaṃ vyādhitaṃ śava | mātmaviṭ mūtra urgatvaṃ na jugupsayet sarāṃ tathā || vṛkṣamūlā latāvallī tṛṇādi sthāvaraṃ sadā | vinmūlayenna saṃbhidyāt na chidyānna ca pīḍayet || gaṃdhapuṣpādikaṃ kiṃcit yogiṇī dravyameva ca | yadyata prārthitaṃ ladhvaṃ tena sat pūjyate kṣamaṃ || tāsāmasaṃbhaved yogī bhāvaśuddhi parāyaṇa | sadā smaraṇa puṣpeṇa pūjayed gurupādukaṃ || kauṭīlyaṃ vādagoṣṭhāṃ ca mātsaryaṃ paśu saṃgamaṃ | pāśānakāṣṭha mṛtpujā na kuryāt siddhikāraṇaṃ || ekāṃte śayanaṃ kuryāt na kuryād dehapīṭhanaṃ | atyādārasanādānaṃ kṣudra karmāṇi varjayet || nānāgamamabhīpseta nāgītaṃ viṣayaṃ smaret | prāptaṃ pariharet tasmād yasmāt kuryājjiteṃdriyaḥ || rocate yatra tatraiva tatra tatraiva gamyate | manarodhana kartavyaṃ nirvighnaṃ siddhimicchatāḥ || ityācāreṇa mārgeṇa satataṃ yaḥ samācaret | saṃcaraṃtibhyamatyaṃtamanekavidhi siddhibhāk || devyuvāca || svāmi tvadīya kāruṇyā jñātamācāraṇaṃ paraṃ | nirvāṇaṃ jñātumicchāmi vaktavyaṃmaparāparaṃ || īśvara uvāca || sādhupṛṣṭhaṃ varārohe nirvāṇaṃ padamavyayaṃ | vakṣya parāparaṃ tatvaṃ śūyatāmaṃvujānane || samācāraṇamārgeṇa samyarācāraṇassadā | udbhavaṃti gaṇāssarve tīvrājñā ca pravartake || nābhi hṛtkaṃṭha vaktre tu nāsāgre madhyalocane | karṇāṭ karṇagataṃ tatvaṃ sadodayamakhaṃḍitaṃ || p. 9b) samudraghoṣaṇā dṛśyaṃ kiṃkiṇī ghaṃṭhikā samaṃ | meghe dhvani nihaṃ tatvaṃ sarvakāramudīrayet || gacchatatiṣṭhaśī vāpi jāgrato svapatopi vā | unmeṣaṃ ca nimeṣe ca śucya vāpya śucāvadhi || kṣaṇānave kṣaṇārddhe vā sadāstamanavarjitaḥ | yathodayaṃ tathā vaṃde vartate ca niraṃtaraṃ || sadānaṃdodbhave dehe na nidrā na tṛṣā kṣudhā | na moho na ca vai dveṣo na rāgo naiva ciṃtanā || nāpyaso na ratiścaiva na śītaṃ coṣṇavedanā | gītaṃ ca hasitaṃ nṛtyaṃ vādyamānedyameva ca || dhāvanaṃ laṃghanaṃ caiva svecchālāpa pravartate | evamādi vikārāṇi saṃpadyaṃte yathā tathā || tathā tathā na bhetakyaṃ krīḍate vasudhā tale | ityevaṃ paramānandamunmattākāra ceṣṭitaṃ || dṛṣṭvā na jñāninassarve hasaṃte puruṣottamaḥ | śāstramārgā yathā mūrkho kumārī strī sukhaṃ yathā || tathā ca khalu pāpistho yogamārga hasaṃti ca | jñānino lokacāritraṃ bhavatyunmatta ceṣṭitaṃ || lokikairapi taṃ jñānaṃ unmattariva dṛśyate | loke niṃdāpraśaṃsaṃti na jānaṃ krīḍanaṃ sadā || parānaṃda svarūpeṇa śivaināmaikarūpakaiḥ | ātmeti ca śarīrastha svāhṛta paramaṃ padaṃ || dūtī gamāgamaṃ sarvaṃ jānīyād yoga tatparaḥ | ātmatatvamidaṃ jñātvā paratatve vimelayet || tatradgatīkṣayennityaṃ labhate siddhimakṣayaṃ | na snānaṃ na japo homo na dhyānaṃ na ca dhāraṇā || na mudrā nāśanaṃ caiva na śusumnā na ca piṃgalā | kuṃbhakāre ca ke naiva pūrakamya vidhinna ca || na tithinna ca nakṣatraṃ nopavāsa vratādikaṃ | tatsarvaṃ bhava vaṃdharthaṃ na karmakṣayakāraṇaṃ || p. 10a) sa prapaṃca nibhā tyajya niṣprapaṃca samācaret | muktāvasthaṃ jagatsarvaṃ vyāmohe naiva vādhyate || icchāvyāmoha nirmukto mukti svābhāvikā bhavet | na buddhirna manaścaiva na ca paṃceṃdriyāṇi ca || na bhūmi na sthalaṃ nāgnirnna ca vāyu na cāṃvaraṃ | matamonarajaḥ satvo na prapyaṃ prerakanna ca || na ca dūraṃ na cāsannaṃ na kāryaṃ kāraṇaṃ na ca | na kṣayaṃ vṛddhimāyātaṃ na varṇāvarṇabhedakaṃ || evamādī vidhirmuktaṃ akṣayaṃ paramaṃ padaṃ | tilamadhye yathā tailaṃ kāṣṭhamadhye yathānalaṃ || pāṣāṇe ca yathā hemaṃ kṣīramadhye yathā ghṛtaṃ | tathā sarvagatatatve dehe dehe vyavasthitaṃ || mūḍhacittā na jānaṃti paraṃ sūkṣma niraṃjanaṃ | anyathā tarka ṣaṭkaṃ tu śāstratābhyaryamanyathā || anyathā vedamārgārthaṃ anyathā gamaśāsanaṃ | anyathā lokikaṃ mārgaṃ anyathā pāramārthikaṃ || tasmād bhrāṃti tyajed yogī nirvikalpaṃ samācaret | ṣaṭtriṃśa tatva nirmuktaṃ paṃcapaṃcaka varjitaṃ || caṃdranaṣṭa kalātītaṃ ṣoḍaśāṃta vivarjitaṃ | na cānyātītamatyantaṃ dvādaśāṃtāṃtaraṃ paraṃ || sarvātmā sarvagannityaṃ sarvajñaṃ sarvato mukhaṃ | akhaṇḍita ravicchinnamaprameyamanāhataṃ || niṣkalaṃ nirmalaṃ śāṃtaṃ nirācāra pade sthitaṃ | anaṃtamakṣayaṃ sūkṣmaṃ rūpātītaṃ parāparam || evaṃ śiva svarūpeṇa siddhi tyaṣṭvāni modayaḥ | dūrāśravaṇavijñānaṃ dūrādarśananena ca || chāyāvirahi tatvaṃ ca parakāya praveśanaḥ | icchārūpaṃ bhaven nityaṃ iti siddhi pravarttate || p. 10b) svayaṃ guruḥ svayaṃ śiṣyaṃ svayaṃ śakti svayaṃ śivaḥ | svayaṃ sūkṣma svayaṃ sthūlaḥ svayameva parāparaṃ || ārādhyānaṃ tu sarveṣāṃ maṇḍalestu kṛte sati | nāriktamaṃḍalaṃ kuryād yadicchet siddhiruttamāṃ || yadi lobhaṃ kṛte mūḍhariktamaṃḍalakaṃ guroḥ | maṃtraśrāpo bhavet tasya yoginī jananiṃdakāḥ || dravyādīnāmalābhena svadehaṃ ca nivedayet || iti śrīvārāhītantre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasya tṛtīyaḥ paṭalaḥ || 3 || bhairava uvāca || dīkṣitaśca śukau deśe guru śukrādaye śubhe | lagne copacayasthāpi vihīne pāpavikṣaṇai || puṇyamāsepya divase śubharaktā vivarjite | śubhagrahādi saṃyukte puraścaraṇa mā labhet || kārtikāścina dvaiśākhe māghetha mārgaśīrṣake | phālguṇe śrāvaṇe dīkṣā puraścaraṇa śasyate || ravau gurau śite māse kartavyaṃ budhavāsare | candratārānukūle ca puraścaraṇa karma tat || rohiṇī śravaṇādrā ca dhaniṣṭhā cottarā trayaṃ | puṣyaśatabhiṣāhastā puraścaraṇa karmaṇi || pūrṇimā paṃcamī caiva dvitīyā saptamī tathā | trayodaśī ca daśamī praśastā sarvakarmasu || sattīrtheka vidhugrāse taṃtu dvaya na parvaṇe | puraścaryā prakurvāṇo māsakṣādīnna śodhayet || maṃtrādyāraṃbhanaṃ meṣa dhanadhānya pradaṃ bhavet | vṛṣamaraṇa saṃprāpti mithune jalpanāsinī || karkaṭe sarvasiddhiḥ syāt siṃhe medhā vināśakaḥ | kanyā lakṣmī tadā nityaṃ tulāyā sarvasiddhayaḥ || vṛścike svarṇa lābhaṃ syāt dhanujñāna vināśakaḥ | p. 11a) makaraḥ putradaḥ proktaṃ kuṃbhodhanasamṛddhitaḥ || mīne duḥkha prado nityaṃ maivaṃ rāsiphalaṃ bhavet | caṃdratārānukūle ca śuklapakṣe śubhehani || ārabhet tu puraścaryā harau supte navā caret | puṇyakṣatrādikaṃ gatvā kuryād bhūmi parigrahaṃ || tathā cāmukamaṃtrasya puraścaraṇa siddhaye | mayaiva gṛhyate bhūmi maṃtroyaṃ siddhyatāmiti || nagarādāvapi krośaṃ kroṇayugmamathāpi vā | āhārādi vihārārthaṃ tāvatīṃ bhūmimā kramet || kṣīravṛkṣodbhavān kīlān astramaṃtrābhimaṃtritān | nikhaned deśa digbhāge teṣvastraṃ ca prapūjayet || lokapālān purasteṣu gaṃdhādyaiḥ pūjayet sudhī | kṣetrapālādikaṃ tatra pūjayed vidhivat tataḥ || kṣatraśaṃvāstu nāmānaṃ vighnarājaṃ samarcayet | dikpatibhyo valiṃ dadyāt tataḥ kṣetraṃ samaviśet || ye raudrā raudra karmāṇo raudra sthāna nivāsinaḥ | mātaropyagrarūpā ca gaṇādhipatayeścaye || vighnabhūtāścayaṃ cānye digvidikṣu samāśritāḥ | sarvate prīti manasaḥ pratigṛhnaṃ tvimaṃ valiṃ || prātaḥ snātvā tu gāyatryāḥ sahasraṃ prayato japet | jñātā jñātasya pāyasya kṣamārthaṃ prathamaṃ tataḥ || hrīṁ brahmāyaṇī vidmahe caturdalāyai dhīmahi || tanno devī pracodayāt || māheśvaryai vidmahe gaurī priyāya dhīmahi || tannoścaṇḍī pracodayāt || kaumārī ca vidmahe viṃdusahitāya dhīmahi || tanno devī pracodayāt || viṣṇuśakti vidmahe raudramukhāya dhīmahi || p. 11b) tanno kālī pracodayāt || vārāhi ca vidmahe ghoramukhī dhīmahi tanno kālī pracodayāt || iṃdrāyaṇī vidmahe indraśakti dhīmahi || tannośakra pracodayāt || guhyakālī vidmahe guptaśakti dhīmahi tanno kālī pracodayāt || mahālakṣmī vidmahe mahāśakti dhīmahi || tanno śrīya pracodayāt || jayā ca vijayayā caiva jayaṃtī cāparājitā | naṃdā bhadrā jayā bhīmā kālī caivāṣṭakāstathā || divyayogni mahāyogni siddhiyogni gaṇeśvarī | sākiṇī kāla rātrī ca ūrddhvakeśī niśācarī || gambhīrāghoṣaṇī sthūlā pavanāṃgī ulīnitā | bhīṣanā ca mahānaṃdā jvālāmukhī tathaiva ca || piśāci hastinī caiva yakṣiṇī dhūrjatīstathā | viṣabhakṣa sarvasiddhistuti icchā tathaiva ca || hūṁ kālī bhāśvarī dīrghā dhūmrākṣi karaha priye | mātaṅgī kāka dṛṣṭī ca tathā tripura cāṃtakī || rākṣasī ghoranādāśca raktākṣi viśvarūpiṇī | bhayaṃkarī raudravībha śrīśuṣkāṃganarabhojanī || vīrabhadra mahākālī kaṃkālī vikṛtānarā | krodharā bhīmabhadrāśca vāyuvegā bhayānanā || brahmā ca vaiṣṇavī raudrī carcikā īśvarī tathā | vārāhī nārasiṃhī ca śivadūtī catuṣṭikā || idaṃ devyā mahāyogniṃ valiṃ gṛhnaṃ tu sarvadā | na kuryācchāktikī dīkṣāmuparakte vibhāvasau || na kuryāṃ vaiṣṇavīnāṃ tu yadi candramaso grahe | anyeṣu puṇyayogeṣu grahaṇe caṃdrasūryayoḥ || sūryagrahaṇakāle tu nānyadatvepi taṃ bhave || p. 12a) śiṣyanāhūya guruṇā kṛpayā yadi dīyate | tadā lagnādikaṃ kiṃcina vicāryaṃ kathaṃcana || sarve vārāgrahāḥ sarve nakṣatrāṇi na saṃśayaḥ | yasminna hani saṃtuṣṭo guruḥ suśruṣahācahāḥ || grahaṇe ca mahātīrthe nāsti kālasya nirṇayaḥ | gayāyāṃ bhāskarakṣatre viraje caṃdraparvate || vaṭule ca mataṃge ca tathā kanyāśrameṣu ca | na gṛhnīyāt tato dīkṣāṃ tīrtheṣvateṣu pārvati || śukrāsto yadi vā vṛddho gurvādityo bhaved yadi | meṣavṛścika siṃheṣu tadā doṣo na vidyate || kalamālā pravakṣyāmi vārāhītaṃtra ukta ca | tarjanī madhyamā nāmā kaniṣṭhā cetatāḥ kramāt || tisrogulyastriparvāṇo madhyamā caika parvikā | parva dvayaṃ madhyamāyā merutvenopa kalpayet || anāmā madhyamārabhya kaniṣṭhādita eva ca | tarjanī mūlaparyaṃtaṃ daśaparvasu saṃjapet || anāmāmūlamārabhya kaniṣṭhādi na eva ca | tarjanī madhya paryaṃtaṃmaṣṭaparvasu saṃjapet || anāmikā trayaṃ parva kaniṣṭhādi triparvikā | madhyamāyāśca tritayaṃ tarjanī mūlaparvaṇi || tarjanyagre tathā madhye yojayet sa tu pāpakṛt | anāmā madhyamārabhya kaniṣṭhādita eva ca || tarjanī mūlaparyaṃtaṃ daśaparvasu saṃjapet | parvadvayaṃ mano māyāḥ parivartena vai kramāt || parvatrayaṃ madhyamāyāstarjanyekaṃ samāharet | śaktimālā samākhyātā sarvataṃtra pradīpikā || anāmā mūlamārabhya pradakṣiṇa krameṇa ca | p. 12b) madhyamā mūlaparyaṃtaṃ japedaṣṭa suparvasu || anāmikā dvayaṃ parva kaniṣṭhādi krameṇa tu | tarjanī mūla paryaṃtaṃ kalamālāḥ prakīrtitāḥ || aṃgulīṃta vidyutāta kiṃcidā kuṃcite tale | aṅgulīnāṃ viyogācca chidre ca sravate japa || aṅgulyagre ca paryaṃtaṃ yajjaptaṃ meru laṃghane | parvasaṃdhiṣu yajjaptaṃ tatsarvaṃ niḥphalaṃ bhavet || gaṇanā vidhimullaṃghya ya japet tajjapaṃ janaḥ | gṛhnaṃti rākṣasāstena gaṇayet sarvadā vudhaḥ || hṛdaye hastamāropya tiryak kṛtvā kalāṃgulaiḥ | āchādya vā samāhastau dakṣiṇena sadā japaḥ || kramāt kramagatairmālā mātṛkārṇaiḥ samerukaiḥ | sa viṃdukaiḥ sāṣṭavargauḥ raṣṭauvargā prakīrtitāḥ || padmavījādibhirmālāḥ vahiryāge śṛṇuṣvatāḥ | rudrākṣa padmasaṃkhyākhyā putra jīvaka mauktikaiḥ || sphāṭikairmaṇi ratnaiśca sauvarṇairvidrumaistathā | rājataiḥ kuśamūlaiśca gṛhasthasyākṣamālikā || aṃgulī gaṇanādekaṃ parvaṇāṣṭa guṇaṃ bhavet | putrajīvaid daśaguṇaṃ śataṃ śaṃkhaiḥ sahasrakaiḥ || pravālairmaṇi ratnaiśca daśasahasrekaṃ smṛtaṃ | tadvaṃdha sphaṭikaiḥ proktaṃ mauktikairlakṣamucyate || paścākṣai daśalakṣaṃ syāt sauvarṇaiḥ koṭirucyate | kuśagraṃthyā koṭi śataṃ rudrākṣaiḥ syāmanaṃtakaṃ || sarvaviracitāmālā nṛṇāṃ muktiphalapradā | padmākṣe racitā mālā śatrūṇāṃ nāśinī matā || kuśagraṃthi mayī mālā sarvapāpa praṇāśinī | putra jīva phalai kṛptā kurute putra saṃpadaṃ || p. 13a) nirmitārūpyamālābhiḥ japamālepsita pradā | pravālairvihitā mālā prayached vipulaṃ dhanaṃ || suvarṇamaṇibhirmālāṃ sphaṭikī śaṃkhanirmitaṃ | pravālaireva vā kuryāt putrajīvaṃ ca varjayet || padmākṣaṃ caiva rudrākṣaṃ bhadrākṣaṃ ca viśeṣataḥ | mahāśaṃkha mayī mālā jñeyā nīla sarasvate || nṛlalāṭāsthi khaṃḍena lacitā japamālitā | mahāśaṃkha mayī mālā tārā jyeṣṭhā jape priyā || karṇanetrāṃtare devi mahāśaṃkha prakīrtitā | raktacaṃdanamālā tu bhogamokṣa pradā bhavet || vaiṣṇave tulasīmālā gajadaṃte gaṇeśvare | tripurāyā jape śastā rudrākṣai raktacaṃdanaiḥ || anyonya samarūpāni nāti sthūlaṃ kṛśāni ca | kīṭādibhiraduṣṭānitajīrṇāni navāni vai || paṃcāśatmanibhirmālā vihitā sarvakarmasu | akārādi kṣakārāṃtāṃ varṇamālā prakīrtitā || kṣīrṇameru mukhaṃ tatra kalpayen munisattama | anayā sarvavidyānāṃ japaḥ sarvasamṛddhidaḥ || śmaśāne dhuttūrairmālā jñeyā dhūmāvatī vidhau | narāṃgulyasthibhirmālā grathitā sarvakāmadā || nātryasaṃgrathanaṃ kāryaṃ rektena vāsasā api | sadā gopyā prayatnena jananyā jāravat priye || nityaṃ japaṃ kare kuryāt na tu kāmyaṃ kadācana | kāmyamapi kare kuryā mālā'bhāvena suṃdari || mamāsenākṣa sūtrasya vidhānamiha kathyate | paṃcaviṃśatibhirmokṣaṃ triṃśadbhirdhanasiddhaye || sarverthoḥ saptaviṃśatyā paṃcadaśyābhicālake | paṃcāśadbhiḥ kārya siddhiḥ syāt tathā caturuttaraiḥ || p. 13b) aṣṭottara śataiḥ sarve siddhirukto manīṣibhiḥ | kāmyārthaṃ kaṃvalaṃ caiva sreṣṭaṃ ca raktakaṃvalaṃ || kṛṣṇājine jñānasiddhiḥ mokṣa śrīvyāghracarmaṇi | kuśāsane maṃtrasiddhi nātrakāryākāryāvicāraṇā || dharaṇyāṃ duḥkhasaṃbhūti daubhāgyaṃ dārujāsane | vaṃśāsane daridra syāt pāṣāṇe vyādhi pīḍanaṃ || tṛṇāśane yaśo hāni pallavecitta vibhramaḥ | japahāni tapo hāni vastrāsanaṃ karoti hi || naracarmāsanaṃ devi vārāhyā maṃtra siddhaye | mahāmālā mahāpātraṃ mālāmaṃtrastu pārvati || vajravārāhikā devi durlabhaṃ tridaśairavi | daśasaṃskāra maṃtrāṇāṃ mahāmālāstu sādhanaṃ || adhunā kathayiṣyāmi śṛṇutvaṃ kamalānane | chinnādi doṣa duṣṭāyaṃ manavaḥ saṃprakīrtitāḥ || satataṃ sevyamānāste navasaṃti phalapradā | atastad doṣanāsāya saṃskārān daśavakṣyahaṃ || trikoṇa saptadhā maṃtrī vibhajyāt samabhāgataḥ | īśakoṇāt tathā kuryāt tathā pāvaka koṇataḥ || unapaṃcāśa devasyuryonayastatra sarvataḥ | īśānyadilitmaṃtrī vāruṇāṃtaṃ lipiṃ kramāt || atra devīṃ samabhyarcyo maṃtrān sarvasamuddharet | etajjananamityāhuratho dīpa na mucyate || puṭitaṃ haṃsamaṃtreṇa sahasraṃ saṃjapen manuṃ | idaṃ dīpanamākhyātaṃ bodhanaṃ tannigadyate || varmaṇārehayuktena puṭitaṃ saṃjapen manuṃ | sahasraiḥ paṃcabhirmaṃtrī vodhanaṃ saṃsmṛtaṃ tvidam || p. 14a) astra saṃpuṭitaṃ maṃtraṃ sahasraṃ prajapet sudhīḥ | etat tāḍanamākhyātamabhiṣeka udīryate || vāk haṃsa praṇavairmaṃtrī sahasraṃ saṃjapejjalaṃ | imaṃ maṃtraṃ paṭhen maṃtramabhiṣiṃcyājjalaiḥ śubhaiḥ || tāvān srauṁmitimaṃtreṇa vaṣaḍaṃtena saṃpuṭaṃ | sahasraṃ saṃjapen maṃtrī vimalī karaṇaṃ tvidaṃ || svadhā śikhā puṭaṃ maṃtraṃ sahasraṃ saṃjapet sudhīḥ | etajjīvanamākhyātaṃ dugdhājyamilitairjalaiḥ || tarpaṇaṃ tarpaṇaṃ khyātaṃ māyayā saṃpuṭo manuḥ | sahasraiḥ paṃcabhirjapto gopanaṃ tatsamucyate || madhunāśakti maṃtre tu vaiṣṇave veṃdumajjalaiḥ | ghṛtena tarpaṇaṃ śaive maṃtrībhiḥ samyagīritaṃ || śvetacaṃdrānugraheṃdu saṃpuṭaṃ prajapet manuḥ | etadāpyāyanaṃ prāktaṃ maṃtraśāstra viśāradaiḥ || saṃproktā daśasaṃskārā maṃtrārṇā taṃtra coditaḥ | māle māle mahāmāle sarvatatvā svarūpiṇī || caturvargastvayinyastastasmāne siddhidā bhava | mālā vījādikaṃ kṛtvā raktapuṣpaiḥ samarcayet || vāgbhavaṃ ca tathā lakṣmīṃmakṣādi mālikāṃ tataḥ | ṅetāṃ hṛdaya varṇāṃtāṃ maṃtreṇānena pūjayet || oṃ hrīṁ śrīṁ hrīṁ klīṁ hūṁ phaṭ svāhā || iti maṃtreṇa saptadhā'bhimaṃtrya ca karṣe niḥkṣipet || taṃ taḥ āvāhanādi maṃtrādibhirbhagavatīmāvāhya saparivārāṃ ṣoḍaśopacārairabhyarcya mūlamāvartya tārtīyaṃ vījamanusmaran | dhenumudrayā'mṛtīkṛtya kavacenāvaguṇṭhya mahāmudrayā tadā chādayan devī rūpītāṃ mālī dhyāyan viṃduprekṣayaṃ kuryāt tatra maṃtraḥ || p. 14b) oṃ hrīṁ svāhā oṃṁ hūṁ svāhā || oṃ phaṭ svāhā || oṃ strīṁ svāhā || oṃ hrīṁ hūṁ svāhā || oṃ hrīṁ phaṭ svāhā || anena daśa tathā viṃdu prakṣepaṃ kuryāt || kastūrikā guru sudhākarairdhūpādikaṃ datvā ca kaṣāduttārya ebhirmaṃtrayet || oṃ hrīṁ śrīṁ mahāvajriṇi mahāghorarūpe karkaśa mahāsthimaṇḍale praviśa sarvasiddhiṃ prayaccha oṃ hūṁ hrīṁ svāhā mahākapālini mahāghorarūpe svāhā || oṃ hrīṁ hrīṁ hūṁ phaṭ svāhā dūrvākṣatairabhyarcyakaṃ darpavījenoddīpanaṃ kṛtvā ṣoḍaśopacārairabhyarcya mātṛkāmaṃtreṇa saṃdīpya hūṁkāreṇa veṣṭayitvā valiṃ dadyāt tadyathā || oṃ hrīṁ hrīṁ hūṁ hūṁ oṃ phaṭ hūṁ oṃ oṃ hūṁ svāhā oṃ hūṁ mahāyogini tribhuvanatāriṇi mahāśaṃkhāsthi mālāmadhye nivāsaṃ kuru 2 sarvasiddhiṃ dehi dehi surāmāṃsopahārān gṛhna gṛhnāpaya hrīṁ strīṁ phaṭ svāhā || anena yathodita dravyeṇa valiṃ datvā devīṃ visṛrjya nibhṛta sthāne mālāṃ dhārayediti || aṣṭottara sahasraṃ tu kṛtvāṃ taryāgamādarāt | japet pratidinaṃ yat tu nitya eṣa japaḥ smṛtaḥ || mūlādhārāt tato vījaṃ brahmamārgeṇa deśikaḥ | haṃsena puṣparasthāne paramātmāṇi yojayet || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasya caturthapaṭalaḥ || 4 || bhairava uvāca || gurorājñāṃ samādāya śuddhāṃtaḥ karaṇo naraḥ | tataḥ puraskriyāṃ kuryā maṃtrasiddhi samīhayā || p. 15a) jīvahīno yathā devī sarvakarmasu nakṣamaḥ | p. 15a) puraścaraṇa hīinopi tathā maṃtraḥ prakīrtitaḥ || tasmādādau svayaṃ kuryād guru vā kārayed budhaḥ | gurorabhāve vipraṃ vā sarvaprāṇi hiterataṃ || snigdhaṃ maṃtravidaṃ mitraṃ nānāguṇasamanvitāṃ | ādau puraskriyāṃ kartuṃ snāna niyama ucyate || puṇyakṣetraṃ nadītīraṃ guhāparvatamastakaṃ | tīrthapradeśāḥ siṃdhūnāṃ saṃgamaḥ pāvanaṃgamaṃ || udyānāni viviktāni bilvamūlataṭaṃ śireḥ | tulasīkānanaṃ goṣṭha vṛṣaśūnyaṃ śivālayaṃ || aśvatthamalakī mūlaṃ gośālā jala madhyataḥ | devatā yatanaṃ kūlaṃ samudrasyā nijaṃ gṛhaṃ || gṛhe śataguṇaṃ vidyād goṣṭhe lakṣaguṇaṃ bhavet | koṭi devālaye puṇyaṃ manaṃta śivasannidhau || mlekṣa duṣṭamṛgavyādha śaṃkāṭaka vivarjite | ekāṃte pāvane niṃdā rahite bhakti saṃyute || svadeśe dhārmike deśe subhikṣe nirupadrave | ramyabhaktajanasthāne nivaset tapasa priye || guruṇāṃ sannidhāne ca citte kāgre sthale tathā | etāmanyatamasthāne māśritya japamārabhet || yatra grāme japet maṃtrī tatra kūrmaṃ viciṃtayet | parvate siṃdhū tīre vā puṇyāraṇye nadī taṭe || yadi kuryāt puraścaryā tatra kūrmaṃ viciṃtayet | grāme vā yadi vā rāṣṭra gṛhaṃ taṃ ca viciṃtayet || puraścaraṇa kṛtmaṃtrī bhakṣyā bhakṣyaṃ vicārayet | anyathā bhojanā doṣāt siddhihāniḥ prajāyate || dadhikṣīraṃ ghṛtaṃ gavyaṃmaikṣavaṃ guḍa varjitaṃ | tilāścaiva sitā mudgā kaṃdaḥke mūlavarjitaḥ || p. 15b) nārikelaphalaṃ caiva kadalī lavalī tathā | āmramāmalakaṃ caiva panasaṃ ca harītakī || prakārāṃtare haviṣyaṃ ca praśastaṃmanyathā budhaiḥ | bhujyano vā haviṣyānnaṃ śākayāvakameva vā || payomūlaṃ phalaṃ vāpi yatra yatropalabhyate | vījāṃ ca nālikāśākaṃ kalāyaṃ ca nakaṃ tathā || kadaṃvaṃ nālikelaṃ ca vrate kuṣmāṇḍakaṃ tyajet | vivarjayet madhukṣāraṃ lavanaṃ tailameva ca || tāṃvūlaṃ kāṃśyapātraṃ ca divā bhojanameva ca | tadā drākṣāṃ ca lavanaṃ māṃsaṃ saṃgṛṃjana bhojanaṃ || māṣāḍhakī masūrāśca kodravāṃścanakānapi | kauṭilyaṃ kṣauramatyaṃgaṃ anivedita bhojanaṃ || asaṃkalpita kṛtyaṃ ca varjayen mardanādikaṃ | snāyācca paṃcagavyena kevalāṃ malakena vā || maṃtrajānānna pānīyaiḥ snānā ca mana bhojanaṃ | kuryād yathokta vidhinā trisaṃdhyaṃ devatārcanaṃ || apavitrakaro nagraḥ śirasi prāvṛtopi vā | pralepat prajaped yāvat tāvan niḥphalamucyate || yasmānnayāna puṣṭāṃgaḥ kurute dharmasaṃcayaṃ | annadātu phalasyārddhe kartuścārddhana saṃśayaḥ || tasmāt sarvaprayatnena parānnaṃ varjayet sudhīḥ | puraścaraṇa kāle tu sarvakarmasu śāstravit || jihvādagdhaparānne ca karau dagdhau pratigrahā | manodagdhaṃ parastrībhiḥ kathaṃ siddhirvarānane || vaidikācāra yuktānāṃ śucīnāṃ śrīmatāṃ satāṃ | satkulasthānajātānāṃ bhikṣāśī cāgra janmanāṃ || sakṛśca durite śabde praṇavaṃ samudīrayet | prākte pārśve hare śabda prāṇāyāmaṃ sa kṛccaret || p. 16a) vahupralāpīcācasya nyāsyāṃgāni tato japet | kṣute pyetaṃ tathā'spaśya sthānānāṃ sparśanepi ca || evamādīśca diyamān puraścaraṇa kṛccaret | viṇmūtrotsargasaṃkādi yuktaṃ karma karoti yaḥ || japārcanādikaṃ sarvamapavitraṃ bhavet priye | malināṃ varakeśādi mukhadaurgaṃdhya saṃyutaḥ || yo japet satahastāśu devatā guptisaṃsthitā | ālasya jaṃbhanaṃ nidrāṃ kṣutaṃ niṣṭhīvanaṃ bhayaṃ || nīcāṃga sparśanaṃ kopaṃ japakāle vivarjayet | evamukta vidhānena vilaṃvaṃ tvaritaṃ vinā || uktasaṃkhyaṃ japaṃ kuryā puraścaraṇa siddhaye | devatā guru maṃtrāṇāṃmaikyaṃ saṃbhāvayet dhiyā || japadekamanāḥ prātaḥkālaṃ madhyaṃdināvadhi | yatsaṃkhyā yā samālabdhaṃ tatkartavya maharniśaṃ || yadi nyūnādhikaṃ kuryād vratabhraṣṭo bhaven naraḥ | yatsaṃkhyayā samārabdhaṃ tajjaptavyaṃ dine dine || nyūnādhikaṃ na kartavyaṃ asamāptaṃ sadā japet | nyūnāti riktakarmāṇi na phalaṃti kadācana || yathāvidhi kṛtānye ca tatkarmāṇi phalaṃti hi | bhūśayyā brahmacāritvaṃ maunaṃ cācārya sevanaṃ || nityapūjā nitya dānaṃ devatā stuti kīrtanaṃ | naimittikārcanaṃ caiva viśvāso guru devayoḥ || japaniṣṭhā dvādaśaite dharmāsyu maṃtrasiddhidaḥ | strīśūdrapativrātya nāstiko chiṣṭabhāṣaṇaṃ || asatyabhāṣaṇaṃ jihvā bhāṣaṇaṃ parivarjayet | satyanāpi na bhāṣeta japahomārcanādiṣu || anyathāṃ tuṣṭitaṃ sarvaṃ bhavatyeva nirarthakaṃ | śayātakuśaśayyāyāṃ śucivastradharaḥ sadā || p. 16b) pratyahaṃ jālaye śayyāmekākī nirbhayaḥ svapet | asatyabhāṣaṇaṃ vācaṃ kuṭilāṃ parivarjayet || varjayed gītavādyādi śravaṇaṃ nṛtya darśanaṃ | atyaṃgaṃ gaṃdhalepaṃ ca puṣpādhāraṇameva ca || tyajedusnodaka snānaṃ anyadeva prapūjanaṃ | naikavāsā japen maṃtraṃ vahu vāsā kulopi vā || patitā nāmaṃ tyajānāṃ darśane bhāṣaṇe śrute | kṣute'dho vā yugamane jṛṃbhane japamutsṛjet || tathā tasya ca tatprāptau prāṇāyāma ṣaḍaṃgakaṃ | kṛtvā samyak japoccheṣaṃ yadvā sūryādi darśane || manaḥ saṃharaṇaṃ śaucaṃ maunaṃ maṃtrārtha ciṃtanaṃ | avyagratvamanirvedo japasaṃpatti hetavaḥ || uṣṇīṣī kaṃcukī nagno muktakeśo ganā vṛtaḥ | apavitrakarā'śuddhaḥ praleyaṃta japet kvacit || anāśanaḥ śayāno vā gacchan bhuṃjāna eva vā | apavṛttau karau kṛtvā śirasā prāvṛtopi vā || ciṃtā vyākulacitto vā krūddho bhrāṃtaḥ kṣudhānvitaḥ | nīthyāyāma śivasthāne na jayaṃti mirāṃtare || upānadguḍhapādo vādyāna śayyā gatastathāḥ | prasārya na japet pādo vutkaṭāsana eva ca || mārjāraṃ kukkuṭaṃ kroṃcaṃ śvānaṃ śūdra kapiṃ kharaṃ | dṛṣṭvā campa japet samyak spṛṣṭvā snānaṃ vidhāyate || aśūcirvāśucirvāpi gacchan tiṣṭhan svapannati | maṃtraika śaraṇo vidvān manasaiva sadācaret || na doṣo mānase japye sarvadeśepi sarvadā | japaniṣṭho dvijaḥ śreṣṭho'khila yajñaphalaṃ japet || sarveṣāmeva yajñānāṃ jāyate'sau mahāphalaiḥ | japena devatā nityaṃ śrūyamānā prasīdati || p. 17a) prasannā vipulān kāmān dadyān mukti ca śāśvatīṃ | yakṣarakṣaḥ piśācādyāḥ grahāsarpāḥ vabhīṣaṇāḥ || jāpinaṃ tāya sarpaṃti bhayabhītā samaṃ tataḥ | yāvaṃ taḥ karmayajñāḥ syupratiṣṭhāni tapāṃsi ca || sarve te japa yajñasya kalānāhaṃti ṣoḍaśīṃ | mahāmyaṃ vācikasyai tat japayajñasya kīrtita || tasmācchata guṇo pāśuḥ sahasro mānasaḥ smṛtaḥ | mānasaḥ siddhikāmena puṣṭikāmairupāśukaḥ || vāciko māraṇe caiva praśasto japa īritaḥ | śāktyā śeṣavanaṃ snānaṃ anyathā dve sakṛccavā || trisaṃdhyaṃ prajapen maṃtraṃ pūjanaṃ tatsamaṃ bhavet | ekadāvā bhavet pūjā na japet pūjanaṃ vinā || japāṃte vā bhavet pūjā pūjāṃte vā japet manuṃ | prātaḥkālaṃ samārabhya japen madhyaṃ dināvadhi || manaḥ saṃhṛtya viṣayāt maṃtrārthagatamānasaḥ | na drutaṃ na vilaṃvaṃ ca japen mauktikahā bhavet || japaḥ syādakṣarāvṛttirmānasossa? pāṃśuvāvikaiḥ | dhiyācārṇasya paṃkti vai varṇasvara padātmikāṃ || uccaredarthamuddiśyaḥ mānasaḥ sa japaḥ smṛtaḥ | jihvoṣṭau cālayet kiṃcid devatā gatamānasaḥ || kiṃcicchravaṇayogyaḥ syā upāṃśuḥ sa japaḥ smṛtaḥ | maṃtramuccārayedvācā vācikaḥ sa japaḥ smṛtaḥ || nijakarṇā gocaro yaḥ mānasaḥ sa japaḥ smṛtaḥ | upāṃśu nijakarṇasya gocaraḥ parikīrtitaḥ || nigadastu janairvedyastrividho japa itiritaḥ | uccai japād viśiṣṭaḥ syāt upāṃśurdaśabhirguṇaiḥ || jihvā japāchataguṇaiḥ sahasro manasaḥ smṛtaḥ | uccairjapo'dhamaḥ proktaḥ upāṃśurmadhyamaḥ smṛtaḥ || p. 17b) uttamo mānaso devi trividhaḥ kathito japaḥ | ati hrasvo vyādhi hetu ati dīrgho vapukṣayaḥ || akṣarākṣarasaṃyuktaṃ japenmauktikahāravat | manasā yaḥ smaret stotraṃ vacasā vā manuṃ japet || ubhayaṃ niḥphalaṃ yāṃti bhinnabhāṇḍodakaṃ yathā | paśubhāve sthitā maṃtrāḥ kevalāvarṇarūpiṇaḥ || sausumnadhyanyaccaritāḥ prabhutvaṃ prāpnuvaṃti te | maṃtrākṣarāṇi vichaktau proktāni paribhāvayet || tāmeva paramavyomni paramāmṛtavṛṃhite | darśayitvāt samudbhāvaṃ pūjā homādibhircana || manonyatra śivonyatra śaktiraṃnyatramārutaḥ | na siddhyati varārohe kalpakoṭi śatairapi || jātasūtakamādau syādaṃte ca mṛtasūtakaṃ | sūtaka dvaya saṃyukto yo maṃtraḥ sanasiddhyati || gurostadrahitaṃ kṛtvā maṃtrayāvadyayoddhiyā | sūtaka dvaya saṃyuktaḥ sa maṃtraḥ sarvasiddhidaḥ || brahmavījaṃ manau datvā cādyaṃta parameśvari | saptavāra japet maṃtraṃ sūtaka dvaya muktaye || maṃtrārthamaṃtra caitanyaṃ yonimudrā navektitaḥ | śatakoṭi japenāpi tasya siddhinnajāyate || luptavījāścaye maṃtrāḥ nadāsyaṃti phala priye | maṃtrāścaitanya sahitāḥ sarvasiddhikarāḥ smṛtāḥ || caitanyarahitā maṃtrāḥ proktā varṇāstu kevalāḥ | phalaṃ naiva prayacchaṃti lakṣakoṭi japairapi || maṃtroccārai kṛtai yādṛk svarūpaṃ prathamaṃ bhavet | śatasahasralakṣe vā koṭi jāpyena yatphalaṃ || hṛdaye graṃthi bhedaśca sarvāvayavavarddhanaṃ | ānaṃdā śṛṇi pulako dehāveśaḥ kuleśvari || p. 18a) gaṅgadoktiśca sahasā jāyate nātra saṃśayaḥ | sakṛduccaritepyevaṃ maṃtracaitanya saṃpuṭe || dṛśyate pratyayā yatra pāraṃparya taducyate | māsamātraṃ japetyeva bhūtalipyā tu saṃpuṭaṃ || kramat kramāt sahasraṃ tu tasya siddho bhavet manuḥ | paṃcahrasvāḥ saṃdhivarṇāḥ vyomarogniyelaṃdharāḥ || aṃtyamādyaṃ dvitīyaṃ ca caturthamadhyamaṃ kramāt | paṃcavargākṣarāṇi syurcāṃte sveteṃdubhiḥ sahaḥ || etā bhūta tvipiḥ proktā dvicatvāriṃśadakṣaraiḥ | evaṃ japaṃ purā kṛtvā tejorūpaṃ samarpayet || devasya dakṣiṇe haste kuśapuṣpārya vāribhiḥ | saphalaṃ tadvibhāvyaiva prāṇāyāmaṃ samācaret || japasyādau japāṃte ca tritayaṃ tritayaṃ caret | evaṃ japaṃ purā kṛtvā gaṃdhākṣata kuśodakaiḥ || japaṃ samāpayed devyā vāmahaste vicakṣaṇaḥ | japāṃte pratyahaṃ maṃtrī homayet tad daśāṃśataḥ || tarpaṇaṃ cābhiṣekaṃ ca tad daśāṃśaṃ jape priye | pratyahaṃ bhojayed viprān nyūnādhika praśāṃtaye || anyathā sarvapūrṇe ca homādikamathācaret | yadyagaṃdaṃ bhavedbhaṃgaṃ tatsaṃkhyā dviguṇo japaḥ || homābhāve japaḥ kāryo homasaṃkhyā caturguṇaḥ | viprāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ ca rasasaṃkhyāguṇaiḥ smṛtaḥ || vaiśyānāṃ vasusaṃkhyākameṣāṃ strīṇāmayaṃvidhiḥ | yaḥ varṇamāśritaḥ śūdraḥ sa ca tasya vidhiṃ care || śūdrasya vipra bhṛtyasya tatpatnyāḥ sadṛśo japaḥ | homakarmaṇya śaktānāṃ viprāṇāṃ dviguṇo japaḥ || p. 18b) itareṣā tu varṇānāṃ triguṇādi samanvitaḥ | praṇavoccāraṇāddhomāt śāragrāmaśilārcanāt || brāhmaṇī gamanāccaiva śūdraścāṃḍālatāṃ vrajet | aṣṭākṣaro mahāmaṃtraḥ saptārṇastu striśūdrayoḥ || praṇavādiścayo maṃtraḥ na strīśūdre praśasyate | yadyadaṃgavihīyeta tatsaṃkhyā dviguṇo japaḥ || kartavyaścāṃgasiddhyarthaṃ tadaṃśakte na bhaktitaḥ | na cedaṃga vihīnena tadviśiṣṭamavāpnuyāt || yadi homena śaktaḥ syāt pūjāyāṃ tarpaṇepi vā | tāvat saṃkhya japennaiva puraścaraṇamācaret || gurave dakṣiṇāṃ dadyāt bhojanā chādanādibhiḥ | gurusaṃtoṣamātreṇa maṃtrasiddhirbhaveddhruvaṃ || samyak siddhyaika maṃtrasya paṃcāṃgopāsanena ca | sarve maṃtrāśca siddhyaṃti tatprasādāt kuleśvari || gurumūlamidaṃ sarvamityāhustaṃtravedinaḥ | ekagrāmasthito nityaṃ gatvā vaṃdeta vai guruṃ || gurureva parabrahma tasmādādautamarcayet | tadaṃte mahatīṃ pūjā kuryāt sādhakasattamaḥ || suvāśinīṃ kumārīṃ ca bhūṣaṇairapi bhūṣayet | miṣṭānnaṃ vahusaṃkāryaṃ bhuṃjīta sahavaṃdhubhiḥ || evaṃ siddhamanurmaṃtrī sādhayet sakalepsitān | athavānya prakāreṇa puraścaraṇamiṣyate || grahane'rkasya ceṃdorvā śūciḥ pūrvamukhoṣitaḥ | nadyāṃ samudragāminyāṃ nābhimātrodake sthitaḥ || sparśādvimukti paryaṃtaṃ japenmaṃtraṃ manaṃnyadhīḥ | yadvā puṇyodake snātvā śuciḥ pūrvamupoṣitaḥ || grahaṇādi vimokṣāṃtaṃ japenmaṃtraṃ samāhitaḥ | athavānya prakāreṇa pauraścaraṇako vidhiḥ || p. 19a) caṃdrasūryo parāgena snātvā prayatamānasaḥ | sparśādi mokṣaparyaṃtaṃ japenmaṃtramananyadhīḥ || dṛṣṭvā snātvā susaṃkalpo vimokṣāṃtaṃ japaṃ caret | japād daśāśato homaḥ tathā homastu tarpaṇaṃ || evaṃ kṛtvā tu maṃtrasya jāyate siddhiruttamā | tāvad yajñādikaṃ kuryād grahaṇāṃte śuciḥ pumān || iti japān maṃtraṃ siddhi bhavatyeva na saṃśayaḥ | śāddhādairanurodhenadi jāpyaṃtatyajet naraḥ || sa bhaved devatā drohī pitṛn saptanayatyadhaḥ | kalpokta vidhinā maṃtrī kuryāddhomaṃ samāhitaḥ || athavā tad daśāṃśena homādīṃśca samācaret | anaṃtaraṃ daśāṃśena kramāddhomādikaṃ caret || tadaṃte mahatīṃ pūjāṃ kuryād brāhmaṇabhojanaṃ | tato maṃtra prasiddhyarthaṃ guruṃ saṃpūjyatoṣayet || evaṃ ca maṃtrasiddhiḥ syād devatā ca prasīdati | japo homastarpaṇaṃ cābhiṣeko viprabhojanaṃ || paṃcāṃgopāsanaṃ loke puraścaraṇamucyate || iti vārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasya paṃcamodhyāyaḥ || 5 || bhairava uvāca || pūrṇābhiṣekaṃ vakṣyāmi sādhakānāṃ śubhāvahaṃ | vināyenābhiṣekena sādhakaḥ pūrṇa bodhataṃ || ācāryatvaṃ na cāpnoti sadgatiṃ ca samāhitaṃ | tasmād guruḥ priyaṃ śiṣyaṃ bodhayitvābhiṣecayet || viracya vipulaṃ cakraṃ maṇḍape'ti manohare | khārītoyabhṛtaṃ kuṃbha sthāpayeccakra madhyataḥ || anyeṣu kalaśāstatra vastra hemasamanvitān | daleṣu vidhivat sthāpya tatrāvāhyaṣṭadevatāṃ || p. 19b) abhyarcya madhye cānyeṣuṃ cāgā varaṇa devatāṃ | śiṣyasya janmanakṣatre prāgvattairabhiṣecayet || nānopacāraiḥ saṃpūjya sahasraṃ juhuyācchuco | abhiṣiṃced guruḥ śiṣye rāmāsyai pratiśet svayaṃ || pūrṇābhiṣekaḥ pāto yamācāryatva pradāyakaḥ | ayaṃ pūrṇābhiṣekaḥ syāt sādhakābhiṣṭa siddhidaḥ || paladvayaṃ tu prasṛti kuḍavaṃ dviguṇam mataṃ | caturbhiḥ kuḍavaiḥ prastha āḍhakaiśca tu gugguṇaiḥ || caturguṇo bhaved droṇaḥ kuṃbhastadvayataḥ smṛtaḥ | pūrṇābhiṣeka hīnastu kauliko śriyate yadi || piśācatva mavāpnoti yāvadā bhūtasaṃplava | tīrthāsanaṃ ca saṃnyāsaṃ vratadhāraṇameva ca || upavāsaṃ muṃḍanaṃ ca sarvathā parivarjayet | pūrṇābhiṣeke śirasi tena tatra na muṃḍanaṃ || kāmarūpāśca caṃpākānepālotthāśva saiṃdhakaḥ | vāgāgāṃdhārapau liṃgāḥ savaite cādhamādhamā || vīrāṇāṃ kaulikānāṃ tu bhartā dīkṣā samācaret | bhartu dīkṣāpradāne tu na doṣaḥ kālikāgame || śivena dīkṣāpūrvaṃ tu goryai dattā śubhāvahā | sā ca putryathavā bhāryā tadvadatrāpi pārvati || na putrī yadi tāsā tu vīrabhāryā prakīrtitā | adīkṣitakṛtaṃ śrāddhaṃ śrāddhaṃ cādīkṣitasya vā || gṛhitvā pitarasteṣāṃ narake ca sudāruṇe | patatyavana saṃdeho yāvadriṃdrāścaturdaśaiḥ || vahupratigrahāśakta ācārya śiṣyayāvaha | svanāmnā na gurukāryo bhāryā ca mātṛnāmikā || devī deva viśeṣānī karmakṛtvā sumaṃtriṇā | mahāvalipradānena prasṛte deśamaṃḍale || p. 20a) vāmamārge caturdikṣu maṇḍalasya valiṃ caret | brahmasthāne tu vetālo meṣastasya valiṃ surā || viṣṇusthāne bhairavīsyadajastasyāvaliṃ mataḥ | bhairavastu śivasthāne māhiṣaṃ valimicchati || gauḍimādhvī ca paiṣṭhī ca surāstatra kramāt matāḥ | matsyamāṃsaṃ madyayuktaṃ bhūtebhyo valilikhyate || pitṛbhyaḥ sāsavapalaṃ yakṣebhyaḥ kukkuṭo madhuḥ | bhoktāduṃdu valirnāge vāmamārge valiṃstvayaṃ || tṛṇapallavakāṣṭhāni pāṣāṇāṃ mṛṇmayaṃ tathā | vaṃśāsanaṃ ca vastraṃ ca kevalaṃ kṣitimāsanaṃ || ekādaśārṇonenoktā kapālārcā tṛtīyakā | māyā strī hūṁ svarga kapālāya sarvāpadaṃ vadet || devī kapālāya namaścaturtho maṃtra īritaḥ | ṣaṭpaṃcāśatkavarṇoyaṃ kapālasya tu pūjane || tataḥ stusmiṃ kapāle tu pūjayedarkamaṃḍalaṃ | sūryamaṃḍalāye namoṃtoyaṃ navākṣaraḥ || sūryamaṃḍala pūjāyā nṛkapāle manūrmataḥ | kūrcayugmaṃ mahākālaṃ prasīdeti padadvayaṃ || lajjāyugmaṃ vahnijāyā saṃyuktaḥ ṣoḍaśārṇakaḥ | koṭikālānalābhāsāṃ caturbhuja trilocanaṃ || śmaśānāṣṭaka madhyasthaṃ muṃḍāṣṭaka vibhūṣitaṃ | paṃcapretaḥ sthitaṃ devaṃ triśūlaṃ ḍamaruṃ tathā || khaḍgaṃ ca kharparaṃ caiva vāmadakṣiṇayogataḥ | vibhrataṃ suṃdaraṃ devaṃ śmaśānabhasmabhūṣitaṃ || nānāśavaimuṃḍamālaṃ kālikā hṛdayasthitaṃ | lālayaṃtaṃ ratāsaktaṃ ghoracuṃvana tatparaṃ || gṛddhagomāyutaṃ yuktaṃ pheravīgaṇa saṃyutam | p. 20b) jaṭāpaṭala śobhāḍhyā śmaśānyālayacesthitaṃ || sarvaśūnyaṃ muṇḍabhūṣaṃ prasannavadanaṃ śivaṃ || trailokyanātha jagadīśa maheśvarastvaṃ brahmāṇḍa koṭi jaṭharādbhūta śāṃtyacintya | yastvaṃ mayālpamatinā dvibhujādi dehī dhyāto parādhaśatakaṃ mamatakṣamasva || tvaṃ sūryacaṃdradahaneśa gaṇeśaviṣṇubrahmendraśaktimarayoganagasvarūpaḥ | dhyātau śivālma viṣaye paripūjitosi tanme parādhaśatakaṃ mama tatkṣamasva || vedopi naiva munayo na ca bhāratītvāṃ jānāti maṃdamatimāsvarūktarītyā | dhyātastvamevamaparādhakṛtā mayedaṃ duḥkhaṃ pralabdha madhunā śaraṇāgatoyaṃ || dhyānaṃ karomi manasā na ca te hyanaṃta maṃtrākṣarātmakamidaṃ paribhāvayāmi | rūpaṃ tvadīyamiti yatpravadaṃti vedāḥ siddhirjapānna ca vahiḥ kṛtapūjanādyaiḥ || maṇivaṃdhādadhāṃ *? pādāṃgulyādadhaḥ śive | mukhaṃ prakṣālayed devī vīrasnānamidaṃ bhavet || tathā snānaṃ na me deho na ca pāpaṃ mamāsti vai | kiṃ snānaṃ kasyacit snānaṃ masnātaḥ kṛta bhojanaḥ || sadā devyudakaiḥ snāyāt tadabhāve yathodakaṃ | hakāraḥ śivarūpatvā ukāraḥ pāpanāśakaḥ || īkāraḥ kāmarūpatvāt māyā tena prakīrtitā | vajra satva bhave viṃdu arddheṃdu rocanestathā || reṣā ratnādhipaścaiva hakāraścāmṛtaṃyuta | ūkāraṃ meghasiddhi syāt jñātvā paṃcajinātmakaṃ || śmaśāna bhairavīndevīmugratārāṃ tathaiva ca | ucciṣṭa bhairavī caṇḍīḥ tārātripurasuṃdarīṃ || vajravārāhikā devī vetālavāhana smṛtaḥ | p. 21a) yaṃ caturthāpi vījena ṣaṣṭhasvara vibhūṣitaḥ || agnivetālavījoyaṃ sarvatra bhayanāśakaḥ | yat pūjayet tasya maṃtra bhūtādityo bhayaṃ na hi || dvibhujaḥ pītavadano raktanetra bhayaṃkaraḥ | duṃvikān dakṣiṇe pāṇau vāme rudhira pātrakaṃ || daṃṣṭrā karāla vadanaḥ kṛśodhamaniśaṃ tataḥ | jaṭāṃ dīrghāpūri vibhrata ghorā vaputastathā || mohinī uvāca || sādhanāṃ vīrakavacaṃ na jānāmi maheśvara | kathaṃ maṃtra vidhiṃ kṛtvā īśvarastvaṃ mayā prabhu || śrī ānaṃdadevovāca || kavacaṃ śṛṇu pārvatyā mahākāla svarūpiṇīṃ || asya śrīvetāla kavacasya śrīvīravetāla ṛṣiḥranuṣṭupchaṃda bhūtanātho devatā ḍākinī śākinī śakti sarvārtha maṃtra siddhaye viniyogaḥ || vīradhvaja vāmahaste dāhināpātrahastake | tat devā bhojaye nityaṃ surāmāṃsārata priye || mahākāla svarūpā ca kālarūpāya dhīmatā | anena kavacaṃ śrutvā yaḥ paṭhet sādhakottamaḥ || oṃ hsauṁ pātu mastakānāṃ parabrahma prakāśaka | lalāṭe bhairavī pātu ekākṣaraṃ tu nāsike || kaṃṭhe pātu viśālākṣī hṛdayakāla pātu māṃ | phreṁ pātu dvibhuje caiva huṃpātu nābhimadhyake || mahāvīrapātu udaraṃ liṃge rakṣāṃ mahānidhi | mūlādhāraṃ vighnarājo pādamadhya tu mālikaṃ || rakṣa rakṣa mahāvīra pātu pādāṃgulī pada | oṃ hsauṁ mahāvīra 2 vetāla sarvakāryeṣu saṃpada || nāmamaṃtraśrutaṃ loke sarvaśatru vidāhaya || p. 21b) haṁ haṁ haṁ bhīmarūpaṃ jvalati śikhi śikhā vīranāthaṃ namāmi | saṁ saṁ saṁ śatrughāṭa phaṇi phaṇi vibhuṣaṃ pātumāṃ vīranātham || śrīṁ śrīṁ śrīṁ kālarūpaṃ vighinivighnaśaṃ kālarūpaṃ namāmi | vaṁ vaṁ vaṁ vetālanāmaṃ sa ṣaṭ ṣaṭ bhairavo vāhanānāṃ || oṃ oṃ oṃ vīranādaṃ viṣaviṣavināśaṃ bhūmikaṃ pāyamānaṃ | phrīṁ phrīṁ phrīṁ vāyuvegaṃ gata gata gaditaṃ nāda hūṁ kāla netraṃ || kaṁ kaṁ kaṁ kālakūṭa praṇita phaṇi phaṇi bhūṣitaṃ sarva agre | taṁ taṁ taṁ tāḍanādaṃ paṭa paṭa patitaṃ haṃnyate haṃnya pāpaṃ || ghaṁ ghaṁ ghaṁ gītavādya gha ghu ghu ru ghu ghura śabdahāsyate vīranāthaṃ | paṁ paṁ paṁ pātrahastaṃ nararudhiraṃ bhogaṃ rakṣamāṃ vīranāthaṃ || iti kavacamajñātvā yo bhajet vīrasādhanaṃ | śṛṇu pūjāvidhiṃ kṛtvā kālopacāramucyate || saṃtuṣṭo vīravīrohaṃ pītarūpaṃ bhayaṃkaraṃ | tāraṇaṃ māraṇaṃ devī uccāṭaṃ mohanaṃ tathā || caturvidyā bhavet śaktī sādhako dīyate padaṃ | prakāśe śamasāre vā jalamadhyavanāṃtare || kālakukkuṭavīrasya tathā lubdhabhayaṃkaraṃ | bhojapatre likhe bhakti dāhinā vāhu mūlake || sarvaśāstrakavīrāṇāṃ jihvā'gravīra āgate | vīraprākarmasāmarthaṃ niścaye dīyatetsudhīḥ || oṃ hūṁ phaṭ mahāvīra vetālāya vidmahe bhairavāsanāya dhīmahi tanno vīra pracodayāt || patākā dhvajadaṃḍādaussutaṃ vastraṃ prapūjayet | anyatra caraṇādau ca tadvināśacyutopi ca || raktaṃ kauśeya vastraṃ ca mahādevyai prapūjayet | p. 22a) pītaṃ nīlaṃ ca vai dadyāt kauśeyaṃ keśavāya ca || raktaṃ ca kaṃvalaṃ dadyā chivāya paramātmane | vicitra sarvadevebhyoḥ devāṃśukaṃ nivedayet || cūrṇakṛto vā ghṛṣṭe vā dāhākarṣita eva vā | resa saṃsargayo vāpi praṇaṃ gorbhavameva vā || gaṃdhaḥ paṃcavidhaḥ prokta devānāṃ prīti dāyakaḥ | gaṃdhacūrṇaṃ gaṃdhapatraṃ cūrṇaṃ sumanasaṃ tathā || praśasta gaṃdha cūrṇānāṃ yatra cūrṇī nipāni tu | tāni gaṃdhāddha?yāniḥ syuḥ sa gaṃdhaḥ prathamaḥ smṛtaḥ || ghṛṣṭāmalayajo gaṃdha śaralaśca na meruṇā | aguru prabhṛtīṃ cāpi yasya paṃkaḥ pradīyate || pṛṣṭotha pṛṣṭagaṃdhoyaṃ dvitīyaḥ parikīrtitaḥ | devadāru guruḥ brahmadānasārā tu caṃdana || priyodīnāṃ ca yo dagdhā gṛhyate dāhato rasaḥ | sa dāha karṣito gaṃdhaṃ tṛtīye parikīrtitaṃ || sugaṃdha karavīrāsugaṃdhinī tila * taraṃ | prabhṛtīnāṃ raso yosmai niḥpīḍya parigṛhyate || samasyaṃ mudbhavo gaṃdhaḥ sarvagaṃdha itīṣyate | mṛganābhi samudbhūtastagrātodbhava eva ca || gaṃdhaḥ prāśyaṃ gajaḥ proktā modadaḥ svargavāsināṃ | karpūragaṃdhasārādyā pakvaghṛṣṭa ca saṃsthitaḥ || caṃdrabhāgādayaścāpi rasai pakvarasadgatāḥ | gaṃdharāraṃ tu sarvatra sarmadādau prapūjyate || mṛganābhi bhaved ghṛṣṭaścūrṇo yasyaiva yogataḥ | evaṃ sarvastu sarvatre gaṃdho bhavati paṃcadhā || p. 22b) pṛṣṭādi bhāvādenyānyaṃ gaṃdhaḥ prītikaraḥ paraḥ | gaṃdhasya vistaro bhedaḥ prokta kālīpakāṃdayaḥ || sarvapaṃcavidhaireva pratiṣṭho bhavati kṣaṇāt | gaṃdhāmalayajo yastu daiva pitre vasurmata || tatvaṃ kovāsaro vāpi cūrṇavaviṣṇustuṣṭidaḥ | sarveṣu gaṃdhajāteṣu praśasta * mayodbhavā || tasmāt sarvaprayatnena devā malayajaḥ sadā | pūrṇā guru sa karpūra hito malayajod bhavai || vaiṣṇavī prītido gaṃdha kāmākhyāyāśca bhairava | kuṃkumāguru kastūrī caṃdabhāgaiḥ samīkṛtaḥ || tripurā prītito gaṃdhastathā ca dvivaśaṃbhunā | devatā devatāḥ proktā gaṃdhāt saṃpūjya sādhakaḥ || devāyaṣṭāyavibhave sarvasiddhipradaṃ sadā | gaṃdha na labhate kāmān gaṃdho dharmapradaḥ sadā || arthānāṃ sādhako gaṃdho gaṃdhāmokṣaḥ pratisthitaḥ | ayaṃnau kathito gaṃdhaḥ putrau vetāla bhairavau || śāraṃ vā vādanaṃ vastraṃ jīrṇaṃ malinameva vā | upabhuktaṃ canādadyādvartikārthaṃ ca sādhakaḥ || upadadyāt mūlameva satetaṃ śrī vivṛddhaye | krodhajaṃ rāmajaṃ vastraṃ vartikārthaṃ navācaret || dīpavṛkṣāśca kartavyāstraijasādyastha bhairava | vṛkṣā pradīpo dātavyāratu bhaumau kadācana || sarvaṃ sahāvasumatī sahatenannirtha dvayaṃ | svakā ca pādaghātaṃ ca dīpatāpaṃ tathaiva ca || p. 23a) nādatte tvaṃ janaṃ devī vaiṣṇavī vidhavā kṛtaṃ | na mṛtpātrayojaye ca sādhako netralaṃjanaṃ || na pūjāphalamāpnoti mṛtpātre vihitāṃjanaiḥ | caturvargaprado dhūpaḥ kāmadaṃ netraraṃjanaṃ || tasmādvāramidaṃ dadyād devebhyo bhaktito naraḥ | āmikṣā paramānaṃ ca dadhi vāpi * śarkaraṃ | mahādevyai nivedyai ca vājimedhalasaṃbhavet | mūlakaireṇa māṃsena lohapātra susaṃskṛtaṃ || vyaṃjanaṃ gaṃdhasaṃyuktaṃ devīlokamavāpnuyāt || iti śrīvārāhitaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade mahātirahasya ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ || 6 || bhairava uvāca || vetālādi mahāsiddhiḥ kathaṃ bhavati caṇḍike | tanme kathaya deveśi yadi snehosti māṃ prati || śrībhairavyuvāca || mama hasta sthito nātha mamājñāṃ paripālaya | evamaṃtryastu vetālaṃ yatra yatra pramucyate || deśo nadī gayā śaila gaṃgānarmadapuṣkaraṃ | vārāṇasī kurukṣetraṃ prayāgaṃ jaṃvukeśvaraṃ || keḍāraṃ vāmapādaṃ ca puḍavaṃ puṣkarāhvayaṃ | someśvaraṃ mahāraṇyaṃ tathā ca marakaṃṭhakaṃ || kālaṃ jalaṃ tathā viṃdhyaṃ yatra vāso guhasya ca | brahmaṇā nirmitaṃ deśaṃ brahmāvartaṃ pracakṣate || yasmin deśe yadācāraḥ pāraṃparya kramāgataḥ | varṇānāṃ sāṃtarālānāṃ sa sadāraha ucyate || kurukṣetraṃ ca matsyāśca pāṃcālāḥ śūrasainikā | p. 23b) eṣa brahmarṣi deśo vai brahmavartādanaṃtaraḥ || matsyā cirāgaḥ pāṃcālāḥ kānyakubjāḥ śūrasenikā | himavad viṃdhyayormadhye yat prāgvinaśanādapi || pratyage ca prayāgācca madhyadeśa udāhṛtaḥ | āsamudrā tu vai pūrvā dāsamudrāt tu paścimāt || tayorevāṃtaraṃgiryorāryāvartaṃ vidurvudhāḥ | kṛṣṇasārastu caratiṃ mṛgo yatra svabhāvataḥ || sa jñeyo yajñi yo deśe mleccha deśa * * sutaḥ | brāhmaṇaḥ kṣatriyā vaiśyā śūdrāścaiva dvijottama || arcayaṃti mahādevaṃ yajñadāna samādhibhiḥ | vratopavāsaniyamairhomasvādhyāya tarpaṇaiḥ || teṣāṃ vai devi sāyujyaṃ sāmīpyaṃ cāti durlabhaṃ | sa lokatāṃ ca sārūpyaṃ jāyate matprasādataḥ || snātai pramuditairhṛṣṭai brāhmaṇaiḥ kṣatriyairnṛpaiḥ | vaiśyaiḥ śūdrairbhaktiyuktai mlecchairanyaiśca mānavaiḥ || gṛhītvau duṃvaraṃ pātraṃ vāri pūrṇa mudaśmukhaḥ | upavāsaṃ tu gṛhnīyād yadvāsaṃkalpayed vudhaḥ || abhuktvā prātarāhāraṃ snātvā camyasamāhitaḥ | sūryāya devatābhyaśca nivedya vratamācaret || kṣamāsatyaṃ dayādānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ | devapūjāgni havanaṃ saṃtoṣasteyavarjanaṃ || sarvavrateṣvayaṃ dharmaḥ sāmānyo daśadhā sthitaḥ | krodhāt pramādāllobhādvā vratabhaṃgo bhaved yadi || dinatrayaṃ na bhuṃjīta muṃḍanaṃ śirasotha vā | asakṛjjalapānācca sa kṛttāṃvūlacarvaṇāt || p. 24a) upavāsaḥ praṇaśceta divāsvāpācca maithunāt | aṃtyaye cāṃvupānena nopavāsaḥ praṇasyati || ikṣucāpapayo mūlaṃ tāṃvūlaṃ ca mahoṣadhaṃ | bhuktvā caiva tu kartavyaṃ snānadānādika kriyā || rajasvalāṃ ca caṃḍālaṃ mahāpātakinaṃ tathā | sūtikāṃ patitaṃ caiva ucchiṣṭa rajakādikaṃ || vratāni madhye śṛṇuyād yadyeṣāṃ dhvanimuttamaḥ | aṣṭottara sahasraṃ tu japed vai vedamātaraṃ || saṃdhyā hīno śucirnitya manarhaḥ sarvakarmasu | yadanyat kurute kiṃcinna tasya phalamaśnute || adho vāyu samutsarge prahāsenatabhāṣaṇe | mārjāramūṣakasparśe ākuṣṭe krodhasaṃbhave || nimitteṣveṣu sarvatra karma kurvannayaḥ spṛśet | snānaṃ saṃdhyātarpaṇādi japahomāmarārcanaṃ || upavāsa vratākāryaṃ sāyaṃ saṃkāhutīrvinā | garbhiṇī sūtikādiśca kumārī cātha rogiṇī || yadā śuddhā tadānyena kāraye * yatā svayaṃ | bhāryā patyurvrataṃ kuryā bhāryāyāśca patirvrataṃ || asāmarthye patiṇābhyāṃ vratabhaṃgo na jāyate | upavāse svaśaktastu āhitāgnirathāpi vā || putrādvākārayedanyādbrāhmaṇādvāpi kārayet | upavāsaṃ prakurvītaḥ puṇyaṃ śataguṇaṃ labhet || nārī ca ti * muddiśya devibhaktamupoṣitā | puṇyaṃ śataguṇaṃ yā yā dityāha bhairavoditaḥ || kāmye pratinidhirnāsti nityainaimittikepi ca | kāmyepyupakramādūrdhvaṃ kecit pratinidhiṃ viduḥ || p. 24b) nasyā prātinidhirmaṃtra svāmi devāgni karmasu | sa deśakālayornāsti tāraṇeragni cetasā || haviṣyeṣu yavā mukhyāstadanuvīhayasmṛtā | māṣakodravagorādīn sarvābhāvepi varjayet || vrīhi ṣaṣṭhi ca mudgāśca kalāyāḥ salilaṃ payaḥ | śyāmākāścaiva nīvārāḥ godhūmādyā vratebhitāḥ || kūṣmāṃḍālāvukāvārtā pālakyajyotsnikāstyajet | carubhakṣaṃ saktuvāṇāḥ śokaṃ dadhighṛtaṃ madhuḥ || śyāmākāśśālinīvārāḥ pāvakaṃ mūlataṃḍulaṃ | haviṣye vratanaktāhāvagnikāryādike hitaṃ || madhumāṃsaṃ vihāyāṃ nyadvrate ca hitamīritaṃ | ṣaṣṭhikā kālaśākaṃ ca mūlakaṃkemuketarat || kaṃdaḥ saindhava sāmudre gavye ca dadhisarpiṣī | payo'nūdhṛtasāraṃ ca panasāmlaharītakī || pippalījīrakaṃ caiva nāgaraṃgakatiṃkiṇī | kadalī lavalī dhātrī phalānyaguḍasaikṣava || suvarṇaṃ rajataṃ muktārājavartapravālakaṃ | ratnaṃ paṃcakamākhyātaṃ śeṣaṃ vastu vravīmyahaṃ || kanakaṃ kulisaṃnīlaṃ padmarāgaṃ ca mauktikaṃ | etāni paṃcaratnāni ratnaśāstra vido vidu || abhāve sarvaratnānāṃ haima sarvatra yojayet | muktāphalaṃ hiraṇyaṃ ca vaidūryaṃ padmarāgakaṃ || puṣparāgaṃ ca gomedaṃ nīlaṃ gārunmataṃ tathā | pravāla yuktānyuktāni mahāratnāni vai nava || aśvattho duṃvaraplakṣa cūtanyadyodhapallavāḥ | paṃcabhaṃgā iti proktā sarvakarmasuśobhanāḥ || p. 25a) gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpi kuśodakaṃ | nidṛṣṭaṃ paṃcagavyaṃ ca pavitraṃ kāya śodhanaṃ || gāyatryādāya gomūtraṃ gaṃdhadvāreti gomayaṃ | āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇeti vai dadhi || tejosi śukramityājyaṃ devasyatvā kuśodakaṃ | ebhistu paṃcabhiryuktaṃ paṃcagavyaṃ pracakṣate || paṃcāmṛtaṃ dadhikṣīraṃ sitā madhughṛtastathā | madhurāmlaṃ ca lavaṇaḥ kaṣāyastikta eva ca || kaṭukaśceti he devi rasa ṣaṭkamudāhṛtaṃ | kastūrikāyā dvau bhāgau catvāraḥścaṃdanasya ca || kuṃkumasya trayaścaikaṃ śaśinaḥ syāccatuḥ samaṃ | kuṣṭaṃ māsaṃ haridre dve mūrāśaileya caṃdanaṃ || vacācaṃpakamustaṃ ca sarvauṣadhyo daśa smṛtāḥ | ikṣavastṛṇarājaṃ ca niṣyā vā jāti dhānyakaṃ || vikāravacca gokṣīraṃ kusuṃbhaṃ kuṃkumaṃ tathā | lavaṇaṃ cāṣṭamaṃ tatra saubhāgyāṣṭakamucyate || āpaḥ kṣīraṃ kuśāgrāṇi dadhyakṣata tilāstathā | yavāḥ siddhyarthakāśceti hyarghoṣṭāṃgaḥ prakīrtitaḥ || rajāṃsi paṃcavarṇāni maṃḍalārthaṃ hi kārayet | śālitaṃḍūlacūrṇena śuklaṃ vāyavasaṃbhavaṃ || raktaṃ kusumasiṃdūraṃ gairikādi samudravaṃ | haritālo dravaṃ pītaṃ rajanī saṃbhavaṃ tathā || dūrvāya * kuraścaiva vālakaṃ cūtapallavāḥ | haridrā dvaya siddhārthaṃ śikhipatroraga tvacaḥ || kaṃkaṇauṣadhayaścaitā kautukākhyā nava smṛtāḥ | gajāśvarathyā valmīka saṃgamād vraja go kulāt || p. 25b) mṛdamānīya kuṃbheṣu prakṣipecca tvarā tathā | suvarṇaṃ rajataṃ tāmramārakūṭaṃ tathaiva ca || lauhaṃ * pu tathā sīsaṃdhātavaḥ saptakīrtitaṃ | yamagodhūmadhānyāni tilākaṃgustathaiva ca || śyāmākaṃcanakaṃ caiva saptadhānyamudāhṛtaṃ | vrīhayaśca yavāścaiva godhūmāḥ kaṃgukāstilāḥ || priyaṃgavaḥ kovidarāḥ koradūrṣāḥ satāṃnakāḥ | māṣāmudgāsasūrāśca nivyāvāḥ sakulasthakaḥ || āḍhakyaścaṇakāścaiva gaṇaḥ saptadaśaḥ smṛtaḥ | yavagodhūmadhānyāni tilāṃkaṃgukulatthakaḥ || māṣāmudmāmasūrāni niṣyāvāḥ śyāmasarṣapāḥ | gavedhūkāśca nīvārā āḍhakyotha gatīnakā || caṇakāścīnakāścaiva dhānyāṣṭā daśaśaiva tu | mūlapatrakarī rogra phalakāṃjadhirūḍhakāḥ || tvak puṣpaṃ kavakaṃ ceti śākaṃ daśavidhaṃ smṛtaṃ | haimarājatatāmrāśca mṛnmayā lakṣaṇānvitā || yātrodvāha pratiṣṭhādo kuṃbhāsyurabhiṣecane | paṃcāṇāṃgula vai putyā? utsedhe ṣoḍaśāṃgulāḥ || dvādaśāṃgulamūlā syurmukhamaṣṭāṃgulaṃ bhavet | anukta dravya tatsaṃkhyā devatā pratimā priye || sauvarṇī rājatī tāmrī vṛkṣajāmārtikā tathā | citta?jāpittalepotthā nijavṛttānurūpataḥ || āmāṣātpalaparyaṃtā kartavyāḥ śāḍhyavarjitaiḥ | aguṣṭhaparvādārabhya vitastyavadhikā smṛtāḥ || aṃguṣṭhaparvādārabhya pādārabhyāvideva tu | gṛhe tu pratimā kāryā nādhikāśasyate vudhaiḥ || p. 26a) homograhādi pūjāyāṃ śatamaṣṭottaraṃ bhavet | aṣṭāviṃśatiko cāpi yathāśakti vidhīyate || yathoktavastvasaṃpattau grāhyaṃ tadanukāriyat | yavānāmiva godhūmā vrīhīṇāmiva śālayaḥ || ājyaṃ hutyamanādeśe juhotiṣu vidhīyate | maṃtrasya devatāyāśca prajāpatiriti sthitiḥ || praṇavādi namoṃtaṃ ca caturthyāṃtaṃ ca sattama | devatāyā svakaṃ nāma mūlamaṃtraḥ prakīrtitaḥ || dadhyalābhe payaḥ kāryaṃ madhyalābhe tathā guḍaḥ | ghṛtapratinidhiṃ kuryāt payo vā dadhi vā priye || ājyahomeṣu sarveṣu gavyameva bhave hṛtaṃ | tadalābhe mahiṣyāstu ājamāvikameva tu || tadalābhe tu tailaṃ syāt tadalābhe tu jātilaṃ | mahāgniṣo mayāvi ca daridraścaiva jāyate || tasmāt samiddhe hotavyaṃ nāsamiddhe kathaṃcana | karṣamātramidaṃ home śuktimātraṃ payaḥ smṛtaṃ || uktāni paṃcagavyāni śuktimātrāṇi sādhubhiḥ | tatsamaṃ madhudugdhetragrāsamātramudāhṛtaṃ || dadhiprasṛtimātraṃ syāt lājāsyurmuṣṭi saṃmitāḥ | pṛthukāstat pramāṇāsyuḥ śaktavopi tathā vidhā || palārddhaṃ guḍamānaṃ ca śarkarāpi tathā vidhā | grāsārddhaṃ mātraṃ matnānāmikṣuḥ parvapramāṇakaḥ || ekaṃ syāt patra puṣpaṃ ca tathā dhūpādi kalpayet | mātu liṃgaṃ catuḥkhaṃḍaṃ panasaṃ daśadhā kṛtaṃ || aṣṭadhā nālikeraṃ ca caturdhā kadalīphalam | p. 26b) tridhā kṛtaṃ phalaṃ vailvaṃ kapitthaṃ khaṃḍitaṃ dvidhā || vrīhayo muṣṭimānāsyurmudgāmāṣāyavāstathā | taṃḍulāsyustadardhāṃśo kodravāmuṣṭisaṃmitā || lavaṇaṃ śuktimātraṃ syānmarīcānyekaviṃśati | ghṛtasya karṣiko homaḥ kṣīrasya madhurastathā || śuktimātrāhutirdadhnaḥ prasṛtiḥ pāyasasya tu | khaṃḍatrayaṃ tu mūlānāṃ phalānāṃ svapramāṇataḥ || grāsamātraṃ juhotavyā itareṣāṃ ca taṃḍulāḥ | akṣatāstu yavāḥ proktā abhāve vrīhayaḥ smṛtāḥ || tada bhāve tu godhūmā na tu khaṃḍatilājavaḥ | yeṣāṃkaṣāṃ cidanyeṣāṃ dravyāṇāmatha saṃbhave || sarvatrā hyamupādeyaṃ bharadvāja munermatāt | sarvapramāṇamākutyā sūkṣmāṇi paṃca paṃca ca || ikṣuṇāṃ parvakaṃ mānaṃ latānāmaṃguladvayaṃ | caṃdraṃ vadana kāśmīra kastūrī yakṣakardamāt || kalāyaṃ saṃtitā netān gugguluṃ vadarāsthivat | dravyaṃ sruveṇa hotavyaṃ pāṇinā kaṭhinaṃ haviḥ || sruva pūrṇāḥ dravāḥ proktāḥ kathināgrā samātrakāḥ | vrīhayo yavagodhūma priyaṃgutilaśālayaḥ || svarūpeṇaiva hotavyā itareṣāṃrataṃḍulāḥ | vālāgnihotriṇāṃ vipraṃ surūpaṃ ca guṇānvitaṃ || sapatnīkaṃ ca saṃpūjya bhūṣayitvā vibhūṣaṇaiḥ | purohitaṃ mukhātamaṃ kṛtvānyāṃśca tathā dvijaḥ || caturviṃśadguṇopetān sapatnīkānnimaṃtritān | ahatāṃ ca rasaṃ channān sragviṇaḥ śucibhūṣitān || p. 27a) vastrayugmaṃ yathoṣṇīṣaṃ kuṃḍalaṃ kaṃṭhabhūṣaṇaṃ | aṃgulībhūṣaṇaṃ caiva maṇivaṃdha sa bhūṣaṇaṃ || etāni caiva sarvāṇi prāraṃbhe dharmakarmaṇāṃ | purohitā padatvātha ṛtvigbhyaḥ saṃpradāpayet || pūrvokta bhūṣaṇaṃ sarvaṃ soṣṇīṣaṃ vastrasaṃyutaṃ | dadyāde nṛtprayoktasya ācchādana padaṃ tathā || saṃpūjya madhuparkeṇa ṛtvijaḥ karmakārayet | apūjyāt kārayet karma kilviṣe naiva pūjyate || hemāsaṃkāriṇaḥ kāryāḥ paṃcaviṃśati ṛtvijaḥ | dakṣayecca samaṃ sarvān nācārye dviguṇaṃ bhavet || prāgudīcyāṃ gatā rekhā kuryādekonaviṃśatiḥ | khaṃḍeṃdu stripadaḥ koṇāśṛṃkhalā paṃcabhiḥ padaiḥ || caturviṃśat padā vāpīpalidhirviṃśatiḥ padaiḥ | madhya ṣoḍaśabhiḥ koṣṭhaiḥ padmamaṣṭadalaṃ smṛtaṃ || śvetaṃ duḥśṛṃkhalā kṛṣṇāvallīnālena pūrayet | bhadrāruṇāsitā vāpī paridhiḥ pītavarṇakaḥ || vāhyāṃtala dalaśvetā karṇikā pītakarṇikā | paridhā veṣṭitaṃ padmaṃ vāhyaṃtarasarajastamaḥ || tanmadhye sthāpayed devāṃ brahmādyānstu surāsuran | caturviṃśatirālekhyā rekhā prāgdakṣiṇāyataḥ || koṇeṣu śṛṃkhalā paṃca padāvalyastu pārśvataḥ | padairnavabhirālekhyāścaturbhi laghuśṛṃkhalāḥ || laghuvṛttyapadaiḥ ṣaḍbhistatoṣṭāvaśabhiḥ padaiḥ | kṛtvā liṃgāni vāpyaḥ syustrayodaśabhiraṃtarā || tato vāṃthī dvaya naiva pīṭhaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ | tasyā pādā paṃcapadā dvārāṇapi tathaiva ca || p. 27b) ekāśīti padaṃ madhye padmaṃ svastika mucyate | śṛṃkhalāḥ kṛṣṇavarṇena vallīnelena pūrayet || lakṣena śṛṃkhalā laghvī vallīḥ pītena pūrayet | liṃgāni kṛṣṇavarṇāni śvete vāpi ca vāpikāḥ || pīṭhaṃ sa pārśve te naiva pīte na dvārapūraṇaṃ | madhye syuḥ śṛṃkhalā raktāḥ vallīṃ nīlena pūrayet || bhadrāṇi pītaparvāṇi pītapaṃkaja karṇikā | dalāni śvetavarṇāni yadvā citrāṇi kalpayet || tisro rekhā vahiḥ kāryā sitaraktāḥ sitāḥ kramāt | rekhādaṣṭā daśa proktāścaturliṃga samudbhavet || koṇeṃdustripadaḥ śvetastripadaiḥ kṛṣṇa śṛṃkhalāḥ | vallī sadya padā nīlā bhadraṃ raktaṃ catuṣpadaṃ || bhadrapārśvai mahārudre kṛṣṇamaṣṭādaśaiḥ padaiḥ | śivasya pārśvato vāṇa dakṣiṇe raktavarṇakāḥ || padamekaṃ tathā pītaṃ bhadraṃ vāpyastu madhyataḥ | śirasi śṛṃkhalāyāśca kuryāt pāne pada trayaṃ || liṃgānāṃ skaṃdhataḥ koṣṭhā viṃśatī rakta parṇakāḥ | paridhiḥ pītavarṇestu padaiḥ ṣoḍaśabhismṛtaḥ || padaistu navabhipaścād raktaṃ padmaṃ sakarṇikaṃ | prāgudīcyā yathā rekhāḥ ṣaḍviṃśaddhi prakalpayet || padāni dvādaśaśataṃ paṃcaviṃśatireva ca | khaḍeṃdusti padaḥ koṇe śṛṃkhalā ṣaṭpadaiḥ smṛtāḥ || trayodaśa padāvallī bhadraṃ turayabhiḥ padaiḥ | trayodaśa padā vāpī liṃgamaṣṭādaśaiḥ smṛtaṃ || liṃgatrayasya paṃktau tu śobhā koṣṭhāścaturdaśaḥ | p. 28a) teṣā su paripaktau tu koṣṭhāḥ saptadaśaiva tu || pūjāpaktistu vijñeyā paritaḥ parikalpitāḥ | pūjāpaktyaṃtarāpaṃktau koṣṭhadvyaśīti saṃkhyayā || paridhi sa ca vijñeyo maṃḍalaraṃtarā dvayoḥ | paridhvaṃtarakoṣṭheṣurarcato bhadramālikhet || viśeṣaścātra vijñeyaḥ śṛṃkhalā ṣaṭpadā bhavet | trayodaśa padāvallī bhadraṃ tu navasaḥ padaiḥ || paṃcaviṃśatpadā vāpīritubhiḥ ṣoḍaśātmakaḥ | madhyena vai padaṃ patre karṇikā keśarānvitaṃ || satvaṃ rajastamo varṇāḥ patito maṃḍalasya tu | trayaḥ paridhayaḥ kāryāstatra dvārāṇi kārayet || siteṃduḥ śṛṃkhalā kṛṣṇā vallī nīlā prakīrtitā | bhadraṃ vai vāruṇaṃ jñeyaṃ vāpī syācchvetavarṇikā || liṃgāni kṛṣṇavarṇāni pārśvato dvādaśaiva tu | paridhiḥ pītavarṇaḥ syāt kamalaṃ paṃcavarṇakam || iti śrīvārāhītantre nirvāṇapade saptamaḥ paṭalaḥ || 7 || śrīdevyuvāca || devadeva jagannātha bhaktānugrahakāraṇaḥ | sarvāpatya samāpnoti pavitrānaṃ kathaṃ naraḥ || īśvara uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi guhyāguhyantaraṃ paraṃ | āpadudhāraṇaṃ nāma kavacaṃ paramādbhutaṃ || śatamaṣṭottaraṃ caiva japtvā dhyātvā ca kālikāṃ | iṃdrajidvandhanānmukta purādevi sacīpatiḥ || bhairavosya ṛṣiḥchando gāyatrī devatā prabhuḥ | kālikā viniyogosya sarvāpadvinivāraṇe || oṃ śiro me kālikā pātu krīmādyāṃ ṅe yutānapiḥ | lalāṭe caṃḍikā pātu kaṃṭhaṃ pātu parāṃvikā || p. 28b) cāmuṃḍā hṛdayaṃ pātu nābhiṃmaṃgalacaṃḍikā | ugracaṃḍā śiraḥ pātu pracaṃḍā pātu padayugaṃ || bhairavī tvaritā durgā cāmuṃḍā caṇḍanāsikā | jayadurgā viśālākṣī bhadrakāli kapālini || śivadūtītitāpāṃtu daśadikṣu ca māṃ sadā | tārākāli śivā svāhā jayaṃtī maṃgalā svadhā || yogini yoganiṃdā ca chinnamastā ca ḍākini | rājadvāre jale'raranya saṃyoge saṃkaṭe grahe || rājñaḥ khaḍganipāte ca kārāgārādi bhīṣaṇe | iti sarvatra * rastu sadā māṃ paramo yudhaiḥ || idaṃ ca kathitaṃ devi kavacaṃ brahmarūpinaṃ | āpaduddhāraṇaṃ nāma sarvāpadvinivārakaṃ || asyā vidhāraṇād devi sarvāpannāsi yat kṣaṇā | devyai puṣpāṃjaliṃ datvā kavacaṃ prapaṭhet sakṛt || sarvāpannāśayet satyaṃ tatkṣaṇān nātra saṃśayaḥ | trivāra paṭhanāt satyaṃ nāśayitvā'khilāpadaṃ || sarva priyatamo bhūtvā sarvaiśvaryamavāpnuyāt | lohayaṃjalamadhyastho galapadvaṃdhanai dṛḍhaṃ || devīṃ hṛdi samārādhya paṭhitvāṣṭādhikaṃ śataṃ | khaḍgādibhiḥravadhyasyādvaṃdhanānmucyate dhruvaṃ || guruvaktrāt samāsādye lakṣaṃ yaḥ prapaṭhecchuciḥ | parituṣṭā tadā kālī tasya pratyakṣatāṃ vrajet || devyuvāca || devadeva mahādeva sarvāgama viśāradā | idānīṃ śrotumicchāmi mudrāścaiva tu lakṣaṇaṃ || p. 29a) bhairava uvāca || ṣṛṇu devi pravakṣyami mudrāyāścaiva lakṣaṇaṃ | saṃmukhī kṛtya hasau dvau dvau hastau kiṃ citāṃgulī || mukulī tu samākhyātā paṃkajaṃ prasṛtaiva sā | pūrvoktā mukulīyā ca pradeśe niḥsṛtāṃguliḥ || vyokeśa mudrā mukulā padmamudrāṃ pradarśayet | aṃguṣṭhaiva citījau tu svakīyāṃguli veṣṭitau || uccaicābhimukhau hastau yojayitvā tu niṣṭurā | tarjanyo kucite kṛtvā tathaiva ca kanīṣṭhayo || adhomukhīdaṣṭa nakhā sthitā madhye karasya tu | catapraścotthitāḥ pṛṣṭhe aṃguṣṭhā vekataḥ kuru || nālaṃ vyavasthitau dvau tu vyomamudrā prakīrtitā | devatā tena saṃtuṣṭā sarvadā sanmukhī bhavet || aṃguṣṭhau nikṣipet seyaṃ mudrātvā vāhanī matā | saṃgrathyanikṣipet seyaṃ mudrā vā vāhanī smṛtā || adhomukhī tviyaṃ cet syāt sthāpanī mudrikā smṛtā | ucchritā vucchitau kuryāt saṃmukhī karaṇī bhavet || prasṛtāṃgulikau hastau mithaḥ śliṣṭau tu sanmukhaiḥ | kuyāt svahṛdayaṃ soyaṃ mudrā prārthanasaṃjñikā || ityeva sarvadevānāṃ pūjane ṣaṭpradarśayet | ucchritaṃ dakṣiṇāṃguṣṭhaṃ vāmāṃguṣṭhena vaṃdhayet || vāmāṃgulārdakṣinābhiraṃgulībhiśca veṣṭayet | liṃgamudreya mākhyātā śiva sānnidhya kāriṇī || śrīkāmaḥ śīrṣṇi kurvīta rājyakāmastu netrayoḥ | mukhe tvatradya kāmastu grīvāyāṃ rogaśāṃti kṛt || p. 29b) hṛdaya sarvakāmī ca jñānārthī nābhimaṃḍale | rājyakāmastu guhyai vai rāṣṭrakāmastu pādayoḥ || āvāhanī sthāpanī ca saṃnidhī karaṇī tathā | susaṃnirodhanī mudrā saṃmukhī karaṇī tathā || saṃkalī karaṇā caiva mahāmudrā tathaiva ca | śaṃkhacakragadāpadmadhanukaustubhagāruḍāḥ || śrīvatsava na māle ca yonimudrāṃ pradarśayet | etābhiḥ saptadaśabhirmudrābhistu vicakṣaṇaḥ || āvāhanīyaṃ mudrā syād devārcana vidhau priye | eṣaivādho mukhī mudrā sthāpane śasyate punaḥ || unnatāṃguṣṭhayogena muṣṭhī hṛdayakā dvayaṃ | sannidhīkaraṇī mudrāddevārcana vidhau priye || aṃguṣṭhagarbhiṇī caiva mudrā syāt saṃnirodhinī | uttānamuṣṭi yugalā saṃmukhī karaṇī matā || aṃgairevāṃga vinyāsaḥ sakalā karaṇī bhavet | anyonyāṃguṣṭha sa lagnā vistārita kara dvayī || mahāmudreyamākhyātā nyunādhika samāpanī | kaniṣṭhānāmikā madhyāṃ tasyāṃguṣṭha tadagrataḥ || gopitāṃguṣṭhamūlena saṃraddhā mukulī kṛtā | karadvayena mudrā syācchaṃkhākhyeyaṃ surārcane || anyonyābhimukhasparśaṃ vyatyayaṃ na tu veṣṭayet | aṃgulibhiḥ prayatnena maṃḍalīkaraṇaṃ priye || cakramudreyamākhyātā gadāmudrā tataḥ paraṃ | anyonyābhimukhā śliṣṭā tataḥ kaustubha saṃjñakā || kaniṣṭhe nyonya saṃlagnebhimukhe hi parasparaṃ | vāmasya tarjanī madhye madhyānāmikayorapi || p. 30a) vāmāṃnāmikasaṃsṛṣṭā tarjanī madhya śobhitā | paryāyeṇānatīguṣṭha dvayī kaustubha lakṣaṇā || kaniṣṭhānāmikā madhya tarjanyagra karadvayī | mune śrīvatsa mudreyaṃ vanamālā bhavet tataḥ || kaniṣṭhānāmikā madhyāmuṣṭhirunnatatarjanī | paribhrāṃtāṇirasyuccestarjanībhyāṃ divaukasaḥ || yonimudrā samākhyātā dyotatkāra dvayāśritā | tarjanyā kṛṣṭhamadhyāṃte sthitānāmika yugmikā || madhyasthalasthitāṃguṣṭhe yaṃ śastāmarcana iti | aṣṭatriṃśat ṣoḍaśa vā daśapaṃcopacārakā || tāni bhajya pravakṣyāmi ketetaiśca kṛte ca kiṃ | arghyaṃ pādyādyā camane madhuparkamupaspṛśaṃ || snānaṃ nīrāṃjanaṃ vastramācamyacopavītakaṃ | punarācamane bhūṣadarpaṇālokanaṃ tataḥ || gaṃdhapuṣpe dhūpadīpo naivedyaṃ ca tataḥ kramāt | pānīyaṃtoyamācāraṃ hastavāsastataḥ paraṃ || tāṃvūlamanulepaṃ ca puṣpadānaṃ punaḥ punaḥ | gītavādyaṃ tathā nṛtyaṃ stutiṃ caiva pradakṣiṇaṃ || puṣpāṃjali namaskārā cāṣṭā triṃśat samīritā | āsanaṃ svāgataṃ cārghyaṃ pādyamācamanīyakaṃ || madhuparkāsanasnā ca vasanābharaṇāni ca | sugaṃdhaḥ sumano dhūpo dīpa sannena tarpaṇaṃ || mālānulepane naiva namaskāra visarjane | arghyapādyācamānyava madhuparkā ca mānyapi || gaṃdhādayoni nidrāṃnā upacārādaśakramā | p. 30b) gaṃdhapuṣpairdhūpadīpau naivedyaṃ paṃcamasmṛtaḥ || gaṃdhatailamatho dadyād devasya pratimāṃ tataḥ | pūrvā ca viṣṇukrāṃtā ca śyāmākaṃ padmameva ca || pādyāṃgāni ca catvāri kathitāni samāsataḥ | karpūramagaraṃ puṣpa dravyāṇyācamanīyake || siddhārthamakṣataṃ caiva dūrvā tilakameva ca | paṃcagaṃdhaṃ phalaṃ puṣpamaṣṭāṃgaṃ tvarghyamucyate || snāne vastre tathā bhakṣye dadyādācamanīyakaṃ | rajanī saha devī ca śirīṣaṃ lakṣmaṇāpi ca || mahābhadrā kuśāgrāṇi udvartanamihocyate | akṣatāgaṃdhapuṣpāṇi snāna pātre tathā trayaṃ || dravyāmeva pradātavyāḥ kṣālitāstaṃḍulāḥ śubhāḥ | tathā ca mana pātrepi dadyājjātī phalaṃ priye || lavaṃgamapi kaṃkolaṃ śastamācamanīyakaṃ | taṃḍūlāt prakṣipet teṣu dravyābhāvenu tat smaran || pratimāpaṭa yaṃtrāṇāṃ nitya snānaṃ na kārayet | kārayet sarva divase yadā vā maladhāraṇaṃ || nākṣatairarcayed viṣṇuṃ na tulasyāgaṇādhipaṃ | na dūrvayā jayed devīṃ vilvapatrairdivākaraṃ || mahābhiṣekaṃ sarvatra śaṃkha naiva prakalpayet | sarvatraiva praśastoktaḥ śivasūryārcanaṃ vinā || maṃdāraṃ pārijātaṃ ca vaśya saubhāgya dāyakaṃ | pītajāta sarvakālaṃ viśeṣastaṃbhanehitaṃ || kharjūrapuṣpaṃ jātī ca kuṃda śrīvṛddhidāyakaṃ | vaṃdhūkaṃ mokṣasaubhāgyaṃ japā ca tripurā priye || utpalaṃ dhanavṛddhiṃ ca padmaṃ pauṣṭikameva ca | punnāga sarvasaṃpattivabhrūkaṃ dhanahānikaṃ || p. 31a) kahlādohlādasiddhiṃ ca ketakīṃ ca vivarjayet | muhuśca nisphalaṃ jñeyaṃ mallikā duḥkhadāyinā || campakai putra kāmastu trisaṃdhyā duḥkhamocane | droṇaṃ mokṣamavāpnoti sevaṃtī sarvasiddhidā || sephālikājayakarī karṇikā vṛddhidāyikā | kumude prītidaṃ caiva sudarśane dhanapradaṃ || kuruṃṭha siddhi saubhāgyaṃ nīladravyaṃ tu hārikāṃ | damana sarvasaṃpatti bilvapatraṃ parāpriyaṃ || nirgaṃdhotkaṭagaṃdhacca varjayeccakra pūjane | kṛṣṇāparājitā mṛtyu sutamālī tathaiva ca || mallikānāma saṃjñāyā duḥkhadā mṛtyudā sadā | ṛdivyādhi pradaścaiva keśayuktaśca hānikaṃ || krimimaya mahābhīti rājadaṃda mahadbhayaṃ | javā puṣpamaheśāni pūrvavat pūjayecchivāṃ || māsamātreṇa haṃtyeva pātakaṃ śatajanmakaṃ | saubhāgyaṃ vāgbhave maṃtrī tripurāyā prasādataḥ || śvetapuṣpairmaheśāni mahadbhiḥ pūjayannaraḥ | nāśayet pāṭakaṃ sarvamāsamātraṃ ca pūjayet || trilokaṃ vaśagaṃ tasya sarvapāpaṃ dahed budhaḥ | bilvapatreśca jalajaiḥ satyaśca paripūjayet || pūrvavat parameśāni māsamātraṃ prasannadhīḥ | samṛddhivān bhaven maṃtrī sarvapāpaṃ haret sadā || mallimālati jātī ca kuṃdaiśca śatapatrakaiḥ | śvetotpala suśītaiśca pūjayet māsamātrakaṃ || kulācāla krapita puṣpeṣu palāśaṃ śreṣṭamucyate | p. 31b) aśokaśokaharaṇo devyāḥ prītikaraḥ paraḥ || namaskṛtya japen maṃtre lakṣaṇāt siddhidāyakaṃ | ye kalau siddhidā vatsa tān vakṣya śṛṇu tatvataḥ || vahunā vahunoktena sarvaśaktiṣu yacchubhaṃ | tanvakṣyena samāsena viṣṇulokeṣu durlabhaṃ || vinā śaktiṃ na siddhiḥ syāt naivāśaktiḥ prasīdatiḥ | tasyā chaktyānvitaṃ śaktaiḥ pūjā kuryād vicakṣanaḥ || arcayan viṣayaiḥ puṣpaistatkṣaṇāt tanmayo bhavet | ahiṃsā paramaṃ puṣpaṃ puṣpaṃmiṃdriyanigrahaṃ || dayā puṣpaṃ dharmapuṣpaṃ jñānapuṣpaṃ ca paṃcamaṃ | kasturī kuṃkumaścaiva karpūraṃ kamalaṃ kulaṃ || kakāra kaulikaṃ caiva devatā prīti kārakaṃ || śrīpārvatyuvāca || keṣu keṣu ca puṣpeṣu prabho kartaḥ spṛhā tava | pacchikāṃniṃtu puṣpāni śubhāni kathayāśca me || īśvara uvāca || pṛṣṭohaṃ yastvayā devi mama kautūhalaṃ hi tat | kathayāmi prayatnena lokānāṃ hitakānyayā || āṣāḍhasya tu māsasya snātvā kṛṣṇacaturdaśīṃ | arcayed guguluṃ dagdhā datvā puṣpāsanaṃ tathā || uddhṛtvā brahmaloke tu tepi yāṃti parāṅgatiṃ | śrāvaṇasya tu māsasya e?kāhāreṇa yo naraḥ || arcayet karavīreṇa gosahasra phalaṃ labhet | bhādrapadasya māsasya apāmārgeṇa yorcayet || haṃsadhvajena yuktena vimānena sa gacchati | āśvinyā yasya māsasya arkapuṣpaiḥ tu yorcayet || p. 33a) mayūradhvajayuktena vimānena sa gacchati | kārtikasya tu māsasya samakṣīreṇa snāpayet || arcayerjāti puṣpaistu śivaṃ paśyan niraṃjanaṃ | mārgaśīrṣasya māsasya vakenārcayate punaḥ || sa trailokyamatikramya śāstrohaṃ tatra gacchati | pauṣamāse tu māsasya dhūttureṇa tu yorcayet || tuṣṭena somayā devi labhate paramaḥ padaṃ | māghavavatumā devi haraṃ bilvai ca pūjayet || vālārka śaśi yuktena vimānena sa gacchati | phālguṇasya tu māsasya gaṃdhatoyena snāpayet || arcayedroṇa puṣpaistu iṃdrāsyārddhāsanaṃ labhet | caitre caiva tato māsi nṛtya gītena śaṃkaraṃ || yorcayed droṇapuṣpeṇa lābhe vahu suvarṇakaṃ | vaiśākhasya tu māsasya ghṛtena snāpayet sadā || arcayecchuklamaṃdārairaśvamedha phalaṃ labhet | jyeṣṭhamāsi tato dagdhāṃ snāpayet satatannaraḥ || arcaye padmapuṣpaistu saupi gaccha ca parāṅgatiṃ | tapaḥ śīlaguṇopeta pātra vedasya pārage || datvā daśa suvarṇāni hare kusuma dānadaḥ | mālati mallikā caiva yūthikā cāti muktabhaḥ || pātarākaṇavīraṃcca jayā pāvaṃtireva ca | kubjakastagaraścaiva keṭakīlodhra campakaiḥ || punnāga nāga vakulaiḥ padmairutpala jātibhiḥ | etairanyaiśca kusumaiḥ praśastairacyutaṃ naraḥ || arcayed deśa svarṇasya pratyekaṃ phalamāpnuyāt | ekena kanavīreṇa sitenāpya sitena ca || p. 33b) harivāharamabhyarcya na punaste tapo bhavet | mālati mallikā jāti yūthikā ceti suktabhaḥ || pātalākaṇavīraṃ ca jayāpāvaṃtireva ca | kabjakuṃbhastaraścaiva karṇikārat kuruṃṭhakaḥ || campako vātakāḥ kuṃdo vāṇo varvaramallikā | aśokestilakaścampa tathā vai vātacūṣakaḥ || śamīpuṣpaḥ prakārāṃtu śubhā keśava pūjane | padmānyaṃvu samunthāmi raktanīle tathotpalai || sitotpalaṃ ca kṛṣṇasya dayitāni sadā priye | tāni puṣpāṇi deyāni viṣṇuve prabha viṣṇave || droṇa puṣpastathaikasmin mādhavāya niveditaṃ | datvā daśasuvarṇānāṃ yat phalaṃ tadavāpnuyāt || evaṃ puṣpaviśeṣeṇa phalaṃ tadadhikaṃ priye | jñeyaṃ purāṃtarasyāpi yathā syāt taṃ nivodhane || droṇapuṣpasahasrebhyaḥ khādiraṃ tu vilithata | khadirapuṣpa sahasrebhyaḥ samīpuṣpaṃ viśiṣyate || śamīpuṣpasahasrebhyo vilvapatraṃ viśiṣyate | vilvapatrasahasrebhyo vakapuṣpaviśiṣyate || vakapuṣpa sahasrāddhi naṃdyāvarttaṃ viśiṣyate | nadyāvartasahasrāddhi kanavīraṃ viśiṣyati || kanavīra sahasrāddhi caṃpakaṃ tu viśiṣyate | caṃpapuṣpa sahasranādaśokaṃ puṣpamuttamaṃ || sevaṃtī puṣpa sahasrāṇi kubjakaṃ puṣpamuttamaṃ | kubjakasya sahasrāṇi trisaṃdhyā puṣpamuttamaṃ || trisaṃdhyāścata sahasrāṇi kuṃdapuṣpaṃ viśiṣyate || kuṃdapuṣpasahasrāṇi śatapatra sahasrāṇi mallikāpuṣpamuttamaṃ || p. 34a) mallikāpuṣpasahasrāṇi jātipuṣpa viśiṣyate | sarvāsā puṣpajātināṃ jātīpuṣpamidottamaṃ || jātīpuṣpasahasreṇa yacchetsālā śuśobhanā | viṣṇuve vidhivad bhaktyā tasya puṇyaṃ phalaṃ śṛṇu || kalpakoṭi sahasrāṇi kalpakoṭi śatāni ca | vasedviṣṇupuradhīmān viṣṇutulya parākramaḥ || śeṣāṇāṃ puṣpajātīnāṃ yatphalaṃ vidhi deśikaṃ | tatphalasyānusāreṇa viṣṇuloke mahīyate || vidhivaditi puṣpokta lakṣaṇayuktakāditi | patrāṇyapi ca puṣpāṇi hari prīti kalāni ca || pravakṣyāmi śṛṇu devi tavāgre gadato mama | apāmārga patra puṇya tasmād bhṛṃgarājasya ca || tasmārca khādiraṃ śreṣṭha tasmārca śamipatrakaṃ | bilvapatrādapi hareḥ tulasīpatramuttamaṃ || eteṣāṃ tu yathālabdhaiḥ patraiścaivārcaye hari | sarvapāpa vinirmukto viṣṇuloke mahīyate || kamale kaṇavīre dve tulasyājāti keṭakī | nāgakeśara yāvaṃtī kahnāraṃ caṃpakotpalaiḥ || nadyāvartaṃ ca yīthū ca mallikā na ca mallikā | kuṃdamaṃdārakaṃ caiva saugaṃdhikaṃ ca keśaraṃ || kuraṃṭhā śokalajjāni bilvaṃ ca muni puṣpakaṃ | patranāmalakaṃ caiva karṇikāraṃ palāśakaṃ || etānyanyāni puṣpāṇi yathā lābhaṃ nivedayet | surabhīni ca sarvāṇi sthalajānyanvujāni ca || tānyeva ca praśastāni kusumāni mahopriyaṃ | p. 34b) yāni suvarṇayuktāni rasagaṃdhayutāni ca || vāṇaṃ ca caṃpakaśokaṃ karaṃ ca yūthikāstathā | pālibhadrapāṭalā ca vakulaṃ giriśālinī || kanakaṃ jaṃvuvanajaṃ prītakaṃ tagaretyapi | etāni hi praśastāni kusumānyacyutārcana || mālatī tulasī padmaṃ ketakī munipuṣpakaṃ | yīrcayaṃti jagannātha te gacchaṃti hare padaṃ || viṃśadvarṣa sahasrāṇi triṃśadvarṣa śatāni ca | prīto bhavati daityāniḥ kadaṃva kusumārcayet || yathā padmālayaṃ prāpya prīto bhavati mādhavaḥ | kadaṃva kusumaṃ dṛṣṭvā tathā prīti ca keśavaḥ || sakṛtkadaṃva puṣpeṇa helayā harirarcitaḥ | saptajanmāni deveśi varṣe tasyanna dūragāḥ || kadaṃva puṣpānikaraṃ yaḥ karoti śiropatiḥ | keśavasya mahāprājño gosahasraphalaṃ labhet || mālatī mālayā viṣṇuḥ pūjito yena kārtike | kapilā śatadānasya labhate phalamuttamaṃ || mallikā kusumairdeva vasaṃte garuḍadhvaja | yorcayet parayā bhaktyā dahet pāpaṃ tridhārjitaṃ || damanenāpi deveśaṃ saṃprāpte madhumādhave | kapilāśata dānasya arcanālalate phalaṃ || keṭakī patranaikena pūjito garuḍadhvajaḥ | samāsahasra suprīto bhavate madhusūdanaḥ || munipuṣpa kṛtaṃ mālāṃ ye'rcayaṃti janārdanaḥ | deveṃdrāpi muni śreṣṭha karoti kasamaṃ puṭaṃ || yaḥ punaḥ pāṭalā puṣpairvasaṃte garuḍadhvajaṃ | arcayet parayā bhaktyā mukto yogi bhaved visaḥ || p. 35a) vahulāśoka kusumaiyyai'rcayaṃti jagatpati | viśokāste bhaviṣyaṃtiḥ yāvaccaṃdra divākarau || yercayaṃti jalādhyakṣaṃ karavīraiḥ sitāsitaiḥ | caturyugāni vipreṃdra vipro bhavati mānavaḥ || maṃjaryā sahakārasya keśava parisarvadā | yo'rcayaṃti mahābhāgāḥ gokoṭi phalabhāginaḥ || durvākuraiharairyastu pūjākāle prayacchati | pūjākāle śataguṇaṃ samyaprāpnoti mānavaḥ || samīpatraistu yo devaṃ pūjayetyasuradviṣaṃ | yamamārga mahāghoraṃ nistīrṇaṃstena tatpriye || varṣākāre tu deveśaṃ kusumaiścaṃpakodbhavaiḥ | yercayaṃti na te matsyāḥ saṃsāreṇa punarbhavā || kuṃbhīpuṣpeṇa devarṣe ye'rcayaṃti janārdanaṃ | suvarṇa paramātrasya labhate tatphalaṃ priye || suvarṇakeṭakī puṣpaṃ ye'rcayaṃti canārdanaḥ | koṭi janmārjitaṃ pāpaṃ drahate garuḍadhvajaḥ || kuṃkumāruṇa padmābhyāṃ gaṃdhābhyāṃ śatapatrikā | yo dadāti jagannātha śveta dvīpe vasecciraṃ || yatphalaṃ sarvapuṣpeṣu puṣpapatre ca taṃ priye | tulasīdala mātreṇa prāyate keśavārcanāt || dṛṣṭā pṛṣṭā tathā dhyāto kīrtitā namitā stutā | ropitā siṃcito nityaṃ pūjitā tulasī śubhā || ropitā tulasī yāvat kurute mūlavistaraṃ | tāvad yuga sahasrāṇi tanoti sukṛtaṃ priye || ropitā tulasī puṃbhirvarddhate vasudhātare | kulaṃ teṣāṃ tu ya bhātā ye bhaviṣyaṃti ye gatā || p. 35b) kalpāyuḥ śatasāhasra te vasaṃti hare gṛhaṃ | na rakta caṃdanaṃ pātu gṛhnīyād rakta puṣpakaṃ || bilvapatraistatprasūnairnārcaye vakta me sutaṃ | śuṣkaistu nārcaye viṣṇu puṣpaipatraiḥ phalairapi || snātvā nītaiṣparyuṣitairyācitaiḥ kṛṣṇavarṇakaiḥ | surabhīti tathānyāni varjayitvā tu keṭakī || maṃdāramarkadhūttūla śālmalīkā ca puṣpakaṃ | niṣiddhaṃ viṣṇupūjāyāṃ puṣpa vaibhītakaṃ tathā || puṣpaiddaivīḥ prasīdaṃti puṣpai devāśca saṃsthitā | kiṃ cāti vahunoktena puṣpasyoktimataṃdrikāṃ || paraṃ jyotiḥ puṣpamataṃ puṣpe naiva prasīdati | trivargasādhanaṃ puṣpa puṣpa śrīsvargamokṣadaṃ || puṣpamūle vasedbrahmā puṣpamadhye ca keśavaḥ | puṣpāgre ca mahādevaḥ sarvadevaḥ sthitādale || devānāṃ śuklapuṣpaṃ tu durgāṃdhaṃdanavāstathā | karkaśaṃ lohitaṃ caiva rākṣasānāṃ prakīrtitaṃ || uddhṛtaṃ vāpyalelāyāṃ puṣpatvanyena puṣpitaṃ | tatpuṣpaṃ tu pitṛṇāṃ syāt satyaṃ devī vravīmyahaṃ || daśasauvarṇikaṃ puṣpaṃ nirgaṃdho yadi bhāmiti | śatasāhāsrakāmālā mahādeva prasīdati || nirgaṃdha kusuma syāpi vidhiḥ khyāto dvijottamāḥ | śobhanaidviddhagaṃdhādyai śṛṇu tatra tu tatphalaṃ || ekapuṣpa pradānena liṃgeṣu pratimāsuvā | aśīti kalpakoṭīnāṃ durgatinna naro vrajet || yasya vṛkṣasya puṣpāṇi patrāṇi ca phalāni ca | mahādevāya yuktāni sopi gacchet parāṅgati || p. 36a) svayamupādya puṣpā'ni yaḥ svayaṃ pūjaye sthita | tāni sākṣātva gṛhnāti bhaktitaḥ śatataṃ śivaḥ || pratyekaṃ muktapuṣpāṇyaṃ daśasauvarṇikaṃ phalaṃ | sragvivaddhe yute puṣpe dviguṇa phalamīṣyate || paṃcakṛṣṇelakomāṣaḥ suvarṇaste tu ṣoḍaśīḥ | puṣpaiḥ paṃcabhirapyatra pūjayitvā maheśvaraṃ || daśanāma svamedhānāṃ phalaṃ prāpnoti pūruṣaḥ | aṣṭabhirvā śivapuṣpairabhyarca vidhivat naraḥ || sayāti śāṃkaraṃdhāma kiṃ na puryeḥ sahasraśaḥ | nitya devārcane puṣpaṃ na doṣaṃ kraya cauryayoḥ || prārthinena prayunena sarvaṃta niḥphalaṃ bhavet | kanyuṣu yādṛśī prītirvarttate parameśi tu || uttamaṣvapi nāstyeva tādṛśī grāmajeṣvapi || śrī umovāca || yastvayā kathitaṃ sarvaṃmarcanaṃ pūjanaṃ tathā | puṣpānāṃ ca vidhānastu etadākhyāstu marhasi || śrī īśvara uvāca || himavaṃte sute satyaṃ puṣpāṇāṃ ca yaśasvinī | yāni me na virocake kathayāmi viśeṣataḥ || kanavīrovukaṃścaiva arka unmattakastathā | pāṭalī vṛhatī caiva tathaiva girikarṇikā || aśokaṃśaṃ kurudyāni maṃdāraścāparājitā | śanīpuṣpāṇi cānyāni kubjakaḥ śikhinī tathā || apāmārgastathā padmaṃ jāti puṣpaṃ sakokanaṃ | caṃpako śīlatapanaṃ tathā vai nāgakeśaraṃ || punnāgaṃ kikarosaṃ ca droṇapuṣpaṃ tathā śubhaṃ | śiṃśapāduṃvaraṃ caiva jayāmallī tathaiva ca || puṣpāni yajñavṛkṣasya bilvapatraṃ tathā śubhaḥ | kusumasya ca puṣpāṇi tathā vai kuṃkumasya ca || p. 36b) nīlaṃ ca kuṃkumaṃ caiva tathā raktotparāṇi ca | surabhīti ca sarvāṇi sthalajānyaṃvunāni ca || gṛhnāni śirasā devī yo me bhaktyā prayacchati || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade aṣṭamaḥ paṭalaḥ || 8 || bhairava uvāca || nāsti pāpasamaṃ loke na ca dharmadayāparaṃ | naiva rudrāt parā deva na puṣpaṃ kanakādapi || mālābhirvāsugaṃdhabhiyosiṃgaṃ pūjayennaraḥ | sa vedikaṃ viśeṣeṇa manaṃta phalamaśnute || bilvapatrena khaṃḍeśca sa kṛlliṃgaṃ prapūjayet | sarvapāpa vinirmuktaṃ śivaloke mahīyate || dhattūrakaiśca yo liṃgaṃ sakṛt pūjayate naraḥ | sa golakṣaphalaṃ prāpya labhate paramaṃ padaṃ || vṛhatī kusumai bhaktyā yo liṃgaṃ sa kṛdarcayet | gavāmayutadānasya phalaṃ prāpnoti śivaṃ vrajet || mallikānyalapadmāni jātī punnāga caṃpakaṃ | aśokaścaitamaṃdārakarṇikāracukāni ca || kaṇavīrārkamaṃdāra śamītagarakeśarāḥ | kuśāyāmārga kumudakadaṃvadroṇajairapi || puṣparetai yathā lābhaṃ yo naraḥ pūjayet śivaṃ | sūryataḥ puṇyamāpnoti tadekāgre manāḥ śṛṇu || sūryakoṭi prakīkāśai vimānaiḥ sarvakāmakaiḥ | puṣpamālā parivṛtaigītavāditra niḥsvanaiḥ || taṃtrai madhuvādaiśca svacchaṃdaṃ gaganāṃ tale | rudrakanyā samākīrṇai dvaivatā nava durlabhaiḥ || uddhṛyamānaścāmaraiḥ stūyamānaḥ surāsuraiḥ | sa gacchati puraṃ divyaṃ yatra vā rucitaṃ bhavet || p. 37a) ye strairvāpīhakusumairjalasthalaruhaiḥ śivaṃ | saṃpūjya prokṣite bhaktyā śivaloke mahīyate || śivasyopari yaḥ kuryāt sughanaṃ puṣpamaṃḍalaṃ | śobhitaṃ puṣpamaṃdārairāpīṭhāṃtaṃ pralaṃvibhiḥ || abhyāścaryai mahāyānaiddivyapuṣpo * śobhitaiḥ | sarvapuṣpa vicitra śrīnāste śivapure sukhī || anekakāra saṃyuktaṃ yaḥ śivaṃ kumudaṃ gṛhaṃ | kurvīṭaparvakāleṣu vicitra kusumojjvalaṃ || sa puṣpakavimānena sahasra parivāritaḥ | divya strī sukhasaṃbhogi krīḍārati samanvitaḥ || akṣayaṃ modate kāle matiraskṛta śāsanaḥ | śivādi sarvalokeṣu yatra dṛṣṭaṃ tatra yāṃti saḥ || sakṛddattevuke devi go sahasraṃphalaṃ labhet | pakṣaṇa yogī bhavati māse tu divasaṃ vrajet || māsadvaya navāpnoti kratunā phalamuttamaṃ | tṛbhirmāsaiḥ prapadyaṃte brahmaloke manuttamaṃ || caturbhiḥ siddhimāpnoti yogasiddhiṃ ca paṃcabhiḥ | ṣaṇmāsena naro yāṃti rudralokaṃ na saṃśayaḥ || rudrā kṛti dharo bhūtvā caṃdrārddhakṛtaśekharaḥ | prati yā vṛṣayānena dvitīya iva śūladhṛk || vilvapatra samīpatraṃ bhṛṃgarājasya patrakaṃ | āṭarūṣasya patraṃ ca patreśiṃśukacolikaṃ || tamālasya ca patraṃ ca devaṃ pavitra saṃbhava | unmattaśvetakṛṣṇaṃ ca patraṃ ca keśarasya ca || gaṃgāpattikapatraṃ ca patraṃ kahlālapatrakaṃ | jalakahlālikāpatraṃ patra yatra marūvakaṃ || p. 37b) śatapatra sadā proktaṃ gaṃdhādyāvukapatrakaṃ | patraṃ duṃvarikāyāśca grāmaśiṣyauśca patrakaṃ || droṇāpāmārgapatraṃ ca patraṃ ca khadirasya ca | yeṣāṃ patraiḥ śivapūjā teṣāṃ puṣpaiśca sarvadā || raśāle kiṃtukāśoka durvāyāśca purāṇakaiḥ | sādhakaiśca sadā pūjā abhāvena sadāśivaḥ || patre vā yadi vā puṣpe phalaṃ neṣṭamadhomukhaṃ | duḥkhadaṃtansamākhyātaṃ yathotpannaṃ nivedayet || adhomukhārpaṇaṃ naṣṭaṃ puṣpāṃjali vidhānata | kanakāni kadaṃvāni rātrau dayāni śaṃkare || divāśeṣāni puṣpāni arddharātrau ca mallikā | praharaṃ tiṣṭhate jātī kaṇavīla maharnisaṃ || rātro deyāni puṣpāni toṭanāṃtroṭasāgaraḥ | apāmārgarcitaṃ liṃgaṃ metaduktaṃ phalaṃ mayā || kāmanābhyarca mānaṃ tu śṛṇu yasyāpi tatphalaṃ | cūkena varadā devaḥ kanavīre dhanapradaḥ || arkeṇa śriyamāpnoti lokṣaṃ dhuttūrakena tu | nīlotpalaudbhavedbhogo yo'rcaye liṃgamuttamaṃ || raktābjaiḥ prāpnuyād rājyaṃ puṃḍarīkaiśca cakritaṃ | campakaiḥ sarvakāmāni punnāgainnāgakeśaraiḥ || īpsitāllabhate kāmāṃ tathā keśaradāmakaiḥ | maṃtrasiddhimavāpnoti yo'rcaye liṃgapuṣpakaiḥ || yorcayet parameśāni śitārkeṇa tathaiva ca | sarvān kāmāmavāpnoti yo'rcayed gaṃdhapuṣpakaiḥ || kubjikairvipulo lābhaḥ saubhāgyāya? ca vāruṇī | kanyākāmastu jātībhiḥ yo'rcayet parameśvaraṃ || p. 38a) labhate cottamā kanyā ṣaṇmāsena na saṃśayaḥ | mallikā jñāna kāmastu yo'rcayaṃto maheśvaraṃ || labhate paramaṃ jñānaṃ saṃsārabhayanāśanaṃ | putrakāmāya kuṃdaistu arcayīta śucinnaraḥ || labhate vahu putratvaṃ dhanamaṃtacirāyuṣaṃ | ārogya kuśapuṣpaistu aśokaiḥ priya saṃgamaṃ || karṇikāraiddhanaṃ vidyād vaśyārtha droṇapuṣṭikā | kadaṃvenā'rcaye liṃgaṃ satataṃ niyate vrataḥ || śatrūṇāṃ vaśya kāmāya nityameva pradāpayet | naśyaṃti vyādhita tasya yo'rcayedati muktakaiḥ || siṃdhuvārasya puṣpeṇa vaṃddhomucyata vaṃdhanāt | aṃkaṭāsitavarṇāni gaṃdhakusumamānitāḥ || tāni śatru vināśāya devadevāya kalpayet | pītakāni tu puṣpārthe puṣpāni vijayāya ca || nityameva tu yo dadyā satatkāmamavāpnuyāt | jalajāni tu puṣpāṇi vaśyārthe tu prakalpayet || nīlaraktāniyānyevatāni vaśyaka cāni tu | sarvakāmapadaṃ bilva daridrasya vimocanaṃ || bilvapatrātparaṃ nāsti yena tuṣyaṃti śaṃkaraḥ | vijayārthe damanakaṃ yojayen niyame sthitaḥ || vijitāḥ śatruvastena yo'rcayed vṛṣabhadhvajaṃ | sukhamaruvake naiva jaṃvuḍaḥ sarvakāmadaḥ || tirakodhanakāmāya gokāmāyavacakulī | saukhyadaśvāpi tagarā kiṃkarāṭaśca kāmadaḥ || ārogyaṃ vaṃdhane naiva phalinīkādadāḥ smṛtā | śālaḥ priyakaraṃ caiva kiṃśukādāyurāpnuyāt || hastyaśca paśukāmāya kuṭaje nārcayecchivaṃ | karpūra damanaṃ dadyāt śatruṇāṃ ca vināśanaṃ || p. 38b) naśyaṃti śatruvaḥ śīghraṃ devadevasya pūjanāt | śyāmācārogyadānityaṃ javāpuṣpaṃ tathaiva ca || kurū nṛpaśya vaśyārthe nityaṃ liṃga prapūjanāt | dveṣikā yūthikā yojyā devadeva maheśvaraḥ || ketakī śatrunāśāya kruddhaṃ liṃgaṃ tu yorcayet | sarvakāmapade hastā vyāghrī devi prakirtitā || jyotsnākarī tathaiveha nityameva tu kāmadā | vāsakenārcayai devai valamāyuśca varddhate || jhiṇṭhikā sukhadā nityaṃ tathā cāpsara caṃpakaṃ | triṃbhakaṃ vyādhināśārthaṃmaśvavarṇaṃ tathaiva ca || jayaṃtī jayakāmāye śvetā ca girikarṇikā | vidveṣāccāṭanāthāya niṃvapuṣpeṇa yo'rcayet || bheṇḍī cākarṣaṇe yojyādamatī ca jayo bhavet | ṛṣi puṣpo rudrajaṭīhaṃti sarvānupadravān || sanapuṣpaṃ ca yatproktaṃ kokilākṣastathaiva ca | sarvaśuklaṃ duśātyarthaṃ sarvapītastu dauṣṭikaṃ || kṛṣṇaṃ caivābhicāre ca devadevāya kalpayet | patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ tṛṇaṃ caiva tathā priye || pratyahaṃ saṃbhave dadyāt nāsau durgati māpnuyāt | keṭakī cāti yuktaṃ ca kuṃdayūthī padaṃtikā || śirīṣasarja vaṃdhūka kusumāni vivarjayet | vā kūcī patra kusumaṃ karajeṃdra samudbhavaṃ || vaibhītikāni puṣpāṇi patrāṇi parivarjayet | javākuṃdaśirīṣaśca yūthikā mālatī tathā || keṭakī bhavapuṣpaiśca naivā'rca śaṃkaraḥ sadā | sarjavaṃdhūka puṣpāṇi kuṃdo yūthīmadaṃtikā || p. 39a) keṭakī jāti puṣpaṃ ca śvetaṃ caivāparājitā | proṣitābja raktaśvetā tathā bhaṃḍika puṣpakaiḥ || svarṇānu garbhacāpyakṣai vaibhīti kusumena ca | pūjayitvā tathā puṣpairebhiścaiva nara sadā || aṣīci? narake pāpaḥ paṃcadeva na saṃśayaḥ | kapitthaṃ keṭakī puṣpaṃ māṃdinī kāṣṭhapatralā || niṃvapuṣpaṃ karaṃjaṃ ca dhātakī puṣpameva ca | śirīṣaguṃjalā puṣpamati muktaṃ ca varjayet || kiṃ tu paramayā bhaktyā niṣiddhaṃ puṣpaka priye | śubhaṃ vāpyaṃ śubhaṃ vāpi phalapuṣpasamanvitaṃ || bhaktyā nivedayet sarvaṃ nāśubhaṃ kividāpnuyāt | sarvaiḥ puṣpaiḥ sadā pūjā vihitaviditairapi || kartavyā sarvadevānāṃ bhaktiyogojakāraṇaṃ | yāni kaṃṭakakīrṇāni yāni copahatāni ca || rātriparyūṣitānīhadūrata parivarjayet || aṃtarjalakṣālitamāsanacchaṃ svayaṃ viśāṃcūrṇa tu vilalīnaṃ | etāni puṣpāṇi samastadeva pūjāvidhāvāhurakarmakāṇi || snātvānaṃ tu kṛtā kecit puṣpaṃ cinvati vai dvija | daivatāstanna gṛhnaṃti bhasmī bhavati kāṣṭhavat || ugragaṃdhāmagaṃdhaṃ ca krayaḥ kīrtaṃ ca nisphalaṃ | devoparidhṛtaṃ snānaṃ nāryaye tu kadācana || malinaṃ bhūmisaṃspṛṣṭaṃ haṃti keśādi dūṣitaṃ | paryūṣitāni puṣpāṇi varjaye devatārcane || mukutnararcaye devaṃ tathā chidraistu tyaṃḍitaiḥ | svayaṃvikāsitai puṣpaiḥ svayaṃ ca patitaṃ bhuvi || vāsobhiḥ saṃvṛtennītaiśvaṃga pṛṣṭhe tathaiva ca | tripadā nyuna kusumainārcaye tu kadācana || p. 39b) bhūgataṃ varjayet puṣpaṃ śephāli vakulaṃvinā | kālikābhistathā tyājyā vinī campaka padmakai || bilvasya khadirasyaiva tathā dhātrī darasya ca | tamārasya ca patrasya chinnabhinnanna dūṣyati || turasyagastya bilvānāṃ nāsti paryūṣitanmatā | varjyaṃ paryūṣitaṃ puṣpaṃ varjayaṃtitapūjanaṃ || avajyaṃ jāhnavī toyaṃmavarjyaṃ tulasīdalaṃ | tulasī sarvadā śūddhā tathā bilvadalāni ca || jalajānāṃ ca puṣpāṇāṃ bilvapatrasya caiva hi | ekīparyūṣitā saṃkā kāryaṃ paṃca dinākṣa hṛt || saptarātra nivedyastu vuko rudrāya dhīmatā | dine dine tu dātavyaṃ śeṣayitvā punaḥ punaḥ || saptarātramatikramya nirmālyatvaṃ prapadyate | tiṣṭhe dinatrayaṃ śuṣka padmamāsalakaṃ tathā || dinaikaṃ kaṇa vīrāṇi yogyāni bhuta sodhane | paryūte viṣmamākāra gṛhe sthiteṣu na doṣa || kuṃcakaṃsita padmaṃ ca raktapadmaṃ mahotpalaṃ | pāṃḍaramaraviṃdaṃ ca nīlotpalaṃ ca kairavaṃ || tagaraṃ kiṃkilātaṃ ca vahulaṃ vṛhatīśamaṃ | karavīrārkalodhrāṇi śiṃśapāmaparājitāṃ || atimuktaṃvakaṃ caiva vaṃdhakaṃ madanaṃ tathā | surabhīṃ śallakī droṇaṃ yūthikāṃ navamallikāṃ || mālatīṃ mādhavīṃ vajraṃ punnāgaṃ nāgakeśaraṃ | jhiṃṭhi sairayakaṃ caiva kuru vakaṃ kuruṃṭhakaṃ || mārghyamarjunamallīṃ vakadaṃvaṃ śatapatrikāṃ | vicakila kusuṃbhaṃ ca marupatraṃ javāvukaṃ || śaśaraṃ kadalīpuṣpaṃ śubhraṃ su vahupuṣpakaṃ | p. 40a) kaśukaṃ paribhadraṃ ca śephālikāṃ ca śālmalaṃ || varvaraṃ navanīlaṃ ca sevaṃtīṃ vahulaṃ tathā | sarjavikaṭa śīrṣaṃ ca madaṃtīṃ tūlasīṃ tathā || śilīṣaṃ dāḍimī puṣpaṃ vanamālāṃmarūvaka | lavaṃgaśvetamaṃdāraṃ maṃdāraṃ lohitaṃ punaḥ || kṣurakaṃ māṃvukaṃ caiva jayaṃtī hemapuṣpikāṃ | kumārīṃ bhūtakeśīṃ ca amlāvaṃ navamālikā || madhurikāṃ kubjikāṃ ca girikarṇā parājite | bhṛṃgarājaṃ mati chatraṃ agnijvālāṃ tathaiva ca || nāgavallīdalaṃ caiva aśvattha pallavaṃ tathā | siṃdūvāraṃ palāśasya patraṃ durvāṃkuraṃ tathā || jalajaiḥ sthalajairetaiḥ puṣpaiścānye viśeṣakaiḥ | paṃcavarṇaiśca kusumaiḥ pūjayejjagadaṃvikāṃ || svayaṃbhu kusumai yuktaiḥ kuṃḍagolodbhavairapi | tulasī kusumaiḥ patraimarcayet svavivarddhate || jātī dvayaṃ ketakī dve kahlāraṃ caṃpakotpare | kuṃdamaṃdāra punnāga pāṭalā nāgacaṃpakaṃ || āvakadhakarṇikāraṃ pāvaṃtī navamālikā | saugaṃdhikaṃ sa koraṇaṃ palāśo śokamallikā || dhūstūraṃ sarjakaṃ bilvamarjanaṃ muni puṣpakaṃ | anyonyapi sugaṃdhāni puṣpanyetāni pārvati || ṛtudbhavāni puṣpāṇi pūjayet kālikāṃ sadā | upadiṣṭāni pūjāyāmāhadīta vicakṣaṇāḥ || puṣpairaśoka vaṃdhūka pāribhadrajavādbhavaiḥ | palāśa pāṭalā padma kiṃśukaiḥ karavīrajaiḥ || jātīketakahlāra nāgakeśara caṃpakaiḥ | aparaiścāruṇaiḥ puṣpairgaṇanīyaiśca gaṃdhibhiḥ || sugaṃdhi kusuma svasti patrikābhiśca pūjayet | vakulaṃ śaravajraṃ ca mārghyaṃ kuṃdaṃ ca śālmalaṃ || p. 40b) karīraṃ cārkapuṣpaṃ ca vaṃdhūka kamale tathā | mālatī mallikā jātī yūthikā māgadhī tathā || nagaraṃ karṇikāraśca droṇaścotpala caṃpakau | aśokaḥ kumudaścaiva śephālikā kadaṃvakau || ketakī vanamālā ca kusuṃbha kiṃśukau tathā | kahlāra vakule caiva lavaṃga nāgakeśarau || sarvāsu puṣpamālāsu kālikā yāsya daiva hi | etānyapi priyāṇi syurna patrairarcayecchivaṃ || sarveṣāṃ puṣpajātīnāṃ raktaṃ śubhraṃ tathā javā | devī prītikaraṃ prājña sarvakāma phalapradaṃ || raktapuṣpaṃ ca deveśi tathā svarṇādi nirmitaṃ | mādyādi sarvamāseṣu pūjya puṣpāṇi dvādaśa || kuṃdaṃ kuruṃ ketakaṃ ca vakaṃ jhiṇṭhīnnavaṃ tathā | nīlaṃ ca vikaṭaṃ śīrṣe kṣudra bhūdgarajaṃ tathā || vakula vakulaṃ caiva nānya māse yajet kvacit | puṇyāṇyapi tathā dadyād rakta kṛṣṇā sitāni ca || śvetaṃ raktaṃ javā puṣpaṃ karavīraṃ tathā priye | tagaraṃ mālatī jātī sevaṃtī yūthikā tathā || dhustūrā śoka vakulaśveta kṛṣṇāparājitā | vakapuṣpa bilvapatraṃ campakaṃ nāgakeśaraṃ || mallikā jhiṃṭhikā kāṃcī raktaṃ yatparikīrtitaṃ | rakte ca rakta śevaṃtī pīte ca pītamālatī || arkapuṣpaṃ javā puṣpaṃ varvaraṃ ca priyaṃvadā | aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa tuṣṭā bhavati pārvatī || padmapuṣpeṇa raktena saṃtuṣṭāt sarvadevatā | devīnāmarkamaṃdārāvāditya tavaraṃ tathā || p. 41a) gaṇeśasya ca sūryasya raktapuṣpa matipriyaṃ | āmalakyā supuṣpeṇa tuṣṭā patreṇa kālikā || puṣpaṃ kokanadaṃ padmaṃ javā vaṃdhūkameva ca | sarveṣāṃ puṣpajātīnāṃ raktapadmaṃ viśiṣyate || sarvapuṣpāṇi caikatra javābja pārijātakaiḥ | na samāni prajāyaṃte lakṣakoṭi śatairapi || javādyabhāvegaṃdhāḍhya dūrvāyo śrīphalapradaṃ | vinyane dūrvayā devi pūjānāstīha karhicit || tasmā dūrvāgrahītavyā sarvapuṣpamayī hi sā | devebhyaḥ sarvagaṃdhāḍhyamabhāve tulasīdalaṃ || tulasyā pūjayed devān nātra kāryā vicāraṇā | vinā tulasyānāsāṅgaṃ śrāddhayajñārcanaṃ priye || dūrvā vā tulasī tasmād gṛhītavyā ca sādhakaiḥ | tulasī varjitā pūjā na jātu phaladā bhavet || suṃdarī bhairavī kālī brahmaviṣṇuśivasvayaṃ | vinā tulasyā yā pūjā na saṃpūrṇā kadācana || nānopahāra valibhirnānāpuṣpairmanoharaiḥ | apāmārgadalai bhaṃgaistulasī varjitai śubhaiḥ || pūjanīyā sadā bhaktyā nṛṇāṃ śīghra phalāptaye | tulasyā gaṃdhamāghrāyan kruddhā bhavati suṃdarī || arcayet suṃdarīn devīn na tulasyā kadācana | pūjanāt pātakī bhūyāllagne cāpi śriyaṃ hare || raktapadma sahasrāṇi manasāyaḥ prayacchati | kalpakoṭi sahasrāṇi kalpakoṭi śatāni ca || sthitvā devī puraṃ śrīmān tato rājācchitau bhavet | patreṣu bilvapatraṃ tu devāḥ prītikaraṃ paraṃ || p. 41b) caṃpakairyo naro devīṃ yajaye kālikāmiha | tasya puṇyaṃ samākhyāṃtuṃ brahmaṇāpi na śakyate || tasyāt sadā pūjanīyā campakaiḥ kālikā vudhaiḥ | kālikāṃ yo naraḥ prītyā pūjayed rāja caṃpakaiḥ || na tasya punarāvṛttiḥ saṃsāresārarūpiṇi | mallikāmutpalaṃ padmaṃ śamī punnāga caṃpakaṃ || aśokaṃ karṇikāraṃ ca droṇa puṣpaṃ viśeṣataḥ | kanavīra śamīpuṣpaṃ kumudaṃ nāgakeśaraṃ || yaḥ prayacchati puṇyārthaṃ puṣpāṇyetāni sādhakaḥ | kālikāyai naraḥ śreṣṭho bhaktyā paramayāyutaḥ || sa kāmānakhilān prāyadurgayānu varo bhavet | arkasya puṣpamekaṃ ca yaḥ śivāye nivedayet || daśadatvā suvarṇāni yatphalaṃ tadavāpnuyāt | punnāgaścaṃpakaḥ kuṃdo yūthikā navamallikā || tagarājuna mallī ca vṛhatī śatapatrikā | tathā kumudakahlāraṃ bilvapāṭalamālatī || javā bilvakalā śoka rakta nīlotpalāni ca | damano marupatraṃ ca vahupuṇye pravṛddhaye || ketakī cāti suktaṃ ca vaṃdhūka kumudāni ca | kadaṃvaḥ karṇikāraśca siddhavīrasamṛddhaye || śamīpuṣpa vṛhatyāśca kusumatulyamucyate | karavīra samājñeyā jātī vijayapāṭalā || śvetamaṃdāra kusumaṃśita padmenavatsamaṃ | nāgacaṃpaka punnāga dhūstūra kasamāḥ śriye || yo naraḥ premasaṃyukto devī maruvakairyajet | sa saubhāgyaṃ paraṃ labdhā pārvatīlokamāpnuyāt || p. 42a) kanakādī kadaṃvāni rātrau deyāni sarvadā | divā śeṣāṇi puṣpāṇi arddharātrau ca mallikāḥ || prahare tiṣṭhate jātī karavīra maharniśaṃ | bilvapatrairakhaṃḍai ca sakṛd devīṃ prapūjayet || sarvapāpa vinirmuktaḥ śivaloke mahīyate | dhastūraikaiśca yo devīṃ sakṛt pūjayate naraḥ || sa golakṣaphalaṃ prāpya labhate paramaṃ padaṃ | vṛhatī kusumaidbhaktyā yo devīṃ sakṛdarcayet || gavāmayutaphalaṃ prāpya śivaloke paraṃ vrajet | mallikotpala padmāni jātī punnāga campakaṃ || aśoka śvetamaṃdāra karṇikāravukāni ca | karavīrārka maṃdāra śamītagarakeśarā || kuśāpāmārga kumudakadaṃva droṇaṃ jairapi | puṣpairetairvyathā lābhaṃ yo naraḥ pūjayecchivāṃ || sayat puṇyamavāpnoti tadekāgramanāḥ śṛṇu | sūryakoṭi pratīkāśairvimānaiḥ sārvakāmikaiḥ || puṣpamālā parikṣiptaiḥrgītavāditra niṣṭhanaiḥ | taṃtrī madhuravādaiśca svacchaṃdaṃ gaganālaye || rudrakanyā samākīrṇai devadānava durlabhau | uddhṛtyamānaścamaraiḥ stūyamānaḥ surāsuraiḥ || sa gacchati paraṃ divyaṃ yatra vā rucitaṃ bhavet | yaistervāpīha kusumairjalasthalaruhaiḥ śivāṃ || saṃpūjya prokṣitairbhaktyā śivatmākaṃ sa gacchati | yo naraḥ parayā prītyā mālatī kusumairyajet || jāyate sarvasiddhistu kuvera ivasāṃprataṃ | mālatī kusumairyastu kālikāṃ yojate śubhaiḥ || pratāpamatulaṃ sākṣāt sa labhennātra saṃśayaḥ | yo naraḥ parayā prītyā * * * * * * * * (##? * * * * * * * * * * * * * * * * (?) | pūjayet suṃdarīṃ kālīṃ siddhaya nātra saṃśayaḥ || p. 42b) yo naraḥ pūjayed devī maruṇaiḥ karavīrakaiḥ | sarvasiddhīḥ sa labhate hyacirāt nātra saṃśayaḥ || aruṇa karavīraistu suṃdarīṃ yo hi pūjayet | sa naraḥ siddhimāpnoti vatsarānnātra saṃśayaḥ || svavarṇadānaṃ godānamaśvadānaṃ tathaiva ca | karavīrasya pūjāyāḥ kalānnārhaṃti ṣoḍaśīṃ || yo naraḥ prīti saṃyuktaḥ karavīraiḥ sitai yajet | pārvatī tasya caraṇā jāyate nātrasaṃśayaḥ || yo naraḥ pūjayet kālīṃ suṃdarīṃ siddhidāyanīṃ | baṃdhūka kusumaistasya gṛhe śrīranapāyinīṃ || vaṃdhūkakusumairdevīṃ yo naro yajate mudā | lakṣmī tasya gṛhe sākṣāt nivāsaṃmadhi gacchati || yo naraḥ pūjayed devī javāpuṣpairananyadhīḥ | gṛhe tasya nivāsaḥ syāllakṣmyāḥ śrīśaṃkarājñayā || javāpuṣpairnaro yastu bhavānīmadhikaṃ yajet | vāksiddhiratulā tasya jāyate vatsarāṃtale || yo naraḥ parayā prītyā dāḍimā kusumairyajet | śrībhavānīṃ parā tasya jāyate siddhiruttamā || yo naraḥ pūjayet kālīṃ jātī puṣpaiḥ suśobhanaiḥ | siddhi yo vaśagāt tasya jāyate nātra saṃśayaḥ || yūthikā kusumairyastu yajed devīṃ viśāladhīḥ | aśvamedha sahasrasya phalamāpnoti mānavaḥ || yo naraḥ kamalairdevī maruṇaiḥ suṃdarīryajet | siddhayestasya jāyaṃte bhukti mukti pradāyakāḥ || śvetaiśca kamalairdevīṃ yajate prīti saṃyutaḥ | sa vāksiddhiṃ parāṃ yāṃti vatsarāt nātra saṃśayaḥ || p. 43a) yo naraḥ śvetakamaleryajed devī mananyadhīḥ | śrīkālī prīti saṃyuktā varado tasya jāyate || yo naro nīlakamalaiḥ śrīkālīṃ pūjayen mudā | rājānastasya vaśagā jāyate nātra saṃśayaḥ || sarveṣāmeva puṣpānāṃ pravaratnīlamutpalaṃ | nīlotpala sahasreṇa yo mālāṃ saṃprayacchati || śivāyai vidhivad bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu | kalpakoṭi sahasrāṇi kalpakoṭi śatāni ca || vasecchivapure nityaṃ śivaṃ tulya parākramaḥ | anyānyapi ca karmāṇi surabhīti mahāmatāḥ || śrīkālyaipyoṣayed devyai bhukti mukti phalāptaye | yasmiṃ patre phale puṣpe sādhakasya bhavedruciḥ || tadeva devyai sumanasā arpayecchaṃkarājñayā | śeṣānāṃ puṣpajātīnāṃ yatphalaṃ parikīrtitaṃ || etat phalānusāreṇa śivaloke mahīyate | gaṃdhahīnāmapi grāhyaṃ pavitraṃ yatkuśādikaṃ || pūjayet parameśānīṃ puṣpa bhāvāt tu patrakaiḥ | patrāṇāmapya lābhe tu drumagulmo phalādibhiḥ || tatphalānāmalābhe tu tatphalena prapūjayet | patreṣu tulasī śreṣṭhā bilvamāmalakaṃ śubhaṃ || maruko deva kahlārī viṣṇukrāṃtā tathaiva ca | apāmārgā'tha gāṃdhārī patrī yuvati saṃjñakā || nāgavallī dalaṃ dūrvā kuśapatraṃ tathā mataṃ | patraṃ cāgastya vṛkṣasya puṇyaṃ dhātrī dalaṃ tathā || phalepyāmalakaṃ śreṣṭaṃ vā dalaṃ tiṃtinī bhavaṃ | dāḍimaṃ mātuluṃgaṃ ca jaṃvīraṃ panaso bhavaṃ || p. 43b) kadalī cūtasaṃbhūtaṃ śreṣṭhaṃ jaṃvuphalaṃ tathā | yaje dalaiḥ sadā devīṃ patraiḥ puṣpaiḥ phalai tathā || hi vasebhivasotpannaiḥ puṣpaiḥ pūjā tathā niśi | puṣpābhāve pravālairvā pūjayecca na korakaiḥ || anyārthamāhṛtaṃ duṣṭaṃ tathaivānyopa bhuktakaṃ | patreṣu bilvapatraṃ ca durvāṃkura sukomalaṃ || eṣāmalābhe tu sadā tatphalenāpi pūjayet | aṃgatairvā jalairvāpi tadabhāvepi sarṣapaiḥ || sitaistasyāpya lābhe tu mānasī bhaktimācaret | mukulairnnārcayed devīmapakvaṃ na nivedayet || phalaṃ jñātvā viśuddhaṃ ca vālapakvamapi tyajet | unmattamarkapuṣpaṃ ca viṣṇovaryaṃ sadāvudhaiḥ || śive kuṃdaṃ madantīñca yūthi vandhūka ketakai | na rakta candanaṃ jātu gṛhnīyād rakta puṣpakaṃ || bilvapatraistatprasūnairnārcayed devakī sutaṃ | śuṣkaiśca nārcaye viṣṇuṃ puṣpaiḥ patraiḥ phalairapi || snātvā nītaiḥ paryuṣitaiyācitaiḥ kṛṣṇavarṇakaiḥ | svayaṃvikāśitaiḥ puṣpaiḥ svayaṃ ca patitaidbhuvi || varjayed vṛhatī puṣpaṃ nirgaṃdhañca viśeṣataḥ | tripatra nyūna kusumairnnārcayet tu kadācana || kumudaṃ pāṭaliṃ caiva śirīṣaṃ parivarjayet | bhūgataṃ varjayet puṣpaṃ sephālīṃ vakulaṃ vinā || vāsobhiḥ saṃvṛtainnītaṃ matimānnārpayecchive | kalikābhistathā tyājyā vinā campaka padmake || javāṃ raktāttrisaṃdhye dve mālatīṃ ketakīṃ tathā | p. 44a) dyusṛṇaṃ kumudaṃ rakta hayāriñca haretyajet || guñjā parājitonmattaṃ varāha krāṃtayā saha | āmrātakamidaṃ puṣpaṃ niṣiddhaṃ sūryapūjane || niṣīddhaṃ vihitāṃ sūryaḥ tagaraṃ kaṇṭhakālikā | maṃdāramarka dhūstūraṃ śālālīkāṃcanārjunaṃ || ketakī cāti yuktaśca kuṃdā yūthī madaṃtikā | śirīṣamarka vaṃdhūka kusumāni vivarjayet || aṃkolapatra kusumaṃ karaṃja nṛtarūdbhavaṃ | vibhītakāni dhanvāni kusumāni vivarjayet || niṣiddhaṃ vihitaṃ viṣṇoḥ śirīṣaṃ śukrapuṇḍakaṃ | narasiṃhasya pūjāyāṃ niṣiddhaṃ ketakī dvayaṃ || śirīṣa vandhūka vibhītakānāṃ madaṃtikā ketaki puṇḍakānāṃ | karañja sarjendra mahīruhāṇāṃ kundasya puṣpaṃ na śive praśastaṃ || aṃtarjalakṣālitamānanaskaṃ svayaṃ viṇīrṇāṃ bhuvi saṃvilīnaṃ | etāni puṣpāṇi samarca deva pūjā vidhā vāhurakarmakāṇi || durgānya devī pūjāyāṃ maṃdārārkanna śasyate | mahālakṣmyāstu tulasīṃ jhiṇṭhikā kāṃcanaṃ tathā || kuṇḍena nārcayet sūryanna tulasyā vināyakaṃ | kamalaiḥ kamalānnaiva na śastuṃ śaṃkhavāriṇā || yācitaṃ niṣphalaṃ puṣpaṃ krayakrītaṃ ca niḥphalaṃ | āghrāṇaṃ bhūmisaṃspṛṣṭaṃ kṛmikīṭādi dūṣite || tyajet paryūṣitaṃ śreṣṭaṃ bilvabja tulasīṃ vinā | na paryūṣita doṣosti jalanotpala campake || tulasya gastyavakule bilve gaṃgājale tathā | sadyaḥ paryūṣitā vāpi nirmālyā naiva duṣyati || p. 44b) tathānyairna harestuṣṭistulasyātuṣyatuṣyate yathā | kṛmi bhakṣyāni bhagnāni vajyāni patitaṃ bhuvi || malinaṃ bhūmi saṃspaṣṭaṃ kṛmiteśādi dūṣitaṃ | aṃgaspṛṣṭaṃ samāghrāta tyajet paryuṣitaṃ priye || puṣpaiparyuṣitaid devi nārcayet svarṇajairapi | nirmālya bhūtairucchiṣṭaiḥ kusumaiḥ parameśvari || sarvaparyuṣita varjyaṃ avadyaṃ tulasīdalaṃ | parakāyaṃ tathā ghrāṇaṃ steyāhṛtaṃ ca mardditaṃ || puṣpaṃ ca paṃcagavyaṃ ca upacārāstathāparān | ghrāṇānnivedya deveśi naro narakamāpnuyāt || naiva paryuṣitaiḥ puṣpaiḥ patraiścāpi maheśvari | pūjayet parameśāni mahākāliṃ ca suṃdarīṃ || vajyaparyuṣitaṃ puṣpaṃ vajyaparyūṣitaṃ jalaṃ | avarjyaṃ jāhnavī toyamavajyaṃ tulasīdalaṃ || sarvaiḥ puṣpaiḥ sadā pūjā vihitā vihitairapi | kartavyā sarvadevānā bhakti yogotra kāraṇaṃ || devī pūjā sadā śastā jalajaiḥ sthalajairapi | vihitairvā niṣīddhairvā bhakti yuktena cetasā || lakṣapūjāsu sarvāsu puṣpamarpayet | samudāyena vetpūjā lakṣapuṣpārpaṇaṃ na tat || bhrāṃtyākarāt pāyat puṣpaṃ dadyācchrī maṇḍale sudhīḥ | bhūmau patati yat kiṃcit tadā doṣo na vidyate || jñānamudrā samāyuktaṃ punikṣepanañcaret || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade navamaḥ paṭalaḥ || 9 || śrīdevyuvāca || p. 45a) athetadrasa sarvaṃtvāṃ tatvācāragaṇāṃvike | śrutaṃ sarvamaśeṣeṇa vidhānarasanāyake || durbhagānāṃ ca tannāthaṃ na siṣyaṃti kadācana | atha saubhāgya hetvarthaṃ narāṇāṃ hitakāmyayā || tasyāt saṃgagatāyāsā mahātripurasuṃdarī | tasyāḥ saṃsucitaṃ kiṃcit maṃtradhyānādikaṃ tvayā || pṛthāgārādhyate sā tu yathā bhāgyārthibhinnaraiḥ | tathā kathaya me devaṃ kṛpayā prāṇināṃ prabho || yathā cakra tathā pūjā aṃgapūjā yathā sthitā | mūlavidyā yathā devī parivāra samaṃvitaḥ || tathā sarva tvayā deva śāstrave parameśvaraḥ | sarvameva samākhyātā kiṃtu janprakaṭaṃ na ki || atastatprakaṭīkartāṃ kathyatāṃ paramādbhutaṃ | evamākarṇe deveśa pārvatyā kathitaṃ tava || pratyuvāca mahāvākyaṃ sarvasaṃdeha śāṃtaya || śrībhairava uvāca || śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ yoginī hṛdayaṃ paraṃ | karṇāt karṇapadeśena saṃcaraṃtyavasītale || etajjaptvā varārohe sarvavighnairna vādhyate | cakrasaṃketako maṃtro mudrā saṃketakastathā || trividhā tripurā devyāḥ saṃketāḥ parameśvarī | yāvad deva na jānāti saṃketaṃ'trayamuttamaṃ || natāva tripurā cakre parāmājñādharo bhavet | śṛṇu vyākhyā kramaṃ guhyaṃ pāraṃparyaṃ kramāgataṃ || yena jñātena guravo neva guhyaṃti kutracit | bhāvārthaḥ saṃpradāyārtho nigarbhārthaśca kaulikaḥ || tathā sarvarahasyārthā mahātatvārtha eva ca | eva metan mahādevī ṣaḍvidhāmpārameśvarī || p. 45b) vyākhyātaṃ sarvataṃtranāmpāraṃpavyaṇa lakṣaṇe | eka eva hi bhāvārtho vāhyaśāstroṣu labhyate || śabdāraṃkārasārokti saṃskāra racanātmakaḥ | bhāvārthaḥ saṃpradāyārtho dikśāstreṣu pathocyate || bhāvārtho saṃpradāyārtho nigarbhārtha samanvitaḥ | vyākhyātaṃ trikataṃtreṣu trividhaṃ gauri labhate || śivā vāhyārtha saṃvādī mahāgurumukhe sthitaḥ | bhāvārthaḥ saṃpradāyārthe nigarbharthaśca kaulikaḥ || mahācatuṣka taṃtreṣu vyākhyātaṃ syāccaturvidhaṃ | bhāvārthaḥ saṃpradāyārtho nigarbhārthaśca kaulikaḥ || tathā sarvarahasyārtha taṃtretha paṃcarūpiṇi | mahājñānārṇave dṛṣṭa ṣaṭkataṃtreṣu pārvati || akṣarārtho hi bhāvārthaḥ kevala parameśvarī | saṃpradāyo mahāvodha ruro guru mukhe sthitaḥ || nigarbho hi mahādevi rūpeṇārthāvabhāsaka | nistaraṃgo nirābhāsaḥ saṃkalpa sthiti pūrvakaḥ || rahasyārtho mahāgupto divyārtha sthiti pūrvaka | rahasyārtho mahāgupto divyārtha sthiti pūrvakaḥ || rahasyārtho mahāgupto divyārtha sthiti pūrvakaḥ | vidyāpīṭha nivaṃdheṣu saṃsthitaḥ piṃḍasiddhidaḥ || evametatparaṃ brahma vijñānāgamagocaraṃ | devi vikṣiptamīśena vyākhyātaṃ tu caturvidhā || evameṣa mahādevyā mahāsaṃkaṭakāṃvike | kathitauya prabodhena vīracakreśvaro bhavet || athātaḥ saṃpravakṣyāmi cakrasaṃketamuttamaṃ | tadartha devi kurvīta trihasta maṃḍalottamaṃ || p. 46a) tasya kuryāt trimāgena karṇikaṃ cakra cihnatāṃ | padma dvayaṃ tadarddhena dvārakṣatraṃ ca tatsamaṃ || brahmasūtraṃ purādatvā karṇikāgreva madhyataḥ | yāmyā sāmyāyataṃ dadyot tatrasthaṃ sūtrasaptamaṃ || tulyasūtraṃ tato lupta madhyāśaṃsyā vibhāvitaṃ | tṛtīya paṃcamaṃsau go kṛtvātyaṃśa vivarjitau || te mārgeṇa ca punarmadhye tāvagaṃbhiravarddhayet | tṛtīyasyastadvitīyasya cādryasūtrasya cāṃtayoḥ || prasārayedadhorddhedaḥ daṣṭaṃ tatra sudvadvayaṃ | bhrame saptamake sūtre brahmasthāne ca saṃgataṃ || āpaṃcamādadhaḥsthānā trayānāṃ ca tato nayet | bhrame prathamake sūtre viśāṃtiṃ ca tṛtīyakaṃ || sūtradvayaṃ he?yaṃ cāpi nyaṃtrāścaiva tiṣṭha ṣaṭ | caturdaśāramārabhya vaṃdaśāraṃ ca siddhyati || sūtrā dvitīyakā sveṣṭod brahmasūtrasya pārśvayoḥ | sūtradvayaṃ dvayaṃ deye madha ūrddhva prasāritaṃ || tatkoṭisargataṃ paścāt sūtrayugmaṃ prasāritaṃ | daśāramevaṃ kathitaṃ metaccakraṃ tṛtīyakaṃ || sūtrāt paṃcatamādūrddhāmanyat sūtra dvayannayet | ūrddhvodho mukhaḥ madhyasthaṃ tāmramarma dvayāvadhi || dadyāt tṛtīyasūtraṃ tu tayoranyonya saṃgataḥ | evaṃ caturtharaḥ mekāraścāra trayapaṃcamaṃ || iti saṃsiddhyate cakraṃ karṇikāṃtargataṃ samaṃ | tacchakti paṃcakaṃ sṛṣṭo layanāgni catuṣṭayaṃ || paṃcaśakti caturvahni saṃyogāccakra saṃbhavaḥ | tatraiva kaṣṭakarmaṃ ca dvidaśāṃte caturdaśa || caturdaśa daśadvaṃdvamaṣṭācakrammaheśvari | sṛṣṭisaṃhārayogena śaktisthānānyanu kramāt || p. 46b) sthitāni tripurā cakre cakrādhāra mano bhavet | vahiḥ padma dvayaṃ kuryādaṣṭa ṣoḍaśakachadaṃ || caturasraṃ tato datvā kuryā dvāra catuṣṭayaṃ | catuṣkoṇa samāyuktaṃ metanmāṃḍalottamaṃ || raktena rajasā puṇyametacchuklecca recakaṃ | asya darśanamātreṇa saubhāgyaṃ devi jāyate || naśyaṃti sarvavidyāni prāpyate tadyadipsitaṃ | adhunā caiva cakrāṇāṃ nāmāni śṛṇu suvrate || trailokyamohanaṃ cakraṃ sarvāśāpūraṇaṃ tathā | sarvasaṃkṣobhakaṃ devi sarvasaubhāgyakārakaṃ || sarvārthasādhanaṃ cakraṃ sarvarakṣākaraṃ paraṃ | sarvarogaharaṃ caiva sarvasiddhimayaṃ tathā || sarvānaṃdamayaṃ cāpī navamaṃ surasuṃdarī | paripūrṇa mahācakramajarāmarakārakaṃ || evameṣa mahācakramajarāmarakārakaṃ | evameṣa mahācakre saṃtataḥ parameśvaraḥ || kathitaṃ stripurādevyā jīvamukti pravartakaḥ | maṃtrasaṃketakaṃ caiva madhunā kathayāmite || yadvedhādamarāvīra vīracakreśvaro bhavet | caturasra purā kṛtvā caturviṃśāṃgulaṃ śubhaṃ || īśānaṃ paścimaṃ sūtraṃmagniḥ paścimagatpurā | pūrvasūtraṃ tu saṃsthāpya śeṣāṇi trīṇi lopayet || tridaṃḍo tu smṛtā yonistriyo māśāstra devatā | ekaikaḥ daṃḍakaprājñaḥ ṣaṭ ṣaṭ sūtrāṇi pātayet || yonayo yona jāyaṃte samastāḥ samasaṃdhayaḥ | koṣṭhakā hyunapaṃcāśad bhagarūpāṇi tāni tu || p. 47a) aiśādakāramārabhya vāruṇyāṃ tu vināyakaṃ | vinyasen mātṛkāḥ sarvā viṣṇodi śiva paścimāḥ || ekacakraṃ likhetyeva dṛḍhe dārumaye śubhe | trikoṇe ca tripāde ca varṇot kīlita lakṣaṇe || ṣaṇmāsājjāyate siddhaḥ pūjā jaya parāyaṇe | ato maṃtraḥ samuddhāryo yathā devi tathā śṛṇu || oja madhya gata svarṇamūrddha śaśi rasorahaṃ | aṅgamadhyagataṃ vījamvara madhyasanasthitaṃ || dvitīyametat kathitā majamadhyaṃ sa viṃdukaṃ | vahamadhyaṃ ā adhaḥstha saṃkamadhyena lāchitaṃ || prathama tryakṣarī vidyā karaśuddhikarī smṛtā | dvayoḥ kṛtvā viparyāsampūrvavījena vai vinā || ātmanyāsa vidhervidyāt dvitīyeyaṃ kṛśodari | ṣodhāya durddhagatpiṃḍaṃ māyā vinduvibhūṣitaṃ || adyāyāṃ vāgbhavasthāne tyasyautmāsana rūpiṇī | gṛhītvā varṇamekaimādyamādya tṛtīyayoḥ || madhyāṃtamūddhasādhena vidyā cakrāsana sthitā | ṣādhyeṃtrātyā yutā pūrvā jñeyā maṃtrāsana sthitā || viparīta sthitau cāṃtau sorddha na pūrvasā sthitau | datvā tṛtīya vidyāyāḥ kāmavījāṃta deśataḥ || sādhyasiddhāsana gatā ṣaṣṭhi vidyā prakāśitā | datvā vīja trayaścorddha vararūpārddhataṃtagau || gāṃtasthādyādya vidye ca cāvāhana vidhau parā | evametā mahāvidyāḥ pūrvoktā surasuṃdari || mahātripurasuṃdaryāḥ sāṃgopāṃgāstra devatā | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mūlavidyāṃ varānane || p. 47b) yayā vijñātayā samyak sarvameva prasiddhyati | aḥ kha madhyaṃ tu saṃgṛhya aiṃ madhyamadhamaḥ kuru || tasya madhya nyased varṇamakārorddha vyavasthitaḥ | rāṃtaṣādho yakārāṃtasmāyā viṃdu nirodhuyuk || vāgbhavo yaṃ samākhyātaḥ samārabhya ya kārakaḥ | trayāṇāṃ ṣādho varṇo nāmekaikasyāmane nyaset || gādyaṃ soddho yakārāṃtamekamprāgādyalācchitaṃ | āḍamadhya na cākrāṃtaṃ au aḥ madhyaśiro yutaḥ || kāmarājaṃ maheśāni sa rahasyaṃ prakāśinaṃ | asyoccāraṇamātreṇa jagatkṣobhaḥ prajāyate || tṛtīyaṃ saṃpravakṣyāmi śaktivīja mahādbhutaṃ | vadholādhaḥ samāyuktaṃ gādyaṃ phāṃdho harātmakaṃ || aḥ ūrddhvaṃ pṛṣṭhasaṃyuktaṃ śaktivījasamuddharet | anena jñātamātreṇa kuryāt sarva viṣakṣayaḥ || eṣā vidyā samākhyātā sarvaiśvaryakarīparā | anena jñātayā samyak nāsti tadyanna siddhyati || athātaḥ saṃpravakṣyāmi pāśāṃkuśa dhanuśarān | yeṣāṃ tu yogamātreṇa devadevī prasīdati || yatpūrva varṇayugalaṃ ādya na śira āhutaṃ | pāśa dvayaṃ samākhyātaṃ sāktaṃ mādanameva ca || jaṃbhādi paramaṃ yuktaṃ mekamaṃkuśamuttamam | p. 48a) dvitīyaṃ koṭyayonyatramakārāṃta layāṃtagaṃ || ṇāṃ tasyādyaṃ sakārādyaṃ cāpayuṣmamudāhṛtaṃ | sa vīje tāni yoktavyāḥ saṃpradāya samanvitā || pādho nādho layāṃ taṃtra hādho lāṃta samanvitaṃ | au aḥ madhyagavījena sarvaśirasi āhatī || piṃḍasto na niyoktavyāḥ saṃpradāya samanvitā | kāmadevasya kathitaṃ śarapaṃcakamuttamaṃ || adhamadhyaṃ dvidhoddhṛtya vapa madhyena lāṃchitaṃ | au aḥ pṛṣṭa samāpetaṃ kapūrveṇa śiroyutaṃ || gādyaṃvāṃtaṃ ca sorddhasthau ā ī aṃta samanvitau | kadyayukto vaṣāṃtaṃ ca khādyaṃtaṃ devatāḥ śarāḥ || sa vījāste niyoktavyāḥ saṃpradāya samanvitaḥ | prāguddhṛtāni vījāni vaśinyādyāṣṭakasya ca || māyā lakṣmī maye vīje ādi cakrasya pūjane | tatsaṃyuktaṃ dvitīyasya svara ṣoḍaśakaṃ pṛthak || maṃtra saṃketakaḥ proktaḥ sarvakāma phalapradaḥ | pūjā saṃketakaṃ cāpi kathayāmi taveśvarī || prathame tripurā cakre dvitīye tripureśvarī | tṛtīye tripurā devyā caturthe tripuravāsinī || paṃcame tripurāśrīśca ṣaṣṭhe tripuramālinī | saptame tripurāsiddhiraṣṭame tripuraṃvikā || navame tu maheśāni mahātripurasundarī | mūlavidyā samākhyātā trailokya vaśakāriṇī || p. 48b) evaṃ navaprakārāyo pūjāmātreṇa pārvati | ekākārācādi śaktirajalāmarakāriṇī || maṃtrasaṃketakaṃstasmā nānākāro vyavasthitāḥ | nānāmaṃtra krameṇaiva pāraṃparyaṇa labhyate || prakaṭādau tato guptā guptodguptatarāparā | saṃpradāya kramāyātā tathānyo kulakaulinī || mahānigarbha yoginyo rahasyasthā parāparā | paramā trirahasyasthā pūjyā tribhuvaneśvari || mahāpīṭhopapīṭheṣu yoginī vaktrasaṃbhave | karṇāt karṇopadeśena saṃcarabhyavanītale || tataḥ prakaṭa yoginyaścakra trailokya mohane | tathaiva guptayoginyaḥ sarvāsā paripūriṇe || guptāguptatarādevi sarvasaṃkṣobhakārake | saṃpradāya kramāyātāḥ sarvasaubhāgya kārake || kulakaulika yoginyaścakre sarvārtha sādhake | nigarbha devatā cakre sarvarakṣākaraṃ pare || rahasya devatāścānyāḥ sarvarogaharaprabho | sarvasiddhimaye cakre paramātilahasyagā || tiṣṭhaṃti devatāḥ sarvāḥ sarvasiddhi phalapradāḥ | parāparāti rahasyādyā sarvānaṃda maye pare || tatra prakaṭa yoginyaścakre trailokya mohaṇe | aṇimādyā mahādevi siddhiyo'ṣṭoṣṭavaṣṭitāḥ || p. 49a) tathaiva guptayoginyaḥ sarvāsā paripūraṇe | kāmākarṣaṇa rūpādyāḥ kalānityā prakīrtitāḥ || guptāguptatarādevi sarvasaṃkṣobhakārake | anaṃga kusumādyastu cakre sarvā vyavasthitāḥ || saṃpradāya kramāyātāścakra saubhāgya kārake | sarvasaṃkṣobhaṇī pūrvāḥ saṃsthitā surasuṃdarī || kulakaulika yoginyaḥ sarvasiddhi pradāyakāḥ | sarvasiddhipradādyāśca cakra sarvārthasādhake || nigarbha devatāścakre sarvarakṣākare pare | sarvajñādyā mahādevi saṃsthitā vīravaṃdite || rahasya devatāyāśca sarvarogaharaṃ priye | vaśinyādyā mahādevyaḥ saṃsthitā paramārthata || sarvasiddhimaye cakre paramāti rahasyagaḥ | sthitā kāmeśvarā pūrvāścatasra pīṭhadevatāḥ || sarvānaṃdamaye cakre pūrṇa sarvamayī sthitāḥ | parāpara rahasyādyā mahātripurasuṃdarī || lokātīta svabhāvā tanprāṃta krama samanvitī | parādvayīta bhāvasthā sarvapravaragocarā || sarvabhāva parityatvā sarvadvaṃdva vivarjitā | paramā nirvikalpasthā pūjā pāpakṣayaṃkarī || sa bhairava catuḥṣaṣṭhi yoginī cakra maṇḍale | saṃsthiteyaṃ mahāpūya dvodhādamanaro bhavet || devatārādhanākāmamekamāśritya pūjayet | sarvakāma parityaktaḥ sarvakāmānavāpnuyāt || p. 49b) sarvepsita phalāvāptiḥ sarvakāmasamāśrayāt | yadyetad dṛśyate devi kasyaścit kenacit kvacit || mudrā vaṃdhaṃ samāsena śṛṇu vakṣehamīśvarī | ubhau tau tanniruddhau tu prāṇāpāno vyavasthitau || tatra madhya paraṃ tatvaṃ bhāvābhāvapadodbhavaṃ | tatra madhyavidaṃ kuryāt mudreṣā khecarī matā || anyostu karavaddhena sarvaśāstreṣu saṃsthitāḥ | vācāmagocaraṃ devyāḥ sarvānaṃdamayaṃ vapuḥ || ekavaktra mahāraktaṃ rakta padmāsanasthitaṃ | caturbhirāyudhaiḥ yuktaṃ pāśāṃkuśa dhanuḥśaraiḥ || devī kiraṇarūpastu śuddhaśaktirgaṇaṃ smaret | dhyānaṃ na vidyate tasmāstadūrddhaṃ varavarṇini || evaṃ pūjāvidhāne tu sarvatīrthe phalaṃ labhet | sarvajajñaphala cāpi sarvayogaphalaṃ tathā || etad rahasyamākhyātaṃ tatvayā paripṛcchitaṃ | naiva deyamabhaktānāṃ kimanyan kathayāmite || ekaivāneka rūpā sā vidyāśrī tripurābhidhā | yasyāḥ saṃkaṭa vodhena jīvanmuktaḥ pravartate || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade daśamaḥ paṭalaḥ || 10 || śrīdevyuvāca || pṛthivyāpastathā teja vāyurākāśameva ca | paṃcatatva gata sṛṣṭiṣu nakṣatra vilīyate || śrīśiva uvāca || p. 50a) prathamaṃ śūnyamavyakta dvitīya dhūmameva ca | tṛtīye tejamutpannā caturthe āpajāyate || paṃcame pṛthivī jātā paṃcatatvaṃ prajāyate | etat paṃcādhikārī ca triguṇa parameśvaraḥ || brahmādharādhipaścaiva viṣṇujarādhipastathā | tejo ca vāyurākāśaṃ maheścavyāvṛtteśvaraḥ || eteṣāṃ janmaṃ saṃhāraṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati | kramyavyukramaṇe naiva śuddhabhāvena bhāvayet || pṛthivyāṃ līyate * psu āpastejasi līyate | tejo vilīyate vāyuḥ vāyurākāśa līyate || ete paṃcadhikāraśca paṃcapaṃca prajāyate | brahmāṃḍaṃ vyāpakaṃ jñeyaṃ paṃcabhūtena pārvati || malamasthitathānāḍīnakhakeśa tathaiva ca | pṛthipaṃcaguṇāpretā jñāni jñānena bhāṣitaṃ || kāmaṃ krodhaṃ ca lobhaṃ ca vivādaṃ vigrahastathā | āpapaṃcaguṇā proktā jñāni jñānena bhāṣitaṃ || kṣudhā tṛṣṇā tathā nidrā ārasyaṃ kuṃṭhyameva ca | tejapaṃca guṇā proktā jñāni jñānena bhāṣitaṃ || pavanaṃ dhāraṇaṃ caiva nirodhaḥ saṃkucistathā | praśavo vāyurūpeṇa jñānijñānena bhāṣitaṃ || bhayaṃ mohastathā lajjā rāgadveṣastathaiva ca | lobhapaṃcaguṇāproktā jñānijñānena bhāṣitaṃ || anaṃta bhuvanaṃ devi brahmāṃḍaṃ kramasaṃkhyayā | teṣāṃ niṣṭhā pravakṣyāmi śṛṇuṣva sarvabhaktitaḥ || p. 50b) pāda dvaya talaṃ vidyā vitalaṃ gulphadeśake | sutalaṃ jaṃghadeśastu tarātala tadurddhata || mahātalaṃ urudeśe guhyadeśe rasātalaṃ | pātālaṃ kaṭiraṃdhre tu saptamaṃ parikīrtitaṃ || bhūrllokaṃ nābhideśe tu bhuvarlokaṃ ca kukṣiṇaṃ | vāmāṃge svargalokaṃ ca maharllokaṃ ca vakṣasi || kaṃṭhasteja na lokaṃ ca tato lokaṃ lalāṭake | satyalokaṃ bhruvormadhye bhuvanāni caturdaśaḥ || adha sthito bhave meruḥ ūrdhvakoṇe ca maṃdara | kailāsaścottare koṇe dakṣakoṇe himālaye || mālyavān vāmarekhāyāṃ dakṣiṇe gaṃdhamādanaṃ | niṣadhaścorddhabhāgena ṣaḍāṃge paripārśvataḥ || asthiveṣasthito jaṃvu medhaḥ plakṣa ca vasthitaḥ | kuśadvīpasthito māṃsa krauṃca dvīpaṃ ca śoṇitaṃ || śālma dvīpaṃ ca majjāyāṃ sālmalī romasaṃcaya | nakhe puṣkara dvīpaṃ ca saptadvīpā prakīrtitā || lavaṇodakastathā mūtre kṣīro kṣīrodamastake | surādadhi rasāyāṃ ca śvanityakṣudadhi tathā || sarpi sāgara śukre ca tatrāpi jalasāgara | dadhisāgara śleṣmāyāṃ sāgarā sapta kīrtitāḥ || nādasthāne sthitā sūrya tejasthāne ca caṃdramā | locane maṃgala proktā hṛdi saumya vyavasthitāḥ || p. 51a) nābhi sthāne guruṃ vidyā śukre śukra vyavasthitā | nābhi sthāne sthito maṃdā mukharāhu vyavasthita || rāhu sthāne sthita ketu śarīre grahamaṇḍala | sārddha trayaśca koṭiśca śarīre śeṣa ucyate || nava jvaraṃ ca pratyakṣaṃ śuddhabhāvena bhāvayet | guḍaliṅgaṃ ca netrañca mukhakarṇo ca nāśika || etāni navachidrāṇi dvārāni nava ucyate || devyuvāca || kutra vā bhāvaye caṃdraṃ sūryaṃ vā kutra bhāvayet | manaṃ vā kutra sthāne ca deva deva vadasva me || śiva uvāca || tālumūle sthitaścaṃdra nābhimūle divākaraḥ | sūryaste vasate vahni caṃdrāste vasate manaḥ || devyuvācaḥ || kathamutpadyate prāṇaḥ kathamutpadyate manaḥ || kathamutpadyatevācā etā sarvavadasva me || śiva uvāca || avyaktādutpate prāṇāḥ prāṇādutpadyate manaḥ | manaḥ sarvavikāraṃ ca vākyāni sarvadhātubhiḥ || devyuvāca || ko vā karoti karmāṇi ko vā lipyati pātakaiḥ | tatkathaya mahādeva sarvajña parameśvara || śiva uvāca || manaḥ karoti karmāṇi manolipyati pātakaiḥ | manopi unmamī bhūtvā pāpapuṇyai na lipyate || devyuvāca || kasmin sthāne sthitā śaktiḥ kasmisthāne sthita śiva | kasmin sthāne sthita kālaḥ jalā kena prajāyate || p. 51b) śrīśiva uvāca || ādhāre vasate śaktiḥ nādasthāne vaset śiva | kālā vyāpta parijñeyā calaścitto jalā bhavet || śrīdevyuvāca || ścāsaṃ vākyaṃ gatiniṃdrā prāṇasya kaṇṭhameva ca | kṣudhā tṛṣṇā ca pauruṣyaṃ kasmādaśa prajāyate || śrīśivovāca || vāyuśca kevalaṃ sūkṣma vikārena ca labhyate | tanmayaṃ ca kṛte bhāva mukto bhavati tatkṣaṇāt || śrīdevyuvāca || śivaśakti kathaṃ deva daśavāyuśca kīdṛśaḥ | kīdṛśa paramaṃ devaṃ devadevavadasvame || śrīśiva uvāca || śivaśaktiśca vāyuṃśca sarvaṃ tiṣṭhati vai kramaṃ | vadāṃmi kāraṇaṃ devi śṛṇutva kathayāmi te || hṛdi prāṇa sthito vāyurapāno guru ucyate | samāno nābhi deśe tu udāno kaṇṭha ucyate || vyāna sarvagato devi prāṇapaṃcakramodbhava | ete paṃcaprakāreṇa prāṇo dehe vyavasthita || nāgakarma kṛkaścaiva devadatto dhanaṃjaya | udāno paṃcavāyuśca jñāyate kramayogata || caitanya dehināṃ sarva nāgavāyu karoti ca | kūrmo vāyu prayogena cakṣunimiṣa jāyate || klikavāyu kṣudhā jātā devadatto tvanantayet | dhanañjaya saśabdeṇa pūrayet sarvadehināṃ || p. 52a) nāgaśca ye gṛhe vāyu kūrmaśca matināṃ saha | kṛkakaroti karmāṇi devadatto gato bhavet || buddhidharmā ca madhyakṣamaśeṣamavilaṃvitaṃ | navaddhāraṃ ca pratyakṣaṃ daśamaṃ sa nigadyate || śeṣadvārasthitaṃ tatvaṃ guruvākyena labhyate | śaktikuṃḍalanī rūpā trayodaśa sa nāḍikā || dvisaptati * māha śrīśarīre jñāyate dhruvaṃ | teṣāṃ madhye pradhānāśca trayodaśamanāḍikā || iḍā ca piṃgalā caiva suṣumnā ūrddhvanāḍikā | gāṃdhārī hasti jihvā ca puṣāprāṇalatāstathā || yasācālaṃvuṣā caiva dakṣamārge vilaṃvikā | kuraṃgi śaṃkhinī nityā vāmamārge vilaṃvitā || etānibhīdyate yena sa yogī yogalakṣaṇaṃ | mamatulyo bhavatyeva jñānadevi na saṃśayaḥ || devyuvāca || bhūtanātha mahādeva vrūhi me parameśvara | trayo devā kathaṃ nāmatrayo bhāvāśca kīdṛśa || śiva uvāca || rajobhāva sthito brahmā satvabhāva sthito hari | tamo bhāva sthito rudra trayo devā trayoguṇa || ekamūrti trayodevā rudraviṣṇu pitāmaha | nānābhāva mano yasya tasya mukti na viṃdyate || ahaṃ śrutirahaṃkāra ahaṃ sarvagata śiva | ahaṃ brahmārahaṃ viṣṇu ahaṃ śūnyaṃ nirañjanaṃ || devyuvāca || p. 52b) sarvajña sarvabhūteṣu sarvaloka maheśvara | tvayā ca kathito deva kathaṃ mātā pitā kathaṃ || śiva uvāca || navadvāraṃ ca pratyakṣaṃ triśūnyaṃ paṃca devatā | paṃceṃdriyā kutunvaśca yatra prāṇa same gṛhaṃ || akhirā caturovedā sarvaśāstra tathaiva ca | sāraṃ ca yogibhiḥ pītaṃ takraṃ pivati paṃḍitā || uṃśchiṣṭaṃ sarvaśāstrāṇi sarvavidyā mukhe mukhe | nośchiṣṭaṃ brahmano jñānaṃ vyaktāvyakta manomayaṃ || pārvatyuvāca || yastvayā kathito deva na hi yānāmi śaṃkara | niścitaṃ vrūhi me deva mano yatra viliyate || śivovāca || maṇaḥ karmaṃ ca vākyaṃ ca trayo yatra vilipyate | tatrasthā paramāśakti śṛṇu devi suniścitaṃ || vinānisā yathā nidrā brahmajñāni sa ucyate | svagamadhya khagajñāni khamārgeṇa yathā khaga || tathātmayo yajet sarvaṃ paṃcabhūta krameṇa tu | mṛtakasya yathā nidrā brahmajñāni sa ucyate || bālakasya yathābhāva mokṣe yogastathā khagaḥ | ya idaṃ brahmaṇo jñānaṃ paramātmā samāhitaḥ || śivaśakti samāsaṃgo śatasūryasya saṃgama | ekopi brahmaṇo jñānaṃ yatra ciṃtā vinā mana || etat te kathitaṃ jñānaṃ brahmajñāna sa tatvataḥ | etacca sarvasaṃtoṣa yatra ciṃtā vinā mana || p. 53a) ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ keśatraya sa cakrakaṃ | svadehe yo na jānaṃti kathaṃ dhyāyaṃti yoginaḥ || ākāśamāsanaṃ kṛtvā mana jñātvā suniścitaṃ | ahamevamidaṃ sarvaṃ siddhyā paśyaṃtita sukhaṃ || kāśyāṃ vā sasatāṃ saṃgo gaṃgāṃbhaśaṃbhupūjanaṃ | brahmajñāna samo dharmo nānyo dharma vidhīyate || atha āhlādinī maṃtraṃ śṛṇu matprāṇa vallabhe | yasyoccāraṇa mātreṇa kālikā suprasīdati || kāmavījaṃ kūrcavījaṃ medyavījaṃ mataḥ paraṃ | prāsādaṃ rāvavījaṃ ca paṃcavījāni coddharet || saptavāraṃ japen maṃtraṃ vījaṃ paṃca puṭīkṛtaṃ | evaṃ kṛte maheśāni maṃtrasiddhiranuttamā || na kullukāṃ japed devi na nirvāṇa na setukaṃ | eke naiva hi maṃtreṇa maṃtrasiddhistu jāyate || ajñātvā hlādinī maṃtra kāliṃ yo bhajati priye | sarvaṃ niṣphalatā yāti bhairavasya vaco yathā || jhillīravyakta madhurā kujaṃtī satatotthitā | gacchaṃtī brahmaraṃdhreṇa praviśaṃti svaketane || yātāyāta krameṇaiva tataḥ kuryāt manolayaṃ | kāmavījaṃ smared devi mūlādhāre suśobhane || khecarī hṛdaye dhyāye sākinī mastakopari | tena maṃtra śikhā * jā sarvamaṃtra pradīpikā || namaḥ pūrṇai gṛhe yad vanna kiṃcit paribhāṣate | p. 53b) śikhāhīnāstathā maṃtrā na siddhyati kadācana || śikhopadeśa deveśi sarvataṃtreṣu gopitā | varṇaiḥ paṃcāśatā syādi vibhaktai vyāpta vigraha || vākprasādāya me bhūyāt mātṛkā viśvamātṛkā | varṇaniḥghaṃṭhamālokya samuddhṛtyāgamāṃtarāt || varṇabhidhānaṃ vidadhe śrīvināyaka saṃvitā || oṃkāraṃśca dhruvastāraḥ trimātro vartulastrikaḥ | vedādiḥ praṇavaḥ paṃca daivataśca tridevataḥ || ādi vījaṃ viṃduśaktirmaṃtrādyo guṇavījakaṃ | sāvitrya madhyemaparaṃrguṇa ādiriti sthitiḥ || oṃ || aḥ keśavaḥ syācchrīkaṃṭho viṣṇurādi svaraśca sa | pūrṇodarī samākhyātaḥ kīrtirapyeṣa kīrtitaḥ || varṇādya ādyajaścaiva mātro hrasvaḥ sureśvaraḥ | svarādyo brahmaṇo vāgīśvaro kālo lalāṭajaḥ || nivṛttirādyo mālākhyaḥ sārasvata lalāṭaja || a || ā anaṃtaḥ pratiṣṭhātmā viśvātmā mūkanāyakaḥ | nārāyaṇo mukhavṛtto dīrghachāyā vidhānakaḥ || dvitīyasvara ākārodakaṃjo dīrgha eva ca | kṣīro dadhiḥ payodaḥ śyād vajra kāṃtirgururmataḥ || ā || iḥ sūkṣmo mādhavaścaṃdro dakṣanetraḥ suguhyakaḥ | netrākhyaḥ koṭaro vidyo tṛtīyasvaranāsike || iḥ kāraśālmalī tvaṣṭā rudro dakṣiṇalocanaḥ || p. 54a) i || ī caturthasvaraḥ śāṃtistrimūrti viṃdumālinī | māyā goviṃda īkāro vāmaneścaṃda śekharaḥ || śakti viṣṇuśca lolākṣī tuṣṭi jihvākhya nāmakaḥ | vāgviśuddhaḥ smṛto lakṣmī nāma paryāya eva ca || ī || u viṣṇuramareśaśca karṇanābhīṣaṇīruṣaḥ | dakṣakarṇaḥ karṇadakṣaḥ ukāraḥ paṃcamasvaraḥ || vartulākṣī ca ṣaḍvaktraḥ iṃdhikā mohinī dhṛtiḥ | ugraḥ śrutiḥ sravaḥ sroto mohako mohanopi ca || u || ūkāṃti vāmakarṇākhyo arghī ca madhusūdanaḥ | ṣaṣṭhasvarastathokāraḥ prajeśo navabhairavaḥ || dīpikā dīrghaghoṇā ca śūdraḥ savyaḥ śravopi ca || ū || ṛbhārabhūtirbhīrūśca dakṣanāsā trivikramaḥ | hriyā nirvṛtti nāsākhya ṛkāraḥ saptamasvaraḥ || śiromālā dīrghamukhī recikā rudra ekapāt || ṛ || ṛ tithīśo gomukhī syād vāmano vāmanāsikā | māyāgnirūrddha mūrtisyāḥdvāmanāsā puṭābhidhaḥ || ṝ || ḷ śrīdharo dīrgha jihvāsthānumedhā ca pārthivaḥ | dakṣagaṃḍo ga * māsā arkāro navamasvaraḥ || sūkṣmavaktro gṛdhravaromāyeṃdrojāgalaḥ smṛtaḥ | vidyādharaḥ kapolākhyaḥ syād dakṣiṇa kapolakaḥ || ḷ || ḹ hṛṣīkeśa ḹkāro harṣagaṃḍodarīharaḥ | sūkṣmāmṛtā śuddha rudro lolupo daśamasvaraḥ || p. 54b) nīlapādo vāmagaṃḍastathā vāmakapolakaḥ | māyāviśakaumāyeṃdraḥ śāṃtikṛnsusthiro mataḥ || ḹ || e ūrddhvoṣṭaśca jhiṃṭhīśa oṣṭhanāmā bhayā hvayaḥ | agniḥ śaktiddakṣajānu jñāni śaktiśca jaṃghajaḥ || ūrdhvakeśī tathaikāraḥ keśāśca vahurūpikā | jñānaśca padmanābhaśca ūrddhvadaṃtaḥ kvaci smṛtaḥ || e || ai bhautiko dharo lajjā adharoṣṭakṣayātmakaḥ | dāmodaro vāgbhavākhya pīṭheśaścau śumān prabhuḥ || dvādaśasvara aikāro mṛtā vikṛta mukhyapi | samātriko vāmajāṃnu ca jagadyonirvasusvaraḥ || kvaciccādharadaṃtaśca vāk sārasvata īritaḥ || ai || o sadyaḥ sadyo jātaśca gāyatrī dakṣajaṃghakaḥ | ūrdhvadaṃto daṃtanāmā lakṣmī jvālāmukhīratiḥ || vāsudevaḥ paścimāsyāḥ pīyūṣo'jeśa ityapi | trayodaśa svaraścādyāya svokāraśca kutracit || ūrddhvoṣṭa oṣṭhanāmākhya kaṃṭhākhyāḥ parikīrtitaḥ || o || au śāṃtike rugraheśastaijaso vāmajaṃghakaḥ | saṃkarṣaṇaśca kaṃṭhākhyo nādākhyaśca sarasvatī || caturdaśa svaraścālkā mukhyaukāraḥ sadāśivaḥ | manusvarodho daṃtāvyo vyādhinīcardasasvaraḥ || kvacit syādadharoṣṭākhyo pyadha oṣṭha manurmataḥ || p. 55a) au || aṃ daṃḍoghaṃṭikā nādo daṃḍya krūrālavaḥ pumān | vaṃcupā * vījayoḥ syāt saukhyo duḥkhapravaṃdhakaḥ || śrīmukhī viṃduriṃduśca pradyumnaḥ kāmaguhyakaḥ | ātmā śūnyo dīrghanāsānusvāro vyomarūpikā || puruṣākhyaḥ śivaḥ prīti raviḥ paṃcadaśasvaraḥ || aṃ || aḥ śaśāṃko mahāseno dviviṃduḥ prakṛtīratiḥ | icchā bhadro niruddhaśca vidyāmukhyarughaṃṭikaḥ || amareśo'hi jihvākhyo hariḥ sargo visargakaḥ | anaṃta śaktirityuktaḥ ṣoḍaśasvara ityapi || aḥ || kaḥ krodhīśo mahākālī jayā cakrī hutāśanaḥ | dakṣaskaṃdhaḥ skaṃdhanāmā manmathastaijasoṃtikaḥ || vāhumūlā hvayo dakṣa vāhumūlaśca mādanaḥ | prajāpatyā hvayaḥ sṛṣṭiḥ kapālī viṃdu mālinī || vāmadevoṃtako rudraḥ kakāraḥ krodhanāyakaḥ || ka || kha caṇḍeśo gadī durgā dakṣavāhu sarasvatī | kakṣa?kūrparakaḥ śūnyaḥ kūrparākhyaḥ khakāraka || kapālī daṃtyajātīśaḥ śikhaṃḍyākāśanāmakaḥ | ṛddhiśca kālarūpī ca vāhumadhyaga ityapi || kha || gaḥ syāt paṃcāṃtako dakṣa kūrparāṃtaśca daṃkaṇaḥ | prabhā gaṇeśvaraḥ śāṃgī śivadarśanasaṃjñakaḥ || śivātmāṃguli mūlaśca dāṃtako ghurghuropi ca | ṅa dvijātmaika rudraśca dakṣahastāṃgulī nakhaḥ || p. 55b) eka pākharvikaḥ kāṃtiḥ śaṃkhī caṃḍā ṅakārakaḥ | yādettrailokya vidyā ca ekanetrā hvayastathā || ṅa || ca kūrmo maṃtraśaktiḥ syāccarmamuṃḍa dharo harī | vāṇī lakṣmīścaṃḍarūpā vāmaskaṃdhākhya nāmakaḥ || tṛtīya locano savya vāhumūlo dvinetrakaḥ || ca || cūlīgalī dīrghavāhurekanetrā viśālinī | ekavāmaḥ paśupatiḥ rekapādapaśudyuti || chakāro mukhalī vāma kūrparo maṃtra śaktikā | dviśirośca tathā savya bhujamadhya gatopi ca || cha || jarāmaḥ kaṃkaṇaḥ śūlī triśūlī vijayā sthirā | ātmaśakti dīrghavāhu jayaṃtaścaturānanaḥ || bhūtamātājakāraśca śākhoktā caiva kartarī || ja || jho jihvā vāmahastaśca virajā kṛtamaṃḍalaḥ | pāśī laṃvodarī vāma śākhāmūlo jhakārakaḥ || ākalpataśca jhaṃkālī tathā sthiti rajeśvaraḥ | dīrghavāhurasaurūpaṃ nādadevo niraṃjanaḥ || jha || ña sarvo drāvinī viśvā pāmakarāṃgulīnakhaḥ | dharmadaḥ sukhado jñānī kujñājī siddhiraṃgulī || ekapādo ñakāraśca dujñānī vāmaśākhikā || ña || ṭa khecaraḥ somanātho mukuṃdo vinadā jarā | dakṣakaṭi dakṣiṇasphi kapālī caiva nāgarī || p. 56a) pādamūlo dakṣapāda mūlo vāmakaroṭikā | homeśvarorddha caṃdraśca ṭakāraśca punarṇavaḥ || ṭa || ṭhagalī pūrṇacaṃdraḥ khecarī vinadā śaśī | nandajo vartulo vṛtto mṛtākhyo dakṣajānukaḥ || vanajā jīvajā jīvo dakṣāruviṣapūrṇakaḥ | ṭhakāraḥ pālinī cāpi tathā karatalā hvayaḥ || ḍa dārukaḥ smṛti naṃdīnaṃjīnī dakṣagulphakaḥ | calapako vāmavāhu ḍakāro yogini priyaḥ || śāṃtiddakṣiṇa jaṃghākhyo yoginī hṛdayaṃ gamaḥ || ḍa || ḍha ḍhakārorddha nārīśo rūpiṇī ca vināyakaḥ | aiśvarī siddhidātā ca vighneśaḥ savyavāhukaḥ || siddhirnaro dakṣapādo dakṣiṇāṃghri gaṇādhipaḥ || ḍha || ṇa dakṣapādāṃguliko dvinetro yoginī priyaḥ | dakṣapādā hvayaścāpi samṛddhi viraṇīrati || nārāyaṇo narakajidumākāṃtoṇakārakaḥ || ṇa || ta vāmasphigvāmakaṭiḥ śuddhi0 kākodarī hariḥ | āṣāḍhīśo vāmaśaktiḥ tārākhyastārakāpi ca || ūrudvayātmakaścoru mūlaśca madhyavarṇakaḥ | śaktīśaḥ kāmikā vā mayanmūla strijaṭī smṛtaḥ || ta || tha daṇḍī pūtanā kṛṣṇo vāmo rurvāmajānukaḥ | mahāgraṃthiśca daṇḍīśo graṃthigrāhaka ityapi || p. 56b) jaśinī śirajo bhuktisthakāro varadāpi ca || tha || da vāmajānuradrīśo dātādādhā ca dhātariḥ | caṃdaloḥ vāmagulphaśca hrādinī carmanāmakaḥ || satyo buddhirdakṣapādo dakāro bhadrakālikā || da || dha vāmajaṃghā svasthaśca matiḥ prīti nareśvaraḥ | triyaśca darśano netra dvayanāmā ca sātvataḥ || sthāṇu mīneśvaro mīno dhakāro yoginītyapi || dha || na meṣo vāmapādāgro vāmāṃ śauriśca daṃturaḥ | ūrdhvavāmī nādadevaḥ kṣamā dīrgho niraṃjanaḥ || makāraḥ śaṃkhinī cāpi nādinīnādarūpakaḥ | palohito dakṣa pārśve dakṣi kukṣiśca garjanī || kukṣiḥ pārśvo nirīheśo guhya kartā pakārakaḥ | tapanaḥ paṃcamaḥ śūro ramātīkṣṇa sadāśiva || pārvatī hṛdayaścāpi śiva ityabhi śabditaḥ || pa || pha śikhiṃ kālarā a?māvāmapārśvo janārdanaḥ | vāmapādo naṃdi pādaḥ phetkāro ḍākinī priyaḥ || ḍākinī vallabho raudrī phakāraḥ śikhya eva ca | va kubjinī pūjya vaṃśo chagalaṃtroyugaṃdharaḥ || śikhi vāho makhaviṃdo valiyuddhe valipriya | yoddha varuṇa kalkeṃdīnyapi bhūdharasaṃjñakaḥ || vakārākhyo bhayākhyā tu pṛcca ityapi kīrtitaḥ || va || bha dviraṃḍo śobhanābhi caturbhadraśca bhīṣaṇaḥ | p. 57a) dakṣaskaṃdho mahāvāhuḥ klinnā nidrā kapardinī || bhakāro bhrāmako bhīmo viśvamūrtiḥ svanāhvayaḥ || bha || ma mahākāla ugrākhyaḥ kālīvajrātmarodaraṃ | kālākhyo hṛṣitaḥ kālo bhadraścāpi yamo viṣaṃ || taṃtrī makāraḥ puruṣo vaikuṃṭhe vasudāraviḥ || ma || ya kṛdvālī sugaṃtaṃ kṣuddhālīśo vāyusaṃjñakaḥ | śaṃku bhadro jayā vāyu vegī ca puruṣottamaḥ || tvak saṃjño vasudhā prāṇaḥ śīghraśca prāṇi sevakaḥ || ya || ra raktanāmā sumukhośvarī rephaḥ parāvalāṃ | bhujaṃgośo ravirvahniḥ sthūladaṃtaḥśca dīpakaḥ || dakṣiṇāṃ haṃsa nāmāni krodhanī taijasā hvaya || ra || la pinokī śalākīśaḥ kriyā caṃdro varānalaḥ | kaṃdaḥ parāyaṇā pṛthvī pitā vajrā yudhā yuvā || revatī śakra nāmākhyaḥ pṛtanāmāṃsasaṃjñakaḥ | lakāraḥ kuṭilaścāpi tṛtīya vyāpakastathā || sudhāraḥ pīta śithilaḥ pītākhyaścāpi kaḥ smṛtaḥ || la || va khaḍgīśaḥ snāyu dhātu medo vāmāṃśakaḥ śuciḥ | jalanāmā mṛtākhyaśca vajrasphik mukha saṃjñakaḥ || śaśākaḥ sāgaraḥ sūkṣmo kālī vālaśca mādhavī | vakāro varuṇākhyaśca jagattrāvīti saṃjñakaḥ || va || śa śaṃkhakosthi dhātuśca manmathaḥ kusumā yudhaḥ | kāmarūpaḥ kāmarūpī saukhyadātā śucirvakaḥ || p. 57b) śrīkaṇṭho vāruṇī saṃdhyā vṛtughnī mṛtyu kārakaḥ | dakṣa hṛtpūrva vāhuśca vāmoruśca viśeṣataḥ || ṣaśceta tamā sūryognirmajjā pītā vināyakaḥ | kāladhūmaḥ ṣakāraśca vāyavī jaṭharo vṛṣaḥ || prajñā lambodarokhyaśca yamaḥ kāloṃtakā hvayaḥ || ṣa || sa bhṛgvīśo bhṛguḥ śukrohaṃsārakṣovadāriṇī | śvetāchaḥ kuṃḍalaḥ śakti saṃjñakaścaṃdra saṃjñakaḥ || prakṛti mūrti jagad vījaṃ paramātmā mṛtākhyakaḥ | sakaraḥścaṃdra piṃḍaśca jīvakuṃḍalakaḥ prabhā || sa || ha varāro niśāśāṃto na kulo na kulīśvaraḥ | hakāra ātmajīvātmā'kṛśanāmā śivā hvayaḥ || mādanaḥ sahajā lakṣmī prāṇāhaṃsoruṇāṃvaraḥ | nādaghoṣaḥ prāṇasaṃdhirastrākhyo maha saṃjñikaḥ || ha || la śiromavilo megho lakāro vyāpikāsitā || la || kṣa krodhanāma saṃhāro'naṃtā saṃvarttakaḥ kṣayaḥ | nṛsiṃhākhyo mahātejāḥ kṣakāro nala maṃḍalaḥ || saṃyogajaḥ śavargāṃtaḥ sarvāṃgo romasānugāḥ | meruvaṃdhyo yugāṃtaśca vargāṃtastuṃvuruḥ paraḥ || sarvāṃtakoṃtikaḥ prokto vidyutā mātṛkāṃtikaḥ || kṣa || hrīṁ mitye tasya nirdeśe hṛllekhā bhuvaneśvarī | māyā śaktyākhyayākhyeyaḥ kiṃ vāsyamadanā hvayaḥ || p. 58a) śrīcāsya kamalā nāmnā pheṁkāra iti nirdiśet | āṁ pāśenāṃkuśena kroṃ gaṁ gaṇeśena nirdiśet || prāsādena hauṁ vāgbhavena nāmna aiṁ iti smṛtaṃ | ātmanā haṃsa ityevamajapā iti kīrtitaḥ || paramātmanā sohamiti vījaṃ ca catulāḥkalaṃ | bhūmivījaṃ piṃḍavījaṃ glau vargavyaṃjanānvitaṃ || kūṭa ityucyate kvkrīṁ ca piṇḍavījaṃ ca piṇḍakaṃ | kṣrūṁ tuṃvururityuktaṃ nṛsiṃhākhyaṃ tu kṣrauṁ iti || ciṃtāmaṇi kṣmyrauṁ daurgaṃduṃ hūṁ varākhyamīritaṃ || hsūṁ hayagrīva saṃjñaṃ viśvavījaṃ tu śrīmiti | hṛdākhyayā namo natyā śiro nāmnā dviṭhena ca || vahnijāyākhyayā svāhā vaṣaṭ śikhākhyayā mataṃ | netrākhyayā vauṣaḍiti hūṁ krodha kavacākhyayā || phaṭ śastrāstraśaraihaṃti saṃjñayā jñāyate budhaiḥ | diṅmātramalya buddhīnāṃ mukhabodhāya kīrtitaṃ || anyadapyatra vijñeyamāgamāṃ * ta darśanāt | mananaṃ sarvadharmāṇāṃ trāṇaṃ saṃsāra vaṃdhanāt || manana trāṇa dharma tvāt maṃtra ityabhidhīyate | bhukti mukti pradā maṃtrāḥ sa guptāḥ sarvakarmasu || dhātuḥ śabdaniṣedhyarthaḥ syānmaṃtra guptabhāṣaṇe | mano vidita saṃjñābhi nirdeśe sphuṭiṭaṃ bhavet || p. 58b) taṃtrokta phalasiddhistu bhaven maṃtrasya gopanāt | labdhāṃgā vṛrtti saṃketa śabdena kṛtavānataḥ || āgame sarvamaṃtrāṇāṃ nirdeśaṃ guptaye śivaḥ || iti śrīvārāhī taṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade ekādaśaḥ paṭalaḥ || 11 || bhairava uvāca || adhunā dhyāna vakṣyāmi śṛṇu kamalalocane | pralayānalaśaṃkāśā siṃdūrāruṇavigrahāṃ || dāḍimī kusuma prakṣā vaṃdhūka kālikopamāṃ | asthi carma vanaddhāṃgī bhujaṃgā karaṇānvitāṃ || suṃdarākṣī trinetrāḍhyā sarvālaṃkārasaṃyutā | savajāna samārūḍhā ṣaṭbhujā parameśvarī || jaṭājūṭa dharā raudrī caṃdrārddhakṛtaśekharā | kapālakartṛka yuktā khaḍgakheṭakadhāriṇī || varābhayadharā devī sarvasiddhi phalapradā | laṃvastanī mahāghorā daṃṣṭrālī vikaṭānanāṃ || naracarma parīdhānā hāḍābharaṇabhūṣitāṃ | divyāṃvara dharādheyā sarvaiśvarya pradāyinī || trailokya vijayā devī sadākālaṃ kuleśvarī | yadā aṣṭabhujā dheyā pāśāṃkuśadharā bhavet || pūrvoktā yudha saṃyuktā devadevī maheśvarī | bhāvayecca tadā devīṃ trinetrāṃ caṃdraśekharāṃ || p. 59a) padmaṃ ca dakṣiṇe pāṇau japamālāṃ ca vāmake | maṃtrasyāsya prasādena naraṃ bhāmapi tato vaśīṃ || kālānalā vratanibhāṃ brahmāṃḍa kavalādyatāḥ | tākṣaṃ pakṣaṃ viracitāṃ mahāhi kṛtaśekharāṃ || kṣayanīraṭanighoṭaghorarāvāṃdūrāṃśadāṃ | gṛdhra dhvajaṃ pretasaṃsthā gonāmācaraṇaivṛtāṃ || narāstraṃpūritamukhīṃ talitkoṭyā yutaprabhāṃ | siṃhaśūkara vaktrāni sūcyabhyāṃ ciṃtayet savaṃ || svasuṣko koṭarākṣīṃ tāṃ bhayāpi na bhayānakāṃ | kākalākilakālāli harakaṇṭha nibhopamāṃ || dīrghakeśāṃ dīrghadaṃṣṭrāṃ dīrghāṃtra sukulaṃvinīṃ | aṣṭādaśabhujoddāmāṃ paṃcavaktrāṃ mahāṃravāṃ || sarvāyudhadharāṃ dīptāṃ viśvarūpāṃ viciṃtayet | kapāla khaṭvāṃgadharāṃ naramuṃḍopaśobhitāṃ || hṛdaṃ vajradharāṃ raudrī daṃṣṭrī dīrghāṃtrakalaṃvinīṃ | aṣṭādaśabhujoddāmāṃ paṃcavaktrāṃ mahāravāṃ || sarvāyudhadharāṃ dīptāṃ viśvarūpāṃ viciṃtayet | kapālā khaṭvāṃgadharāṃ naramuṃḍopaśobhitāḥ || hṛdaṃ vajradharāṃ raudrī khaḍgapaṭṭārikodyatāṃ | tuṃvurīṇāṃ vādyaratāṃ gajacarmakaraudyatāṃ || śūlaṭaṃkārarābhīmāṃ dhyātvā kṛtvāṇi nāśayet | evaṃ dhyātvā nyaset madhye devadevīṃ kṛsodarīṃ || sarvavīropacāreṇa paścāt tāṃ paripūjayet | p. 59b) paṃcavaktrammahātejaṃ tripaṃcanayanojvalaṃ || daśavāhu mahābhīma nānā sragdāmamaṃḍitaṃ | nānāratna samāyuktaṃ hārakeyūramaṃḍitaṃ || jaṭājūṭadharaṃ divyaṃ caṃdrākṛtaśekharāṃ | gokṣīradhavalaṃ divyaṃ phenābha śukla varcasaḥ || pūrvavaktre saṃdhyā yena mahādīptivaraṃ priye | dāḍimī kusumākāraṃ vaṃdhūka puṣpasaṃnibhaṃ || taruṇādityasaṃkāśaṃ vāmavaktraṃ viciṃtayet | pītābhaṃ pītasṛṃkāśaṃ kukumābhaṃ trilocanaṃ || mahādīptikaraṃ divyaṃ paścimedastu suṃdari | daṃṣṭrākarāla raudraṃ ca kiṃcidrakṣāyate kṣaṇaṃ || nīlo la * nibhaṃ śyāmaṃ nīlāṃjana samaprabhaṃ | maṇisarpa kṛtā ṭopaṃ piṃgakeśaṃ subhīṣaṇaṃ || ayyoramiti vikhyātaṃ dhyāna sarvārthasiddhidaṃ | īśāna mūrddhavaktraṃ ca sṛṣṭirūpaṃ parāparaṃ || himakuṃdeṃdu saṃkāśaṃ śuddhasphaṭika nirmalaṃ | āpyayaṃtaṃ jagatsarvaṃ caṃdrāśuḥ kiraṇena tu || varṣayaṃtaṃ mahaughena dhārā pīyūṣa sannibhaṃ | īśāna mūrddhavaktraṃ tu aṇimādi guṇaṃ labhet || triśūlakartarī khaḍga nāgarājakṣasūtrakaṃ | dakṣiṇena varārohe virājaṃtyā yudhāni me || p. 60a) kapāla ḍamaruṃ śakti pāśāṃkuśadharasthi ye | vāme nāso bhayā dīvyāṃ dīpyamānā śuśobhanā || ābhītiṃ mukuraṃ bhujaṃgamavaraṃ śrīvījapūrākṣakaṃ || vāmenollasitāyudhanyariṃdahamāṇikya mālānvitaṃ śūrasthāṃ sthita pārijāta latikā kartṛkare dakṣiṇe || bhūṣākāṃta * la vacaḥ mṛgamadaivā carcitaṃ sādhakaṃ | paṃcāśāṃdaśapāṇi pallavadharaḥ karpūrahāropamaṃ || dālan kuṃḍalaghṛṣṭagaṃḍaphalakaṃ nāgopavītiṃ śivaṃ || devaṃ paṃkadaśe kṛtaṃ kulavadhū lopavidhiṣṭeḥ dhiyā dhyāye dīpsitayā vijñāta viṭapaṃ sarvajña rūpaṃ mukhī || nīlāṃjana nibhākārā dvibhujākṣalanāyikā | ekavaktrā mahādevī trinetrā caṃdraśekharā || sthūlarūpī sviyaṃ proktā sarvāvayavarūpiṇī | sūṣmarūpaṃ maheśāni kathayāmi tavādhunā || vadhvā padmāsanā yogī sthirakāya śucirvṛtaḥ | kṛtvā ṣoḍaśa nyāsaṃ ca smṛtvā śrīgurupādukāṃ || cākuṃcā kuṃḍalī śakti mati sūṣma svarūpiṇī | khaṭvāṃga vaidinīṃ vidyāṃ prasuptabhujagopamāṃ || ānīya mūlamaṃtreṇa kuṃbhakena samādhinā | kadaṃvavanamadhyasthā śivena sahasaṃ gatāṃ || p. 60b) tatpalāpaṭalā vyāptaṃ devī śarīra ciṃtayet | prasanna manasā devi na ca kiṃcid vibhāvayet || bhairavāsana rūpohaṃ sūnyākāraṃ bhuva smaret | ekākṣarī mahādevīṃ kuṃḍalī paribhāvayet || sarvarūpadharādevī viśvarūpāmahojvalā | paṃcapretāsanā dīptā varadābhayaśobhitā || nārīrūpadharādevī nānāśastrakaśobhitā | vajravaktrā vahubhujā vahurūpā mahāravā || viśvarūpā maheśāni nīlaṃ kuṃcita mūrddhajā | yathāvibhava rūpāśā mahālakṣmī nibhā smaret || śitahāreṃdra śadṛśī paṃcavaktrā trilocanā | daśadordaṇḍa sahitā nānāyudha karodyatā || raktāruṇakṣa devī tāṃ smaret sarvasukha pradā || padmapretādhirūḍhā sphaṭikamaṇi nibhapaṃcavaktra trinetrā trailokyaṃ modayaṃtāṃ bhajadaśaka vṛtā divya vastrā vṛtāṃgī || vāme kāpālaśūlogha tatavaradavara mahāpāśamuṃḍaṃ vahaṃtīṃ ghaṃṭākhaṭvāṃgakhaḍgālayasṛṇimahitā siddhilakṣmī punātu || sarvakrameṣu sāmānyā trivaktrā navalocanā | atiguhyā mahākālī aṣṭavāhvī navākṣarīṃ || dakṣapītamukhaṃ devyā sarvābhanvāmakaṃ smaret | raktavastrottarīyā ca sarvābharaṇasaṃyutā || triśūlāṃkuśa vaktraṃ ca mudgaraṃ dakṣavāhubhiḥ | kapālapāśakhaṭvāṃga vāme mṛtalamastakaṃ || p. 61a) vibhratīṃ kramarājeśī sahasraravisannibhā | aṣṭāṣṭakaṃ ca madhyasthā ekāśīti padoddhagāḥ || citkalā kulamadhyasthaṃ jyotirūpaṃ ca bhairavaṃ | kādyaviṃduka hastaṃ ca bhāvaye na tagodbhavet || tadā sthūlanarāṃ devī sahasrākṣaramālikā | daśapreta padārūḍhā virādyo ca karaṃkinī || sahasravaktra nayanā sahasrabhujabhāsurā | sahasradaśagrīvādyā sahasra caraṇāvṛtā || sahasrāyudha savyagrā mahāpataka mocanī | sahasrakāla caritā sahasra yamabhakṣiṇā || kākolī gṛdhraśṛṃgālī saradvyomanibhā hi sā | tā dhyāyet viśvavibhava grāsod bhaṭṭalayānanāṃ || bhīmābhāṃkāra hūṃkāra saṃkārāvavirāvinī | garjaṃ ca pralayameghogha paṭanodyataniścanā || camat kalpahutāsogragratacaṃdrārka tārakāṃ | pāpāyamānabhāsa jvālā bharit bhairave kṣaṇā || uktā sahasravikṣepa yakṣaṇī * taṭāvaṭā | daśaśoṇi niḥpicoṣṭa sūtakalpāṃta pāvakāḥ || brahmāṇḍaka hutākāra kūpanetrā subhairavāṃ | kalpakṣayahutāsogra vāṃdasāṃke kare kṣaṇaṃ || p. 61b) sihoruhāṃraṇāsphāra aiṃda brahmā * maṃḍapāṃ | lokeśvara siro padma racitāṃdasu grahajvalāṃ || tākṣapakṣa mahābhāga kapālakṛtaśekharāṃ | śatarudrā śirasṛhītamuṭāvalirājitāṃ || brahmakaṃdalakaṃ kāla kāpālakāladhāriṇīṃ | karaṃkiṇīṃ kāraṇa svakṛtaikā vali bhāsurāṃ || viśvatiṣpīḍatoddāma raktacarcita vigrahāṃ | vajrāsani samasphārakhalāravastrabhairavī || viśālayāṃdasaṃghātabhagna bhrahmāṃḍamaṃḍapāṃ | brahmāṇḍaśakra * sphāranmālāraṃḍitorutaṭāvaṭāṃ || sadāśiva mahāghora kaṃkāla kaṭi mekhalāṃ | vajrasūcī samasparśana svarā valibhāsurāṃ || lakṣavṛkṣa samākīrṇā dagdhāraṇyanivāsinīṃ | vajraśaṃkuniśātogra kharasparśaśiroruhāṃ || mahābhogikulāpīlaghora yajñopavītinī | sarvasaṃhāra sarvājñā dīkṣitāṃ bhairavānanāṃ || karaniṣyapadahnyogha prajvālita digaṃvarāṃ | vajraghaṃṭhādi mūlogra khaṭvāṃgakaraśobhitāṃ || ṭaṃkacāpaśavaśṛṃgaśaktitomaradhāriṇī | mahāḍamarukodvāma dhvaninātrāśitākhilā || sarakṣaṃta kapālābja muṃḍabhūṣitapāṇinīṃ | ghoravīṇābhiṃdipālakuṭhālaṃ ca mahāyudhaḥ || samagraviśvasaṃhārakālacāva vinīdinīṃ | p. 62a) kālāgni rudrakoṭyāya pādamūledatalārcitā || sarvāyutyajalaughena kitatānya nado ghaṭāḥ | bhīmabhairavaṭaṃkāra bhagan sarvādhvasaṃtatīṃ || nṛsiṃha bhairavāpīṣṭa kṛta karṇārataṃsakāṃ | mārtaṃḍalakṣamuṃḍaugha virājita śiroruhā || mahāmataṃga tatkṛtya mahārāta * vigrahāṃ | suṣkāṃtaśāyunirmāsoghoravehāṃ bhayānakāṃ || āsanaṃ tejasaṃghāṭa paṭanodbhata tejasāḥ | truṭadaṃtapaṭāmālā pūrapūrita diṅmukha || siṃhaśūkaragonāsa sarpavyāghra naraṃvanīṃ | ṛkṣagāmāyu siṃhatvā aśvasūkara vaktrakāṃ || cillollūka mahāgṛdhra mārjāranarajā śurāṃ | vaktrakuṃḍodbhavajvālā karālākhita tatvayāṃ || udagrā meru lakṣālanipatadvahniṃ vāṇākulaṃ | viśvarūpāṃ viśvamayāṃ vidhilakṣmī viciṃtayet || yathābhi mata svarūpāṃ yathābhi mana vāhanāṃ | ciṃtayet saramāṃlālī sarvakāmaphalapradā || ekavīrāṃ mahādagrāṃ nṛtyamānāṃ śitāsane | aṣṭānanāṃ mahādevaṃ raktavarṇa subhairavaṃ || devyāliṃgita dehāḍhyaṃ yathā devī tathā śivaṃ | evaṃ dhyānavaraṃ proktaṃ sthūla sūkṣma vibhāgata || sarvakāmamavāpnoti dhyānādasmāt namottamaḥ | etat sarvasamākimanyaṃ paripṛcchasi || p. 62b) nīlajīmūtasaṃkāśaṃ nirmāsāmnāyu vaddhanī | urddhvakesot kaṭī bhīmāḥ khaḍgapheṭakadhāriṇī || khaṭvāṃga ḍamaruṃ caiva abhayāvara śobhitaṃ | pāśaṃkuśavaraṃ devī triśūlaghaṃṭhamuttamaṃ || kartṛkapālahastaṃ ca gadācakrasusebhitaṃ | vajrahasta mahādevī muṇḍahastaṃ ca śobhitaṃ || ikṣu cāpadharaṃ devī nāgābharaṇasobhita | naracarmaparīdhānāṃ vyāghracarmakaṭi sthitā || muṃḍamālādharāraudrī sarvābharaṇasobhitāṃ | daṃṣṭrā karāla vadanā jihvālalabhīṣaṇā || dhyānamadhyāḥ pravakṣyāmi smaraṇācchivatāṃ vrajet | karāla vadanāṃ ghorāṃ muktakeśī caturbhujāṃ || kālikā dakṣiṇā divyāṃ muṃḍamālāvibhūṣitāṃ | sadyacchinna śiraḥ khaḍga vāmārddhadhaḥ karāṃvujāṃ || abhaya varadaṃ caiva dakṣiṇādhorddhapāṇikāṃ | mahāmegha prabhā śyāmaṃ tathā caiva digaṃvarīṃ || kaṃṭhāvasikta muṃḍālī galadrudhira carcitāṃ | karṇāvataṃ satānīta śavayugma bhayānakāṃ || ghoradaṃṣṭrākarālā ca pīnonnaṃtapayodharī | śavānāṃkarasaṃghātaiḥ kṛtakāṃcī sahanmukhī || sṛkva dvaya galadrakta dhārā visphuritānanāṃ | p. 63a) ghorarāvāṃ mahāraudrīṃ śmaśānālayavāsinīṃ || vālārkāyutabhāsurāntrinayanāmmadaṃ smitodyanmukhīṃ rājaṃccaṃdrakalādharāṃ sukalalī puṣpāli vṛṃdā kulāṃ | kastūrī tilakāṃghanastanabharāṃ pāśāṃkuśaścakṣujaṃkodaṇḍaṃ kusumeṣumeva dadhatīṃ hastāṃvujaistāṃbhaje || vaṃdhūkābhaṃ trinayanāṃ caṃdrārddhakṛtaśekharāṃ | ratnapātraṃ vāmahaste dakṣapadmaṃstanonnataṃ || raktābjakarṇikāyāṃ tu śavāsana samāsthitāṃ | muṇḍamālā * satkaṇṭhāṃ nīlābhāṃ dadhatīṃ karaiḥ || abhayaṃ muśalaṃ cāpi phalaṃ cāpi varaṃ tathā | vārāhāsyāṃtuga kutsaṃ trinetrāmaruṇāvarāṃ || tato dhyāyed ghanaśyāmāṃ trinetrāmunnatastanī | kolāsyāṃ caṃdrabhālāṃ ca daṃṣṭrāddhṛta vasuṃdharāṃ || khaḍgaṃ kuśau dakṣiṇayorvāmayoścarmapāśakau | aśvārūḍhāṃ ca kolāsyāṃ nānālaṃkārabhūṣitāṃ || prajvala keśa vadanā bhīmadaṃṣṭrā bhayā pahāḥ | devatā iṃdriyotpannā ūrdhva dṛṣṭi itīritāḥ || devatā bhūtapādotthāstiryagvaktrāḥ prakīrtitāḥ | dhyānamasyāḥ pravakṣyāmi nānāratnavaye sthitaṃ || suvarṇajaṃ kalpataruṃ maṇikuṭṭimabhūmigaṃ | tasyādhastādratnamayasthitā siṃhāsanopari || p. 63b) śvetapadme samāsīnāṃ maṇikuṃḍalabhūṣitāṃ | keyūrahāramukuṭarasanā nūpurānvitāṃ || padmadvayaṃ pāśavarau cāṃkuśekṣuśarāsane | abhīti puṣpavāṇāṃśca dadhānāṃ kara pallavaiḥ || hemābhāṃ saptadūtībhistaruṇābhīḥ samāvṛtāṃ | vāmarādarśakarakatāṃvūlakaraśodibhiḥ || prasanna dṛṣṭyā paśyaṃtī sādhakaṃ tviti ciṃtayet | śaktyakṣasragvarābhītikarā vaṃdhūkasannibhāṃ || mayūradhvajinīṃ raktavastrābhauduṃvarasthitāṃ | haritkaṃcukikāṃrasyā nānālaṃkārabhūṣitā || paṃcavaktrāṃ mahāraudrīṃ prativaktraṃ trilocanaṃ | śaktiśūla dhanurvāṇa kheṭakhaḍgavarābhayān || dakṣādakṣabhujairdevīṃ vibhrāṇāṃ bhogibhūṣaṇāṃ | śavāsanāṃ sarpabhūṣāṃ kartrī vāpi kapālakaṃ || vaṣakaṃ ca triśūlaṃ ca dadhatīṃ ca catuḥkaraiḥ | muṇḍamālāṃ dharā tryakṣāṃ nīlavārāhikāṃ bhajet || padmāsanasthāmaruṇāmaruṇāṃvaradhāriṇīṃ | kuṃkumakṣeda liptāṃgīṃ protphulla kamalekṣaṇā || maṃdasmitamukhī jeṣṭhāṃ sudhā pūrṇa navaṃghaṭaṃ | dhanapūrṇaṃ sṛṇīpāśaṃ dadhatīṃ bhujapallavai || vālārkamaṇḍalābhāsāṃ trinetrā ca caturbhujāṃ | pāśāṃkuśa dhanuścāpaṃ suṃdarīṃ kālikāṃ bhajet || p. 64a) iyaṃ devī mayā pūrvaṃ lalitā vaśya kāmyayā | upāsitā tadā japtā lalitā lalitā vaśā || trayastriṃśat koṭi deva nāyikā lalitā tu yā || khageṃdrinna * ndu śivaṃ pravadamṛtarasā plāvi cāṃgo trinetrā savyapāno kapāle galadasṛjamatho muktakeśā pivaṃtīṃ | vaddha kāṃcī * * * * maṇimayamukuṭodyaidyatā dīpta jihvā pāpānnīlotpalābhāravi śaśi vilasat kuṇḍalīlīḍhapādā || caturbhujā kṛṣṇavarṇā muṇḍamālā vibhūṣitāṃ | khaḍgaśca dakṣiṇapārśvo vibhratīṃdrāvaradvayaṃ || kartṛśca karparaṃ caiva kramā vāmena vibhratīṃ | maunikhaṃtī jaṭāmekī vibhratāṃ śirasā dvayaṃ || muṇḍamālā parāṃ śīrṣe grīvāyāṃmapi cāparāṃ | vakṣasā nāgahāraśca vibhratīṃ raktalocanāṃ || kṛṣṇavastradharī kaṭyāṃ vyāghrājina samanvitāṃ | vāmā pādaṃ śavahṛdi saṃsthāpya dakṣiṇaṃ padaṃ || vilāpya siṃhapṛṣṭhe tu lelihānāṃ śavasvayaṃ | sāṭṭahāsa mahāghora rāvayukta subhīṣaṇaṃ || mahāmegha prabhādevīṃ kṛṣṇavastra vidhāyinīṃ | lalajihvāṃ ghoradaṃṣṭrāṃ koṭarākṣī hasanmukhīṃ || nāgahāranatopetāṃ caṃdrārddhakṛtaśekharāṃ | dyolikhaṃtī jaṭāmekāṃ lelihānāṃ śavatyayaṃ || p. 64b) nāgayajñopavītāṃgaṃ nāgaśayyāniṣedutīṃ | paṃcāsanmuṃḍasaṃyuktaṃ naramālāmahodarīṃ || sahasrahanamaṃyukta manaṃtaṃ śirasopari | caturdikṣu nāgaphaṇāveṣṭitāṃ guhyakālikāṃ || takṣaka sarparājena vāmakaṃkaṇabhūṣitaṃ | anaṃtanāgarājena kṛta dakṣiṇakaṃkaṇaṃ || nāgena rasanābhāra kalpitaṃ ratnanūpurāṃ | dvibhujāṃ ciṃtaye devīṃ nāgayajñopavītinīṃ || naradeha samālabdhaṃ kuṃḍalaṃ śrutimaṃḍitaṃ | prasannavadanāṃ saumyāṃ navaratna vibhūṣitāṃ || nāradādyai munigaṇaiḥ sevitāṃ śivagehiṇīṃ | aṭṭahāsāṃ mahābhīmāṃ sādhakābhīṣṭadāyinīṃ || karālavadanāṃ ghorāṃ muktakeśī caturbhujāṃ | kālikāṃ dakṣiṇā divyāṃ muṃḍamālā vibhūṣitāṃ || sadyacchinnaśiraḥ khaḍge vāmordhvādhaḥ kalāṃvujāṃ | abhayaṃ varadaṃ caiva dakṣiṇāddhorddhapāṇikāṃ || mahāmeghaprabhāṃ śyāmāṃ tathā caiva digaṃvarīṃ | kaṃṭhe ca savamuṃḍālī galabhūṣiracarcitāṃ || karṇāvanaṃ śavānītaṃ śavayugmabhayānakaṃ | ghoradaṃṣṭrā karālāsyāṃ pīnonnatapayodharāṃ || gavānāṃkarasaṃghātaiḥ kṛta kāṃcī hasanmukhī | sṛkva dvaṃdva galadrakta dhārā visphuritānanā || daṃturāṃ dakṣiṇāṃ vyāpi muktaraṃvitacorcayaṃ | śavarūpa mahādeva hṛdayoparisaṃsthitāṃ || p. 65a) śivābhighorarāvābhiścaturdikṣu samanvitaṃ | sukhaprasannavadanāṃ smerānana saroruhāṃ || evaṃ saṃciṃtayed devī śmaśānālayavāsinīṃ || aṃbhodaḥ syāmalāṃgīmati vikaṭadatīṃ lolajihvā jaṭālī vāme muṃḍaṃ dadhānāṃ karakamalatale dakṣiṇe caṃdrahāsāṃ || sṛkvadvaṃdāsradhārādvayadharavadane pretadorvallikāṃciṃ mādhvīkonmatta netrāṃ śavahṛdaya gatāṃ naumi kālīkarālīṃ || asya maṃtrādikaṃ nyāsaḥ siddhamaṃtrasya vidyate | kṛṣṇatoyena saṃpūrṇe ghṛta vā homa kālikāṃ || brāhmyādibhiśca dūtībhi yuktāṃ saṃpūjya bhaktitaḥ | aṣṭamī caṃḍikā stotra devīṃ dhyāyed gṛhe punaḥ || paṃcavaktrāṃ mahāraudrīṃ prativaktraṃ trilocanaṃ | śaktiśūladhanurvāṇa kheṭakhaḍgavarābhayāt || dakṣadakṣabhujairdevīṃ vibhrāṇāṃ bhogibhūṣaṇāṃ | varṇalakṣaṃ japenmaṃtraṃ vāmācāreṇa sādhakaḥ || picumardasya samidho ghṛtāktā juhuyāt tataḥ | yadvā prajvalite vahnau tarpaṇādi tataḥścaret || evaṃ siddhimaturmaṃtrī mārayedarirādripun | vinīta citi kāṣṭhāgnau aṣṭottarasahasrakaṃ || saṃdhyāyāṃ homayet sapta dravyaṃ sapta dināvadhi | avaśyaṃ jāyate mṛtyuravevaddhāpuṣopi ca || śmaśānakīkasaṃgrehe dhūmraṃ bhūtthaṃ viṣaṃ tathā | p. 65b) vibhītakaṃ rājikāṃ ca lājāsyā dravya saptakaṃ || dakṣiṇasyāṃ diśi sthitvā homayed dakṣiṇāmukhaḥ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade dvādaśaḥ paṭalaḥ || 12 || bhairava uvāca || athātaḥ saṃpravakṣyāmi maṃtrayaṃtrasya nirṇayaṃ | yasya vijñānamātreṇa vārāhī suprasīdati || vakṣyāmi siddhametasyāt sarvataṃtreṣu gopitaṃ | subhaktāya suśiṣyāya deyaṃ nānyatra kutracit || tāramāyāramā kāma vīja pūrvaṃ tu nāmakaṃ | viprādyaiśca caturthyaṃtaṃ namoṃtaṃ prajapediti || vṛddhāddhi prāṅgrāhyametadeka dātaṃ ca toṣayet | siddhoyaṃ maṃtra * 'diṣṭo gopyāmātaṭināravat || na guruṃ nādimaṃ nāṃtaṃ na madhyapīṭhabhedikaṃ | kevalaṃ yadi labhyeta tadādyaṃ tu surādhipe || dvīpākṣaraṃ tathā vālaṃ tithinakṣatrasaṃyutaṃ | sādhakādyakṣarairyuktaṃ maṃtrametat sudurlabhaṃ || vālāśca ghaṭikāścaiva dina nityā tataḥ paraṃ | varṣamāsayugaścāpi parivṛttiriti kramāt || a e ca taya iti sūtreṇa ghaṭikā parigaṇpate || prakāsaśca virmasaśca ānaṃdo jñāna eva ca | satyapūrṇa svabhāvaśya patibhasubhagastathā || navavārāni kathyaṃte pārāyaṇa parāyaṇā | tatvādi divasā caiva divasā parigaṇpate || p. 66a) citrādi kāmeśvaryāṃ taṃ kāmeśvaryādi citratā | anuromaviromābhyāṃ divasāmiti kathyate || trikoṇaṃ caiva ṣaṭkoṇaṃ na ca yoni punalikhet | vṛttaṃ cāṣṭadalaṃ caiva dvādaśādalameva ca || ṣoḍaśālaṃ likhet paścā bhūpulaṃ ca punarlikhet | triśūlaṃ ca caturdikṣu catudvari susobhanaṃ || suṃdarī kālikāyaṃtraṃ vārāhī ca prakīrtitā | tāramuktvā vajra nakha daṃṣṭrāye ca mahātataḥ || siṃhāya huṃ phaṭ hṛcce maṃtraḥ saptadaśākṣaraḥ | tāraṃ ciṭi dvayaṃ paścāccaṃḍāli tadanaṃtaraṃ || mahat padādyāṃtāṃ vrūyādamukaṃ me padaṃ tataḥ | vaśamānaya ṭhadvaṃdvaṃ caturviṃśākṣaro manuḥ || tāro namo bhagavate varāhādrupamuccaret | ṅeṃtaṃ vyāhṛtayaḥ proktā pataye padamuccaret || bhūpatitvaṃ madehīti dāpayāṃtegni gehinī | trayastriṃśadvarṇakoyaṃ vārāhaḥ kathito manuḥ || oṃ pārthive ca pṛthivītalacāriṇi vā pumā | tatolini ca tāruṇyaṃ kuru yugmaṃ cadhaṃ cadhaṃ || svāhikona triṃśadarṇaḥ pārthivāyā manuḥ smṛtaḥ | aikaṃ kālī mahākālī kelikālābhyamuccaret || svāhāṃta tithi varṇoyaṃ lakṣamasya japomataḥ | śuklāṃvarā śivā yasyā raktakaṃcuka dhāriṇī || p. 66b) citrakaṃṭhī citranāda svaraṃ dehi yugaṃ tathā | bhīṁ rīṁ svāheti maṃtroyaṃ maṃtrārṇaḥ parikīrtitaḥ || oṃ hrīṁ namaśca vārāhi ghore svapnaṃ visarga yuk | ṭhadvayaṃ vahnijāyāṃto maṃtraḥ paṃcadaśākṣaraḥ || tatorcaye nṛkapālaṃ japenmaṃtra catuṣṭayaṃ | kāli kapālāya namo hrīṁ hrīṁ pūrva * kaṃ vadet || ekādaśākṣaro maṃtro'nena pūjādikā matā | strīṃ strīṃ strū tāriṇī tyuktvā kapālāya namoṃtikaḥ || dvādaśārṇonena bhavet kapālārddhā dvitīyakā | hāṁ hrīṁ hūṁ procya nīlāka kapālāya nama ityayaṃ || ekādaśārṇonenoktā kapālārcā tṛtīyakā | māyā strīṁ hūṁ svargakapālāya sarvāpadaṃ vadet || tato rāya * sarvāya tathā sarvodbhavāya ca | sarvaśuddhamayāyeti sarvāsurarudhīti ca || rācāruṇāya ca śubhrāya surābhājanāyeti ca | devī kapālāya namaścaturtho maṃtra īritaḥ || ṣaṭpaṃcāśatkavarṇoyaṃ kapālasya tu pūjane | tatastasmin kapāle tu pūjayedarkamaṃḍalaṃ || oṃ sūryamaṃḍalāyeti namoṃtoyaṃ navākṣaraḥ | sūryamaṇḍalapūjāyāṃ nṛkapāle manurmataḥ || mūlamaṃtraṃ paṭhaṃ stasmin sudhā buddhyā surāṃ kṣipet | gaṃdhapuṣpākṣatā kṣiptvā trikhaṃḍākhyāṃ pradarśayet || p. 67a) athātaḥ saṃpravakṣyāmi tārakasya varāya tu | brāhmaṇopāsitāṃ tārāṃ dvādaśārṇāṃ sudurlabhāṃ || vācaṃ lajjāṃ ramāṃ kāmaṃ haṃsarājai pratyayakāriṇaṃ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi mahākālī mahāmanuṃ || oṃ kṣreṁ kṣreṁ kreṁ ataḥ kreṃca paśuṃ gṛhāṇa coccaret | hūṁ phaṭ svāhā śakravarṇaṃ siddhamaṃtra udāhṛtaḥ || athātaḥ saṃpravakṣyāmi saptavarṇaṃ ramāmanuṃ | aiṁ hrīṃ śrīṃ rājyalati padamuktvā svayaṃbhuvaḥ || hrīṃ jyeṣṭhāyai namaḥ proktvā maṃtra saptadaśākṣaraḥ | atha vakṣye mahāvidyāḥ kālikāyāḥ sudurlabhaḥ || yāsāṃ vijñānamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ | nātrarcitā viśuddhi syānnārimitrādi lakṣaṇaṃ || navaprayāsa vāhulyaṃ samayā samayādikaṃ | na cittavyaṃ ya vāhulyaṃ kāyakleśakaraṃ sadā || ya evaṃ ciṃtaye maṃtraṃ sarvakāryasamṛddhidāṃ | asya haste padevāsti sarvasiddhirna saṃśayaḥ || gadyapadyamayī vāṇī sabhāyāṃ tasya jāyate | tasya darśana mātreṇa vādinonoḥ prabhāṃ gataḥ || rājānopi ca rāsatva bhajaṃte piṃpare janā | divārātriṣṭhayaścaiva vaśīkartuṃ kṣamo bhavet || aṃteṣa bhajate devyā gaṇatvaṃ durlabhaṃ naraḥ | kāmatrayaṃ vahni saṃsthaurati viṃdusamanviti || kūrcayugmaṃ tathā lajjā yugalaṃ tadanaṃtare | p. 67b) dakṣiṇe kālike ceti dūrvavījāni coddharet || aṃte vahni vadhūdadyā vidyā śakti prakīrtitāḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi dakṣiṇā kālikā śubhaṃ || kāmakṣaraṃ vahni saṃsthaṃ vāmanetra vibhūṣitaṃ | viṃdumetatsamāyuktaṃ vījametat trayaṃ likhet || kūrcadvayaṃ tathā devi lajjā yogamanaṃtaraṃ | dakṣiṇe kālikāṃ ceti saṃvodhana padānvite || sa savījaṃ puna prāha svāhāṃtamaṃtramuddharet | kevalaṃ mātṛkāṃ kṛtvā mātṛkāṃ tārasaṃpuṭāṃ || mātṛkā puṭitaṃ tāraṃ nyaset sādhakasattamaḥ | śrīvījapuṭitānātu mātṛkāṃ puṭitaṃ tu yat || kāmerapuṭitāṃ devī śaktiṃ ca tatpuṭāṃ nyaset | hrīṁ dvaṃdva punanyastvā ṛ ṝ ḷ ḹśca pūrvavat || mūlena puṭitāṃ devī tatpuṭaṃ meva ca | anuloma vilomena nyastvā maṃtraṃ yathāvidhi || mūle nyaṣṭa śataṃ kuryāt vyāpaka tadanaṃtaraṃ | iti guhyena durgāyā aṃgaṣoḍhā prakīrtitā || tārāyā kālikāyāśca unmukhāśca tathā parā | etasminyāsa mātreṇa sarvapāpaṃ praṇaśyati || mūlavidyāṃ trimaṃtreṇa praṇavādyairyathāvidhi | ātmavidyā śive caivastatvaṃ nyāsaṃ samācaret || brahmaraṃdhre bhruvormadhye lalāṭe nābhideśake | guhye cakre ca sarvāṃgai saptavījaṃ kramān nyaset || p. 68a) ādau yaṃtraṃ pravakṣyāmi yat jñātvā maratāṃ vrajet | ādau trikoṇaṃ vinyasya trikoṇaṃ tadvahi nyaset || tato vai vilikhenmaṃtrī trikoṇa trayamuttamaṃ | vṛttaṃ vilikhya vidhivallikhet padmaṃ sulakṣaṇaṃ || pīṭhapūjāṃ tataḥ paścādādhāraśakti pūrvakaṃ | prakṛtiṃ kamaruṃścaiva śeṣaṃ pṛthvī tathaiva ca || sudhāṃvudhimaṇidvīpaṃ ciṃtāmaṇi gṛhaṃ tathā | śmaśānaṃ pārijātaṃ ca tanmūlaṃ ratnavedikā || tasyoparī maṇeḥ pīṭhaṃ nyaset sādhakasattamaḥ | caturdikṣu munīn devān śivāśca śavamuṇḍakān || deveśi bhakti surabhe parivāra samanvitaṃ | yāvastvāṃ pūjayiṣyāmi tāvastvaṃ susthirā bhava || gurupradṛṣṭamaṃtreṇa upacārāṃ prapūjayet || oṃ jaya dhvani maṃtramātaḥ svāhā ghaṃṭāvādana pūjayet | devyāstu dakṣiṇe bhāge mahākāraṃ prapūjayet || hūṁ kṣāṁ yāṁ vāṁ lāṁ āṁ kroṁ mahākāra bhairava sa vighnānnāśaye 2 hrīṁ śrīṁ phaṭ svāhā || mahākālaṃ yajedyatnāṃ paścād devī prapūjayet | visṛjya parayā bhaktyā sannidhā yena mudrayā || hṛdaye devi muddhāsya tanmayo bhavati dhruvaṃ | sarvasiddhi svarau bhūmau bhairavāvatsarād bhavet || lakṣamekaṃ japed vidyā haviṣyāśī divā śuciḥ | rātrau tāṃvūlapuṃgāsya śayyāyāṃ lakṣamānavaḥ || p. 68b) krameṇa lakṣayaṃ japtvā tad daśāṃśena maṃtravit | ayutaṃ homayed devi divārātri vibhedataḥ || divālakṣa śucirbhūtvā haviṣyāśī japennaraḥ | tatastu taddaśāṃśena homayeddhaviṣā priye || lakṣamekaṃ japen maṃtraṃ haviṣyāśī divāśuciḥ | aśuciśca tathā rātrau lakṣamekaṃ tathaiva ca || daśāṃśaṃ homayen maṃtrī tarpayedabhiṣecayet | lakṣamekaṃ japed vidyāṃ haviṣyāśī divāśuciḥ || rātrau tāṃvūla purāsyaḥ śayyāyī lakṣamāṇavaḥ | evaṃ lakṣadvayaṃ japtvā taddaśāṃśena maṃtravit || aśvatthaṃ homayed devi divārātri vibhedataḥ | gate prathamayāme ca tṛtīyapaharāvadhi || niśāyāṃ ca prajaptavyaṃ rātriśeṣaṃ japennaraḥ | vargādyaṃ vahnimadhyasthaṃ rativiṃdu samanvitaṃ || ekākṣaro mahāmaṃtraḥ sarvakāma phalapradaḥ | triguṇaṃ tu viśeṣeṇa sarvaśāstra pravodhikā || khadīrgha ṣaṭyutādyena praṇavādya na kalpayet | ṣaḍaṃgāni manorasya yāti yuktena deśikaḥ || māyā dvayaṃ kūrcayugaṃ aiṃdrāṃtaṃ mādana trayaṃ | māyā dvayaṃścara yute dakṣiṇe kālike padaṃ || saṃhāra kramayogena vījaṃ saptakamuddharet | ekaviṃśat paromaṃtrasmārādyaḥ kālikā manuḥ || p. 69a) svāhāṃtaśca trayoviṃśakṣaroyaṃ maṃtrarājakaḥ | viṃśatparṇā mahāvidyā svāhā praṇavavarjita || dhyāna pūjādikaṃ sarvaṃ dakṣiṇāvasamācaret | praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya kullukāvījamuddharet || rativīja samuddhṛtya prapaṃcamasamanvitaṃ | ṭhadvayena samāyukto vidyārājñī prakīrtitā || maṃtrasya bhairava ṛṣi virācchaṃdaḥ prakīrtitā | siddhikālī brahmarūpā viniyogaḥ prakīrtitaḥ || jape viṃśati sāhasraṃ saharaikena saṃyutaṃ | homaye taddaśāṃśena mṛtarūpeṇa maṃtravit || mūlavījaṃ tato māyāṃ lajjāvījaṃ tataḥ paraṃ | mahāvidyā kālyā mahākālena bhāṣitā || vargādyaṃ vahnisaṃyukta ratiṃ viṃdu samanvitaṃ | etat trayaṃ vahnijāyā mūlatrayaṃ ca vahniyā || nijavījaṃ pūrvavījaṃ lajjā ca vahni vallabhā | vāgbhavaṃ ca tato mūlaṃ kālikā vahni vallabhā || asya maṃtrasya vā devi dakṣiṇāmūrti kīrtitaḥ | paṃkti chaṃda samākhyātā kālikā devatā smṛtāḥ || lakṣmī dvayaṃ kūrca lajjā dakṣiṇe kālike ca phaṭ | mūlavījaṃ dvayaṃ lajjā pūrvavat vahni vallabhā || nijavījaṃ kūrca lajjā dakṣiṇe kālike dvayaṃ | mūlavījaṃ kūrcavījaṃ nijavījaṃ vahni vallabhā || nijavījaṃ dvayaṃ kūrca lajjā vā vahni vallabhā | mūlavījaṃ kūrca lajjā vahnijāyā ca suṃdarī || p. 69b) mūlavījaṃ dakṣiṇā ca kālike vahni vallabhā | hṛdayaṃ vāgbhavaṃ mūlaṃ kālikāyai ca ṭhadvayaṃ || vahnijāyāṃ tato maṃtra kālikāyā prakīrtitaḥ | atha paṃcakṣarī vidyā śṛṇuṣveka malānane || prajāpatiṃ samuddhṛtya vargārūḍhaṃ tataḥ priye | caturthasvarasaṃyuktaṃ sarvataṃtrasamanvitaṃ || vījatrayaṃ krameṇaiva tadaṃte vahnisuṃdarī | paṃcakṣaro mahāvidyā kathitā padma yoninā || ṣaḍakṣarī mahākālī vakṣyāmi śṛṇu pārvatī | vījatrayaṃ krameṇaiva puna vījatrayaṃ sudhīḥ || svāhāṃtā kathitā vidyā caturvarga phalapradā | ekādaśākṣarī vidyā kathyate śṛṇu pārvati || vāgbhavaṃ hṛdayaṃ paścāt brahmārūḍhaṃ prajāpatiṃ | caturthasvarasaṃyuktaṃ nādaviṃduvibhūṣitaṃ || dviguṇaṃ ca tataḥ kṛtvā ṅeṃtaśca kālikā padaṃ | svāhāṃtā kathitā vidyā priye ekādaśākṣarī || ṛṣiḥ syād dakṣiṇāmūrti chaṃdaḥ paktirudāhṛdaṃ | parāt paratarā śaktiḥ kālikā devatā smṛtā || ekādaśākṣarī vidyā kālikāyāḥ sudurlabhā | lakṣadva * ca ye vidyā puraścaraṇa karmaṇi || anyāsāṃ varṇalakṣaṃ tu kathitā padmayoninā | mūlavījaṃ tato māyā lajjāvījaṃ tataḥ paraṃ || dakṣiṇe kālike ceti astrāṃtā samudāhṛtā | athāparaṃ pravakṣyāmi vidyāviṃśati varṇakāṃ || p. 70a) yasyā prasādamātreṇa bhave bhūmi puraṃdaraḥ | mūlavījaṃ dvayaṃ vrūyā tataḥ kūrca dvayaṃ vadet || lajjā dvayaṃ samuddhṛtya saṃvodhyaṃta pada dvayaṃ | pūrvavat ṣatadhā vījaṃ nyaṃte ca vahnisuṃdariṃ || ṛṣisyā dakṣiṇāmūrtiḥ paṃkti chaṃdarudāhṛtaṃ | devatā kathitā sadbhiḥ kāli dakṣiṇa pūrvikā || athāparaṃ pravakṣyāmi vidyā tribhuvaneśvarī | nijavījaṃ samuddhṛtya tadaṃte vahni suṃdarī || ṛṣiṃsyā dakṣiṇāmūrtiḥ paṃktiḥ chaṃda samanvitaṃ | aṣṭākṣarī mayā proktā sarvataṃtreṣu gopitā || nijavījaṃ dvayaṃ kūrca dvayaṃ lajjā dvayaṃ tataḥ | svāhāṃtā kathitā kālī sarvakarma phalapradā || nijavījaṃ tathā lajjā tadaṃte tava suṃdarī | paṃcākṣarī mahāvidyā paṃcavaktra ṛṣiḥ smṛtaḥ || navākṣarī mahāvidyā śṛṇuṣva kamalānane | nijavīja trayaṃ kūrca yugaṃ lajjā yugaṃ tataḥ || svāhāṃtā kathitā vidyā sarvasampatkarīmatā | athāparīn pravakṣyāmi vidyātāṃ ca navākṣarīṃ || mūlavījaṃ samuddhṛtya saṃvudhyaṃtaṃ pada dvayaṃ | svāhāṃtā kathitā vidyā sarvaśatrukṣayaṃkarī || atha cāṣṭākṣarī vidyā śṛṇuṣva kamalānane | nijavījaṃ tataḥ kūrcaṃ tato māyāṃ samuddharet || p. 70b) punastāni samuccārya svāhāṃtā mokṣadāyinī | athāparāṃ pravakṣyāmi daśatatva samanvitāṃ || mūladvayaṃ kūrcayuga tathā lajjā dvayaṃ tataḥ | punastāni samuccārya svāhāṃtā mokṣadāyinī || athāparāṃ pravakṣyāmi daśatatva samanvitāṃ | mūla dvayaṃ kūrca yugaṃ tathā lajjā dvayaṃ tataḥ || punastānyeva vījāni tadaṃte vahni suṃdarī | caturdaśākṣarī vidyā caturvarga phalapradā || brahmā trayaṃ samuddhṛ * rati vahni samanvitaṃ | nādaviṃdusamāyuktaṃ lajjā kūrca dvayaṃ tataḥ || punaḥ krameṇa coddhṛtya vahnijāyā vadhirmanuḥ | ṣoḍaśīyaṃ samāyuktaṃ lajjā kūrcaṃ dvayaṃ tataḥ || punaḥ krameṇa coddhṛtya vahnijāyāvadhirmanuḥ | ṣoḍaśīya samākhyātā vidyā kalpadrumopamā || hṛdayaṃ vāgbhavaṃ devi nijavījayugaṃ tataḥ | kālikāyai padaṃ proktā tadaṃte vahnisuṃdarī || namaḥ pāśāṃkuśau dvedhā phaṭ svāhā kālikālike | dīrghatatvachadaṃ kālī manupaṃcadaśākṣaraḥ || etāsā pūjanaṃ caiva dakṣiṇāvatsureśvari | atha vakṣye maheśāni vidyāṃ sarvaphalapradāṃ || caturvargapradaṃ sākṣān mahāpātakanāśinīṃ | sarvasiddhipradā nityaṃ bhuktimuktipradāyinīṃ || guhyakālīṃ mahāvidyā trailokya cāti durlabhā | kālī ca dakṣiṇā caiva guhyakāli tathaiva ca || p. 71a) triśrīnāmapi vidyānāsādyaiva nāmata smṛtāḥ | iṃdrādirūḍhaṃ vargādyaṃ rativiṃdu samanvitaṃ || triguṇaṃ ca tataḥ kṛtvā īkāraṃ ca samuddharet | ṣaṣṭhesvarasamāyuktaṃ nādaviṃdu vibhūṣitaṃ || tadguhya kālikā proktā cātha vā dakṣiṇe vadet | saptavījaṃ tataḥ pūrva krameṇa yojayet tataḥ || vahnijāyāvadhiḥ proktā vidyā trailokya mohanī | kāmavījaṃ tathā kūrca tadaṃte bhuvaneśvarīṃ || guhyaṃ ca kālike cāpi tathā vīja dvayaṃ bhavet | svāhāṃtā kathitā vidyā sarvataṃtreṣu gopitā || eṣā tu ṣoḍaśī proktā caturvarga phalapradā | saptavījaṃ purā proktaṃ guhya ca kālike punaḥ || svāhāṃtā kathitā vidyā sarvataṃtreṣu gopitā | asyā nāmādikaṃ tyaktvāt tadā paṃcadaśākṣarī || kāmavījaṃ parityajya athavā ṣoḍaśākṣarī | kāmavījasamuddhṛtya saṃvudhyaṃtaṃ pada dvayaṃ || punakāmaṃ tadaṃte ca dadyād vahneśca suṃdarīṃ | eṣā navākṣarī vidyā guhya kālyā samanvitā || dakṣiṇe padamābhāṣya bhave viyaṃ samuddharet | vāmākṣi vahni saṃyuktaṃ nādaviṃdu viṃbhūṣitaṃ || tadguhya kālikā proktā cātha vā dakṣiṇe vadet | saptavījaṃ tataḥ pūrva krameṇa yojayet tataḥ || vahnijāyāvadhiḥ proktā vidyā trailokyamohinī | kāmavījaṃ tathā kūrca tadaṃte bhuvaneśvarīṃ || p. 71b) guhya ca kālike cāpi tathā vīja dvayaṃ bhavet | svāhāṃtā kathitā vidyā sarvataṃtreṣu gopitā || eṣā tu ṣoḍaśī proktā caturvarga phalapradā | saptavījaṃ purāproktaṃ guhye ca kālike punaḥ || svāhāṃtā kathitā vidyā sarvataṃtreṣu gopitāḥ | asyā nāmādikaṃ tyaktvāt tadā paṃcadaśākṣarī || kāmavījaṃ parityajya athavā ṣoḍaśākṣarī | kāmavījasamuddhṛtya saṃvudhyaṃtaṃ pada dvayaṃ || punakāmaṃ tadaṃte ca dadyād vahneśca suṃdarīṃ | eṣā navākṣarī vidyā guhyakālyā samanvitā || dakṣiṇe padamābhāṣya bhave vidyā daśākṣarī | pūrvavatmāsavargaṃ tu pūrvavat pūjayecchivāṃ || pūrvavacca japed vidyāṃ sarvaṃ pūrvavadeva hi | validānaṃ tathā maṃtrī pūrvavat parikalpayet || bhadrakālyādayo maṃtra kathyaṃte śṛṇu suṃdarī | kāmavījādikaṃ vījaṃ sarvapūrvā pare yajet || bhadrakālī tathā ṅeṃtāṃ vījamadhye niyojayet | svāhāṃtā kathiā vidyā viṃśadvarṇātmikā pare || caturvarga prada vidyā bhadrakālī śubhānane | saptavījaṃ samuddhṛtya śmaśāna kālikā tathā || punavījaṃ krameṇaiva svāhāṃtā sarvasiddhidā | viṃśatyekādhikā vidyā śmaśāna kālikā matā || vījāni coccaret pūrve mahākalī padaṃ tataḥ | tadaṃte saptavījāni svāhāṃtā sarvasiddhidā || p. 72a) viṃśatparṇā mahāvidyā mahākālyāḥ prakīrtitā | bhūpure lokapālāḥ syustadastrāṇi ca tadvahiḥ || bhūpureṣu caturdikṣu pūjayet kramataḥ sudhīḥ | viṣṇuṃ śivaṃ tathā sūryaṃ gaṇeśaṃ pūjaye tataḥ || trikoṇaṃ caiva ṣaṭkoṇaṃ navakoṇa manoharaṃ | trivṛttaṃ sāṣṭapatraṃ ca sukijjalka samanvitaṃ || bhūpura tritayārūḍhaṃ yonimaṃḍalamaṃḍitaṃ | tripaṃcāramidaṃ pīṭhaṃ sarvataṃtrasamanvitaṃ || valimaṃtraṃ pravakṣyāmi sarvataṃtreṣu gopitaṃ || ehyehi jaganmātajaganmātāṃjjagatāṃ janani gṛhna 2 mama vali siddhiṃ dehi dehi śatrukṣayaṃ kuru 2 hūṁ 2 hrīṁ 2 hūṁ phaṭ oṃ kālikāyai namaḥ phaṭ svāhā || ehi 2 guhyakālyai gṛhna 2 mama śatrun nāśaya 2 khādaya 2 turu 2 sphuru 2 siddhi dehi huṁ phaṭ svāhā || oṃ hūṁ sadāśiva mahāpretāya guhyakālyāya namaḥ guhyakālyai namaḥ || mālāmaṃtraṃ pravakṣyāmi vārāhyā sarvasiddhayaḥ || hrīṁ śrīṁ aiṁ glauṁ aiṁ namo bhagavati vārtāri 2 vārāhamukhī 2 aṃdhe aṃdhinī namaḥ ruṃdhe ruṃdhinī namaḥ jaṃbhe jaṃbhinī namaḥ || mohe mohinī namaḥ staṃbhe staṃbhinī namaḥ || sarvaduṣṭa praduṣṭānāṃ sarveṣāṃ sarvavākcittacakṣunmukhāgati jihvāṃ staṃbhaṃ kuru 2 ṭhaḥ ṭhaḥ ṭhaḥ ṭhaḥ hūṁ phaṭ svāhā vārāhī ratneśvarī svāhā || p. 72b) iti te kathitā devyā maṃtrayaṃtra prakāśakaṃ | yasya vijñānamātreṇa vārāhī suprasīdati || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade trayodaśaḥ paṭalaḥ || 13 || bhairava uvāca || caṇḍī pāṭhaphalaṃ devī śṛṇuṣva gadato mama | ekāvṛttyādi pāṭhānāṃ yathāvat kathayāmi te || saṃkalpa pūrvasaṃpūjyatyāsāṃgeṣu manun sakṛt | paraṃ vali pradānaṃ vā phalaṃ prāpnoti mānavaḥ || upasargau daśāvṛtyā trirāvṛttaṃ paṭhed vudhaḥ | grahadoṣa prakartavyaṃ paṃcāvṛttaṃ varānane || mahābhayasamutpanna saptāvṛttaṃ paṭhet sudhīḥ | navāvṛtyā paṭhecchāṃti vājapeya phalaṃ labhet || rājavaśyā ca bhūtyai ca rudravṛttamudīritaṃ | arkavṛttyā kāmasiddhi vairahāniśca jāyate || manvo vṛttādi pūrvaśyāstathā strīvaśyatā bhavet | mokṣapaṃcadaśāvṛtyā śriya prāpnoti mānavaḥ || karā vṛtyā putrapautra dhanadhānyāgamaṃ viduḥ | rājñābhīvivimokṣāya vairasyoccāṭanāya ca || kuryāt saptadaśāvṛtyā yathā dvādaśakaṃ priye | mahāvraṇa vimokṣāya triṃśāvṛtta paṭhet sudhīḥ || paṃcāviṃśāvartanāṃ tu bhavavaṃdhavimokṣaṇaṃ | saṃkaṭe samune prāpte ducikitsā mayestathā || p. 73a) jātidhvaṃse kurocchede āyurānnāśanāgame | cauravṛddhau vyādhi vṛddhau dhananāśo prajākṣaya || tathaiva trividhotpāte pāpeti pātake tathā | kuryād yatnācchatā vṛttaṃ tataḥ saṃpadyate śubhaṃ || naśyaṃti vipadastasya aṃte yāṃti parāṃgatiṃ | śriyo vṛddhicchatā vṛtyād rājyavṛddhistathā parā || manasā ciṃtitaṃ devi siddhyadaṣṭottaraṃchatā | śatāśvamedha yajñānāṃ phalaṃ prāpnoti suvrate || sahasrāvartakaṃ lakṣmīrāviśoti svayaṃ sthiraḥ | muktvā manorathān kāmān bhogamokṣamavāpnuyāt || yathāśvamedha kraturāt devānāṃ ca yathā hari | stavānāmapi sarveṣāṃ tathā saptaśatistava || athavā vahunoktena kimetena varānane | caṃḍyāśatāvṛtti pāṭhāt sarvaṃ siddhyaṃtita priye || ādhāre sthāpayitvā tu pustakaṃ prajapet sphuṭaṃ | hastasaṃsthāpanād devī ityaddhaṃ phalasaṃyutaṃ || jāvanna pūjyate dhyāya tāvanna ciramet paṭhet | atha kramaṃ paṭhed devī śiraḥ kaṃpādikaṃ tyajet || patipramādadādhyāya vināso bhavati priya | punadhyāya samārabhya punaḥ sarvatato vidhī || nātaḥ parataraṃ stotra kiṃcidasti varānane | bhuktimuktīpadaṃ puṇyaṃ pāpanāśaṃ ca pāvanaṃ || tadravyajñaśca prathama dṛṣṭadevān praṇamya ca | p. 73b) praṇavaṃ ca tato dṛṣṭvā stotraṃ vā saṃhitān japet || aṃte ca praṇavaṃ dadyāddhityuvācādi pūrvakaṃ | śuddhenācala kīrtena paṭhitavya prayatnataḥ || namāna saṃpaṭhet stotraṃ vācikaṃ tu praśasyate | pustakaṃ vācane śastraṃ sahasrādvādikaṃ yadi || ato nyūnaṃ bhaved yatra vācikaṃ pustakaṃ vinā | ādhāre sthāpayitvā tu pustakaṃ prajapet sudhīḥ || hastasaṃsthāpanād devi yasmādalpa phalaṃ bhavet | na svayaṃ likhitaṃ tacca kṛtinālikhitaṃ bhavet || ābrahmaṇe na likhitaṃ tatsarvaṃ viphalaṃ bhavet | na svayaṃ ca kṛtaṃ stotramananyapi kṛtena ca || yasmāt kaṇau na prasāptaṃ ṛṣibhiḥ likhitaṃ paṭhet | ṛṣichaṃdādikaṃ nyasya paṭhet stotra vicakṣaṇaḥ || stotreṇa dṛśyate yatra prabhavaṃ tu samācaret | bhīṣma parvaṇi yogītaṃ supraśastā kalau matā || viṣṇo sahasranāmākhyaṃ stotra pāpapraṇāśanaṃ | gajeṃdra mokṣaṇaṃ caiva kāruṇyastavameva ca || narasiṃha sahasrakhyaṃ śrīrāma samasaṃjñaka | divyāḥ saptaśati stotra tathā nāma sahasrakaṃ || tripurāyā prasādākhyaṃ sūryasyastavarājakaṃ | pautro rucistato yaśca iṃdrākṣī stotrameva ca || vaiṣṇave ca mahālakṣmī stotramiṃdena bhāṣitaṃ | bhargavākhya narāmeṇa saptaśatyāni kāraṇā || p. 74a) ityuktvā pārvatinātha sapta satyā mahāphalaṃ | tasya śravaṇamātreṇa sarvarogapraśāṃtaya || mādhuryamakṣaravyakti padachedastu susvaraḥ | dhairyaṃ laghu guruścaiva ṣaḍete pāṭhakā guṇāṃ || gītī śīghraṃ śiraḥ kaṃṭhī yathā likhita pāṭhakāṃ | anarthajñalpa buddhiśca ṣaḍete pāṭhakādhamā || athātaḥ saṃpravakṣyāmi cāmuṇḍāyā mahāmanuḥ | navadurgātmakaṃ yasya smaraṇād bhuktimuktayaḥ || surathā yatprasādena rājyaṃ prāptya bhaven manuḥ | saṃsāravaṃdhanāsāṇi jñānaprāptaṃ samādhinā || mārkaṃḍeyapurāṇoktaṃ caritraṃ tritayaṃ tavā | japādyasya phalaṃ dadyāt taṃ manuṃ vacmi sāṃprataṃ || vāglajjā kāmavījāni cāmuṇḍāyai padaṃ vadet | vicce navārṇamaṃtroyaṃ śaktimaṃtrottamottamaḥ || brahmāviṣṇu maheśāstu munayosya prakīrtitāḥ | gāyatryuṣṇiganuṣṭuṣma chaṃdastra yamudīritī || daivyosya * mahākālī mahālakṣmī sarasvatī | naṃdāśākaṃbharī bhīmā śaktitrayamudāhṛtaṃ || tisrosya śaktayo durgā bhrāmarī raktadaṃtikā | agnivāyu sūryastatvaṃ prāgvadṛṣyādikaṃ nyaset || kṛtena yena devasya sāruṣya jātimānavaḥ | atha dvitīyaṃ kurvīta nyāsaṃ sārasvatābhidhaṃ || vījatrayaṃ tu maṃtrādyaṃ tārādi hṛdayāṃtakaṃ | ṣaḍakṣaro bhaven maṃtro navasthāneṣu vinyaset || p. 74b) kaniṣṭhānāmikā madhya tarjanyaṃguṣṭha yugmake | karamadhye hastapṛṣṭhe maṇivaṃdhe ca kūrpare || hṛdayādi ṣaḍaṃgeṣu jātiyuktaṃ punaḥ nyaset | asmin sārasvata nyāse kṛte jāḍyaṃ vinaśyati || nyāsaḥ kāryāḥ saptasatyāḥ pāṭhe kāmaviśeṣataḥ | tatastṛtīyaṃ kurvīta nyāsaṃ mātṛganādikaṃ || māyāvījādikā brāhmī pūrvataḥ pātu māṃ sadā | māheśvarī tathāgneyyāṃ kaumārī dakṣiṇeva tu || vaiṣṇavī pātu kāṣṭhāyāṃ vārāhī paścimeva tu | iṃdrāṇī pāvane koṇe cāmuṃḍācottareva tu || aiśāne tu mahālakṣmīrūrddhaṃ vyomeśvarī tathā | saptadvīpeśvarī bhūmau rakṣmet kāmeśvarī tale || tṛtīyasmin kṛte nyāse trailokya vijayī bhavet | nyāsa caturtha kurvīta nandajādi samanvitaṃ || nandajāpātu pūrvāṃgaṃ kamalāṃkuśamaṃḍitā | khaḍgaṃpātra karā pātu dakṣiṇe raktadaṃtikā || pṛṣṭhe śākaṃbharī pātu pṛṣṭhe pallavasaṃyutā | dhanurvāṇakarā durgā vāme pātu sadaiva māṃ || śiraḥ pātu karā bhīmā mastakācaraṇāvadhi | pādādi mastakaṃ yāvavadbhrāmakāṃtikābhṛta || turyaṃ nyāsaṃ naraḥ kurvan jalāmṛtyuṃ vyapohati | brāhmādyamatha kurvīta nyāsaṃ paṃcakamuttamaṃ || p. 75a) pādādi nābhi paryaṃtaṃ brahmā pātu sanātanaḥ | nābhe viśuddhi paryaṃta pātu nityaṃ janārdanaḥ || viśuddhe brahmaraṃdhrāṃtaṃ pātu rudrastrilocana | haṃsapātu pada dvaṃdvaṃ vainayeyaḥ karadvayaṃ || cakṣuṣī vṛṣabhaḥ pātu sarvāṃgāni gajānanaḥ | pārāparau dehabhāgau yānvānaṃdamayo hariḥ || kṛtesmin paṃcame nyāse sarvān kāmānavāpnuyāt | ṣaṣṭhaṃ nyāsaṃ tata kuryāt mahālakṣmyādi saṃyutaṃ || madhya pātu mahālakṣmīraṣṭādaśabhujānvitā | ūrdhvaṃ sarasvatī pātu bhujairaṣṭābhiruṃjitā || adhaḥpātu mahākālī daśavāhu samanvitā | siṃho hasta dvaye pātuḥ parahaṃsokṣi yugmakam || mahiṣādi samārūḍho yamaḥ pātu pada dvayaṃ | mahiṣaścaṇḍikā yuktaḥ sarvāṃgāni maheśvari || ṣaṣṭhesmin vihite nyāse sadgati prāpnuyānnaraḥ | mūlākṣare nyāsarūpaṃ tataḥ kurvīta saptamaṃ || brahmaraṃdhre netrayuge śrutyornāsikayo mukhe | pāyau mūlamano varṇān tārādyānnamayo yutān || vinyaset saptame nyāse kṛtvā tenokṣayo bhavet | pādayo brahmaraṃdhrāṃtaṃ punastāneva vinyaset || yet tasminnaṣṭa medinyāḥ sarve duḥkhaṃ vinaśyati | kuvīta navamaṃ nyāsaṃ maṃtraṃ vyāpti svarūpakaṃ || mastakārcaraṇaṃ yāvaccaraṇān mastakāvadhi | puro dakṣe pṛṣṭha deśe vāmabhāgeṣṭaśonyaset || p. 75b) mūlamaṃtrakṛte nyāso navamo devatāpti kṛt | tataḥ kurvīta daśame ṣaḍaṃganyāsamuttamaṃ || mūlamaṃtraṃ jātiyuktaṃ hṛdayādiṣu vinyaset | kṛtesmin daśame nyāse trailokyaṃ vaśamānayet || caṇḍipāṭhepi kartavyā nyāsāḥ sveṣṭa pradāyakāḥ | dadyānnyāsokta phaladaṃ kuryādekādaśaṃ tataḥ || khaḍginī śūlinītyādi paṭhitvā ślokapaṃcakaṃ | ādyaṃ kṛṣṇataraṃ vījaṃ dhyātvā sarvāṃgakaṃ nyaset || śūlena pāhino devīṃ tyādi śloka catuṣṭayaṃ | paṭhitvā sūrya sadṛśaṃ dvitīyaṃ pṛṣṭhatāṃ nyaset || tataḥ ṣaḍaṃga kurvīta vibhaktai mūlavarṇakaiḥ | ekenaikena caikena caturbhiyugmakena ca || samaste naiva maṃtreṇa kuryādaṃgāni ṣaṭkramāt | śikhāyāṃ netrayoḥ śrutyo nāso vaktre gude nyaset || maṃtravarṇo samastena vyāpakaṃ śreṣṭakaṃścaret || tato devī tato dhyāyet kālikā dhyānamucyate || daśāsyāṃdaśapādā ca daśahastāṃ vidhistutāṃ | indranīladyutiṃ khaḍgaṃ cakraṃ śaṃkhaṃ śiraḥ śarān || dakṣahasteṣu dadhatīṃ gadāṃ śūlaṃ tu tuṃḍikāṃ | parighāṃśca dhanurvāṇaṃ dadhatīṃ brahmasaṃstutāṃ || madhukaiṭabhanāśārthaṃ sālaṃkārāṃtrivīkṣaṇāṃ | tato dhyāyen mahālakṣmīṃ mahiṣāsuramardinī || p. 76a) samastadevatā tejo jātī padmāsanasthitāṃ | aṣṭādaśabhujāmakṣamālāpadmaṃ ca sāyakaṃ || khaḍgaṃ vajraṃ gadāṃ cakraṃ dakṣahaste kamaṃḍaluṃ | śaṃkhaṃ ca dadhatī vāme śaktiṃ ca paraśuṃ dhanuḥ || carmadaṃḍo surāpātraṃ ghaṃṭāpāśaṃ triśūlakaṃ | sarasvatīṃ tato dhyāyeccharaścaṃdra samaprabhāṃ || śaṃkhaṃ ca muśalaṃ cakre vāṇoṃ dakṣeṣu vibhratīṃ | ghaṃṭhāṃ śūlaṃ halaṃ cāpaṃ vāmahasteṣu vibhratīṃ || gaurīdeha samudbhūtāṃ nṛṇāmānaṃdadāyinīṃ | ādhārabhūtāṃ jagataḥ śubhādika vimardinīṃ || adhiṣṭhātrīṃ tṛtīyasya tricaritra smaret sadā | evaṃ dhyātvā japellakṣa catuṣkaṃ taddaśāṃśataḥ || pāyasānnena juhuyāt pūjite hemaratnabhiḥ | jayādi śaktibhiryukte pīṭhe devī samarcayet || etan maṃtrya nivṛttasya ṣaṭkoṇāṣṭa dalānvitaḥ | śriyā ca nai-ṛte viṣṇu vāyavye bhūmayā śivaṃ || viḍārayaṃtaṃ mahiṣa prokkoṇe mṛgapaṃ yajet | ṣaṭkoṇeṣu ca pūrvādau naṃdayā raktadaṃtikāṃ || śākaṃbharī tathā durgāṃ bhīmāṃ ca bhrāmarīṃ yajet | tārasvavīja pūrvāśca ṅentā hṛdayasaṃyutāḥ || sarvāśāmeva śaktīnāṃ nāmamaṃtrājaye matāḥ | tataścāṣṭadale brāhmī māheśiṃ ca kumārikāṃ || vaiṣṇavīṃ caiva vārāhīṃ nārasiṃhīṃ sureṃdrajāṃ | cāmuṃḍāmatha tadvāhye paṃcaviṃśaddale jayet || p. 76b) viṣṇumāyāṃ cetanāṃ ca vuddhiṃ nidrāṃ kṣudhāṃ tathā | chāyāśaktiṃ parāṃ tṛṣṇāṃ kṣāṃtiṃ jātiṃ taduttalaṃ || lajjāṃ śāṃtiṃ tathā śraddhāṃ kīrtilakṣmīṃ dhṛtiṃ tathā | vṛttiṃ śrutiṃ smṛtiṃ cāpi dayāṃ tuṣṭiṃ tataḥ paraṃ || puṣṭiṃ ca mātaraṃ bhrāṃtimarcayed bhūpureṣu ca | catuḥkoṇeṣu gaṇapaṃ kṣetreśaṃ vaṭukaṃ tathā || yoginīśca sureśāṃdyāṃstadvāhya cāyudhāni ca | mārkaṇḍeya purāṇoktaṃ nityaṃ caṃḍīstavaṃ paṭhet || puṭitaṃ mūlamaṃtreṇa japennāpnoti vāṃchitaṃ | kalau na caṇḍī sadṛśī siddhidā bhuvane traye || vāmadakṣiṇamārgabhyāmadhikāri phalapradā | tatrādimaṃ caritraṃ ca roganāśāya yojayet || upasvarga vināśāya madhyamaṃ yojayed vudhaḥ | aṃtyaviṣayakāmastu caritraṃ paraśīlayet || caritra dvaya śīlasya navaṃśaḥ chidyate kvacit | paṭhe dadyāt tricaritraṃ tu vipattistasya naśyati || anādyaṃ paṭhate yastu mārayedacirādripūn | sārdhanusvāri padmaṃ ca saptasatyāsta yojayet || yastanmaṃtraiśapuṭitaṃ praśākaṃśya ca saṃkhyayā | paṭheccaṃḍīṃ tathādyaṃte sakāmastasya siddhyati || svaśatruṃ daitya bhāvena svamitrāṃ devatādhiyā | bhāvayen yojayeccaṇḍīṃ trisaṃdhyaṃ māsamātrakaṃ || p. 77a) mṛtā vā mṛtakalpo vā śatravaḥ syūna saṃśayaḥ | sitapakṣātimārabhya cāṣṭasyaṃtamiyasa ca || japellakṣaṃ manu homaṃ khādyaistrimadhuraplutaiḥ | pratyahaṃ pūjayed devī caṇḍīmādyaṃtaye paṭhet || viprān guruṃ samārādhya vāṃchitaṃ labhate drutaṃ | saptaṃ satyāścaritre tu prathame padmabhū muniḥ || chaṃdo gāyatramuditaṃ mahākālī tu devatā | vāgvījaṃ pāvakastatvaṃ dharmārthe viniyojanaṃ || prayogānāṃ tu naiveti māraṇe mohanena tu | madhyamasya caritrasya munirviṣṇurudāhṛtaḥ || uṣṇik chaṃdo mahālakṣmīddevatā vījamadrijā | vāyustatvaṃ dhanaprāptyai viniyoga hṛtaḥ || uccāṭastaṃbhaṃne cātra prayogānāṃ śatadvayaṃ | uttarasya caritrasya muniḥ śaṃkara ucyate || mahāsarasvatī devī triṣṭup chaṃda udāhṛtaṃ | kāmavījaṃ ravistatvaṃ kāmāptyai viniyojanaṃ || vidveṣa vaśya yogaśca prayogādi kṛtairmitāḥ | evaṃ saptaśati cātra prayogāḥ parikīrtitāḥ || tasmāt saptaśatītyetra proktaṃ vyāsena dhīmatā | mahāvidyetyādi sapta satyaḥ kalpe tathā dine || brahmeṃdra guruśakrāṇāṃ viṣṇu rudrasuradviṣāṃ | upāsya devatājātāstāṃścātra brahmaṇāstutāḥ || tasmāt saptasatītyaiva vyāsena parikīrtitā | saumyāni yāni rūpāṇī yatrāpi parikīrtitāḥ || p. 77b) upāsyā dakṣiṇe mārge lakṣmyādyāḥ saptaśaktayaḥ | lakṣmī ca lalitā kālī durgā gāyatryaruṃdhatī || sarasvatī ceti sapta upāsyā vāmamārgataḥ | kālītārā chinnamastā sumukhī bhuvaneśvarī || vālā kubjeti navamaḥ sucitānna prakīrtitāḥ | nāmnā saptasatī ceti madhyame carite dvidhā || tattanmaṃtrokta saṃketairmaṃtravyaktiḥ prajāyate | evaṃ stavābhiyuktā nāmityārabhya tṛtīyake || carite saptasabhyastu cāmuṃḍāṃtāḥ prakīrtitāḥ | haṃsayukta vimānāgre ityārabhya prakīrtitāḥ || brahmāṇyādyāḥ saptasatyo vartamānāstu tatra ca | vaivasvateṃtare prāpte ityārabhya ca sapta tu || satyaproktāḥ svayaṃ devyā tasmāt saptasatī matā | saptasatyāstu sakalaṃ tatvāṃ brahmāhameva hi || prādonaṃ śrīharidvarti koṭyaṃśamitare janāḥ | yathā maṃtrāsu siddhyarthaṃ yojyate kriyate nyathā || vījādikaṃ tathā sadbhiḥ kāmanā vaśataḥ kvacit | varṇāṇā ca tadānāṃ ca vyaktāmastu prapaṃcitaḥ || śabdaśāstra virūḍhoyaḥ pāṭhe sau'śubhakarmaṇiḥ | śabdaśāstra viruddhastu pāṭhaśāṃtika pauṣṭike || p. 78a) sārthe sa tu paṭheccaṃḍī stavaṃ sveṣṭapadākṣaraṃ | samāptau tu mahālakṣmīṃ dhyātvā kṛtvā ṣaḍaṃgakaṃ || japedaṣṭa śataṃ mūlaṃ devatāyai nivedayet | evaṃ yaḥ kurute saitranāvasīdati jātucit || śatacaṃḍī vidhānaṃ tu pravakṣyāmi priye nṛṇāṃ | nṛpopadrava āpanne durbhikṣe bhūmikaṃpane || ativṛṣṭyāmatī vṛṣṭau paracakra bhaye kṣaye | sarvavighnā vinaśyaṃti śatacaṃḍī vidhau kṛte || rogāṇāṃ vairināśāya dhanaputra samṛddhaye | śaṃkarasya bhavānyā vā prāsāda nikaṭe śubhaṃ || maṇḍapaṃ dvāravedyādyaṃ kuryāt sa dhvajatoraṇaṃ | tatra kuṃḍaṃ prakurvīta pratīcyāṃ madhyatopi ca || snātvā ca nikṛtiṃ kṛtvā yojayed deśa vāḍavān | jiteṃdriyān sadācārān kulinān satyavādinaḥ || vyutpannāṃścaṇḍikā pāṭhe ratān lajjā dayāvataḥ | madhuparka vidhānena vastra svarṇādi dānataḥ || japārtha cāsanaṃ mālāṃ dadyāt tebhyopi bhojanaṃ | te haviṣyānnamaśnaṃto maṃtrārtha gatamānasāḥ || bhūmau śayanāḥ pratyekaṃ japesaścaṃḍikāstavaṃ | mārkaṇḍeya purāṇoktaṃ daśakṛtyaḥ sa cetasaḥ || navarṇe caṃḍikā taṃtraṃ japeyuścāyutaṃ pṛthak | yajamānaṃ pūjaye ca kaṃnyānāṃ daśakaṃ śubhaṃ || dvivarṣādyāṃ daśābdāṃtāḥ kumārīṃ paripūjayet | nādhikāṃgī na hināṃgī kuṣṭinīṃ ca vraṇāṃkitāṃ || p. 78b) aṃdhakānāṃ kekalāṃ ca kurūpāṃ rogayuktanuṃ | dāsīnāṃ bhogayuktāṃ ca duṣṭāṃ kanyāṃ na pūjayet || viprā sarveṣṭa sa siddhyai yaśame kṣetriyodbhavāṃ | vaiśyajāṃ dhanalābhāya putrāptau śūdrajāṃ yajet || dvivarṣā sā kumāryuktā trimūrtihāyanatrikā | caturābdā tu kalyānīṃ paṃcavarṣā tu rohiṇī || ṣaḍābdā kālikā proktā caṃḍikā saptahāyanā | aṣṭavarṣāḥ śāṃbhavī syā durgā tu navahāyanā || subhadrā daśavarṣoktā tā maṃtraiḥ paripūjayet | ekābdāyāḥ prītyabhāvau rudrābdā tu vivarjitā || tāsāmāvāhane maṃtraḥ ślokarūpo nigadyate | maṃtrākṣaramayīṃ lakṣmīṃ mātṛṇāṃ rūpadhāriṇīṃ || navadurgātmikā sākṣāt kanyāmāvāhayāmyahaṃ | kumārikādi kanyānāṃ pūjāmaṃtrān vruve'dhunā || jagatpūjya jagadvaṃdye sarvaśakti svarūpiṇī | pūjāṃ gṛhāna kaumāri jaganmātre namostute || tripurā tripurādhārāḥ trivajñāna svarūpiṇīṃ | trailokyavaṃditān devīṃ trimūrtiṃ pūjayāmyahaṃ || kalātmikāṃ kalātītāṃ karuṇya hṛdayā śivāṃ | kalyāṇajananīṃ nityāṃ kalyāṇīṃ pūjayāmyahaṃ || kāmacārīṃ śubhāṃ kāṃtāṃ kālacakra svarūpiṇīṃ | kāmadāṃ karuṇodārāṃ kālikāṃ pūjayāmyahaṃ || p. 79a) caṇḍivījāṃ caṇḍimayīṃ caṃḍamuṃḍa prabhaṃjinīṃ | pūjayāmi sadā devī caṃḍikāṃ caṇḍavikramāṃ || sadānandakarīṃ śāṃtāṃ sarvadeva namaskṛtāṃ | sarvabhūtātmikāṃ lakṣmīṃ śāṃbhavīṃ pūjayāmyahaṃ || durgame duṣṭare kārye bhava duḥkha vināśinīṃ | pūjayāmi sadā bhaktyā durgādurgatināśinīṃ || suṃdarīṃ svarṇavarṇābhāṃ sukhasaubhāgyadāyinīṃ | subhadrā jananī devī subhadrāṃ pūjayāmyahaṃ || etaimaṃtrai lakṣanāḍhyāṃ tāṃ tāṃ kanyāṃ samarcayet | mahāmāyāyai vidmahe caṇḍikāyai dhīmahi tanno devī pracodayāt || gaṃdhaiḥ puṣpairakṣya bhojyai vastrairābhaṇairapi | vedyā viracite ramya sarvato bhadramaṇḍape || ghaṭasaṃsthāpya vidhivat tatrāvāhyārcayecchivāṃ | tadagre kanyakāścāpi bhojayed brāhmaṇānapi || upacāraiśca vividhaiḥ pūrvoktā varaṇānyapi | evaṃ caturdinaṃ kṛtvā paṃcame homamācaret || pāyasānnaistrimadhvaktaidrākṣā raṃbhā phalairapi | mātuluṃgairikṣu khaṇḍairnārikelaiḥ puraistilaiḥ || jātīphalairāmra phalairanyairmadhuravastubhiḥ | saptasatyādaśāvṛttyā pratiślokaṃ hutaṃ caret || ayutaṃ ca navārṇena sthāpitegnau vidhānataḥ | kṛtvā caraṇa devānāṃ homatannātra maṃtrataḥ || p. 79b) kṛtvā pūrṇāhutaṃ samyag devamagniṃ visṛjya ca | abhiṣiṃccaya * * ṣṭāraṃ viprauḥ kalaśodakaiḥ || niṣkaṃ suvarṇamathavā pratyekaṃ dakṣiṇāṃ diśet | bhojayeccāthavān viprān bhakṣyabhojyaiḥ pṛthag vidhaiḥ || tebhyopi dakṣiṇāṃ datvā gṛhnīyādāśikhastataḥ | evaṃ kṛte jagadvaśyaṃ sarve naśyaṃtyupadravāḥ || rājyaṃ dhanaṃ yaśaḥ putrān iṣṭamanyaṃ labhena ca | etad daśaguṇaṃ kuryāccaṃḍī sahasrajaṃvidhi || vidyāvaṃtaḥ sadācārān brāhmaṇān vṛṇuyācchataṃ | pratyahaṃ caṃḍikā pāṭhān vighnadhvaste daśāmitān || ayutaṃ prajape yuddhe pratyekaṃ navavarṇakaṃ | pūrvoktaḥ kanyakāḥ maṃtra pūrvamaṃtraiḥ śataṃ śubhā || evaṃ daśāhaṃ saṃpādya homaṃ kuryuḥ prayatnataḥ | saptasatyāśatā vṛtyā pratiślokaṃ vidhānataḥ || lakṣasaṃkhyaṃ navārṇaṃ ca pūrvokte dravyasaṃcayet | hotṛbhyo dakṣiṇāṃ datvā pūrvoktān bhojaye dvijān || sahasrasaṃmitān sādhun devyārādhana tatparān | evaṃ sahasrasaṃkhyāte kṛte caṃḍī vidho nṛṇāṃ || siddhyatyahīpsitaṃ sarvaṃ duḥkhaidyaśca vinaśyati | mārī durbhagarogādyā naśyaṃti vyasano ca yāḥ || nemaṃ vidhiṃ vade duṣṭe khale caure gurudruhi | sādho jiteṃdriye dāṃte vadedvidhimimaṃ paraṃ || p. 80a) evaṃ sā caṃḍikā tuṣṭāyastṛn śotṝnyarakṣati || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade caturdaśaḥ paṭalaḥ || 14 || bhairava uvāca || viprakṣatriyaviṭśūdracāṃḍālādi na bheda ca | kaulikeṣu ca karmeṣu siddhimaṃtro garīyasi || mahāśūnyaṃ tatpravāhaṃ triśakti parimaṃḍitaṃ | tato viṃdu tataścaṃḍra tato yonyaṣṭamaṃ punaḥ || tadadho yojayed vidvā yoni kuṇḍāt maheśvari | aṣṭāviṃśatimaṃ bhadre nādāt saptama saṃsthitaṃ || tadveśma śirasābhinnanati praṇavavarjita | piṃḍametanmahābhāge sarvamaṃtrāraṇiṃ paraṃ || piṇḍametanmahābhāge sarvamaṃtrāraṇiṃ paraṃ | sarvaśānnityakaraṇī sarvasiddhi bhayāvahaṃ || bhogyamokṣyapradaṃ sāraṃ devyā piṃḍamanuttamaṃ || hskhphreṁ || sāṃtāṃtamādita kṛtvā ṣaṭviṃśaṃ tu samuddharet | adhorddhe vahni saṃrūḍhaṃ mūrddhni guhya niyojitaṃ || ṣaṣṭhavargaṃtaṃ saṃbhinnaṃ devī ekākṣarā smṛtā || kṣrjhrīṁ || oṃ krīṁ kaṃkālī devī duṣṭamāriṇī mama kāryasādhinī devī hūṁphaṭ svāhā || kakārāt sarvamutpannaṃ tena sṛṣṭi svarūpiṇīṃ || rephaḥ kārāgni rudraśca tena saṃhārarūpiṇī | īkāre ca mahālakṣmī lokatraya vibhāvinī || teneyaṃ pālikā śaktiḥ sāmarasyaṃ ca viṃdunā | evaṃ ca veṣṭirūpeṇa sṛṣṭi sthitilayāmvikā || p. 80b) evaṃ samaṣṭikā rūpe turīya brahmarūpiṇī | ciṃdānaṃdamayī sākṣāt vidyāśakti svarūpiṇī || śabda brahma svarūpā ca nityānaṃda svarūpiṇī | sarvavedamayī sākṣāt nityānaṃda pradāyinī || japasādhyāṃ parāśaktirnādamārga niyojitā | vāgmaṃdira padārūḍho bhairavī rūpadhṛk pradā || tadā smaren mahāvidyāmiti siddhakamadhyagā | saptāviṃśati lakṣāṇi japtvā caiva tu siddhati || yonirūṣmā tathānaṣkaṃ ṣaṭkoṇaṃ kuṇḍalī kulaṃ | māyā nārāyaṇaṃ haṃsa aṣṭadhā vāgbhava smṛta || vāgbhavāṣṭaka madhyasthāṃ etadvargavibhedataḥ | pūrvavaktraṃ siddhi lakṣmī dakṣiṇaṃ guhyakālikā || kālaśaṃkarṣanī vaktraṃmuttaraṃ samudāhṛtaṃ | paścimaṃ tu kujā vaktraṃ mūrddhaṃ pratyaṃgirābhidhaṃ || dhyānamūrtimidaṃ jñeyaṃ saṃsārārṇavatāraṇaṃ | bhuktimukti pradātāraṃ sukhasaubhāgyavarddhanaṃ || śmaśānādye mahāghore kṣattratyādhayatetha vā | laghvāśī dhyānasaṃyukto kṛṣṇāṃvaravibhūṣitaḥ || dhyāyed ghorāṃ mahābhīmāṃ kṛṣṇarakta bhayānakāṃ | kṛśāṃgī pretasaṃrūḍhā digvāsāṃ vikṛtānanāṃ || pretapreṃścātra saṃrūḍhāṃ śiśukarṇāvalaṃvinī | kapālahastāṃ vikṛtāṃ raktapūrṇā savodyatāṃ || p. 81a) sarpābharaṇasaṃyuktāṃ vyālayajñopavītinīṃ || aṣṭādaśabhujā raudrā paṃcavaktra tilocanaṃ | sarvāyudha dharā raudrī bhukti mukti phalapradā || devīṃ pratyaṃgirā nāma sarvāpatti vighātinīṃ | oṃ aṁ kaṁ caṁ tathā ḍhaṁ taṁ ya hmaṁ bhāṁ hrīṁ samuccaret || hūṁ sa uktvā hūṁ tathā straṃ svāhāṃtaḥ ṣoḍaśākṣaraḥ | munirvidhātācchaṃdoṣṭirdevatāḥ ṣaṭ prakīrtitāḥ || mahāvāyu mahāpṛthvī mahākālastathaiva ca | mahāsamudranāmā ca mahāparvata eva ca || mahāściśceti hūṁ vījaṃ hrīṁ śaktiḥ parikīrtitā | lajjāyā tu ṣaḍaṃgāni ṣaḍdīrghānvitayā caret || maṃtra devāṃstato maṃtrī dhyāyet susthiramānasaḥ | nānāratnaccirākrāṃtaṃ vṛkṣāṃbhaḥ śravaṇairmataṃ || vyāghrādi paśubhivyāptaṃ mānayuktaṃgiri smaret | matsyakūrmādi vījāḍhyaṃ navaratna samanvitaṃ || ghanachayaṃ sa kallolaṃmakūpāraṃ viciṃtayet | jvālāvalī samākrāṃtaṃ jagattritayamadbhutaṃ || pītavarṇaṃ mahāvahniṃ saṃsmarecchatruśāṃtaye | svarāsamuttharekādau malinaṃ ruddhabhūdivaṃ || pacanaṃ saṃsmared viśva jīvanaṃ prāṇarūpataḥ | nadīparvatavṛkṣādikalitāgrāmasaṃkulā || p. 81b) ādhārabhūtā jagato dhyeyā pṛthvīṃhamaṃtinā | sūryādi grahanakṣatra kālacakrasamanvitaṃ || nirmalaṃ gaganaṃ dhyāyet prāṇināmāśrayapradaṃ | eva ṣaḍdevatāṃ dhyātvā sahasrāṇi tu ṣoḍaśā || japen maṃtraṃ daśāṃśena ṣaḍ dravyai homamācaret | vrīhayastaṃḍulā ājyaṃ sarṣapāśca javāstilāḥ || etai hutvā yathā bhāgaṃ pīṭhe pūrvodite yajet | aṃgādilaṃkyā vajrādyairevaṃ siddhā bhaven manuḥ || śatrupadravamāyaṃto pūjyāt tatrannaye manuṃ | akāraṃ parvatākāraṃ dhāvaṃtaṃ śatrusaṃmukhaṃ || pataronmukhamatyugraṃ prācyāṃdiśi viciṃtayet | kakāraṃ kṣucca kallolaṃ plāvitākhila bhūtalaṃ || samudrarūpiṇaṃ bhīmaṃ praticyāṃdiśi saṃsmaret | turīya paṃcamādyaṇau pṛthvāgagaṇarūpiṇau || śatruvargaṃ vaṃdhanaubdhiṃ yenniyajetatātmana | tadaśrīmaṃ varṇayuga śatro niśvāsapaddhatiṃ || nirādhānaṃ smaren maṃtraṃ vidadhadriripumākulaṃ | māyādi varṇa tritayaṃ śatro netra śutīmukhaṃ || pratyekaṃ tu niruṃdhyānaṃ ciṃtayet sādhakottamaḥ | varmasaṃkṣobhitaṃ tvastraṃ riporādhāradeśataḥ || utthāpya vahni taddehaṃ pradehan sa manuṃ smaret | evaṃ varṇān smaren maṃtraṃ japed varṇa sahasrakaṃ || maṃḍalaṃ tritayādarvāddhyārayatyeva vidviṣaṃ | evaṃ yaḥ kurute karma prāṇāyāmajayādibhiḥ || p. 82a) evaṃ yaḥ kurute karma prāṇāyāma japādibhiḥ | saṃśodhayitvā svātmānaṃ svarakṣādyai hariṃ smaret || aptyagnau hṛdaye sūrye sthaṃḍile pratimāsu ca | ṣaṭ sveteṣu hareḥ samyagarcanaṃ yogyatocyate || āpo hyāya * maṃtasya tasmānnāsu sadā hariḥ | āgni kriyāvattāṃ viṣṇuryogināṃ hṛdaye hariḥ || paṃḍitānāṃ hariḥ sūrye sthaṃḍile bhāvitātmanāṃ | pratimā svalpa buddhīnāṃ ṣaṭprakārāśca yāḥ smṛtāḥ || akṛttimāḥ kṛttimāśca acalāśca calācalāḥ | nirjīvāśca sa jīvāśca tāsāṃ vakṣyāmi lakṣaṇa || akṛttrimā ca dvividhā sālagrāmoti pāvanaḥ | tadabhāve dvārakāyāścakraṃ tadvacca pāvanaṃ || kṛttrimā daśadhā proktoḥ śreṣṭhāstāḥ pūrvapūrvataḥ | syād ratnaracitāstvādyā svarṇajā rūpyajāpi ca || tāmrajā pittalī jātā sphāṭikī raktaśītajāḥ | kāṣṭhajā mṛttikā jātā citrarūpeti ca kramāt || acalā kṣatrarūpāstu haridvāraṃ yathā gayā | devatābhiḥ kṛtāyāstu mūrtayastāścalācalāḥ || jagannātho caikadeśa pāṃḍuraṃgādayastuto | sajīva brāhmaṇāgāvo nirjīvā pippalaḥ smṛtaḥ || maṃtraṃ nyāsaṃ purā kuryāt svadeha devatā su ca | gāyotryoṃkāranyastāṃgaḥ pūjayed viṣṇumavyayaṃ || p. 82b) sarvasiddhipradā devi kāśyāṃ pūjā kṛte sati | tatopi dviguṇaṃ puṇyaṃ viṃdhyaparvata mūrddhani || gaṃgāgayākurukṣetre prabhāse bhāskare yathā | naimikhāraṇyakādau ca viṃdhyaparvata yatphalaṃ || tatopi dviguṇaṃ puṇyaṃ puruṣottama sannidhau | tataścaturguṇaṃ puṇyaṃ karatoyā nadījale || tatopi dviguṇaṃ puṇyaṃ lohitya nadayāthasi | tata śataguṇaṃ puṇyaṃ kāmākhyā yonimaṇḍale || tatopi dviguṇaṃ puṇyaṃ nīlakaṃṭhasya mūrddhani | tataḥ koṭiguṇaṃ puṇyaṃ nepāle guhyamaṇḍale || puṣpamātra pradānena sumeru sadṛśaṃ phalaṃ | jalaviṃdu pradānena saptasāgara yatphalaṃ || guhyeśvarī samāpīṭhe nāsti brahmāṇḍa maṇḍale | homamudrā trayaṃ proktaṃ mṛgī haṃsī ca śūkarī || śūkarīkara saṃkocī mṛgī mudrā kaniṣṭhikā | haṃsī syāt tarjanī muktā tridhā mudrā prakīrtitā || śāṃtike pauṣṭike caiva māraṇoccāṭane tathā | vidveṣa staṃbhane caiva vaśye ca parameśvari || śāṃtike ca mṛgī jñeyā haṃsī pauṣṭika karmaṇi | abhicāre śūkarī syād vidveṣoccāṭanādiṣu || na devāḥ pratigṛhnaṃti mudrāhīnā mathāhutiṃ | mudrāhīnaṃ tu yo mohāddhotu micchati maṃdadhī || p. 83a) vaśya śāṃtyoḥ svarṇapātraṃ mṛtpātraṃ staṃbhanena taṃ | vidveṣe khādiraṃ pātramuccāṭe loharirmitaṃ || māraṇe kukkuṭāṃḍaṃ syāt pātrāṇīmāni tarpaṇe || bhairava uvāca || mātardevī mahāmāye vaṃdhamokṣa pravartinī | idānīṃ śrotumicchāmi gurupaṃkti manuttamaṃ || śrīdevyuvāca || gurukramastu vahudhā maṃtra vistaragauravāt | kālānāmapyanāditvaṃ kathaṃ tatkathayāmite || ajñātvā kulavargastu naṣṭamārgo bhaviṣyati | naṣṭamārge maṃtravidyā na tādṛg phalagocare || gurūṇāṃ śiṣyabhūtānāṃ nāsti cetsaṃti kramaḥ | yaṃtra taṃtrāśca vidyāyā vihalā nātra saṃśayaḥ || viṃśati puruṣān yāpi navasaptastrayopi ca | ajñātvā guruvaṃśānāṃ śiṣyetya naṣṭasaṃtati || svavaṃśādadhikaṃ jñeyaṃ guruvaṃśa mahādbhutaṃ | janakā dadhiko jñeyā maṃtradaśca maheśvara || tasmāt sarvatra deveśa saṃkṣepāt śṛṇutān gurun | ādau sarvatra deveśa maṃtradaḥ prathamo guruḥ || parāpara gurustvaṃ hi parameṣṭhī tvahaṃ tataḥ | sarvataṃtresu vidyāsu svayaṃ prakṛti nirūpiṇī || p. 83b) tataḥ puruṣarūpaṃ ca tataḥ svaguru saṃtatiḥ | tevaiva hima daṃśāśva madbhaktāśca viśeṣataḥ || sarvamaṃtreṣu purato sarvatrasiddhidāyakāḥ | divyaighā guravo deva siddhaughā guravastathā || mānavoghā samāsena kathayāmi tavāgrataḥ | tatrāsau kālikā devī tasyāḥ śṛṇu guru kramaṃ || mahādevī mahādeva tripurā caiva bhairavaḥ | divyaugha guravaḥ proktā siddhaughān kathayāmite || brahmānaṃdaśca pūrṇaścaścarataśca sulocana | kumāra krodhanaścaiva varadasmaradīpanaḥ || māyāmāyāvatī caiva mānavaughān śṛṇu priye | vimalaḥ kuśalaścaiva bhīmasenaḥ sudhākaraḥ || mīno gorakṣakoścaiva bhojadevaḥ prajāpatiḥ | mūladevovaṃti devo vighneśo vai hutāśanaḥ || samayānaṃda saṃtoṣā kālikā guravaḥ smṛtāḥ | śūnyasya śūnyabhāvena nādarūpa kalāthinī || tatrasthā paramā raudrā dharmabhūmistu sā vidu | rāvajñārācagārāvyārāvasthārāvadā sadā || ravateyā idaṃ viśvamaṃtra bhūmistu sā vidu | uccayaṇa arucāryācāroccāra vivarjitā || carate sarvanāṃ teṣāmaṃtra bhūmistu sā vidu | ko daṃḍe tu caturdaṇḍā daṃḍāta dvaya daṇḍagā || varṇaistu samato bhinnā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | kahīnākādyagāhastākālākālakṣayākulā || p. 84a) kalāte sarvamaṃtrāṇi maṃtrabhūmistu sā vidu | vyāpi rūpā arūpasthā rūpātītā niriṃdriyā || rūpakaistu śataibhinnā maṃtra bhūmistu sā vidu | prathamaṃ pratibhollā sādvavaṃtīccalācalaṃ || niḥsvabhāvapadāṃvasthā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | sphurate yāmadedikkā akṣarākṣaramadhyagā || mahāsthāneṇa bhāvitā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | amanāmānasai bhāvai hīnāmānonatā sadā || mananetrāṇadharmitvā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | kakalā kamalā rūḍhā kākacaṃca puṭiśritā || yā kalā kālajananī maṃtra bhūmistu sā viduḥ | jhaṭityaṃtaḥ praviṣṭaṃ yā aṣṭakhaṃḍātra śūnyagā || vyaṣṭikā tatsvarūpāṃtā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | roṣāṃ tā sarvadāvānāṃgrāsate lālasā sadā || sarvabhāveṣu saṃlīnā maṃtrabhūmistu sā vidu | vyāpti bhāvastu sarvasva haṭhāṃtu haragodyatā || āśavaṃ paramānaṃdaṃ maṃtrabhūmistu sā vidu | aṃtapāniyakākacidṛśyādṛśyaṣuvarjitā || sphuraṃti parame vyomni maṃtrabhūmistu sā vidu | adhyātma jñānarūpāsyahaśāṃtā paramāvyayā || nisthūro acyutāśāṃtā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | pakṣadvaya vinirmuktā madhyamādā amadhyagā || p. 84b) kalate tatra saṃsthāyā maṃtrabhūmistu sā viduḥ | adhomukha nirākākālākālasya bhakṣakī || maṃtrātītā amaṃtrajñā maṃtra bhūmistu sā viduḥ | amātrā dvidaśāṃ tāṃ tāṃ ṣoḍaśāṃtā punaḥ sadā || mātrāhīnāṃ tu yā saṃdhi maṃtrabhūmistu sā viduḥ | tatvāstā tatva gahanī tatvā tatva vivarjitā || tritatvabhāvatīyā tu maṃtra bhūmistu sā viduḥ | yatra nāsti paraṃ jñāna yatra jñānaṃ parāparaṃ || yatra garbhātrayodvāma maṃtrabhūmistu sā viduḥ | rākākārākuhūrūpā kuhūrākāśa bhakṣakī || parabhāva manuprītā maṃtra bhūmistu sā vidu | aṃta sūkṣma vahiḥ śūkṣmā carate yā carācare || arūpā sarvadā rūpā maṃtra bhūmistu sā vidu | yo vā krameṇa tītāyā parārūpe khareśvari || sarvamaṃtraraṇīyā vai maṃtrabhūmi sā vidu | anakṣaro maṃtrayoni mahāmaṃtra kulatraya || sarvamaṃtrārtha janako mahāviṃduranakṣara | paṃcākṣaro mahāśūnyo viṃdu śūnyaḥ śatākṣaraḥ || sarvakāro nirākāraḥ ṣoḍaśādvārddha viṃdudhṛk | akalaṃka kalātītaścaturtha dhyāna koṭi dhṛk || sarvadhyānakalābhijñā samādhi kulagotravit | samādhikā yadā grāhyā sarvasaṃbhogakāranāt || karavīra śmaśānasthāṃ kālasaṃkarṣaṇī parāṃ | caṃḍāṃ pratyaṃgirāṃ kālīṃ siddhilakṣmī namāmyahaṃ || p. 85a) ānaṃdamayyanaṃ kuryācchatāṣṭāṃtamanu kramāt | caruṃ cāpi mahādīpaṃ pāraṃparya kramāgataṃ || vinā trikena saṃsiddhiḥ kalpakoṭi śatairapi | mahāpātre dhānyapuṃjamadya pūrṇe ghaṭeṣu ca || akṣayaṃ tadbhavet tasya nityapūjāratasya ca | mahātaila pradīptaṃ vā matsya tailena vā priye || tatra devīṃ vidhānena yaṣṭvā cādhikataṃ śataṃ | śāṃtike puṣṭi rogādi nāśaneśceta vartikā || uccāṭe dhūmravarṇā ca vaśyā kṛṣṇe ca lohitā | māraṇe kṛṣṇavarṇā ca rogārthe kṛṣṇavarṇikā || vidveṣe ca paṃcavarṇā staṃbhane pītavarṇikā | jayārthe raktaśvetā ca melāpe kiraṇopamā || sarvakāmānavāpnoti sādhako bhakti saṃyutaḥ | devikāmakalākāli dehyanujñāṃ maheśvari || prayatiṣyemideśāṃte yogakṣemārtha siddhaye | śaktānāmatha śaivānāṃ tilaka dvitayaṃ priye || bhasmanādau tripuṃḍaṃ syāccaṃdane nāparaṃ bhavet | sarvānana śriyo grīva sarvabhūta guhāśayaḥ || sarvavyāpī ca bhagavāṃstasyāt sarvagataḥ śivaḥ | devimoprākṛtaṃ cittaṃ pāpākrāṃtamabhūtsadā || tanniḥsārayavittātvaṃ pāpaṃ phaṭ racate namaḥ | sāmānyārgha viśeṣaṃ ca dvividhaṃ śodhanaṃ mataṃ || p. 85b) sāmānyamalyaṃ kathitaṃ viśeṣo vahu vistaraḥ | kuṃḍalinyādi cājñāṃtaṃ cakraṃ ṣaṭkaṃ viśodhayet || tacchodhanena sakalaṃ śuddhimeti kalevaraṃ | tadvi śuddhau viśuddhāḥ syurnyāsa pūjā japādayaḥ || mahāphalguṣarūpeṇa mahāraktena pātrakaṃ | mahātailena dvīpādi dīpayet sarvathā niśi || saptādaśākṣarā vidyā vidyāvidyeśvareśvarī | siddhikālīti vikhyātā siddhilakṣmī pareśvarī || caru uttama madhyaṃ ca vāhyapūjya prayatnataḥ | vāhye uttama madhyasthaṃ carupūjya gṛhe sadā || asmiṃ taṃtre samākhyātā siddhilakṣmī jayadratha | guhyakālī rājalakṣmī śivāpratyaṃgireti ca || nānayā sadṛśī vidyā sarvakarmakarī śubhā | eṣāvidyā mahāvidyā mālāmaṃtragaṇā smṛtā || na caiṣāṃ dīyate yuktā svabhāvena tu dīpitā | yathā devi tathā dehe mama tulyo bhaviṣyati || samakāya śiro grīvā dhārayeda calasthitaṃ | sa paśyan nāsikāgre tu diśaśca nāvalokayet || majjāmedāvasā aṃḍā māṃsaṃ rudhirameva ca | te dadyād yoginīmanyāṃ nāśayet sakalānvitaṃ || gurudevāgni bhaktānāṃ maṃtra dhyānaparāyaṇaḥ | tatra tanmadhya dātavyā mityājñā pārameśvarī || p. 86a) ājñāyāstripurā devī mūlādhārasya kubjikā | caṃḍeśvarī svādhiṣṭhāne'nāhate guhyakālikā || maṇipūraka cakre tu chinnamastā prakīrtitā | viśuddhe rājamātaṃgī cakrāṇāṃ nāyikā imāḥ || ūrddhva paścima pūrvottarā'dho dakṣiṇa saṃjñakāḥ | yathā tāleśvarī pūrṇā tathā pūrṇeśvarī nisā || yathā niseśvarī kubjā tathā kubjeśca guhyakā | śrīmahātparā mahāvidyā mahātripurasuṃdarī || praprāsāda mahāmaṃtraṃ sakalaṃ niṣkalā mayaṃ | svadehaṃ sakalaṃ proktaṃ niṣkalaṃ paramādibhiḥ || sakalaṃ niṣkalaṃ jñātvā mokṣabhāvena pūjayet | ṣaḍāmnāyā amī proktāstatre mānāyikāḥ kramāt || ekaiko maṃtra ekaiko nyāso dhyānamathaikakaṃ | japaścāṣṭottaraśataṃ tadarddhaṃ vātha pādikaṃ || paścimāmnāya madhye tu mukhyā vai kubjikā matā | mūlādhāraṃ cakramasyāḥ sthityarthaṃ nilayā kṛti || mūlādhāre mahācakre kubjikāṃ pariciṃtayet | asti kuṃḍalinī brahma śaktirādhārapaṃkaje || ābrahmaraṃdhrā niyataṃ nīteyamamṛta pradā | kuṃḍalilyāḥ samutpannaṃ jagadetaccarācaraṃ || dvitīya jagadākāraṃ bhautikaṃ dehameva ca | sāṃkhya yogaḥ samācaṣṭe prakṛtiṃ puruṣaṃ tathā || p. 86b) jagataḥ kāraṇatvena tadvadvaivaṃdhamokṣayoḥ | tatrāpi prakṛti syādau puruṣastadanaṃtaraṃ || prakṛtiḥ śaktirūpā hi puruṣaḥ śiva ucyate | ādyāśaktiḥ kuṃḍalinī cinmayī prakṛtiḥ kalā || ityādyā vācakāḥ śabdā vahavaḥ śāstragocarāḥ | paramātmeśvaraḥ sākṣī māyeśaḥ puruṣaḥ śivaḥ || paryāya śabdā etepi bhūyāsaḥ parameśituḥ | tasyāḥ kaṃdā gṛhaṃ proktaṃ mūlāsyādhāra hetutaḥ || mūlādhāramiti khyātaṃ brahmagaṃthitayā tathā | sādhyaṣṭa valayā tatra prasupta bhujagākṛti || ceṣṭayaṃtīṃ tanuṃ sarvāṃ tiṣṭhatyamṛtarūpiṇī | sadāśivasya bhavanaṃ brahmaraṃdhramiti smṛtaṃ || sahasraṃ dalamaṃbhojaṃ taduriṣṭamadhomukhaṃ | brahmakāraiśūṣmaraṃdhai kuṃḍalinya hi rūpiṇī || praviśya tiṣṭhati yāto brahmaraṃdhaṃ tato mukhaṃ | brahmaraṃdhraṃ śirasye ca brahmagraṃthi gudopari || graṃthai vimocane mokṣo brahmagraṃthistataḥ smṛtaḥ | mūlādhāreśca kaṃdaśca brahmagraṃthiḥ sanātanaḥ || brahmāṃḍaṃ brahmaśayyā ca śabdāḥ paryā ca vācakāḥ | kuṃḍalinye ca hi sadā gacchatyūrddhaṃ śivāṃtikaṃ || na śivo'dhuḥ samāyāti kadāpi hi tadaṃtikaṃ | yatra yatra ca viśramya gacchatya mṛtaliṃgayā || kramaṇorddhoddha saṃsthānāccakramityabhidhīyate | devi kāmakalā kāli sṛṣṭi sthityaṃta kāriṇī || p. 87a) atrādhiṣṭhānamādhe hi parivāragaṇe saha | yathāśakti yathālābhaṃ tvadartha mu * kalpite || dṛṣṭiṃ niveśayeśāni pūjopakaraṇe'khile | jale'nulepane puṣpe dhūpadīpe valau tathā || naivedyepi ca tāṃvūle rājopakaraṇe tathā | adhiṣṭhitāyāṃ tvapyaṃva vighnān rakṣaṃti sarvaśaḥ || bhūtāni vidraviṣyaṃti mama rakṣā bhaviṣyati | manorathāśca me sarve setsyaṃti tvat prasādataḥ || pūjā ca saphalā devi bhavitrīte kṛpāvaśāt | nṛcarmamāsanaṃ kṛtvā narapātre prapūjayet || yathā gurumukhoddiṣṭa nirvikalpena śodhayet | lākṣārasa nibhe naiva hetunā paripūritaṃ || phalgu datvā tatra madhye pātre hetu prapūrite | aṣṭamyā vā caturdaśyāṃ navamyāṃ vā viśeṣataḥ || śiva rātryāṃntathā pūjā niśāyāṃ paripūjayet | yathā śrīcakrapūjāṃ vai tathā sarvaṃ samācaret || viṃducakre trikoṇe tu mahāpātraṃ tu sthāpayet | paṃcakālyāṃ tu paṃcāre carukaṃ paṃca vai kramāt || nātaḥ parataraṃ bhadre kālikā kramapūjane | bhogyaṃ svargaṃ sukhaṃ mokṣaṃ ājñā siddhiṃ bhaveddhruvaṃ || satyaṃ satyaṃ mahādevi satyametadvavīmyahaṃ | anyathā kurute yastu hetuvādakutarkataḥ || pariśramaṃ kevalaṃ tu na sa siddhimavāpnuyāt | maṃgalā ca mahāmāyā caṃḍakāpālinī śivā || p. 87b) cāmuṃḍā carcikā caṇḍā sṛṣṭi sthityaṃta kāriṇī | anākhyā ca mahābhāgā guhyaṃ kālī jayā parā || siddhilakṣmī viśvalakṣmī mahāpratyaṃgirā smṛtā | suṃdarī tripurā cāru ugra caṃḍāprakāśinī || vibhinnā vahudhā jātā nānābheda samāśritā | ekā sā vahurūpā ca jānīyād divya cakṣuṣā || sa eva sādhakaśreṣṭaḥ siddhijñānasya bhājanaṃ | aṃvaraṃ pavanaṃ vahni āpaṃ ca dharaṇī tathā || rāvaṇī nāma sā vidyā mokṣadā bhuktidā priye | ekākṣarī parāvidyā bhogamokṣapradā smṛtā || śikhī ca madhuhā yuktā kālī prāṇamudāhṛtaṃ | khphreṁ mātmakamālikhya mahācaṃḍa matā likhet || yogeśvarī padaṃ datvā vidyeyaṃ sā navākṣarī | maṃtramāteti vikhyātā trailokyaiśvarya dāyakaṃ || samastamaṃtrajananī sarvamaṃtra pravāhinī | vahudhā varṇituṃ maṃtra mātā sa ca pravāhinī || pratyaṃgirā mahākālī mokṣasaukhyapradāyinī | ṣoḍaśākṣariyā vidyā prāṇabhūtāśca tā śṛṇu || yasyopadeśamātreṇa brahmabhūpāya kalpate | tripadaṃ tu samuddhṛtya mahārāvaṃ tato likhet || p. 88a) niśā mādhavasaṃyuktaṃ jñeyaṃ tridaśavaṃdite | satyārūḍhe sāśvataścatuṣṭinā kavalīkṛtaṃ || satyasatyā samārūḍho śekṣmeśa kevalī kṛtāḥ | tataścakrī jāṭharaṃ ca nārāyaṇa samanvitaṃ || mādhavena samāyukto valānuja punarlikhet | māyācaṃḍī kūrcarakṣā mahārāva punarlikhet || rati niyojayed devī śiramaṃtraṃ samuccaret | varṇa ṣoḍaśamākhyātaṃ maṃtrarājamudāhṛtaṃ || ekoccāraṇa deveśi vājapeyasya koṭayaḥ | aśvamedha sahasrāṇi prādakṣiṇya bhuvastathā || prayāge snānajatpuṇyaṃmakalasthe divākare | tasya śataguṇaṃ proktaṃ kālikā vidhinārcanaṃ || pāturāśramayatpuṇyaṃ krameṇa parisevitaṃ | yatpuṇya varṇa dharmasya tatpuṇyaṃ kālikārcanāt || kāśyadi tīrthayātrāṃ ca sārddhakoṭi trayānvitaṃ | tulādānāti deveśi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || lakṣajāpena deveśi kiṃ punasiddhi bhāgbhavet | yasyāḥ sāmarthato devyā bhuvanāni caturdaśaḥ || saumyasiddhikṛtāṃtena devī pratyaṃgirābhidhāḥ | nāradānumate naiva sajñā devyā dvidhā kṛtā || śonitākhye pured devi hariśaṃkara vigrahe | nāradena munīṃdrena kṛṣṇāya sa pradattavān || p. 88b) hariṇāṭṭāṃbhanāṣṭreṣu prayājya haramohitaḥ | vāsudevo priyārthāya rakṣārtha pradadau purā || bhṛṃgopabhukta puṣpaṃ tu śivayogyaṃ yathā bhavet | tadvat nirakṣaraṃ vastu akṣarairapi saṃyutā || noddhāraṃ lekhayed devi sākṣādvarṇeśvarī parā | śāpā bhavati vai nūnaṃ maṃtrahāni prajāyate || vimukhā bhavate kālī pāyā nāmāśramo bhavet | karṇe karṇe tu deveśi hṛdisthaṃ kuru sarvadā || guruvaktrā viniśkrāṃtā śrotramārge hṛdi sthitāḥ | udakaṃ likhitaṃ tadvat maṃtroddhāraṃ tathā bhavet || bhogamokṣapradā vidyā pustake naiva lekhayet || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade paṃcadaśaḥ paṭalaḥ || 15 || śrībhairava uvāca || divyārka vodhakamalādaragarbhasaṃsthaṃ visvātmakaṃ paramanirmala siddhanāthaṃ yenāvatārita mahārṇava madhyacaṃdraḥ dvīpāṃtaraṃ paramaciṃcini citprakāśaṃ | tanmadhya nirgata mahākulavedhayaṃti divyāṃtarikṣa gaganāṃtara bhūtareṣu | pātālacakra vicarāṃtara grāhayaṃtīṃ namāmi paścima kramātvaya śrīkukārāṃ || kālākāla viluptakaṃ daragharanityanuraktaṃ vrataṃ dvaitādvaita vibheda bhinna sadataṃ tyaktvāśca lābhādayaṃ | taṃ taṃ bhāvarasaṃparāmṛtaghanaṃ pītvāśca ghūrmodayaṃ krīḍaṃtīṃ raticakra carcita parāṃ saṃsparśa lakṣmī namaḥ || p. 89a) yāśā śaktirbhagākhyaṃ prakaṭita nilaye dakṣiṇe caiva koṇe vāme śrīpūrṇapīṭhaṃ paśujanabhaya kṛt kāmarūpaṃ tadagre | evaṃ vyāptaṃ samasthaṃ sthitilayajananī rudraśaktistribhedaiḥ tanmadhye devadevaḥ makula * * mayaṃ tanmadādya svataṃtraṃ || yasyājñā viṃdūbhūtā paśubhayaharaṇī siddhidā vodharūpā nitya klinnā svaraktā bhavamudita sadā naṃdadātrī svataṃtrā | tanmadhye divyaliṃgaṃ paramasukha'karaṃ viṃdurūpaṃ svarūpaṃ nityānaṃdaṃ svarūpaṃ tadubhayamathanaṃ ṣaṭprakārai vibhinnaṃ kurvaṃtī tatra māṃkṣubhita varatanuṃ śrīkubjikākhyaṃ namāmi || namo nirṇāmanāmnāya bhagacakrabhagāyine || namo ānaṃda daivyai ca bhagarūpe namostute | rajasvalāmukhaṃ dṛṣṭā sarvapāpai vimucyate || saṃbhāṣanaṃ ca kurute rājasūyādikaṃ phalaṃ | tasyāḥ sparśanamātreṇa labhenmukti caturvidhā || tasyāḥ saṃgamamātreṇa trailokyāt pāṭanai kṣamaḥ | śuddhayā pūjanet tasyāḥ bhagaṃsaṃrajasobhitaṃ || nyāsaṃ kṛtvā svadeheṣu kulābhiḥ kāmapūjitaṃ | viśeṣaiḥ pūjitā yoniḥ puṇyasaṃkhyā na vidyate || p. 89b) mahāyatnena deveśī puṣpavatīṃ sulakṣaṇā | pūjyate devatā buddhyā pisitālisu saṃyutāṃ || javapātaṃ tu vidhivat svayaṃ bhaktyā yathaicchayā | pibe divyaṃ surajyoti jādyatā ca hare dhruvaṃ || brahmabhūta svayaṃ bhaktyā niva jāpya sureśvarī | visarjane puna pūjāḥ punaḥ pātraṃ pivecchubhaṃ || evaṃ kṛte tu vāreṇa śivatulyo bhave dhruvaṃ | anyata gopaye devi svayonimapane yathā || na prakāśyaṃ kuputrāya gopyāt gopya kṛtaṃ śubhaṃ | pramādācca prakāśāti satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || triloke durlabhaṃ devi gopya pūjā phalaṃ mahat | bhaktyā ca paṭhate vīraḥ pūjāṃ tastavamuttamaṃ || ratikāle viśeṣena śivaṃ tulyo bhavennaraḥ | iti dvādaśabhiḥ ślokai stavanaṃ paramādbhutaṃ || rajasvalā samapitu pathyate sarvasiddhi kṛt | satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyasatyaṃ na saṃśayaḥ || sa puṣpa bhagapūjā ca brahmalokepi durlabhā | asya stotrasya māhātmyaṃ mayā vaktuṃ na śakyate || viraṃjimaghayā viṣṇu paṭhate ca niraṃtalaṃ | stotrapāṭha prabhāvena sṛṣṭi sthiti bhaveddhruvaṃ || tasmāt sarveṣu yatnena devī gopyakaraṃ śubhaṃ | smare prathama puṣpānī rudhila viṃdu nilāṃvarā gṛhita madhupātṛkāṃ madavipūrṇa netrānanāṃghanastanabharānatā galitanīvikā śyāmalāṃ kala sphurita varṇaviṃśadasaṃvatāṭaṃkiniṃ || p. 90a) devyuvāca || śrutaṃ deva mayā sarvaṃ aśeṣa kramamuttamaṃ | pāraṃparya vibhāgena sarvaśāstra sutodbhavaṃ || taṃtrasāraṃ kriyāsāraṃ kulasāraṃ suvistaraṃ | trikasāraṃ tathā nātha yoginī hṛdayāṃtaraṃ || kālacakrodayannātha tejo rāsi samudbhavaṃ | yāmalaṃ tama siddhāṃtaṃ bhairavāṣṭa samudbhavaṃ || gāruḍaṃ bhūtataṃtraṃ ca vidyāsāra suvistaraṃ | aṣṭāṣṭasadaṃ prastāraṃ vistāraṃ ca śrutanmayā || paṃcaśrota vibhedena śaivaṃ śrutyā suniścayaṃ | maṃtrataṃtrātma bhedaṃ ca cakra bhedaṃ hṛdāṃtaraṃ || sārabhedaṃ kalābhedaṃ nityābhedaṃ śrutanmayā | rudraśakti parāśakti svarāśaktiśca niścayaṃ || svacchaṃda paramaṃ bhedamuttacottaranirṇayaṃ | saura vaiṣṇava paudhaṃ ca sāratarka vibhāvitaṃ || sāṃbhavaṃ ānavaṃśaktaṃ bhedaṃ śrutvā mayā prabho | kaṣṭakaṣṭataraṃ kleṣaṃ sudhā sādhyayogacittakaiḥ || dhyānayogarakecitkecijapyā parāyaṇāḥ | prāṇāyāma mayā kecit arddhacaṃdrakalākramaṃ || viṃdubhedaratākecicchākhya jñāna sthitāḥ parāḥ | parakarmaratā keciccakṣunmīlita saṃsthitāḥ || agnikarmaratāḥ keci pāgādi jajane ratāḥ | sarve kliṣyāṃtite nāthena kiṃcit pratyayo bhavet || p. 90b) vinānvaya prabhedena ājñāsiddhi prakāśitaṃ | sarvaśāstrārtha hṛdayaṃ satānāmuttamottamaṃ || śrīciṃcinīmatasārasya samuccaye vadasva me || bhairava uvāca || ati guhyataraṃ praśnaṃ yoginī hṛdayāṃtaraṃ | duḥsādhyaṃ sarvadevānāṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ || ciṃcinīmatasāroyaṃ divyogha paramaṃ padaṃ | kathayāmi na saṃdeho vallabhatvādvarānane || śṛṇu devi pravakṣyāmi sārasaṃgrahamuttamaṃ | siddhānvaya paraṃ kaulaṃ bhuktimukti phalapradaṃ || kulākulamataṃ līnaṃ vyomavyomāṃta bhairavaṃ | visvonminirgataṃ śūnyaṃ śaktaviśrāṃtamaṃḍalaṃ || tatotpannā parā deve kāminī kāmarūpiṇī | kumārī kāla pīṭhesthā mahādivyaughavarṣiṇī || devyuvāca || divyoghaṃ tatkathaṃ nātha yantvayā codino hyahaṃ | kathayaṃ tva prasādena saubhāgyaṃ jananaṃ paraṃ || bhairava uvāca || śṛṇu devi paraṃ guhyaṃ sarvaśāstra samuccayaṃ | pāraṃparyakramaṃ sūkṣmaṃ divyakaulāvatārakaṃ || kathayāmi na saṃdeha tava snehād varānane | divyogha paramānaṃdaṃ picu vaktrastu kaulikaṃ || tanmadhyodita cidvṛkṣā mūlaśākhā suvistaraṃ | adṛṣṭa vigrahārūḍhaṃ siddhogha phalamuttamaṃ || sthānāni deha vinyāsaṃ mahāpīṭha samudbhavaṃ | varṇarāsi paraṃ divyaṃ sarvavodima bhairavaṃ || p. 91a) rudrān vīrāṃ tathā siddhāṃ kṣatrapālān svakṣetrajān | yoginī yogi vāmāṃtā sarvaśāstra kulāgamāṃ || pīṭhodbhavā pīṭhasiddhāṃ pīṭhocārāpapīṭhajān | saṃdohaścanvaraṃ divyaṃ guhāvāsaṃ tu gahvaraṃ || khyacaraṃ khecarāṃtasthā khasvarūpaṃ kṣabhakṣakaṃ | ekaikoṭhidhā bhinnaṃ kulaśākhā suvistaraṃ || anāmāvarṇanāmaṃ tu vāgbhavaṃ khecarī sphuṭaṃ | akārādi kṣakārāṃtā prasuptannaṃdavigrahaṃ || ciṃtāmaṇi samaprakhyaṃ vistaraṃ kulabhairavaṃ | sthānaṃ sthānāṃtaraṃ divyaṃ svasthānaṃ japa nirgataṃ || adiṣṭavigrahānandamatītaṃ vimalānvayaṃ | evaṃ tu kathitaṃ devi divyogha kramanirṇayaṃ || bhuktimukti pradātāraṃ pūjāsiddhi phalapradaṃ || devyuvāca || anvayaṃ kīdṛśīnnātha tvayoktaṃ praśnapūrvakaṃ | kathayasva prasādena yadi tuṣṭosi me prabho || bhairavyuvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi anvayasyaiva lakṣaṇaṃ | mataṃ matantaraṃ guptaṃ śrīciṃcinīmatamuttamaṃ || sārātsārataraṃ divyaṃ kathayāmi varānane | raviṃdu satvāmapadaṃ cidacit kamalodalaṃ || ubhayānaṃda saṃdohaṃ pāraṃparya vijṛṃbhitaṃ | kulāmūlāmvayaṃ devi kulākaulaṃ vinirgataṃ || p. 91b) kaulaṃ tu ṣaṭvidhaṃ satvā ṣaṭ kūṭa paritaṃ dhruvaṃ | ṣaṭ saṃjñā caḥ samudbhūtaṃ prasarāt paścimānvayaṃ || devyuvāca || kathaṃ vai paścime saṃjñā anvayaṃ guru kīdṛśaṃ | lakṣaṇaṃ pratyayaṃ tasya kaulācāraṃ tu kīdṛśaṃ || sādhakaṃ sādhanaṃ caiva dīkṣā samayameva ca | carūṃcāraṃ kathaṃ cāryā vrataṃ caiva tu kīdṛśaṃ || dvaitaṃ caiva tathā dvaitaṃ dvaitādvaitaṃ tathaiva ca | pādukā darśanaṃ nātha kīdṛśaṃ vada tatvataḥ || sālaṃvaṃ kiṃ nirālaṃvaṃ nistatvaṃ kiṃ sa tatvakaṃ | sānaṃdaṃ kiṃ nirānaṃdaṃ nilakṣaṃ ki salakṣakaṃ || sākāraṃ kiṃ nirākāraṃ kīdṛśaṃ paścimakramaṃ | śāktaṃ ca sāṃbhavaṃ kiṃ vā jñānamānavameva ca || maṃtravīryaṃ vimarthaṃ ca svarūpaṃ ca tathodayaṃ | vadanātha mahāmudrā pāśajālaśca drāvaṇī || kathaṃ mūlaṃ ca saṃtānaṃ pāraṃparyaṃ ca kīdṛśaṃ | kathaṃ śāstraṃ ca vīryaṃ ca vidyāvaiśikameva ca || ke pīṭhāḥ ke ca pīṭhā sāke siddhākāśca yogiṇī | catuṣkaṃ paṃcakaṃ ṣaṭkaṃ trikaṃścaiva tu kiṃ vidhā || ādhāraṃ ca śvādhiṣṭhānaṃ maṇipūramanāhataṃ | viśuddhā ca tathājñā vai ṣaṭprakāra kathaṃ sthitaṃ sthitaṃ || vyāptiśca kīdṛśī nātha bhedaṃ vai nirṇayaṃ tathā | divyabhaumāṃtarikṣaṃ ca trividhaṃ kīdṛśaṃ kramaṃ || p. 92a) vṛkṣaṃ puṣpaṃ guhāgotraṃ saṅketaṃ ca gṛhaṃ tathā | sthitiṃ ca janma kīrtaṃ ca siddhiścaiva tu kīdṛśī || adhikāra trayannātha javalli tritayaṃ tathā | ṣaṭśrotreṣu ca ko bhedaḥ pādukā darśanaṃ prabho || maṇḍalottāraṇaścaiva maṃḍalaṃ maṇḍalakramaṃ | maṇḍalāṃtantathā nātha saptāviṃśati maṇḍalaṃ || teṣāṃ pūjā kathaṃ nātha vyāptiścaiva tu kīdṛśī | kathaṃ dīpaṃ ca bhakṣāṃte pūjyate kena kāraṇe || vidhiścaicārghapātraṃ ca keṣu dravyeṣu kārayet | nugrahe nigrahe nāthaṃ kathaṃ vyāptī parāpare || kiṃ vījo bhaya ṣaṭkasya kasthānaṃ pūjanena tu | kiṃ caruṃ ca kamāmudrā dṛṣṭipātaṃ tu kīdṛśaṃ || nityanaimittike nātha kā pūjā pādukā krame | dīkṣā jyaṣṭhe sthāna jyeṣṭhaṃ ājñā jyeṣṭha tṛtīyakaṃ || krama jyeṣṭha caturthaṃ hi adhikaṃ kotra pūjyate | dīpaṃ caruṃ ca puṣpaṃ ca arghapātra kramaṃ tathā || kīdṛśaśya tu deyeta pātukā darśanaṃ paraṃ | kramajñāna kramajñeyaṭkramalakṣa kramodayaṃ || kramabhedaṃ kramoghaṃ ca kramātītaṃ tu kīdṛśaṃ | kramasiddhi kramābhyāsaṃ akulaṃ ca kulaṃ tathā || navasaṃjñā trisajñā ca ṣaṭsajñā paṃcameva ca | trisaṃjñāmekasaṃjñā ca siddhadevī ca pāsthitā || dvipaṃca viśa saṃjñā ca'teṣāṃ bhede vadasva me | kathaṃ parvadinā nātha ke siddhāstatra pūjyate || p. 92b) kīdṛśeṇa krameṇaiva ājñā śiṣyasya dīyate | ṣaḍrasā deha saṃsthā ca paṃcaratnāni kīdṛśaṃ || vīryamāharaṇannātha pratyayaṃ vyāptimeva ca | bhāṣācchummāśca melāsaṃ sa vāhyābhyaṃtaraṃ tathā || kīdṛśasya prakāśyeta kaulācāraṃ sudurlabham | etat pṛcchāmyahaṃ nātha vadasva me matatvataḥ || sarvaśāstrasamudbhūtaṃ praśna kṛtaṃ suvistaraṃ | yena nirbhrāṃta vuddhiśca bhavāmitpadanugrahaṃ || niṣkampa kaulike mārge saṃvarāmi sadoditaṃ | nityaṃ śayaśca nirddhatvaṃ vitṛṣṇaṃ putra dārayoḥ || jarāpalita hīnaṃ ca nityānaṃda bhayāmyahaṃ || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi praśnakūṭa suvistaraṃ | ājñāsiddhikaraṃ divya bhuktimukti pradāyakaṃ || sarvasaubhāgya jananaṃ sarvakāma phalapradaṃ | vakṣyāmi tava deveśi paścimaścaiva lakṣaṇaṃ || lakṣāṃtaraṃ lakṣabhedaṃ lakṣapakṣa vivarjitaṃ | hyapakṣa vimalaṃ bhakṣa tadbhakṣa gṛhalakṣaṇaṃ || paścimaṃ tadvidurdevi ānvayaṃ ānvayānvayam | mānaseya parikṣīṇa nistaraṅga mahodadhiḥ || gādhagaṃbhīra gahanantadānaṃda gṛha smṛtaḥ | svasvabhāva parāḥ kaścit pūrvacakrodaye sthitaḥ || p. 93a) dakṣiṇottara taṃ bhedaṃ nityā kāli kramodayaṃ | sarvaṃ tyaktvā svabhāvena tallayaṃ paścime gṛhaṃ || vaktravaktrī lalo lolī kaviḥ kaviḥ kulākulaṃ | cakracakrī kramākāmī guhāgūhī hṛdādikā || kulakramārthakaṃ jñātvā yajed vimala bhairavaṃ | paścimamudayānaṃdaṃ utpatti kramaniścayaṃ || siddhāmnāya rahasyaṃ tu kathitaṃ tava suvrate | punaranyaṃ pravakṣyāmi anvayī ca mahāpriye || trikulaṃ trikulātītaṃ tribhavaṃ tribhavāṃtaraṃ | trigarbhagarbharahitaṃ yo jānāti sa cāmvayī || kāmakāmī tayedrūpa tadrūpa kulamālinī | cidacicciṃcinī garbhamvastutaṃ siddhanirmalaṃ || ājñādhāraṃ tu taṃ devi nigrahānugrahe rataṃ | tīvrātīvrataraṃ jñeyo yo jānāti sacānvayī || madaṃtpadāṃtaraṃ madyaṃ madātītaṃ madodbhavaṃ | madaṃ bhuktvā madaṃ divyaṃ yo jānāti sa cānvayī || etad devi mayākhyātaṃ manvayī lakṣaṇaṃ paraṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi gurulakṣaṇamuttamaṃ || yena saṃvodhayedvāpaṃ sarvaśāstra samudbhavaṃ | aṇoranīya yadbrahma kāraṇānāṃ ca kāraṇaṃ || tatvaṃguṇa anādiṃ ca yasyorddhamaparannahi | sarvādayaṃ sarvagatiṃ sarvabhoga vivarjitaṃ || p. 93b) sarvādhvā parivodhā ca ṣaḍrasāsvādalaṃ padaṃ | na graho yasya nirvāṇe tyāgo nāpi bhavārṇave || dvābhyāṃ saṃspṛṣṭa yogena vartate socyate guruḥ | evaṃ vidhaṃ mahāguhyaṃ gurusarvārtha vodhataḥ || bhrāṃti jñāna vicārāya gururityabhidhīyate | punaranyaṃ pravakṣyāmi lakṣaṇasyaivamuttamaṃ || sarvalakṣaṇasaṃyuktaḥ sarvāgama vicārakaḥ | sarvabhūta dayāyuktaḥ kṛpāśīlān sa vatsalaḥ || vodhakaścedako dakṣa śāṃtacittaśca varṇataḥ | tapasvī vratadhārī ca guhāvāsī jiteṃdriyaḥ || kālacakrā na bhāvī ca bhikṣāsī vīravigrahaḥ | kulokālakulāmnāyī kramaśāstra vicārakaḥ || vedhadīkṣāt sa saṃvodhaṃ tyāgī dhīrya parāyaṇaḥ | anudvija na śīlajña īdṛśaṃ gurulakṣaṇaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi gurupratyayamuttamaṃ | adṛṣṭavigrahaḥ śāṃto devatā siddhakhecarī || paśyaṃti divya cakṣūṣāṃ trinetra gamanaṃ priye | maruciṃtāpahārī ca parakāya praveśanaṃ || paravedha parākarṣa īdṛśi gurupratyayaḥ | etad devi mayā * khyaṃ gurupratyaya lakṣaṇaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi kaulācāra manuttamaṃ | varṇadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ niraṃjanaṃ || etad bhedavaraṃ divya kaulācāra prakīrtitaṃ || p. 94a) devyuvāca || varṇadvāraṃ kathaṃ nātha prajādvāraṃ kathaṃ smṛtaṃ | mokṣadvāraṃ mahādeva niraṃjana vadasva me || etadbheda catuṣkaṃ tu kathayasva prasādataḥ || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi guhyaṃ kaulikamuttamaṃ | saṃpradāya catuṣkaṃ tu bhuktimukti phalapradaṃ || khasvarāṃtasvaravisa muditaṃ vodhabhāskaraṃ | dhvani rūpa samāpannaṃ tālumadhyā valaṃvitaṃ || prāṇasūtra pravāhena paṃcāśadvarṇa saṃyutaṃ | vaikharī vaktrayoktrī ca vīrāvali kulodbhavaṃ || viṣālavaktra viṣadaṃ nirgataṃ kulabhairavaṃ | etad devi mayoktaṃ ca varṇadvāra manuttamaṃ || prajāsūtimanohlādaṃ sravadanaṃdinirbharaṃ | triḥprakāraṃ triśanavaṃ tridhā ca kramamaṇḍalaṃ || amṛtāgha plutaṃ divyaṃ tanmadhye cidacitsphuraṃ | trimūrti vadanandevi prajādvāraṃ prakīrtitaṃ || nābhicakrāṃtara gataṃ cidacit teja maṃḍalaṃ | mahāyoni paraṃ divyaṃ brahmanāḍi prakāśakaṃ || adha ūrddhva pravāhena vyāpakaṃ sarvato mukhaṃ | bhedayet tālu mārgaṃ tu drāvayeccit kalāmṛtaṃ || mokṣadvāramidaṃ bhadre niraṃjana vadāmyahaṃ | śivamaṃḍala madhyasthaṃ mahākāli kramodayaṃ || tatrodyogāmabhāṣaṃ tu carcitaṃ ca viropakaṃ | mahāsaṃhārasaṃhāraṃ grāśī kṛta kulārṇavaṃ || p. 94b) niraṃjana sarvagataṃ sarvā bhāṣaikabhāṣakaṃ | mahākalpāṃtakalpāṃtaṃ mahāśiva layaṃ gataṃ || mahātejo dharaṃ vīraṃ mahāpaśu priyā priyā | mahāsiddha padaṃ siddhaṃ mahādivyogha maṃḍalaṃ || etat kramamanākhyaṃ ca yoginī yukti gocaraṃ | caturbheda vibhāgena kaulācāraṃ prakīrtitaṃ || yo jānāti kramaṃ divyaṃ sa gururmokṣado bhavet | punaranyaṃ pravakṣyāmi sādhanā sādhakaṃ priye || yatra yatra parīkṣīṇo bhāvaṃ tallayatāṃ gataḥ | tatra tatra sthito yogī vivṛtti parabhāvitaḥ || paśyate ca parāṃ dṛṣṭiṃ yadvastu manasepsitaṃ | tatkṣat prāpyate sohi aṃtarātmā śvabhāvataḥ || harṣaśoka parityāgātidvate ca mahītale | sthirīya * hvamāpannā sādhanā sādhakaṃ priye || samāgama vinirmukta svayastustatra tiṣṭhati | tatra viśrāma yogaṃdāṃ bhāvitaṃ vimalaṃ priye || paśyate svakulaṃ tatvaṃ parabhāva prabhedanaṃ | paramākāsagamanaṃ sādhanāsādhanaṃ priye || mudrā sphoṭakaraṃ devi dṛṣṭipāta nirīkṣaṇāt | pratimācāraṇaṃ kuryāt paṭadāha tathaiva ca || yakṣiṇī sādhanaṃ caiva vilayaṃti prabhaṃjanaṃ | silā sphoṭastu bhūkampa maṃtra dhyānaṃ ca khecaraṃ || jīvākṛṣṭikaraṃ devi paraciṃtā padāraṇaṃ | purapraveśakaraṇaṃ unmaṃta karaṇa priye || p. 95a) apamṛtyu vināśāya jvararoga nivāranaṃ | sthirīkṛtya tanurdevi vāk staṃbhe karaṇaṃ priye || dūrāśravaṇa vijñānaṃ prāṇināṃ ruditaṃ śutaṃ | gamana staṃbhanaṃ kṛtvā anagni jvalanaṃ tathā || pakṣīkagagaṇākarṣayakṣa bhūtanivāraṇaṃ | evaṃ tu kathitandevi yogeṃdresya tu sādhanaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi dīkṣā kaulikamuttamaṃ | maṃtradīkṣā sa vījā ca ājyājyānnatilaihutaṃ || nivījā kaulikī dīkṣā vedhamātma svarūpataḥ | sanmukṣīkaraṇaṃ kṛtvā viśrāṃtargaganā priye || tatrastho bhāvayed devi ājñā vimalabhairavaṃ | paśu vigrahayosphulyaṃ saṃkrāmakaraṇaṃ priye || paramātmasvasaṃvodha hlādamānaṃdanirbharaṃ | vikalpabhedayuktā tu paśuvigrahanirmalaṃ || hāhākāra krameṇaiva śithalīkṛta vigrahaṃ | te naiva yukti bhedena kādi saṃvidamāśṛtaṃ || svasvabhāva svavodhena carcitaṃ ca'kulāmṛtaṃ | pītvā tu yuktibhedena kakaṃdara rasodbhavaṃ || pakṣābhayavikāsogha svānaṃdapadanirbharaṃ | nirgatahāsya rāvena vedhaye snāna vigrahaṃ || kathitaṃ devadeveśi vedhadīkṣā svavodhataḥ | saṃsārabhayabhicchinnā bhogamokṣapradāyinī || p. 95b) punaranyaṃ pravakṣyāmi samayaṃ kaulikāgame | brahmādi svapacāṃtaśca sarvavarṇa vyavasthitāḥ || paramātmā parāśaktiścidvatma parabhāvitaḥ | samatā buddhimāpanna satvastha samateṃdriyaḥ || sarvabhūtāṃtaracarastiryaṅmānuṣa bhāvitaḥ | yatra yatrānubhāvena tatra tatra tu tallayaṃ || gatvāṃtarātmā sarvajñāḥ kha svarūpa kha viśrutaḥ | sarvāvārasamopetaḥ samayaṃ samayeśvaraḥ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade ṣoḍaśaḥ paṭalaḥ || 16 || bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi sārātsāraṃ varānane | caruṃ cāruṃ tathācāryā vratasyaiva tu lakṣaṇaṃ || bhaktiyukto hi yogīṃdraścaryāparyatanerataḥ | sarakhatpara saṃyuktaḥ kaulavrataparāyaṇaḥ || bhikṣācāraṃ ca gṛhnīyād yāgārthañjīvamaṃḍale | yogābhyāsa parā nityaṃ kramapūjāratatsadā || ājñādhāraṃ gurorvākyaṃ sailisaṃketalakṣaṇaṃ | tasya siddhirbhaved devi kaulikī mokṣadāyinīṃ || devyuvāca || caruṃ tu kīdṛśaṃ nātha ṣaṭparaścaiva kīdṛśaṃ | vratacaryo kramaṃ nātha adhyātma kathayasva me || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmiraraṣaṭ paralakṣaṇaṃ | vratacaryā samāyuktaṃ paścimānvayamuttamaṃ || p. 96a) saraṃ ṣaḍunmi rahitaṃ ṣaṭpadārtha padārjhitaṃ | ṣaḍaṃtasthāna viśrāma pāraṇāsāramuttamaṃ || sitāsitaparaḥ pakṣa sareyevagamuttamaṃ | praṇavasphulakaṃ yuktampaścimāmvayamuttamaṃ || brahmāṃḍakhaṃḍa paramaṃ khatparaṃ parikīrtitaṃ | sikṣānubhavacāreṇa ānaṃdagharamuttamaṃ || khacaṃdracaṇḍikāryā ca hālānādāṃtare sthitaḥ | parāmṛta caruṃ divyaṃ dhārayet prāṇajīvitaḥ || kathitaṃ tu varārohe vratacārasya lakṣaṇaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi dvaitaṃ cā dvaitalakṣaṇaṃ || khapadaṃ khapadātītaṃ svapadaṃ svapadāṃtaraṃ | kālacakrodayaṃ yatra tatra bhakṣayate paraṃ || evaṃ krama vicāreṇa dvaitādvaitasya lakṣaṇaṃ | pādukādarśanaṃ devi kathitaṃ mama tatvataḥ || yadvastu bhāvitaṃ devi viṃdunādāṃta madhyataḥ | dvaitaṃ samarasī bhūtaṃ advaitaṃ ca prakīrtitaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi praśnaṃ paramadurlabhaṃ | sālamvaṃ kinnirālamvaṃ nistatvaṃ kiṃ sa tatvakaṃ || sānandaṃ kiṃ nirānandaṃ nirlakṣaṃ kiṃ sa lakṣakaṃ | sākāraṃ kinnirākāraṃ kīdṛśaṃ paścima kramaṃ || sasvarūpaṃ cidākāśe sthitā viṃdutiyassukhaṃ | sālaṃvaṃ kiṃ vijānīyān nirālaṃvaṃ tu naṃtyajet || bhāvanā bhāvyate bhāvyaṃ sphuṭaṃ prakaṭagocaraṃ | sphurat hlādodayaṃ nityaṃ satatvaṃ pari'kīrtitaṃ || p. 96b) yaścadaṃti parannityaṃ tallayī bhūtavigrahaṃ | sarvasamarasānaṃdannistatpaṃca prakīrtitaṃ || cidacinmathanodbhūtaṃ svasvabhāvarasodbhavaṃ | sā naṃdaṃ taṃ vijānīyān nirānaṃdantu tanmanaṃ || yatra sarvagataṃ sūkṣmaṃ tallayīkṛta vigrahaṃ | nirlakṣaṃ taṃ vijānīyāt sa lakṣaṅkathayāmyahaṃ || citprakāśaṃ paraṃ jyoti buddhyā paramayābhyaset | dṛśyate parayā dṛṣṭā sālamvamiti kathyate || tatvād para kalā kāla vyāptaṃ yena carācaraṃ | sākāraṃ taṃ vijānīyān nirākāraṃ tu taṃ tyajet || punaranyaṃ pravakṣyāmi sāktaṃ sāmbhava mānavaṃ | lakṣaṇaṃ devadeveśi mahājñānodayaṃ priye || icchājñānaṃ kriyā caiva tathā kuṇḍalinī parā | mātṛkā paṃcamī ceti śaktiḥ paṃcakamiṣyate || icchāyā prasarodbhūta jñānaṃ tatrāvalokanaṃ | kāryākārya kriyā caiva kuṃḍalinyā?nmavodhanaṃ || mātṛkāmīyate viśvaṃ paṃcadhāśakti lakṣaṇaṃ | anunātma svarūpaṃ ca cicchaktiṃ parabhāvitaḥ || ādhārabheda yogena kulaśākhā samāśritaḥ | sthānaṃ sthānāṃtaraṃ devi viśramaṃti parasparaṃ || pṛthagbhedaṃ pṛthak siddhi nadhubhāvena bhāvitaṃ | etad devi mayākhyātaṃ ānavaṃ tatprakīrtitaṃ || devyuvāca || p. 97a) ādhāraṃ tu kathannātha pṛthak siddhiḥ kathaṃ bhavet | viśrāmayogabhedena pṛthak sthānaṃ pṛthak kramaṃ || kathayasva prasādena yena siddhāraho bhavet || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi śākhājñānaṃ suvistaraṃ | pṛthak siddhiḥ pṛthagbhedamanubhāvena bhāvitaṃ || kathitaṃ tava deveśi sarvasiddhiphalaṃ bhavet | ādhāraṃ caiva saṃkocaṃ turyajanma tathaiva ca || kaṃdaṃ kuṃḍalinī devi kuṃbhākhyaṃ ca tathaiva ca | tacai saṃjīvanī sthāna bhūtālāṃ jīvasaṃpuṭaṃ || kurmodhāraṃ sparśagaṃ ca lolākhyaṃ laṃvikodaraṃ | guruvaktraṃ tathā devi aṃjavaktraṃ tathaiva ca || viśuddhaṃ ca paraṃ sthānaṃ vaisargika mataḥ paraṃ | visargāṃtan tathā devi ṣoḍaśaita prakīrtitaḥ || ete ṣoḍaśa cādhāre pṛthak siddhi vadāmyahaṃ | udgataye viṣadharā svālayecca mahīdharā || kampayedakhilā corvī sarvādhāra sthitaḥ priye | ākṛṣya sarvalokānāṃ pātāla vicaraṃ viset || staṃbhayet sarvasainyāni saṃkocasthena saṃśayaḥ | dhvaṃsayed duṣṭa cetāsi unmūla pratipādapān || darpe harati nāgānāṃ mārutasyastu sādhakaḥ | drāvayed poṣitaḥ sarvān vasī kuryāccarācaraṃ || paraṃ saubhāgyamāpnoti janmacakresusaṃsthitā | cālayet pratimādīni ākarṣet sūrayoṣitāḥ || p. 97b) plavatetkhatalaṃ yogī kandacakrāvalaṃvakaḥ | kuṃḍalyādhāramārūḍha āhvayeta yogiṇī gaṇaṃ || vedhayet paravādīni sādhayed yadyadīpsitaṃ | pūrayed viśvamakhilaṃ svāraṃdodya? na sādhakaḥ || sarvasaṃkrāmaṇaṃ kuryād kuṃbhastho nānya gāminaḥ | cittakṣobhavaṣākṛṣṭi apamṛtyu nivarhaṇaṃ || vedhadīkṣātma saṃvodhaṃ kuryāt saṃjīvanī gati | kūrmādhārasamādhistho yogī parapuraṃ vrajet || sarūjāṃ nirūjāṃ caiva nirūjāṃ sarūjāṃ priye | sthito jīva puṭādhāre sādhako yogacittakaḥ || nidhanaṃ pasthate sarvaṃ sarvasiddhīśvaro bhavet | lolākhyaṃ sthānamāsādya bhogāni vividhāni ca || prāpnoti sādhakaḥ kṣiprannātra kārya vicāraṇāt | laṃvikāṃta sthito yogī kṣutpipāsapalaṃdaret || rasaṃ rasāyanaṃ siddhaṃ labhate mṛtyujid bhavet | guruvaktraguhāṃtastha sādhako vigatatpṛha || avināsa tanurbhūtvā prāpnoti paramaṃ padaṃ | visuvasthā mahādevo jagaduddharanakṣamaṃ || bhavate nātrasaṃdehaṃ pūjaye yogiṇīgaṇaiḥ | vaisargika samārūḍhaṃ sarvajñādi guṇāllabhat || hartākartā bhavad yogī yathā deva sadāśivaḥ | paracitta gata jñānamatītānāgataṃ ca yet || p. 98a) rūditaṃ sarvabhūtānāṃ tatvatovetti sādhakaḥ | visargāṃta yathāvasthāni kampā deha varjitaḥ || kalākalaṃkārahito bhrājate divi sūryavat | sarvakāmeśvarī vīro yogiṇībhiḥ parāvṛtaḥ || svānaṃda rasasaṃpūrṇaṃ krīḍatenaṃta varcasaḥ | iti me kathitastubhyaṃ harasyaṃ śivabhāvitaṃ || ṣoḍaśādhāra yogādhyāṃ svāna bhūtyaika lakṣaṇaṃ | sadyaḥ pratyaya kṛddevi vīrāṇāṃ hitakāmyayā || svagopyaṃkāra yennityaṃ yathānyonāvadhārayet | punaranyaṃ pravakṣyāmi śāṃbhavasyaiva lakṣaṇaṃ || samaṃ gataṃ layaṃ caiva avabaudhaṃ caturthakaṃ | caturddhāṃ bhedabhinnaṃ tu śāṃbhavaṃ parikīrtitaṃ || bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi rahasyaṃ bhuvi durlabhaṃ | maṃtravīryaṃ vimarṣaṃ ca svarūpaṃ ca tathodayaṃ || etat prasnavaraṃ divyaṃ lakṣaṇaṃ ca vadāmyahaṃ | mananaṃ sarvavetyatvaṃ trāṇaṃ saṃsāranugrahaṃ || mananatrāṇadharmatvā maṃtramityabhidhīyate | yasya mūlaṃ parāmṛṣya śaktimūlaṃ tu sarvagaṃ || tatpuṃjabharitākāraṃ mahāvyāpti parodayaṃ | udito maṃtrarājānāṃ tadvīryaṃ tatsvarūpakaṃ || tadvimartha parāmṛṣya maṃtrarājā manusmaret | sādhanāt sādhanaṃ devi anyathā jaḍavadbhavet || p. 98b) punaranyaṃ pravakṣyāmi mudrāvaṃdhavarānane | svasvarūpa parādṛṣṭirvikāsya nayanodbhavaṃ || vadhvāṃjali nābhigataṃ hṛdiciṃtaṃ nidhāya ca | vadhvā tu khecarī mudrāmpāśajālasya drāvaṇīṃ || sarvaduṣṭa praśamanī sarvavighna vināśinī | brahmādi devatāssarvāṃ vadhvā tuṣyaṃti yogiṇī || nṛtyaṃti'khecarī cātra khecarī siddhamātarā | mātṛkāyogiṇī tasya siddhaṃ dadāti bhairavi || pūjākāle tu deveśi pādukā darśanaṃ priye | yo vadhvā khecarī mudrāṃ tasya mokṣo dhruvaṃ bhavet || punanmūlāvatāraṃ tu kathitaṃ ca varānane | yā śrībhagāṃtare sthitvā bhagarūpā bhagodayā || bhagadrāvaka yonityāṃ mūlasthānīditāparā || devyuvāca || kathaṃ tu bhagamityuktaṃ nicaiva tu * kiṃ vidhā | bhaganityānvayaṃ divyaṃ kathayasva prasādataḥ || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi bhagannityā ca nirṇayaṃ | kathayāmi na saṃdeha tava snehād varānane || bhagastrikoṇa vikhyātaṃ dhiyasthaṃ guptamaṃḍalaṃ | icchājñāna kriyākoṇaṃ tanmadhye ciṃcinī kramaṃ || khasudhārṇava niryātā svabhāsānaṃdarūpiṇī | sarvāhlādakarī tṛptā sā nityā bhagarūpiṇī || viśvasya jananīyā sā kālagrāsā valaṃvinī | pītvā kāmarasaṃ śuddhi sā nityā bhagarūpiṇī || p. 99a) kha kalākhecarāṃtasthā kha caṃdrakalabhakṣiṇī | tena pānaparonmatta sā nityā bhagarūpiṇī || nirvīja vījayā sattā svavījodbhavarūpiṇī | kulakaulāṃtaragatā sā nityā bhagarūpiṇī || saṃkocanna vikāsaṃ ca hansaṃ yaṃtra na vidyate | tadaṃtarlīna cittasya nityānaṃda pravartate || sūryāgni cakramathitaṃ galitaṃ kulacaṃdriṇī | tadasaṃyatra saṃtṛpti sā nityā bhagarūpiṇī || mahācakriṇi cakrāṃto bhagaliṃgā samāgame | prasphūrat tatra madhyesthā sā nityā bhagarūpiṇī || āsvāditapicuṃ vaktrairbhagamadhye cidāṃkurāṃ | drāvitaṃ viśvajananī sā nityā bhagarūpiṇī || parākāya praviṣṭasya paracittasya drāvaṇī | parabhūmiṃ parākṛṣya sā nityā bhagarūpiṇī || sarvavṛtyāditāyā sā trikabhedaṃ trigarbhiṇī | triprakāra triśravaṇī sā nityā bhagarūpiṇī || evaṃ tu kathitaṃ devi bhagamūlasya nirṇayaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi praśnaṃ paramadurlabhaṃ || paraṃparye tu saṃtānaṃ kathayāmi varānane | kulavīrodayaṃ yatra tatra sāṃtodyamaṃḍalaṃ || vyomavyomāṃtaraṃ śaiva mudita taṃ vodhabhāskaraṃ | bhāskarādravisaṃjātaṃ rave jātaṃ divākaraṃ || p. 99b) divākarāsadmagarbhaṃ padmagarbhaṃditaṃ jagat | cidmayo cidacit teja sarvagaṃ śivavīryakaṃ || sarvabhūtāṃtarāvasthaṃ pāraṃparya prakīrtitaṃ | kramaṃ cakrāmakaṃ caiva krama oghavinirgataṃ || krama oghaṃ tu saṃtāna nirācārapade sthitaṃ | ṣaḍiṃdriya parityāgamastraṃ divyaughamaṃḍalaṃ || tadgarbhaciṃcinī sthānaṃ viśramaṃti ramaṃti taṃ | tacchāstramiti vikhyātaṃ naṃtu vāgjāla saṃgrahaṃ || anyaṃ ca kathitāṃ devī vījasyaiva tu nirṇayaṃ | parivārāṃgavistāraṃ nāmajāti * varjitaṃ || evaṃ mūlaṃ smṛtaṃ maṃtraṃ saṃkṣiptaṃ vidhisādhanaṃ | śabdāvasthā parityajya vodharūpena saṃsthitaṃ || cittānaṃdāgra saṃpūrṇaṃ vījasṛṣṭimayaṃ sthitaḥ | adhyātmagarbhiṇī vidyā svaprakāsatvamarṣiṇī || svavījamaṃtravīryaṃ ca janmakarma kṣayaṅkarī | anacchavarṇavikhyātaṃ kaṇṭhatālvoṣṭhavarjitaṃ || arghāsyaṃ ca anuccāryaṃ nākṣaraṃ kṣarate kvacit | na kṛṣṇavarṇa rakṣaṃ ca tadvarṇaṃ parikīrtitaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi pīṭhaṃ pīṭheśarakṣaṇaṃ | prathamaṃ kaulikaṃ pīṭhaṃ dvitīyaṃ vinaya kaulikaṃ || tṛtīyaṃ siddhakaulaṃ tu divyakaula caturthakaṃ | ādi ṣoḍaśakaṃ caiva kādisāṃta dvitīyakaṃ || p. 100a) yādiphāntaṃ tṛtīyaṃ tu rūhamaṃ tu caturthakaṃ | somākhyaṃ kaulinī pīṭhaṃ sauraṃ vinaya kaulikaṃ || siddhakaulaṃ tathāgneyaṃ vidyākhyaṃ divya kaulikaṃ | evamātmani saṃsthāni vāhyataḥ kathayāmi te || śrīśailaṃ śrīmaheṃdraṃ ca canda dvīpaṃ varānane | kailāśaṃ ca caturdevi śivapīṭhamudāhṛtaṃ || pīṭhaśaṃ ca pravakṣyāmi bhuktimukti phalapradaṃ | caṃdraṃ kumāra śikharaṃ mahānaṃdaṃ caturthakaṃ || guptaṃ guptataraṃ divyaṃ pīṭheśaṃ ca prakīrtitaṃ | siddhānāṃ yoginīnāṃ ca śṛṇu vakṣyāmi suvrate || ādhāraṃ ca svacakraṃ ca kuraṅgīśaṃ prakīrtitaṃ | madandanāma deveśi pīṭhasiddha prakīrtitaṃ || raktākalālā caṃḍākṣī mahocchuṣmā caturthikā | pīṭhasiddhā mayākhyātā devyā kaulika rūpiṇī || bhairava uvāca || punaranya pravakṣyāmi pūjākrama manuttamaṃ | catuṣkaṃ paṃcakaṃ ṣaṭkaṃ trikañca parameśvaraṃ || kathayāmi catuṣkaṃ tu sa vāhyābhyaṃtaraṃ priye | vuddhistu prathamaṃ pīṭhaṃ manaścaiva dvitīyakaṃ || ahaṃkālaṃ tṛtīyaṃ syādeva pīṭhantu unmanaḥ || oṃkāraṃ prathamaṃ pīṭhaṃ jālapīṭhaṃ dvitīyakaṃ | pūrṇapīṭhaṃ tṛtīyaṃ syādevapīṭhaṃ tu kāmarūpaṃ || ete śaktimayāpīṭhā sa vāhyābhyaṃtarāṇi ca | pūjanīyaṃ vidhānena siddhānāṃ yogi yutaṃ || p. 100b) oṃkānaṃdaṃ tathā siddha visvānaṃda dvitīyakaṃ | tṛtīyaṃ ca kulānandaṃ caṃdragarbha caturthakaṃ || pūjānāmaṃ tu deveśi devīputraṃ tu mānasaṃ | raktākṣītāra jihvā ca karākṣī somajihvikā || caṇḍākṣī agnijihvā ca ucchuṣmā sūryajihvikā | pūjanīyā vidhānena guruvaktrā gataṃ priye || catuṣkaṃ kathitaṃ devi devyā paṃcaka tacchṛṇu | anādi sarvajñatā devī muktayogeśvarī tathā || samarī siddha saṃjñā ca kubjikā samayī smṛtā | paṃcakaṃ kathitan devi yogaṣaṭkaṃ śṛṇu priye || vimalātha prakāraṃ tu kubjikādyā varānane | mātaṃgī sikhinīṣasvīsuhirānaṃda suṃdarī || nugrahaṃ ṣaṭka kathitaṃ jñānaṣaṭkaṃ śṛṇu priye | ājñā tu kubjikā devi māṃtagī śuddhameva ca || anāhataṃ mālinī ca maṇipūra khageśvarī | svādhisthāne tu jibhrā ca ādhāraṃ tu vijibhrikā || jñānaṣaṭkaṃ tu kathitaṃ trikaṃṭha śṛṇu suvrate | pāraṃparyavibhāgena trimūrti paravyāpiṇī || taṭasthaṃ pūjayed yuṅmaṃ ekavāmaṃ tu bhairavi | oṃ miṣaṃ ca punardevi oṃ vali tritayaṃ tathā || navasaṃketakaṃ bhadre guruvaktrāṃ tu labhyate | gurupaṃkti tathā pūjya saṃtatipyasya yādṛśī || p. 101a) unmūlamūlamāśritya ājñātenāṃtu saṃsphura | tatra śrīkramavikhyātaṃ yogiṇīnāṃ tu vallabhaṃ || gaditaṃ tatkrama saṃjñā paṃcaratnāni viśrutaṃ | trikaṃ ca kathitaṃ devi ṣaṭprakāramataḥ śṛṇu || ādhāraṃ guḍamityuktaṃ svādhisthānaṃ tu liṃgakaṃ | maṇipūraṃ nābhidaṃtaṃ hṛdaye tu anāhataṃ || viśuddhaṃ kaṃṭhadeśe tu ājñā bhrūmadhyasaṃsthitaḥ | punaranyaṃ pravakṣyāmi praśnaṃ guptaṃtaraṃ priye || divyaṃ bhaumāṃtarikṣāṃ ca trividhaṃ kramanirṇayaṃ | bhāṇḍapṛṣṭhe tu deveśi navasaṃketakaṃ priye || pūjayet parayā bhaktyā divyaṃ caiva varānane | catuṣkā pūrva caivoktaṃ pūjāsaṃtati vistaraṃ || vāhyamaṃḍalamadhye tu yathāvibhavamarcayet | bhaumānaṃta vijānīyā bhuktimukti phalapradaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi aṃtarikṣa kramaṃ śubhaṃ | khacaraṃ khecarāṃtasthaṃ kha svarūpaṃ khamuttamaṃ || tejopi vṛṃhitaparaṃ kālicakra kramodayaṃ | pūjayecca mahācakraṃ bhāsvaṃtaṃ parameśvari || marīci dvādaśayutaṃ bhūriśūrya samaprabhaṃ | pūjāparasavodhena kha svabhāvena bhāvitaṃ || kha puṣpamaṇḍale pūjya kha mudrāmvanvaye priye | kha svarūpānubhāvena pūjayet kha padāṃtaram || p. 101b) khagāṃtarāsane sthitvā viśrāṃtaṃ sūryamaṃḍalaṃ | cicchaktigalitānaṃda pūjaye khamarīcayaḥ || evaṃ tu kathitaṃ devi aṃtarikṣa kramaṃ śubhaṃ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade saptadaśaḥ paṭalaḥ || 17 || bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi vṛkṣanāthasya lakṣaṇaṃ | rahasyaṃ sarvaśāstrāṇāṃ gopitaṃ tāṃtrike kramaṃ || guptāguptataraṃ devi paśusaṃgaṃ vivarjayet | pravakṣyāmi paraṃ divyaṃ navasaubhāgya bhājane || mahākaulārṇavaṃ divyaṃ anaṃtaṃ vimalodakaṃ | tanmadhya madhya deveśi caṃdadvīpa samudbhavaṃ || paṃcaratnaśilā caṃdradvīpamānaṃdaśeṣaraṃ | tatra madhye trikoṇākṣaṃ sthāna yogini vallabhaṃ || śṛṃmātamaṃḍarāṃtasthāṃ tadgarbha hṛdayāṃtaraṃ | uditaṃ ciṃcinīnātha sarvakāma phalapradaṃ || mūlaśākhā suvistīrṇaṃ divyogha phalasaṃbhavaṃ | kaulākulaṃ kulonmūlaṃ utpatti śivamaṃḍale || svasvabhāvarasāṃ dhyāya sā naṃdāmṛtasaṃbhavaṃ | sākhya tritaya vistīrṇaṃ vedavedāṃga patravaṃ || puṣpeṃdriya samākīrṇa viṣayāmugamuttamaṃ | tatra viśraṃti paramaṃ sukhaduḥkhavivarjitaṃ || cidāmodaphalaṃ divyaṃ aṃtavibhavamuttamaṃ | evaṃ kramāgataṃ devi kathitaṃ vṛkṣanirṇayaḥ || p. 102a) punaranyaṃ pravakṣyāmi puṣpasaṃketakaṃ priye | caturbhṛmānase puṣpaḥ paṃcamaṃ ubhayaṃ smṛtaṃ || paṃceṃdriyaṃ paṃcabhūta dvāraṇaṃ paṃcameva ca | etat puṣpavaraṃ divyaṃ sarvasādhāraṇaṃ priye || purāṇāṃ puṃgalādyānāṃ yoṣayaṃti paraspara | pārayaṃti jagatsarvaṃ tasmāt puṣpāḥ prakīrtitaḥ || evaṃ tu kathitaṃ devi puṣpasyaiva tu lakṣaṇaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi guhāgotrayamuttamaṃ || guhā ca trīṇī vikhyātā dehasthā tu varānane | guptāguptataraṃ divyaṃ akathyaṃ kathayāmi te || kadaṃva prathamā devi siddhā caiva dvitīyakaṃ | tritayā devi guhāṃ caiva saivyate sarvasiddhiṣu || kadaṃva mukhamadhyasthā nābhau siddhavarānane | bhagaṃ tu kathitaṃ devi guhādevyāmudāhṛtaṃ || evaṃ tu kathitaṃ tubhyaṃ guhā caiva varānane | gośabdamamṛtaṃ divyaṃ paṃcaratna samudbhavaṃ || tatra madhye mahādevi aparikāgotramuttamaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi saṃketasya tu lakṣaṇaṃ || ūrddhvadṛṣṭi nirīkṣeta dṛśeddivyoghamaṃḍalaṃ | saṃketa eṣa vikhyāto jyeṣṭhanāthasya suvrate || nāsāgramaṃḍalāṃtasthaṃ divyatejodgavaṃ priye | adho dṛṣṭi nirīkṣeta hṛdicittavidhāya ca || saṃketa eṣa vikhyāto vālanāthasya suvrate | aṃguṣṭhe madhyamāṃgulyā kaniṣṭhā ca varānane || p. 102b) mudrā tritaya saṃketa siddhanāthamudāhṛtaṃ | pūjākāle tu deveśi darśanānmokṣado bhavet || punaranyaṃ pravakṣyāmi pīṭhasaṃketalakṣaṇaṃ | vyomāvartamukhe kṛtvā nimeṣasthāgata priye || oṃkāra pīṭhasaṃketaṃ yogiṇī priyamuttamaṃ | karṇaṃ tu dakṣiṇe devi parāṃ dṛṣṭi nipātayet || jālapīṭhasya saṃketaṃ siddhayogiṇi vallabhaṃ | vāmakarṇa nyased dṛṣṭi pūrṇapīṭhodayaṃ priyaṃ || saṃketa eṣa vikhyāta siddhayogeśvarī mate | ghrāṇāṃta kāmarūpī ca tatra dṛṣṭi nyaset priye || sarvakāma phalat tasya yasya saṃketakaṃ viduḥ | pīṭhasaṃketakaṃ bhadre kathitaṃ tava durlabhaṃ || sarvasiddhipradaṃ devi saubhāgyajananaṃ paraḥ | gopitavyaṃ prayatnena tatrājñā pārameśvarī || punaranyaṃ pravakṣyāmi pīṭhamudrā varānane | muṣṭiṃ vadhvākarau devi prasāyāṃguṣṭhakaṃ priye || oṃkāra pīṭhamudraiṣā siddhayogini sevitaṃ | prasāryahastau deveśi aṃgulyā viralā kṛtaṃ || jālapīṭhasya mudraiṣā vadhvā tuṣyaṃ tu yogiṇī | hastau tu kuṃbhavat kṛtyā aṃgulyā saha vallabhe || pūrṇapīṭhasya mudraiṣā vadhvā dahati kalmaṣaṃ | hastau trikoṇavat kṛtvā dvau aṃgulyā samānataḥ || kāmarūpīṭha mudraiṣā kāminīnāṃ priyo bhavet | tarjanī ūrdhvagā kāryā kiṃcidurnāma pṛṣṭhikaḥ || p. 103a) devī saṃketa mudraiṣā khecarī samadarśanaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi gṛhaṃ sthiti varānane || trigarbhagarbhaviśrāṃtaṃ raticakra samudbhavaṃ | bhāvitaṃ kulakaulākhyastadgṛhamparikīrtitaṃ || sthitvā tadvodha manasā bhāvābhāvavivadvaye | krīḍayeṃti kulāmnāye avilupta cidālaye || punaranyaṃ pravakṣyāmi janmasyaiva tu lakṣaṇaṃ | caturmādvaravyomnāye avatāra pṛthak pṛthak || devyāṃvaye prabhāvaṃ ca pūrvapaścimadakṣiṇaṃ | uttaraṃ ca tathā devi kāmayārūpamāsṛtaṃ || pravakṣyāmi samāsena vallabhatvād varānane | guptaṃ guptataraṃ praśnaṃ gopanīyaṃ ca yatnataḥ || rahasyaṃ sarvaśāstrāṇāṃ āmnāya hṛdayaṃ paraṃ | vaktrāvaktragataṃ jñāna yoginī mukhasaṃsthitaṃ || khecarācāraguptaṃ ca kalācāramanuttamaṃ | bhogamokṣapradaṃ nityaṃmetasārasamuccayaṃ || paścimāmnāya deveśi ājñā krama varānane | gopanīyaṃ prayatnena tathāpi kathayāmi te || śṛṇu devi pravakṣyāmi gharaṃ pūrvasuvistaraṃ | yogiṇī matasāraṃ tu āmnāyaṃ kulaśāsanaṃ || pravakṣyāmi samāsena devatā sasvabhāvajaṃ | kulakaulāṃtaragataṃ kumudodayakuṃkuṇaṃ || p. 103b) sthānaṃ tatroditā devī svavodhānaṃdarūpiṇī | kulācāracaraṃ divyaṃ kulagarbhakulodayaṃ || tasmāt kuleśvarī devī kumārī kulabhakṣiṇī | yatra vīravaraṃ siddhā vāṃchayaṃti punaḥ punaḥ || vyomāṃtavyodhamaṭhikā tatra sthānāvatārakaṃ | kṛtvā tu devatā devi pūrvānvayamanukramaṃ || triprakāragatā sā tu devī tribhuvaneśvarī | caṃdriṇī bhāskarī caiva tejotkaṭa varānane || caṃdriṇī caṃdragarbhasthā bhāskarī ravi madhyataḥ | tejotkaṭā vahnigarbhā maṭhikātrika kīrtitāḥ || caṃdriṇī nirgatā devi mīnanāthaṃ varānane | bhāskarī meṣapādaṃ ca avatāraṃ kṛtaṃ bhavet || tejotkaṭā kūrmanāthamutpannaṃ svasvabhājanaṃ | khageṃdranātha sā devi vyomārddhamaṭhikaṃ priye || nirgatā tatra madhyā tu paramānaṃdabhairavaṃ | tena cādhyāpitaṃ viśvaṃ divyoghaṃ jñānamuttamaṃ || maṭhikā siddhasaṃtānaṃ vṛddho vallirudāhṛtaṃ | evaṃ tu kathitaṃ devi maṭhikā mūlamuttamaṃ || āmnāya siddhanāthaṃ tu avatārayutakramaṃ | pravakṣyāmi samāsena śṛṇu svāyatalocane || ādyayuge khageṃdraṃ tuṃvijādūbhyāsahāgataṃ | mānuṣyaṃ siddhimicchaṃti kaulinī parameśvarī || yatra krīḍā prakurvāṇaṃ saṃtatī saṃbhavaṃ tadā | visalaśca suśubhaśca teṣāṃ datvā bhiṣecanaṃ || p. 104a) gatvāścakaṃ padaṃ devitasvasmaṃtanabhaṃkṛtaṃ | kṛtvā vai moditā loke yo sthitā kulagocare || dvitīya kūrmanāthaśca maṃgalā jyotireva ca | krīmānāṃ vai kulāmnāyai jātāsteṣāṃ dvayassutau || ajito vijiteścaiva teṣā saṃtānakaṃ kṛtaṃ | tṛtīyaṃ meṣapādaṃ tu kāmamadga * yā saha || krīḍāvāraṃ milītaṃ ca dvayossaṃpadyayostathā | vicitraṃ vidhiṃdunāsaṃsaṃ saṃtānaṃ tu śatadvayaṃ || eteṣāṃ triṣu lokeṣu parimānaṃ tu saṃtatiṃ | kṛtvākha kulanāthena catuḥṣaṣṭhyādhikaṃ kulaṃ || siddhastu adhikāraṃ ca saṃtatīmelakaṃ tathā | oṃ vallī ca sureśāni vistaraṃ kathayāmite || kalāyuge mahāghore caturthamānapādakaṃ | piṃgalaṃ nāmatannātha tamāgama * nāmayaṃ || gṛhītaṃ jñānasarvasvaṃ mokṣahetu carācaraṃ | taṃ jñānaṃ kartike yena sāgare nyasitaṃ tathā || tadā saptaṃ tu taṃ krodhā siddheśvara varārcite | yāvat koṭyā catuḥṣaṣṭhi muktigā tu bhavārṇavaṃ || tāvat kṣatrādhipaṃ vaṃhi vaṭukaṃ ca na saṃśayaḥ | anyaṃ ca kathitaṃ devi saṃkṣepānna tu vistaraṃ || rājakanyā mahābhāge kuṃkumā tena pūjite | jyātitve vimalā'śuddhā tayā krīḍitameva ca || utpannā dvādaśā putrā rājaputrā mahāpriye | teṣānnāmāni vakṣyāmi yathāvat sva maheśvari || p. 104b) bhaṭṭasvāmarapāpaśca maheṃdravaradevakaḥ | āheṃdraśca khageṃdraśca mahīdhara tathaiva ca || guḍikānātha pādaśca dvādaśaite prakīrtitaḥ | amaro varadevaśca citranāthastathaiva ca || alinā cidvapādaṃśca guṭikā ṣaṭprakīrtitāḥ | eteṣāṃ sādhikāraṃ tu saṃtatīkṛta suvrate || jñānāni tava vakṣyāmi pratyeko saiva suvrate | tripurottarasaṃketa siddhasthānaṃ tu taṃ viduḥ || amarasya varārohe varadevasya kāmadaḥ | citrasya aṭṭahāsaṃ vaidaivikoṭaṃ alisya ca || dakṣiṇādi sa viṃdhyasya kolāgiyyāṃ tu goḍikaḥ | sarveṣāṃ ca duhārthaṃ vai saṃvisthānaṃ prakīrtitaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi ṣaṇā caiva varānane | vrataṃ bhikṣākramaṃ sthānaṃ pṛthak pṛthak vadāmyahaṃ || vodho vallīparannātha vrata sā carati priye | śrīsailadakṣiṇadiśāṃ dubhālanagaraṃ tathā || caryā karoti tatrasthāḥ siddhanātho vara priye | vrataṃ datvā munibhi'khya vanannaramuṃ * gīyate || śraṃvilpāṃ vāṭikā madhye rugrahītaṃ varānane | tenaiva munibhistatra vrata sā caritaṃ priye || dvādaśaiva tu varṣāṇi paścāt kaumārikuṃkune | gatvā tena mahādevi caryā kuryād varānane || śrīvaradeva prabhāḥ valyāṃ vrataṃ sā caritaṃ priye | śrīsailapaścime diśā kuṃḍīna nagaraṃ tathā || p. 105a) caryā karoti tatrastho yogābhyāsa mahāmuniḥ | tatra sthānaṃ vrate datvā vidyānaṃdasya sā varaḥ || divyasiddhivaraṃ devi vīracaryānupālakaḥ | yogiṇīvṛṃda sahita krīḍate yatra yatra ca || śrīcitranāthaṃ mahādevi pādovallī prakīrtitaṃ | śrīsaila uttaradiśāṃ caṃdanannagaraṃ tathā || caryā karoti vatrasthā citranātho mahāpriye | vilvārkṣaṃ ca phalaṃ yatra vāṭikā tatra madhyataḥ || vrataṃ datvā mahādevi kaulasiṃhamunistathā | ta kuryād vratacaryāstu svasthāne tu mahātmane || dvādaśaiva tu varṣāṇi siddhyate tatra maṃḍale | śrī alinātho mahādevi ānaṃdo vallisaṃyutaṃ || śrīsailapūrvadiśāyāṃ nagalaṃ vālakaṃ priye | puṃgavṛkṣaphalaṃ tatra vāṭikā tatra madhyataḥ || vrataṃ datvā varārohe śṛṃgālamuniruttamaṃ | tadgatā tu mahādevi kāmarūpīṭhamuttamaṃ || tasya dakṣiṇadigbhāge caryāṃ kuryād varānane | trikhaṃḍī sthānamāśritya yatra siddho vijṛṃbhati || tatra sthāne vrataṃ kṛtvā saptavarṣāṇi suvrate | siddhyate paramānaṃda dhyānayukta mahāmuniḥ || viṃdhyanātha mahānmāyo yogovallī prakīrtitaṃ | śrīsaile tu mahāsthāni pūrvadakṣiṇamadhyataḥ || p. 105b) piṃḍā ca nagaraṃ devi vratacaryā karoti ca | khaira vṛkṣavāṭikāyā madhye caiva varānane || vrataṃ datvā varārohe sāṃḍilasya mahāmuniṃ | paścāṃgatvā sahāviddhaṃ vrataṃ caryā karoti ca || khecarī bhūcarī yukta sākiṇī vallabha priye | śrīguḍikānātha āvalyāṃ oṃvallī parikīrtitā || śrīsaile tu mahādevi pūrva uttaramadhyataḥ | goḍikānagaraṃ tatra tatra caryāṃ tapodhanaḥ || nārikela phalaṃ yatra tatra madhye tu vāṭikā | vrataṃ datvā varārohe caṃdaviṃva munistathā || tena tatraiva deveśi aṣṭau varṣāṇi suvrate | caryāṃ karoti yogeṃdro vrata yuktā mahāmuniḥ || evaṃ tu kathitaṃ devi ṣaḍovalli vratakramaṃ | pāraṃparya vibhāgena pūrvāmnāyaṃ prakīrtitaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi dakṣiṇaṃ ghoramuttamaṃ | mahāsiddhipradaṃ divyaṃ bhuktimukti phalapradaṃ || kāmeśvaryāvatārastu kathayāmi varānane | tripīṭhodbhava madhyasthā satsvabhāvānurūpiṇī || vālārka satate jāḍyā vidyutkoṭi samaprabhā | kāmataḥ kāminīkāmā bhakṣayaṃti svakāminīṃ || tasmāt kāmeśvarī devi kumārī kumārī kulabhakṣiṇī | kāmapīṭhavaraṃ divyaṃ paradhāmeśvamaṇḍalaṃ || kāmeśvaryāvatāraṃ tu kṛtvā kaumāri rūpadhṛk | sa svabhāvastu tejena drāvitaṃ janmamaṃḍalaṃ || p. 106a) tena svavīrya saṃkalpā yāyate kulayogiṇī | divyarūpadharāśāṃta śuddhasphaṭikanirmalaḥ || jñānasaṃkrāmadivyoghaṃ sphuraṃtī paratejasā | dvibhujā ekavaktrā ca trinetrā nimnamadhyagā || bālarūpā tu kaumārī yoginī siddhapūji * | mahāpīṭha parasthānaṃ gatvā mālini parvataṃ || vāmabhāge sthitā devī tasya pṛṣṭhe tu gahvaraṃ | kokilākhyammahāsthānaṃ divyaṃ paramanoharaṃ || haṃsakāraṃḍavākīṇaṃ cakra vākopa śobhitaṃ | khecarī bhūcarī siddhāssākiṇī divyarūpiṇī || nivasaṃti mahādevi yogadhyāna parāyaṇāḥ | tatra sthāna mahāramye trikoṇe divyamaṃḍale || caṃdraviṃvaguhāsreṃ vā caṃdrakāṃti samaprabhaṃ | tatra tiṣṭhaṃti sā devī kumārī śukravāhinī || pūrvasiddhā mahādevi munīnāṃ ca tapasvinaḥ | muniḥ krodhaśucapala mahāraudra varaṃ priye || divyaṃ varṣa sahasraṃ tu tapamārādhitaṃ kṛtaṃ | kṣīṇagātra mahāvṛddhe vāyubhakṣamanonsanaṃ || ūrddhvadṛṣṭi nirīkṣeta sthitvā cāṃtamukhaṃ priye | dṛṣṭvā tu devadeveśi śukradevi mahātape || ghūrmāvasthāgato devī munibhirdivya tejasā | jñānasaṃkrāmanaṃ divyaṃ kṛtvā devāṃ varānane || p. 106b) kāmadevagataḥ sākṣyā divyarūpadharāstute | kāmeśvaryā prabhāvena dravanvaṃ bhavate tadā || dvauvījāvekataḥ kṛtvā rudrayāmalasaṃbhavaṃ | divyatejot kaṭaṃ devi divyakāma phalapradaṃ || jñānayogavalautkarṣā kṛtvā tena varānane | lakṣapādādhikaṃ devi rudrayāmala saṃhṛtaḥ(?) || svasvabhāva svayogena(?) vāgīśvaryāṃ prabhāvakaṃ | tasya putrammahādevi kaulīśaṃ tu varānane || tenāvatāritaṃ divyaṃ jñānaṃ paramadurlabhaṃ | karmasaṃsāravaṃdhānāṃ narāṇāṃ kathitaṃ priye || punaranyaṃ pravakṣyāmi devatānāmanuttamaṃ | kāmeśvaryāvatāraṃ tu parivārena saṃsthitaṃ || hṛllekhā kledanī kaṃṭya(?) kṣobhayet ma * nāturā | niraṃjanā rāgavatī tathānyā madanāvatī || khecarā drāvanī caiva tathā vegavatī smṛtā | ekāvasaitā devyāstu madano dvādaśa smṛtā || cakravyāptaṃ mahādevi ṣaṭkoṇaṃ vahnimaṇḍale | arakairatarālaiśca pūjayitvā varānane || pārśve tu madanaṃ divyaṃ pūrvārāṃta vyavasthitaṃ | madhye kāmeśvarī devīṃ pūjayed divyamaṃḍale || ekādaśākṣarā vidyā vajraprastāra coddhṛtā | madanaṃ sarasaṃyuktaṃ guruvaktragataṃ priye || kāmaṃ vaṃtagakaṃ devi ratiśukraṃ varānane | vāmadakṣiṇakaṃ pūjya dvārapālaṃ tu suvrate || p. 107a) devyuvāca || kathayaśca mahānātha devatālakṣaṇaṃ paraṃ | sthānaviśrāṃti paramaṃ saṃjñā caiva pṛthak pṛthak || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi devatānāṃ ca saṃvidaṃ | nāmasaṃjñā svabhāvosthā adhyātmaṃ kathayāmi te || hṛdyāt sausāṃtaragataṃ sāmāsomārkamaṃḍalaṃ | tatroditā parā devī hṛllekhyā tu cidāskṣarī || śivaśaktistathā rudrā trividhaṃ kledano mayaṃ | parāmṛtarasaṃ sāraṃ śravaṃtī kledanī mataṃ || ṣaṭkoṇa kuharāṃtasthāṃ śṛṃgāṭa parimaṃḍalaṃ | viśrāṃtavaranārāvaṃ tadānaṃdasvanaṃdanī || icchāviccakramadhye tu bodhayed gaganāṃtaraṃ | tatra kāmakalā nityā kṣobhayet kṣobhanī smṛtā || śūnya dvaya samāveśāṭkivaṃdravati nirbhavaṃ | yadā pūrṇe pūrṇamāsā tadā sā madanāturā || mahāyonyāṃtaraṃ cakraṃ trikāra rasasodbhavaṃ | niraṃjanā tatra madhye uditā bodhabhāskarī || vahnibhāskara yormadhye caṃdraviṃvaṃ guhāṃtare | kāminī rasahot kṛtvā tadārāśravatī priye || kāmaṃ kāmāṃtaragataṃ kāmamaṃḍalamadhyagaṃ | carcitaṃ hlādamatulaṃ madanāvati saṃkulaṃ || ānaṃdasyaṃdinī devī yā rasā sarvagāminī | khakalā sā tu vijñeyā caṃdra tu garbhasya garbhiṇī || p. 107b) tridhāgodayamadhye tu viśrāṃtaṃ ravimaṃḍalaṃ | baṃdhayeccitkalācaṃdraṃ dravitaṃ drāvaṇī smṛtaḥ || caṃdrasya yo bhayaliṃgaṃ mathitaṃ manmathoditaṃ | yathānubhāva divyoghaṃ tadā vegavatī smṛtā || śivacaṃdrakalābhedaṃ galitaṃ madanodayaṃ | tenāhlādita viddhakti praśūtadivyamaṃkuraṃ || aṃkurā bhedabhinnaṃ tu nānāḥ prakṛti saṃbhavaṃ | tadāsau vyāpako nityaṃ madanotmādarūpiṇaṃ || devyuvāca || kathaṃ vāgīśvarī divyā tripuraṃ ca kathaṃ bhavet | vāgbhavīti kathaṃ devī nityā vai sava bhogiṇī || bhagamālini kathannātha liṃgaṃ tritaya bhedinī | kāmeśvaryā prabhāvaṃ tu kathayasva prasādataḥ || bhairava uvāca || atiguptataraṃ praśnaṃ sarvanityā samudbhavaṃ | dakṣiṇaṃ ghoramātmāyaṃ kathayāmi tava priye || trikamedāṃtaraṃ kuryāt sphurachṛṃgāṭamaṃḍalaṃ | niḥsvabhāvodayaṃ yatra tatra vādodbhavaṃ priye || caturbhedā parādyena uditā viśvamālinī | tasmād vāgīśvarī sā tu aṣṭadhā kulabhedinī || trisvabhāva parāśakti viṣakāmaniraṃjanā | aliṃgāliṃginī sā tu tribheda parikīrtitā || tripurā sāṃtavijñeyā nirānaṃdasvabhairavī | caṃdraviśvaguhāṃtasthā retodyarasavarṣiṇī || p. 108a) svānaṃda svasvanityā ca liṃgabheda dravāvinī | śṛṃgāṭamaṃḍalāṃtasthā bhagabhokṣyābhagodayā || bhagamālini sasānityā paṃcakāraṇa bhakṣiṇī | itaraṃ viṣamityuktaṃ kāmavāṇaprakīrtitaṃ || svayastu bījamutpatti tridhālakṣaṃ japaṃ kuru | paścābhimukhabhedena yasya liṃgasya yādṛśaṃ || tataṃ sthānasamāsṛtya kāmaiśvaryā pravartakaṃ | evaṃ tu kathitaṃ devi ghoradakṣiṇamuttamaṃ || punaranyaṃ pravakṣyāmi āmnāya dyaramuttamaṃ | śāṃtasvarodaya padaṃ janmādhāraṃti khaṃḍinī || tatroditā devi kalā kālī kaulika bhakṣiṇī | kaulācāraṃ kaulagarbhaṃ kaulādaya trikaulakaṃ || tasmāt kāmeśvarī devī kumārī kulabhakṣiṇī | tatrāvatāraṃ kṛtvā tu yatra sthānamaso muni || khaṃḍinī sthānaparamaṃ niṣkriya jñānamuttamaṃ | kathitaṃ krodharājasya vedhasaṃkramaṇaṃ kṛtaṃ || paramāmnāya divyoghaṃ karṇātkarṇa kramaṃ sthitaṃ | ślokadvānirbhinnaṃ saṃpradāya parisphuṭaṃ || guruvaktragataṃ devi svānubhūtyaika lakṣaṇaṃ | kāliḥ kaṃkalasaṃkrāma anākṣapadamuttamam || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade aṣṭādaśa paṭalaḥ || śrīdevyuvāca || kālibheda kathaṃ nātha dvādaśaiva kathaṃ smṛtaṃ | mukhāmnāya kathaṃ nātha kenopāyena saṃkramaṃ || kathayasva prasādena yena tuṣyāmyahaṃ prabho | bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi kālikā kramamuttamaṃ | dvādaśaiva paraṃ bhadre saṃpradāyaṃ vadāmyahaṃ || aviluptaparāvyāpti bhedabhinnā tu svaprabhaṃ | vācāmatīta viśāṃti yoganidrā gurormukhāt || labhate ca mahājñānaṃ vidyārājena suvrate | krodharājena vikhyātam paścād vidyāṃ parityajet || kathayāmi mahājñānaṃ nikriyaṃ śṛṇu suvrate | ravipradīpako loke sūryamadhyādvinirgataḥ || raviraṃtargato bhānu bhāsayatyakhilaṃ jagat | bhānavī kaulinī yā sā tatpuṃja paritaṃ jagat || tatrotpannā mahāmaṃtrā bhairavāṣṭāṣṭayonayaḥ | ravibhānu mayī devī kauleśākula gahvarī || kṣobhānaṃda virāmā tu paśyate kulasaṃtati | mahāvyomārṇave śaive bhānave kuṃḍamadhyataḥ || tatra pralīnāssarve te bhairavāṣṭāṣṭayonayaḥ | bhānavī kuṃḍamadhye tu layacakraṃ svabhāvataḥ || vilīne svasvabhāvākhyaṃ tatsvabhāvodayaṃ tataḥ | bhāvābhāva kṣayo kṣīṇaṃ paścinobhyaśarīriṇaḥ || sācidāniśca bhāvatvācchuryākulikṛṣodarī | p. 109) tatsvarūpoditaṃ cakraṃ cidbhānvarka gati sthitaḥ | pratabiṃbamivābhāti viṃvagrāsaika laṃpaṭaṃ || nakulaṃ kaulinī śaktirna svabhāvodayaṃ tataḥ | na saṃhārasya saṃhāraṃ divyāsau sarvabhogabhuk || icchā cinmātra dharmeṇa apṛthagbhāvavartinī | sṛṣṭissarva gatasyaiva saṃhārakathayāmite || rasenānaṃdajaṃ rūpaṃ yadā grāhya na gṛhyate | yadā pratyastamastatra sa ca taṃ vṛtti gocaraṃ || kṣīṇavṛttiḥ pralīnatvājjāyate paramādbhutaṃ | trikoṇaṃtatrikoṇasthaṃ suśiraṃ suśirāprataṃ || śūnyaśūnyasukhailīnaṃ cittaṃ cittāṃtaro citaṃ | cidanādi cidāhānau cuṃvanādi lihāgṛhaṃ || kadeṃdriyāṇi saṃyojya parasparavidhi krame | hitvā bhāvanna gṛhnāti yada bhāvāṃtara citiḥ || tadā tatparamaṃ brahma svasvabhāvaṃ pravartate | etat kaulāmṛtaṃ siddhaṃ yoginībhirudāhṛtaḥ || niṣkriyānaṃda pādaiśca bhūtale saṃprakāśitaṃ | devyuvāca || kathitaṃ kasya vai nāthaṃ niṣkriyānaṃdabhūtale | mahākālikramaṃ divyaṃ saṃkrāṃtaṃ kasya saṃkramaṃ || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi saṃkrāmaṃ yasya saṃkramaṃ | śilācitinmunivaraṃ tasya putra tapodhanaṃ || yogābhyāsarataṃ devi siddhasāvararūpadhṛk | vidyānaṃdeti vikhyātaṃ mahādhīravaraṃ priye || śmaśānavāsi nityastho nisāṭana rataḥ paraṃ | siddhayogeṃdra vīrāśca cakracāra rati priye || śivapīṭhaṃ mahādevi śrīsailaṃ devatā priyaṃ | tasya uttara digbhāge nānāśikharaparvataḥ || tatra hemaṃ mayaṃ divyaṃ guhāsiddhasurārcitā | tatrārādhanataṃ kṛtvā vidyā sa viramuttamaṃ || karoti bhakti yogīṃdro niṣkriyajñāna vāṃchinaḥ | bhaktistīvratarādivyā kṛtvā sāvararūpadhṛk || tasya tuṣṭaṃ munivaraṃ śrīniśkriyānaṃdamuttamaṃ | amoghavāṇī tasyaiva saṃkrāmaṃ kālikā kramaṃ || vāmājñānaṃ tu kathitaṃ paṃcaṣaṭbhūmikā kramaṃ | teṣāṃ bhedaṃ ca diṣyāmi śṛṇu sarvaṃ tu pārvati || vibhaktād bhava cakrāṃtaṃ gaganaṃ gaganoditaṃ | dvādaśāṃka prabhākālī vyomarūpāśca bhakṣaṇī || sphurat kṣīṇāsvaraṃ naṃ tatkṣīṇaṃ * divyagocaraṃ | kramaṃ saṃhārasaṃhāraṃ pāraṃparyakramānugaḥ || svakulaṃ svakulātītaṃ svapadaṃ svapadāṃtaraṃ | spṛṣṭvā kālikramaṃ divyaṃ uditaṃ oṃghamaṃḍalaṃ || umanmana padāṃtasthaṃ cidarkodaya maṃḍalaṃ | tadbhāvabhāvitaṃ rasaṃ visvogha sphurate krame || bhitvā bodhapadaṃ divyaṃ bodhabhāskaravecitaṃ | drāvitaṃ cinmarīcībhiḥ pītvā tu rasamuttamaṃ || p. 110a) citsvarūpaparākāśaṃ sadasadbhāvavarjitaṃ | tadaṃtaraḥ sararasaṃ parākāsaṃ vijṛṃbhitaṃ || ataḥ svollāsaviṣaya nānā vaicitrya citritaḥ | avināsaparo kāmi kāli teja samudbhava || anaṃta sapta viśrāṃta gaganodita citsvayaṃ | sphurat tejo vikāsogha saṃkrāmaṃti paśuṃ valā || bhagabhagapadātīta mataṃ tanmatamuttamaṃ | kramaṃ kulakulāmnāyaṃ yogiṇī yukti gocaraḥ || kāmaṃ kāmāṃtaraṃ kāmaṃ tejaṃ tejeṣu maithunaṃ | bhogabhogāṃtaraṃ bhogaṃ matayukti prakīrtitaḥ || rudraśca rudraśaktiśca yugapadmena bhaktitaṃ | sa rudraṃ drāvaka khaṃ khe kaṃ kā ke kulakaulikaḥ || śaktimaṃḍadravāṃtasthaṃ bhāvayoge śivāṃtake | sa piṃḍassiddhyate rūpī rūpālaya padāṃta kṛt || ālamūlottarāsaṃgavottarottaratāṃtaraḥ | rudraśaktisamāvesān siddhokto manasāsane || guruvaktragataṃ jñāna labhyate svamate mate | bodhabhāskaravijñānaṃ karṇāt karṇa krame sthita || aṃtargaganayākānitsaṃvidānaṃdanaṃdinī | tatsvarūpaparollāsa vikāsaṃ sphurat kaulinī || kaulakaṃkālakalayā grāsaghasmararūpiṇī | kālīkālāṃjanī bhīmā dvādaśaudita bhānavī || kramākramaparaṃ krāma saṃkrāmaṃ kālikākramaṃ | sphuratyaṃtargato gharmiranākhyaṃ spaṃdamuttamaṃ || cidaciccakramadhyastho yoganidrānubhāvitaḥ | śūnyaṃ śūnyāṃtaragato na viṃdati kulātmakaṃ || aṃtargalitacidvāma svabhāvapadasaṃvidaḥ | anaupamya parollāsa kālicakravijṛṃbhitaḥ || brahmādi devatāssarvān bhairavāṃta prakīrtitaḥ | līyate ca paraṃ teja kālavahnighanīkṛtaṃ || cidākāsaparaṃ guhyaṃ oṃ ditaṃ kulabhāskaraṃ | dvādaśāra sutejāḍhyaṃ bhūrisūryasamaprabhaṃ || jīvasya jīvasaṃjīvamprakāśayati tanmanaṃ | te naiva yukti bhedena pasuṃ vadhayate valaṃ || śivādvāmāṃtaraṃ devi saha modita bhāvaṃ na | haṭhakramya parāśakti vadhayaṃsmānavigrahaṃ || vyomātītaṃ vyomapadamuditaṃ bhānavī kramaṃ | jvālā sahasra tejoḍhyaṃ trailokyaṃ grāsaghasmaraṃ || tridhāmādaṃyamadhye tu citteja parabhāvitaḥ | nirviṣaṃ viṣamākramya kālakūṭavibhakṣitaḥ || kulaṃ kulaṃ kulāmnāyaṃ rasaṃ rasasamudbhavaṃ | padaṃ padapadātītaṃ sthānakaulikamuttamaṃ || garbhasthā garbhaṇī garbhā paṃcagarbha prasūyinī | ekāsiddhi trayo nīca udyoga kramamālinī || svarādi varṇavimalaṃ sthānaṃratavibhakṣitaṃ | tadviśrāma parābhūmiḥ kālitejaḥ prakāśitaḥ || bodhābodhayate bodha svabodhānya ravodhitaṃ | cakracāravibhedena saṃkrāmaṃti parasparaṃ || svabhūmibhūmimākrāṃta khecanmūrddha khamuttamaṃ | tadvadvīryā vahāsena piṃḍapiṃḍataradgataṃ || kālākālasvakālaṃ ca tyaktvā viśrāṃtayassukhaṃ | tatsukhaṃ krīḍate yogī spṛṣṭvā citteja maṇḍalaṃ || rūpārūpāṃtaraṃ rūpaṃ svarūpaṃ rūpavarjitaṃ | bhāvābhāvavinirmuktaṃ sarvataudita niṣkalaṃ || tatroditā parā devī kālī kaṅkālabhakṣiṇī | kaṃkālakaṃdalampātraṃ pītvā vyomāmṛtodbhavaṃ || ghūrmitā vamitā ye ca tena viśva samudbhavaṃ | nijadhāmasvarūpastho yogīyoga valāvṛtaḥ || kaṃdakaṃdaraso kṛṣya mahākramavicārakaḥ | paraṃbhuktvā paraṃpātvā paraṃ dṛṣṭvā parodbhavaṃ || evaṃ samarasaṃ bhūtvā kālikramaṃ vicārakaḥ | kalpāṃtakalpitaṃ kalpaṃ kulakalpavikalpitaṃ || kālicakramabhedaṃ ca uditā vyaktamaṃḍalaṃ | sthūlasūkṣma tathā śūnya tricaitanya layadgataḥ || tatradhāmoditā kācidviśvākhya samarīdhinī | biṃdunādakṣaye kṣīṇe sthāne citpadamaṃḍale || bhāvayed divya yonī ca siddhānāṃ paṃcagarbhinī | mahākāla kalāṃtasthā kālacakra karīkalā || p. 111a) tena kālīti vikhyātā kaṃkālakālabhakṣiṇī | bhāvābhavasubhāvasya viccakra cidacarvitaḥ || svādasaṃbodha hlādena sphurat kālikramodayaḥ | bhramadbhramaranirghoṣaṃ līyate yatpare pade || tatrodgalita yogeṃdro yogiṇīnāṃ priyo bhavet | viśrāṃtabodhavimalo vedhayetkasvamaṃḍalaṃ || kulakāli vibhedena nisroni kramamāśritaṃ | kulakāli vibhedena niśroni kramamāśritaṃ || garbhādivadgarbha padaṃ bhagabhaṃbhagadrāvakaṃ | mahācitkamalānaṃdaṃ vikasadbodhabhāskaraṃ || hāsyalāsavilāghā tatadbhrāmya bhrāmya codakaṃ | vīrādārahatā karṣa kāli pūjā kramoruhaḥ || hānādānavibhedena tyāga grahaparikṣaye | narīkṣamānatatvajño jñānārkasaṃprakāśayet || viśvākāroditaṃ cakraṃ viśvā sthityāvabhāsrakaṃ | viśvasaṃhāriyaṃ tejastastejo grāsaghasmaraḥ || vividhena vimārgena haṭhākramya manukramaṃ | karoti kramiko yogī sadyogī yoginī priyaḥ || khapakṣabhakṣarī bhakṣakakṣa'kṣīṇākṣalakṣagaḥ | sphurad ghūrmiratānaṃda nityādita vijṛṃbhitaṃ || svasvabodhaparāmṛkṣa bhāvābhāva viparyaye | p. 112a) viśrāṃtasutkacidyuktā guruvaktrā turabhyate | nādhonorddhena madhye vā na vāhye bhyaṃtarepi ca || vismṛtasmayate yatra tatra kāli kramodayaḥ | śrīniṣkriyānaṃdanāthena sāvarasaiva bhūtale || uktāpaṃcāsikā devi kālikākramamuttamaṃ | devyuvāca || śrutaṃ devamayā sarve kālikākramapaddhatiṃ | siddhasaṃdohavijñānaṃ pāraṃparya kramāgataṃ || adyāpi saṃśayānātha tvayoktaṃ praśnapūrvakaṃ | dvādaśārka prabhākālī nāmasaṃjñā kathaṃ bhavet || etadākhyā hi me nātha maṃtrapūjā samanvitaṃ | bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi rahasyaṃ kālikāgamaṃ | gopanīyaṃ mahābhadre tathāpi kathayāmi te || sṛṣṭikāli sthitikālī saṃhāraṃ ca tṛtīyakaṃ | raktakālī ca caturthī ca sūkālī paṃcamī smṛtāṃ || yamakālī tathā ṣaṣṭha mṛtyukālī ca saptamī | aṣṭamī bhadrakālī ca paramārkā navasmṛtāḥ || mahāmārtaṇḍakālī ca daśamī parikīrtitaḥ | ekādaśī rudrakālī mahākāli dvādaśī || etad bhedakramaṃ devi nāmasaṃjñā prakīrtitāḥ | svabhāvā svasvarūpā ca vyomāṃte vyomabhakṣaṇī || hrīṁ śrīṁ maṃtreṇa saṃpūjya dvādaśāre sadoditā | madhye tu paramā devi kumārī kulabhakṣaṇī || p. 112b) dvādaśāṃtaṃ tu saṃpūjya pūrvokta vidhi vallabhe | gurupaṃkti tathā pūjya pāraṃparya kramāgataṃ || vāhye tu madhya pṛṣṭhe ca evameva kramaṃ nyaset | bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi paścimānvayamuttamaṃ | kulaparvakulodbhūtamakulaṃ kulavarjita || sthānaṃ tatroditā devi pida cicciścinī sphuṭaṃ | oghamogha kalānaṃdaṃ sa ca garbhavinirgataṃ || tasmāt kubjeśvarī devī kumārī kulabhakṣaṇī | kṛtvāvatāraṃ deveśi nugrahārthaṃ varānane || caṃdradvīpāvatārasya nirgatā parameśvarī | kathitaṃ devadeveśi saṃkṣepānna tu vistaraṃ || śrīkubjikāmatasāroyaṃ vistaraṃ kathitasvayā | janmāmnāya rahasyaṃ tu catugharasamanvitaṃ || kathitaṃ paramaṃ divyaṃ mahisnehād varānane | punaranyaṃ pravakṣyāmi siddhakīrtimanuttamaṃ || trigarbhodaya nāthasya śṛṇukīrti vadāmyahaṃ | mātrīvanena mahāsthāne ciṃcinī yena pāṭitaṃ || punaścotthāpanaṃ kuryā kīrtikhyātimanukramaṃ | dvitīya kīrtināthasya bilvavṛkṣa vidāritaṃ || punaścotthāpanaṃ kuryād divya kaulena suvrate | tṛtīyaṃ kīrti nāthasya vidyādharasupāṭitaṃ || guṭikā grāhayed devi kṣiptvā caiva mahātape | taḍāge ciṃcinī nāmnā snātvā khagati māpnuyāt || p. 113a) vidyādharaṃnugrahītaṃ paścāt tatraiva suvrate | khegatiḥ kurute tena kīrti syāt parameśvarī || anyāni ca taḍāgāni kṛtvā nāgavaraṃ priye | anugrahītaṃ phaṇi varaṃ vitaṃkaṭanu nāmakaṃ || akhaṃḍamaṇḍalākāraṃ ājñāsiddhi prakīrtitaṃ | śatayojanakaṃ devi paśuṃ vedhayate kṣaṇāt || evaṃ tu kathitaṃ devi siddhakīrtimanukramāt | punaranyaṃ pravakṣyāmi adhikāra trayaṃ priye || ovalli tritayaṃ devi śṛṇusvāyata locane | trimūrtiṃ ca trigarbhaṃ ca ṣaṭprakāramudāhṛtaṃ || kramasaṃtati kṛd devi jyeṣṭhamadhyavavālakaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi ṣaṭśrotasyaiva lakṣaṇaṃ || śabdaṃ sparśaṃ tathā rūpaṃ rasaṃ gaṃdhāśca paṃcamaṃ | manaḥ ṣaṣṭhavijānīyācchotavyaṃ tat prakīrtitaṃ || mayā tu vyāpinī śaktissarvadehāṃtare sthitāḥ | ṣaṭ prakāra gatā sā tu ṣoḍaśādhārabhedinī || paṃcavyomāṃtare devi trilakṣapathamadhyagā | ṣaṭcakra vyāpinī sā tu sarvabhāṣamana smṛtā || nāḍi madhyagataṃ vāyu vāyurmadhyagataṃ nabhaṃ | nabho madhyagataṃ śaktiḥ śaktimadhyagataṃ śivaḥ || śivāt paratarannāsti ityājñā pārameśvarī | punaranyaṃ pravakṣyāmi paṃcapraśnaiva nirṇayaṃ || p. 113a) maṃḍalottāraṇaṃ devimmaṃḍalaṃ maḍalakramaṃ | maṃḍalārtiṃ tathā devi saptāviṃśati maṇḍalaṃ || pravakṣyāmi samāsena śṛṇusvāyata locane | maṃḍavrajanamityukta svarūpottaraṇaṃ priye || viśrāmamaṃḍalaṃ jñeyaṃ kramānaṃdakramodayaṃ | artiṃ prakāśavijñānaṃ kramāgrena tu yojayet || evaṃ vidhavidhānena sarvasiddhāraho bhavet | maṃḍale madanannāma paścime siddhi pūjayet || uttare sahajannāma bhāvamaṃḍalapūrvakaṃ | abhāvamaṃḍalannāma dakṣiṇaṃ diśi pūjayet || kramamaṃḍalamadhye tu pūjayet paṃcakaṃ tathā | anaṃtaṃ mahataṃ vyoma śūnyaṃ akhaṃḍamaṇḍalaṃ || trailokya ghaṭapūrṇaṃ ca akṣayaṃ ca tathaiva ca | prabhāmaṃḍalasūryaṃ ca somamāgneya maṃḍalaṃ || paṃcaratna trikoṇaṃ ca paṃcatatva punaḥ priye | paṃcavyomaṃ tridhāśūnyaṃ ātmamaṃḍalameva ca || vyāpti maṇḍalakaṃ devi ajapavijayaṃ tathā | kulakaulaṃ guru siddhaṃ yogiṇī maṃḍalaṃ priye || evaṃ vidhivicāreṇa nāma bheda na suvrate | pūjayet kramavākyaṃ tu ityājñā pārameśvarī || īṣat pakvasupiṣṭhena kuryād vedā gulonnataṃ | dīpāṃ tu marukākārāṃ trikoṇāṃnati śobhanān || karṣājyagrāhiṇaḥ kuryānnava saptātha paṃca vā | p. 114a) aṃtastejo vahisteja ekīkṛtya mitaprabhān | tridhādevya paribhrāmya kuladīpaṃ nivedayet || samastacakracakreśi yute devi tathāṃvike | ārātrikamidaṃ devi gṛhāṇa mama siddhaye || kuladīpān pradaśyātha śaktipūjāṃ samācaret | punaranya pravakṣyāmi dīpabhakṣaṇapūrvakaṃ || arghapātra kramaṃ devi śṛṇu vakṣyāmi suvrate | caṃdrasūryodayāṃtasthaṃ dīpaṃ viśvāvatārakaṃ || uddīpa snehamamṛtaṃ parānaṃda rasodbhavaṃ | sukhavartī chayā devi dhāraṇā dhāramaṇḍale || jñānadīpaṃ svavimalaṃ biṃdunālokabhāṣakaṃ | tat teja tejayet teja vāhya dīpaṃ prakāśayet || sālicūrṇena saṃskṛtya dāpayet kramasannidhau | susṛṣṭannirmalaṃ śuddhaṃ snehapūrṇaṃ suśobhaṇaṃ || pūjayecca vidhānena krameṇa kramavallabhe | tuṣyaṃti khecarī siddhā mahābhairavabhairavī || dīpaṃ prajvālya deveśi sannidhānaṃ bhavaṃti hi | gītavādyaṃ tathā nṛtyaṃ stotrabhakti parāyaṇa || aṣṭāṃga praṇipātena prārthayeccarukaṃ priye | grahayecca punardevi vaṃdayecca muhurmuhuḥ || prāśayed divya carukaṃ paraṃ saubhāgyadāyakaṃ | janmāṃtaragataṃ pāpannāśayecca varānane || paścād dīpaṃ pravakṣyeta parādṛṣṭi nirīkṣataṃ | dvautejo ekata kṛtvā kṛtakarma daheddhruvaṃ || vastramāchādyajatnena nirvighnaṃ ca yathā bhavet | tadya tu bhakṣayed dīpaṃ yo mārga prakāśakaṃ || śālicūrṇena kartavyaṃ guḍasenva ca saṃyutaṃ | vyomāvartaṃ trikoṇaṃ vā uchvāyā caturāṃgulaṃ || athavā tryaṃgulaṃ devi trikoṇaṃ kārayet priye | sarvavighnopraśamanaṃ sarvaduḥkhanivāraṇaṃ || sarvopatāpasamanaṃ kramadīpaṃ samuddharet | kumārī pūjitaṃ devī śyāmavarṇaṃ sulocanaṃ || vyomāsanasthaṃ ghūrmāṃtaṃ vīrapānapariplutaṃ | pūjayettavidhānena puṣpasagdāmabhūṣitam || caturbhujāmekavaktrā trinetraṃ divyarūpiṇī | idṛgrūpa dharāṃ devi ciṃtayed vyomamaṇḍale || kumārīṃ sukumārīśca kulakaulakramāgataṃ | prārthayed vividhai stotrairaṣṭāṃgaiḥ praṇipātayet || paścādājñā gṛhītaṃ tu dīpaṃ prajvālya suṃdarīṃ | tadvaktroditatatteja tatteja dīpamuccaret || kramamaṇḍaladātavyaṃ sannidhānaṃ tu devatāṃ | karoti vividhākārā bhuktimukti phalapradā || vāmālāmā tu sākinyā khecarī bhairavī smṛtā | nṛtyamānā tu tā devi prakāśakramamaṇḍalaṃ || evaṃ vidhi kramāyātaṃ kathitaṃ dīpalakṣaṇaṃ | gopanīyaṃ prayatnena na deyaṃ yasya kasyacit || p. 115a) pālanāt samayācārā siddhirbhavati sāsvatī | pātraṃ tu alinā pūrvaṃ śivapuṣpasamanvitaṃ || ubhayānaṃdajaṃ devi yadi yogyā bhavet sukhī | devyuvāca || jyotī ca kīdṛśī nātha kartavyā sādhakena tu | kathayasva prasādena * ye niḥsaṃśayaṃ bhavet || bhairavovāca || jyotī ca subhagākāyā śīlaśuddhā tapasvinī | svabhāvaratasā naṃdā sukrādyā śubhagā priye || kṣemāśīlā kritakrodhā satyavāk priyavādinī | kramabhakākramaratā kramavedha kramodayā || kramacāra ratā devi suśvāra kramavartinī | suguptāyāgakāle ca samayedyadi puṣpitā || tadā siddhimavāpnoti ityājñā pārameśvarī | punaranyaṃ pravakṣyāmi nigrahānugrahaṃ priye || piṃḍādhāraṃ piṇḍagarbha piṃḍāṃtaṃ piṇḍanirgataḥ | tatpiṇḍavyāpakaṃ viśvaṃ sarvaṃ jānāti sarvagaṃ || saṃcārakramabhedena saṃkrāmaṃti parasparaṃ | mukhāmnāya rahasyaṃ tu yoginī saṃpradāyakaṃ || mahāmaṃthānamathitaṃ kālacakra vibheditaṃ | svasvarāṇi ca tejoṃtu ciṃciṇī kramasaṃsphuraṃ || sphuranmānogha vimalaṃ paramātmā sa ceṣaṇaṃ | nirāveśa svarūpeṇa spṛśed divyoghamaṃḍalaṃ || yanmukhaṃ jayate bhadre tanmukhaṃnugrahaṃ pare | p. 115b) nigrahaṃ saṃpravakṣyāmi maṃtrabhedena suvrate | devyānāmādi varṇaṃ ca uddhṛtaṃ parameśvari || ulakaṃ sahavarṇaṃ ca paṃcaviṃśayutaṃ priye | tejarūḍhaṃ vāyuyutaṃ rudraśakti samanvitaṃ || arddheṃdu vindasaṃyuktaṃ bījaṃ saṃhāramuttamaṃ | sudhivarṇaṃ tridhā kṛtvā sarveṣāṃ varavarṇinī || ati dīrghaṃ triyayuktaṃ maṃtraṃ tridaśamuttamaṃ | devyāmādyakṣarāssarvaṃ pānujena samanvitaṃ || tena yuktā mahādevi ekādaśasamanvitaṃ | śrīpūrveṇa samāyuktaṃ devyānāmasamuccaret || etanmaṃtravaraṃ divyaṃ maṃtramaṃtreśvarādhipaṃ | mahāsaṃhārasaṃhāraṃ devaṃ tribhuvaneśvarī || nigrahaṃ ṣaṭkamityuktaṃ viśvagrāseka laṃpaṭaṃ | bījobhayaṃ ca ṣaṭkaṃ ca vakṣyāmi tava suvrate || dvādaśāṃtargatā śakti bījarūpā tapasvinī | sṛṣṭisaṃhārabhedena hrasvadīrgha kramodayaṃ || dvādaśasvarabhedena hrasvadīrgha pariplutaṃ | hrasvaṣaṭkañcandrakramaṃ dīrghasūryamiti priye || ubhayaṃ bījaṣaṭkañca kathitaṃ tava suvrate | iti śrīvārāhītantre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade unaviṃśati paṭalaḥ || 19 || bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi carumudrāṃ ca vallabhā | dṛṣṭipāta tathā divyaṃ śṛṇuvakṣyāmi suvrate || cullasthānaṃ tu saṃsodhya gomayenopalepitaṃ | p. 116a) arghapuṣpaṃ dadeddhūpaṃ tilasarṣapa prastaret | prakṣyālya carukaṃ divyaṃ saṃskārāgniṃ pradīyate || kapilākṣī lamādāya taṇḍulaṃ śobhanaṃ kṣipet | athavā ye naddravyeṇa carukaṃ sādhayet priye || uttamādhamamadhyena nirvikalpena sādhakaḥ | kartavyaṃ divyacarukaṃ punaprakṣyālyate priye || lepanaṃ śobhanaṃ datvā puṣpadhūpārghamarcaye | vastramāchādyayatena ānītaṃ yāgamaṃḍape || astramaṃtreṇa prokṣata svamudrāṃ vandayet priye | parā dṛṣṭi nipātena sarvavighnanivāraṇaṃ || kramamaṇḍalanaivedyaṃ mūlamaṃtreṇa sādhakaiḥ | paścādājñā gṛhītaṃ tu carukaṃ grāhayet priye || śiraśca vatkamāchādya tadā carukamāharet | sarvavighnavināśāyaṃ sarvapāpakṣayaṃ bhavet || acirāt siddhimāpnoti ityājñā pārameśvarī | punaranyaṃ pravakṣyāmi nityanaimityalakṣaṇaṃ || ciccakracarcitā nityaṃ carubhakṣārati priye | viśrāṃtrotpadasaṃcāra nityameva prakīrtitā || sarvasaṃpūrṇaciddhṛtti bhāvayet svasvamaṇḍalaṃ | yāvanna kiñcittajñeya bhallayī bhūtavigrahaṃ || bodhabhāskaramārūḍhanaimittikamudāhṛtaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi praśnānāñcatura smṛtaṃ || dīkṣā jyeṣṭhaṃ sthāna jyeṣṭhāṃ ājñā jyeṣṭhaṃ tṛtīyakaṃ | kramaṃ jyeṣṭhaṃ caturthaṃ hi adhikaṃ kotra ucyate || p. 116b) dīkṣānirvājanagarbhe ājñāsaṃsphura nityasaḥ | sthānaṃ viśāṃti paramaṃ jīvamukti kramaṃ labhet || evaṃ vicārayed devi jyeṣṭhānukramakārakaḥ | tasmāt sarva prayatnena krama jyeṣṭhā hi pūjyate || punaranyaṃ pravakṣyāmi śṛṇu svāyata locane | dīpaṃ caruṃ ca puṣpaṃ ca arghapātravidhi kramaṃ || kīdṛśasya ca dīrye tat sādhakasya varānane | śiṣyasya ca suvītasya gurubhaktasya dhīmataḥ || sraddadhānasya vīrasya jitakrodhasya nispṛhaṃḥ | satyavāk priyavādinya abhayaṃ bhaya bhāvitaḥ || kramabhaktānubhāvā ca tyāgī dharma parāyaṇa | bindunādāntara gatajñāna yoga sadātyasaḥ || vinayī devatā saktā aṣṭāṃga praṇipātita | yajñapājīnityaraṃta svādhyāyī ca tapasvināḥ || samayācāra yuktasya guruvākyaratasya ca | nityānaṃda svabhāvajño dhīro vīrakramānvitaḥ || yuktaṃ yuktarataṃ divya cakrāchiṣṭasya bhājanaḥ | siddhasaṃtānapārajñā paścimāmnāya bhājanaḥ || kṣemāparaśca tejasvī dhairyavān bodhabhāskara | mānāvamānanirmukto vīradravyābhilāsikaṃ || śīlasaṃketaniratā divyakaulavicārakaḥ | īdṛśasya tu dātavyaṃ carudīpaṃ varānane || puṣpakramavidhānena yena siddhāraho bhavet | deśikaḥ siddhimichaṃti tadā guṇavicārayet || p. 117a) nirguṇe yadi tadātavyaṃ siddhihānirbhaviṣyati | tasmāt sarvaprayatnena deśikaśca vicārayet || punaranyaṃ prvakṣyāmi śṛṇusamyak vadāmyahaṃ | ekādaśa prasnaparaṃ tvayoktaṃ prasnapūrvakaṃ || vakṣyāmi tava deveśi paścimānvayamuttamaṃ | kramajñānaṃ kramajñoyaṃ kramalakṛṃ kramodayaṃ || kramabhedaṃ kramoddāṃ cakramātītastu kṛṣyate | kramasiddhi kramābhyāsamakulaṃ ca kulaṃ tathā || etad vakṣyāmyahaṃ bhadre vallabhātvadvarānane | prāṇāpānadvayonmadhye yatkiṃcidupalabhyate || kramajñānaṃ vijānīyāt svarūpasthopalakṣaṇaṃ | tasmānubhavabhāvena tallayī kṛtavigrahaṃ || yadā na viṃdate kiṃcit kramajñeya * dā bhavet | yā dṛṣṭi dṛṣṭi tatvānāṃ bhedatrayavivarjitaṃ || sā dṛṣṭvā sarvagāyena sa yogī kramalakṣakaḥ | vastvaṃtaraṃ vastu śūnyaṃ bhāvagrāhya bhavādbhavaṃ || bhāvācāracaraṃ nityaṃ tatvacāraṃ kramodayaṃ | ṣaṭprakāra kramaṃ bheda vimalaṃ sarvatodayaṃ || viśuddhi ṣoḍaśai bhedairdvādaśaistu anāhataṃ | daśabhirmunibhirbhinnaṃ svādhisthānaṃ ṣaḍātmakaṃ || ādhāra bhedāścatvāra ājñā bhedaṃ dvikantathā | etadbhedavaraṃ śreṣṭhaṃ kramabhedaṃ samucyate || kramogha śṛṇu deveśi yathā sampa * dāmyahaṃ | vidyādharottara gate anugarbheśca maṇḍalaṃ || p. 117b) vyāpakaṃ vyāptimakulaṃ ciṃcinī sphuravigrahaṃ | kramoghaṃ kramasaṃtānaṃ śivaśakti samudbhavaṃ || saṃturājñā sphuraṃti ca vedhayen mātṛmaṃḍalaṃ | hṛdayaṃ yogiṇī padmaṃ prasphuraṃ jīvamaṃḍalam || hlādayeccetanā śakti paratatvan prakāśayet | paṃcatatva layaṃ tatvā drāvitaṃ vyomamaṃḍalaṃ || labdhvā tu hṛdayānaṃda paṃcāvasthā pravartate | ānaṃdoścodbhavaḥ kampa nidrā ghūrmistu paścimaḥ || tatvavidvasya deveśi paṃcāvasthā pravartate | devyuvāca || avasthā kīdṛśī nātha svānubhāvaṃ kathaṃ bhavet | kathayasva prasādena yena tuṣyāmyahaṃ tava || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi avasthā lakṣaṇaṃ śubhaṃ | ānaṃda jananaṃ pūrvaṃ parāhlādaṃtaraḥ sukhaṃ || divyogha ūrddharomāni ājñāsiddhi pravartate | marīci cakra dravitaṃ nābhiraṃdhravikāśitaṃ || ddhaniṣṭampaplavo nityaṃ hāsyarāvaṃ pramucyate | eṣāvasthodbhavā yogī ājñāsiddhi pravartate || dvāsaptati sahaḥsrāṇi nāḍīraṃdhraprapūrayet | svānaṃdāghana divyena mahāpiṇḍaṃ prakampayet || vyomavadbhramate bhūmau bhavavaṃdhavimardayet | kampāvasthā bhaveddhyeṣa ājñāsiddhi pravartate || sarvabhāvaparityajya śāṃtabhūmau samāviśet | p. 118a) grāhyagrāhyagrahāśreṣṭā vyomavyomāṃtara sthitā | tadā hlāda parānandā yoganidrātmabodhakaḥ || nidrāvasthā bhavet hyeṣa ājñāsiddhiḥ pravartate | caturbhivasthāsaṃtṛpto yogī brahmāṇḍabhedakaḥ || parānaṃdarase pūrṇaṃ puṇyamānāpi nityasaḥ | ājñāsaṃkramaṇaṃ divyaṃ nityānaṃdakaraṃ paraṃ || eṣāghūrmodayāvasthā ājñāsiddhiḥ pravartate | avasthā kathitaṃ devi rudraśaktiḥ prabhāvataḥ || rudraśaktisamāveśāt siddhyate svātmamaṇḍalaṃ | anākhyaṃ ca nirābhāṣaṃ tritatvaṃ ca nirāśrayaṃ || avyaktamaṇḍalāṃtasthaṃ kramātītaṃ kramodayaṃ | vikāśya nayanonmeṣa yatra dṛṣṭirnirīkṣate || tatra bhāva parikṣīṇe kramabhyāsasya ucyate | sarvasaṃkalpakṣīṇepi nityānaṃdaḥ pravartate || nivartate citsvabhāvaṃ mokṣalakṣmīśca siddhyati | avyaktamaṃḍalaṃ jñeyaṃ vyaktijasya na labhyate || paṃcabhautikanirmuktaṃ makulaṃ ca prakīrtitaṃ | tasya chāyā parāśakti śuddhātaddharma dharmiṇī || sā kuleti samākhyātā parānaṃda phalodayā | punaranyaṃ pravakṣyāmi saṃjñā bhedasya lakṣaṇaṃ || ātulanavasaṃketa kukāratritameva ca | nugrahaṃ ṣaṭkavijñeyād devī saṃjñā ca paṃcakaṃ || trimūrti trikasaṃjñā ca pāraṃparyakasaṃjñakaṃ | p. 118b) saptāviṃśati saṃjñā ca etad bheda varānane || punaranyaṃ pravakṣyāmi parvāṇāṃ catulakṣaṇaṃ | kṛṣṇapakṣe tu aṣṭamyāṃ phālguṇe pūjayen mudā || jyeṣṭha nāthasya ovalli varyānāthasya saṃjñikā | tasya parvāti taṃ devi pūjanīya prayatnataḥ || bhukti mukti pradaṃ devi ājñāsiddhi phalapradaṃ | tasya parva idaṃ devi sarvachidranivāraṇaṃ || nichidro bhavate sopi devatā priya naṃdanaḥ | caitramāse tu cāṣṭamyāṃ kṛṣṇapakṣe tu pūjayet || madhyamā valli nāthasya padmānaṃdasya khecaraḥ | tasya parva idandevi sarvachidra nivāraṇaṃ || vijñāna lābha paramaṃ devatānāṃ priyo bhavet | siddhasādhanamartyānāṃ dātavyaṃ pūrvapūjanaṃ || kṛṣṇapakṣe tu aṣṭamyāṃ śrāvaṇe pūjayet priye | vālovalli kramaṃ siddhaḥ kamalannāma sundari || parva'saubhāgya jananaṃ pūjanīyaṃ prayatnataḥ | parvaṇastasya māhātmyaṃ śṛṇu vakṣyāmi suvrate || siddhakhecaramātṝṇāṃ vāmā * lā tu sākinī | vīrāmukte śikhāraudrī gaurīkāmasukhā smṛtā || ekanetra trinetrā ca caturvaktrānyanekadhā | viḍālī siṃhavaktrā ca nānārūpadhara priye || tuṣyaṃti siddhimichaṃti sādhakasya varānane | ekācānvaya vīrāṇāṃ ājñāsaṃsphuritā bhavet || p. 119a) duḥkhaśokavinirmuktaṃ bhogamokṣaphala pradaṃ | doṣadāridrya samanaṃ parvacaitra prapūjayet || trayovallikramaṃ divyaṃ sarvaṃ ca kathitaṃ priye | punaranya pravakṣyāmi ājñāśiṣyasya lakṣaṇaṃ || deśikena pradātavyaṃ sādhakasya varānane | ājñābhiṣeka deveśi śṛṇu vakṣyāmi lakṣaṇaṃ || triprakārābhiṣekaṃ tu kulaṃ tatra kramaṃ priye | ādau tatra kramaṃ vakṣyadabhiṣekaṃ tu deśikaiḥ || dātavyaṃ sādhakeṃdrasya vakṣyāmi tava pārvati | yāgaṇehaṃ tu saṃsodhya bhūmibhāgaṃ suśobhanaṃ || kṛtvā tu deśikeṃdreṇa yāgaṃ prastārya suvrate | māṃgalyaṃ sarvato bhadre tatra pūjāṃ tu kārayet || kalaśa paṃcabhiḥ pūjya toyapūrṇaṃ varānane | sarvoṣadhi samāyuktaṃ saptavrīhi samanvitaṃ || vacākuṣṭa hiraṇyaṃ ca sarṣapātilameva ca | sahadevena saṃyuktaṃ lājyapuṃgahalānvitaṃ || caṃdanaṃ raktamaillepya arghapuṣpādi pūyakaṃ | maṃtramūrti tathābhyarcya kalaṣaṃ paṃcakaṃ priye || hiraṇya raupyatāmraṃ ca alāṃbunmṛmayaṃ kṛtaṃ | pūjayed devi keṃdraistu ekacitta samāhitaḥ || svastikaṃ maṃḍalaṃ kṛtvā paṃcaratna yutendriya | tatropaviśya deveśi pūrvābhimukhasādhakaṃ || adyārgha paṃcabhirdevi kalasaṃ paṃcasaṃyutaṃ | gītavāditrasaṃyuktaṃ śaṃkhaduṃdubhireva ca || p. 119b) maṅgalaṃ maṅgalārthañca gīyate ca varānane | paścādabhimukhācāryaṃ abhiṣakaṃ tu dāpayet || yajñopavītakaṃ te ca pādukā dīyate priye | svastikañcākṣamālā ca homabhāṇḍa tathaiva ca || samayo śrāvayet paścād gachatvaṃ deśiko bhavaḥ | paśunistāraṇaṃ kṛtvā bhūtamārge carācare || taṃtrābhiṣekaṃ kathitaṃ kulācāryastu kathyate | śṛṇu devi pravakṣyāmi vastu yogaṃ suśobhanaṃ || catuṣkoṇaṃ caturdvāraṃ kṣetrapālasamanvitaṃ | madhye tu vartulaṃ kṛtvā lohitaṃ bhrāmakārayet || tatpṛṣṭhapaṭṭamādāya vastreṇa chadyasuvrate | punalohitavastreṇa tatpṛṣṭhe pūjayet kulaṃ || madhye kuleśvarī devī kulanāthena saṃyutaṃ | paścāt kulāṣṭakaṃ devi pūjayecca prasannadhī || aṣṭāṣṭakaṃ tataḥ pūjyaṃ siddhasaṃtāna pūjayet | kṣatrapālaṃ tu vaṭukaṃ vighnaśaṃ tu varānane || evaṃ kramavicāreṇa kulapūjāṃ tu kārayet | paścāṃ tu pūjayed devi aṣṭau kalaṣapaṃktibhiḥ || maghādi vīradravyena pūjayecca varānane | jāyaphalaṃ puṃgaphalaṃ bilvaṃ caiva hiraṇyakaṃ || sahadeva vacākuṣṭaṃ sarvoṣadhi samanvitaṃ | siddhārthakaṃ tathā vrīhi cūtapallavasobhitaṃ || caṃdanaiḥ kuṃkumailepya arghadhūpasugandhibhiḥ | p. 120a) puṣpairnānā vidhairdevi arcayeta yathāvidhiṃ || brahmādyā devatāścāṣṭau kalaśe pūjayet priye | hrīṁ śrīṁ maṃtreṇa saṃpūjya aṣṭottaraśataṃ japet || devatā pūjayeccāṣṭau aliphalguṣabhojanaṃ | sa tṛptā tu varārohe nānābhojanabhojitaṃ || sānaṃdaṃ nṛtyamānā ca sarvābharaṇabhūṣitā | akārarāvaravakāmuktakeśāvarānane || kalaṣagrāhayeddastau samāviṣṭavara priye | sādhakasyābhiṣekaṃ tu datvā ca varavarṇini || gachaputra kulācārya vicaratvaṃ mahītale | anuprahaṃ ca martyānāṃ yathechaṃ kuru deśikaḥ || bhukti mukti pradannityaṃ devatākulayoginī | dadaṃti sādhakasyaiva ityājñā pārameśvarī || kulābhiṣekaṃ kathitaṃ rahasyaṃ paramaṃ padaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi karmācāryābhiṣecanaṃ || ājñāsiddhi pradaṃ nityaṃ divyasparśa svarūpakaṃ | kathayāmi na saṃdeho vallabhatvād varānane || sa jīvamīnayuktena surayā pūritena tu | paṃcāmṛtena saṃpūrṇaṃ śaṃkhena kalaśena vā || pūjitā tu kumārībhirāmnāyagharasaṃtati | kuleśvarī kubjikā ca kālī kāmeśvarī smṛtāḥ || puṣpadhūpasugaṃdhaiśca caṃdanai kuṃkumaiḥ priye | tāṃbulavadanai divyairnānā bhojanabhojitaḥ || muktakeśā kumārī ca kalaśaṃ sthāpayet priye | p. 120b) sādhakasya varārohe ājñāsiddhi pradāyakaṃ | gacha putra mahāprājñā ājñāsaṃsphuritā bhavet || yajanaiḥ satamātreṇa paśuvakṣeyase kṣaṇāt | vāhya tu kathitaṃ devī adhyātma śṛṇu suvratre || mīnaṃ tu laṃbikā devī rudraṃ kalaṣamucyate | alināmṛtasaṃpūrṇaṃ śiṣyaṃtanābhiṣecayet || mīnākhyaṃ mīnapādau sā tasmāt tenābhiṣecanaṃ | ayaṃ siddhābhiṣekaṃ tu ājñāsiddhi pravartate || iti tatkathitaṃ devi abhiṣekasya lakṣaṇaṃ | dīkṣitasya svaśiṣyasya yogiṇī tilakāṃkitaṃ || nāmaṃ kuryād varārohe pūrvanāmākṣarairyutaṃ | āvalīnāṃ pravakṣyāmi mātṛkā bhedamuttamam || a prabhūtānanda || ā lokānanda || i lalitānanda || ī pratimānaṃda || u capalānanda || ū siṃhānanda || ṛ ṛktānanda || ṝ līlānanda || ḷ klinnānanda || ḹ locanānanda || e śubhagānanda || ai manmathānanda || o paramānanda || au vijayānaṃda || aṃ khecarānanda || aḥ bhaṣānanda || ka kulānanda || kha suśivānanda || ga gagaṇānanda || gha saṃpūrṇānanda || ṅa śikhānanda || ca mātrānaṃda || cha bhuvanānaṃda || ja paramānaṃda || jha vaktrānaṃda || ña tejānaṃda || ṭa vāmānanda || ṭha bhāsurānaṃda || ḍa madanānaṃda || ḍha rudrānanda || p. 121a) ṇa śavarānanda || tha vairāgyānaṃda || da devānanda || dha saṃkhyānaṃda || na vitānanda || pa sūkṣmānanda || pha sarvānanda || va siddhānanda || bha bhāsvarānanda || ma marutānanda || ya yogānanda || ra citānanda || la rūpānanda || va asitānanda || śa bhogānaṃda || ṣa naktānanda || sa kirāṇānanda || ha jñānānaṃda || kṣa jvalitānaṃda || saṃsthāpyakulanāmaivaṃ kuladravyaṃ tu dāpayet | kulābhiṣecanaṃ paścāt kartavyaṃ nirvikalpataḥ || kramadīkṣā samākhyātā ājñāsiddhi pravartakaṃ | mahāsaṃsārapāpaughāmācaraṃ tu karaṃ paraṃ || iti te kathitaṃ devi ājñāśiṣyasya lakṣaṇam || iti śrīvārāhītantre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade viṃśati paṭalaḥ || 20 || bhairava uvāca || punaranyaṃ pravakṣyāmi ṣaḍrasaṃ dehasaṃsthitaṃ | paṃcaratna paraṃ devi vīryaṃ pratyayalakṣaṇaṃ || raktaṃ māṃsaṃ vasāmedo majjāśukra tathaiva ca | ṣaḍrasaṃ dehasaṃdhiṃ tu āhāryaṃ sarvasiddhidaṃ || ichāratnaṃ tu prathamaṃ dvitīyākāyasaṃsthitaṃ | tṛtīyaṃ mamṛtaṃ saṃjñā caturthaṃ vaindavaṃ smṛta || paṃcamaṃ paramānandaṃ sukhasaṃdeha kārakaṃ | eta ratnamayākhyātā maṃtravīryaṃ śṛṇu priye || gasapavana deveśi indrarūpavarānane | ṣaṣṭhasvarasamāyuktaṃ biṃdumastakabhūṣitaṃ || p. 121b) ete maṃtra varādivyā amarigotramuddharet | vīryapūjāvidhānaṃ tu śṛṇu svāyata locane || hrīṁ śrīṁ aiṁ hrīṁ phreṁ yrūṁ kroṁ āṁ klīṁ aiṁ plūṁ nityamadadrave hūṁ haṁ hīṁ nīlapatākā nīravārāhi nityāyai svāhā || maṃtapūjā vidhi proktaṃ paṃcaratnāni suvrate | punaranyaṃ pravakṣyāmi āhāryaṃ pratyayaṃ tathā || yasya ratnasya yaṃ sthānaṃ āhāryaṃ tatra suvrate | tatra śrī bhavate sohi tadā vyāpti pravartate || devyuvāca || bhāṣāsaṃketakaṃ nātha lakṣaṇaṃ ca vadasva me | yathā samyagahaṃ vetmi sa vāhyābhyaṃtarāṇi ca || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi bhāṣāsaṃketa lakṣaṇaṃ | sthānāni kramabhedaṃ ca khecarī kṛta vigrahaṃ || kuvākuṣī kuvaiḥ kuryā kubhe kukṣe kuli kṣamaḥ | aṣṭau saṃketakaṃ bhadre pāraṃparyatvamāvataḥ || pākahā bhākahā devi ākahā gukahā tathā | makahāmaṃkahā devi nokahā taṃkahā tathā || aṣṭasaṃketakaṃ bhadre yogiṇī mukhasaṃsthitā | sa vāhyābhyaṃtaraṃ devi śṛṇu sthāni * vakṣyase || kukāre kubjikā devi aṣṭasaṃketasannidhau | sthānāni tava pūjyata sa vāhyābhyaṃtarāṇi ca || vā śabda vamate nityaṃ svapacīgharapūjitaṃ | p. 121a) savādhāraṃ tu tatraiva sthitvā cāṃtaramālinī | ṣīśabde śṛṇu deveśi kukkaśīgharapūjitaṃ || turyasthānāṃtadargataṃ sthitvā cāṃtaramālinī | vai śabdaṃ vaṣate devi māṃtaṃgī gharapūjitaṃ || nābhi cakrāṃtara gataṃ sthitvā cāṃtara | ya śabde yogiṇī sthānaṃ oṃvīgharamudāhṛtaṃ || hṛdaye hyādi madhyasthaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | tu śabde bhukti vijñeyā ghaṇṭhakīghara pūjitaṃ || kaṇṭhasthānaṃ gataṃ devi sthitvā cāṃtaramālinī | kṣeśabde paramaṃ kṣetraṃ veśyāghara supūjitaṃ || ājñādhāraṃ tu tatrasthaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | niśabde śṛṇu deveśi trailīgharasunirmalaṃ || brahmabrahmavilāṃtasthaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | kṣamāsthānaṃ dvādaśāṃtaṃ kaṃdakīgharapūjitaṃ || vāmāsthānavaraṃ divyaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | evaṃ tu kathitaṃ devi aṣṭau saṃketadurlabhaṃ || khecarī matasaṃdehampāramparya kramāgataḥ | punaranyaṃ pravakṣyāmi yogiṇīmukhasaṃsthitaṃ || pāruhāpārumūlaṃ tu savādhārodayaṃ priye | kalpapālīgharaṃ tatra sthitvācāṃtaramālinī || logahābhagamūlaṃ tu spṛṣṭvā svayakramaṃ śubhaṃ | vacakīgharamāśritya sthitvā cāṃtaramālinī || āyātaṃ sarvatatvānāṃ janmādhāraṃ tu āhakā | p. 122b) mlechīghara valaṃ divyaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | okahāguptavijñeyaṃ janmādhāraṃ tu dhīvarī || gṛhaṃ nirvāṇa paramaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | makahā sarvasaṃketaṃ śmaśāna hṛdayaṃ para || yogiṇīsaṃgamaṃ tatra sthitvā cāṃtaramālinī | maṃkahā maṃgalaṃ devi kaṃthakūpaṃ catuṣpathaṃ || kṣutpipāśā parityāgā sthitvā cāṃtaramālinī | nākahāmekavṛkṣaṃ tu nāsāgra parikīrtitaṃ || viśrāṃti sukhasaṃsthānaṃ sthitvā cāṃtaramālinī | suṃkahācumbakaṃ devi dvādaśāṃtaṃ tadūrddhagaṃ || kumārī kulabhoktī ca sthitvā cāṃtaramālinī | āmnāyaṃ kathitaṃ devi rahasyaṃ kaulikā game || punaranyaṃ pravakṣyāmi chūṣmāmelāpakaṃ priye | pīṭhasiddhakramaṃ sthānaṃ mātṛmaṃḍalamuttamaṃ || guptāguptataraṃ divyaṃ tarjanyāgre tu saṃspṛśet | tasmāchūṣmā vijānīyānnirdiṣṭaṃ kulaśāsane || calanaṃ spandasaṃghaṭṭa viśrāṃtagaganāṃtare | labdhāmṛtarasaṃ divyaṃ pītvānaṃdamayo bhavet || ānaṃdaghūrmaviśrāṃta tadā melāpakaṃ bhavet | sa vāhyābhyaṃtaraṃ devi praśnaṃ sārasamuccayaṃ || śataṃ viṃśatikaṃ devi kathitaṃ tava vallabhe | devyuvāca || p. 122a) āsanaṃ devadeveśi matasārasamuccayaṃ | mahāṃtari paṃcakannātha cakramakṣyanyameva ca || kṣetrapālamahāvīraḥ kathayasva maheśvaraḥ | bhairava uvāca || ati praśnavaraṃ divyaṃ ciṃcinīmata saṃbhavaṃ | āsanaṃ parameśāni śṛṇu vakṣyāmi suvrate || ādhāraśaktyānaṃtaṃ ca kālāgniṃ ca punastathā | bījākula tathā devi mahārṇava tathaiva ca || pretapadmāsanaṃ devi siṃhāsanamataḥ phalaṃ | siddheśvaraṃ tathā guhyaṃ nābhau vīreśvaraṃ tathā || hṛdi kuleśvaraṃ caiva kulakhaṃ vātu kaṃṭhake | lalāṭe narkanāthaṃ tu ete āsanamuttamaṃ || hṛtkamalā kuladdīpā varvarāvakurūpiṇī | mahāṃtārī paṃcamī ca sarveṣāṃ vimalaṃ dadet || pūjanīyā mahādevi dvārapāraṃ varānane | caturbhujā ekavaktrā trinetrā ghorarūpiṇī || gānāsā bharaṇā devī sarvakulavibhūṣitāḥ | mahājvālā samākīrṇa ūrddhakeśāṭṭahāsinī || khaḍgatriśūlahastā ca śaktimudgaradhāriṇī | daṃṣṭrākarālavadanā gajacarmottarīyakaṃ || narāṃtramuṃḍamālā ca dhāritāmalaka priye | rakṣitavyaṃ mahāsthānaṃ caṃdradvīpaṃ varānane || devālayaṃ siddhapūjyaṃ kubjikāsthānamuttamaṃ | akacaṭatapayasa vargavidyā prakīrtitāṃ || pūjanīyā vidhānena aṣṭau devyāṣṭavargakau | p. 122b) diśā cāṣṭau tathā devi pūrvādyāsurasuṃdari | brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā || vārāhī ca tathā aiṃdrī cāmuṃḍā ca parāḥ smṛtā | etad devyā mayākhyātā akṣayā ca varānane || pūjanīyā vidhānena maṃḍalasya tu vāhyataḥ | bhukti mukti pradātāraṃ kuladevyāśca pārvati || vīranātha valirdevi kathitaṃ maṃtramuttamaṃ | varvaraṃ piṃgakeśaṃ ca piṅgaḥ piṃgalalocanaṃ || daṃṣṭrākarālamatyugra kapālābharaṇojvale | vakakṣetrapālamahāḍāmarādhipate valiṃ || gṛhna 2 lalalala lulululu bhakṣa 2 vama 2 piva 2 rararara ru ru ru ghuri lili hrāṁ svāhā || puṣpaṃ dhūpaṃ ca naivedyaṃ sarvayatkaṃ ca hā bhavet | devyuvāca || śrutaṃ devamayā sarvaṃ mattanāmuttamottamaṃ || ciṃcinī matasāroyaṃ tvat prasādāt mayāśrutaṃ | adyāpi saṃśayo nātha hṛdi me vartaṭe sphuṭaṃ || kathaṃ vīravṛtannātha kumārī vratameva ca | tadākhyā hi ca me nātha prasādaṃ kuru satkara || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi kumārī vratanirṇayaṃ | camaraṃ kharparaṃ divyaṃ dhāritaṃ parameśvarī || dakṣavāmadhṛtārasu kṛtvā vratamanuttamaṃ | devyuvāca || camaraṃ kīdṛśaṃ nātha khaṭparaṃ caiva kīrtitaṃ || kathaṃ sthāne vrataṃ kuryādetadākhyā hi me prabho | p. 123a) bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi saṃkṣepā na tu vistaraṃ || khaṭparaṃ pūrvakathita camaraṃ śṛṇu suvrate | sarvādhāroditā devi kakaṃdara parā kalā || cāracakra pravāhena bhedayet paramaṃ padaṃ | tridhāmodayamadhyasthaṃ drāvitaṃ citkalāmṛtaṃ || carcitaṃ carcikāmnāyaṃ tasmāccāmarakatpriye | dhāritā paramā devi kumārī brahmacāriṇī || kāmākhyapīṭhamadhye tu vratamācaritaṃ priye | dvābhyāṃ sakhī parā devyā vallabhā parameśvarī || divyarūpā kumārī ca rūpikāratnasuṃdarī | camaraṃ dhārayed ratnā khaṭparaṃ rūpasuṃdarī || madhye tu khecarī devyā caṃdrarekha taḍijjvalaṃ | caryācāryaṃ samuccāryaṃ divyogha kramamaṃḍala || acaleti padaṃ divyaṃ caṃcaleti pada dvayaṃ | pavaneti mahāvege nirmāṃse vyomabhakṣaṇī || carukaṃ ca disiṃhī ca bhāṣitaṃ ca muhurmuhuḥ | sthāne sthāneṣu gaṃtavyaṃ krīḍākulamanuttamaṃ || etad devi mayā khyātaṃ kumārī vratanirṇayaṃ | punaranyaṃ pravakṣyāmi vīravratamanuttamaṃ || nisāṭanaṃ vīradharaṃ haste pākarasaṃyutaṃ | devyuvāca || pākaraṃ kathitaṃ nātha saṃkṣepānna tu vistaraṃ || bhrāṃti jñānavināśāya sarvasiddhāraho bhavet | bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi vīrapānakalakṣaṇaṃ || p. 123b) svaprakāśaprabodhena cārasaṃcāracarcitaṃ | bhavaccedaṃ parollāsa viśramaṃti padaṃ paraṃ || vyomātīta parāyukti kaulopāyena saṃvidaḥ | vyaktavyakta padaṃ divyaṃ tatra pākajasaṃsmaret || bhagamadhya cidākāraṃ ravimadhya rati priye | dvābhyāṃ madhya śivaḥ sākṣāt tatra pākarasaṃsmaret || aṃvarāṃtargataṃ devi bhānavī kalasaṃsthitaṃ | jīvādibhyoditaṃ yatra tatra pākalasaṃsmaret || gatvā svarūpaṃ dṛṣṭvā ca krodhaśca bhagasāgaraṃ | drāvitaṃ ca mahāghora pītvā saha sa bhairavaṃ || vīre vīravaraśreṣṭha saṃcaraṃti carācaraṃ | na bhayaṃ vidyate tasya yasya mukti svayaṃ vidaḥ || parādeva parāvasthā svabhāvaḥ sarvagovyayaḥ | vadaṃtyayannaṃto vīra kulakolādhipaḥ prabhoḥ || kathitaṃ devadeveśi vīrapākaralakṣaṇaṃ | devyuvāca || śrutaṃ deva mayāsarvaṃ matasārasamuccayaṃ | adyāpi saṃsayo nātha maṃtravidyā daśasva me || vattrī sāṣṭarikannātha bījapaṃcakameva ca | khaṭikā bhavaprastāraṃ vadasva mama śaṃkara || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi maṃtravidyā samuddharan | bhūpradeśe same śuddhaṃ alinā lepayet priye || puṣpadhūpavaliṃ devi madyanaivedyamuttamaṃ | prasanna vadano bhūtvā uddhared bīja paṃcakaṃ || p. 124a) vāgbhavaṃ prathamaṃ devi māyābījaṃ dvitīyakaṃ | śrībījaṃ tu tṛtīyaṃ syāt caturthaṃ śṛṇu suvrate || pānajaṃ vahnimārūḍhaṃ ekādaśa yutaṃ priye | biṃduyuktaṃ paraṃ devi yoginībījamuttamaṃ || sṛṣṭisaṃhārasaṃyuktaṃ caturdaśa yutaṃ priye | kādiyuktaṃ paraṃ devi paṃcamaṃ bījamuttamaṃ || bījapaṃcakametaddhi sarvasādhāraṇaṃ priye | namo bhagavati padamuddhṛtaṃ prathamaṃ priye || saṃhāraṃ sṛṣṭisaṃyuktaṃ pānajaṃ tejasaṃyutaṃ | ekādaśaṃ biṃduyutaṃ ekatraṃ saptamaṃ priye || śrīkubjiketi padaṃ divyamekādaśa prakāśitaṃ | saṃhāraṃ ca tṛdhā kṛtvā tena yuktaṃ varānane || dvitīyaṃ svarabiṃdu ca prathamaṃ parikīrtitaṃ | caturthasvarasaṃbiṃduṃ dvitīyaṃ bījamuttamaṃ || caturthasvarabiṃduṃ ca tṛtīyaṃ varavarṇini | caturdaśa paraṃ bījaṃ uddhṛtya parameśvari || ṅa ña ṇa nameti padāṃ kona viṃśati uddharet | aghoramukheti padaṃ caturviṃśa varānane || chāṁ chīṁ ti paramaṃ divyaṃ kiṇi kiṇi padaṃ paraṃ | vicceti maṃtrasaṃdohaṃ dvātriṃśadvarṇamuddhṛtaṃ || ekavaktreśvarī devī sarvakāmaphala pradā | pūjate sarvadevebhyo lokapālā mahāvalāḥ || brahmeṃdraviṣṇurudrāṇā nityaṃ pūjayate priye | japyamānādhipaṃ dadyāt khecaratvaṃ prayachati || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāya nirvāṇapade ekaviṃśati paṭalaḥ || 21 || p. 124b) bhairava uvāca || dakṣiṇāmnāya vakṣyāmi mahāvīryā mahāvalā | aghorabhairavo dṛṣṭvā niśveśī ca nilaṃ galā || nirālaṃveśvarī nityā aghoraṃtachivaṃ viduḥ | siṃhāsana gatā nityā niśeśī rakta carcikā || caitanya bhairavī kecid raktakālīti kecana | suṃdarī kālikā kecidaghoreśvarikena ca || dhyānarūpaṃ tu vakṣyāmi bhairavyāyāmyadigsthitāḥ | nityā niraṃjaniratā niḥśreśī nirguṇāśrayā || kratu nārādhitā devi dharmarājāya vai purā | saṃpradāya krameṇaiva devī caitanya bhairavī || caturvedāsanā devī mahāphetkārasaṃsthitā | prajvalaṃtī citā madhye dakṣiṇye dakṣadakṣayā || alāta cakravadyasyā bhramaṃtī śiramālikā | snāyu lakṣākṛśāṃgī ca asthicarmavaśevitā || vyāghracarma kaṭi vṛtā naracarmottarīyakā | sahasrāditya saṃkāśāṃ taptakāṃcana saṃprabham || paṃcavaktrā cātibhīmā tripaṃcanayanairyutā | iṣaddhāsya lalajjihvā nimnanābhi kṛśodarī || vikalālāsanakhyātā cakra vaktrāsana sthitā | raudrī bhayā parāghorā caṃdrārddhakṛta ketanā || varvarārddhamuktakeśī nāgarājavirājitā | p. 125a) kavaṃdha uṣṇīṣa yutā brahma śīrṣaśikhāmaṇi | sadyaśchinna galadraktaḥ śiromālāvibhūṣitā || bhujaṣoḍaśasaṃyuktā gajakaṃcukakiṃkiṇī | pāśāṃkuśa kapālaṃ ca khaṭvāṃgaṃ muṇḍatriṃḍimaṃ || khaḍgapheṭavāṇadhanu cakra daṇḍakamaṃḍaluṃ | abhayaṃ varadaṃ caiva tarjanī vidhṛtā karaiḥ || muditā siddhimadhunā śaktibhi'parivāritā | huṁ huṁ huṁkāra nādena trāsayan devatā gaṇān || ṛgyajusāmatharvākhyā vedasyoparisyopari | śavarūpī mahādeva hṛdayoparisaṃsthitā || niḥśreśī sāmadogrā ca siṃhī dakṣiṇakā | pracaṇḍā ugra caṇḍā ca ugratārā kapālinī || tvaritā chinna śīrṣā ca bagalāvākpradāyinī | nīlā sarasvatī bhīmā trailokya ḍāmareśvarī || trailokya vijayā caṃḍī raktacāmuṃḍi bhairavī | tasyāṃga devatāḥ sarve vahubhedā mahojvalā || jaṃbhinī staṃbhinī tārā mohinī aṃdhinī śivā | dakṣiṇāmnāya deveśī nānābhedavisāriṇī || brāhmyādyāṣṭa bhairavāṣṭa kṣetrapālāṣṭameva ca | svakṣetranāthaṃ vaṭukaṃ gaṇeśaṃ yoginī gaṇā || ekāvibhinnā rūpā sā samayākṣatranāyakā | aghorasya gaṇā sarve nānā pāriṣadā vṛtā || p. 125b) mahācaṃḍāṭṭasaṃrāva pūjayaṃto digaṃ tathā | vetālā vahulā tatra ḍākinīgaṇasaṃvṛtā || vālalīlā samāpannā niśācara gaṇāvṛtā | daṇḍapāśe dharadyatā sarvasādhakasiddhidā || śākapuṣkara dvīpeṣu sādhakābhedadarśinī | cauhāregaṃkare pīṭhe yonimaṇḍalamārgagā || vāmācāraratā pūjyā hyaṇimādyaṣṭasiddhidā | sūtrīyatā mayā proktā dakṣiṇāmnāya tāṃ gata || nīlavārāhikā dhyānaṃ kathayāmi tavādhunā | nīlatoyadasaṃkāśāṃ nīlakuṃḍalaśobhitām || nīlapuṣpavibhūṣāḍhyāṃ nīlālaṃkārabhūṣitāṃ | nīlāṃgavāgasaṃśchaṃtāṃ nīlavaiḍūryamālinīṃ || indranīlanivadhāṃśu mahārghamaṇi bhūṣaṇāṃ | nīlavājisamārūḍhāṃ nīlakhaḍgāyudhāṃ parām || nidrāpaṭena nīlena bhuvanāni caturdaśa | mohayati mahāmāyāṃ dravyaniṃdakabhakṣiṇīṃ || vīrapānaratāṃ vīrāṃ pālayaṃtīṃ samaṃ tataḥ | saṃketamaṃḍalaṃ divyaṃścādayaṃtī svavāsasā || paramānaṃdavapuṣīṃ paramānaṃdabhairavīṃ | paramānaṃda jananīṃ praṇamāmi parāṃvikāṃ || māyālakṣmī dvayasyāṃte namo bhagavatīti ca | māheśvari svarūpāṃte sarvapaśujaneti ca || manaścakṣustirakaraṇaṃ kuru dvaṃdvaṃ ca ṭha dvayaṃ | tathānyatitaskaraṇīṃ lajjāṃ kāmeśvarīṃ tataḥ || p. 126a) vāṇīṃ glauṃ tiraskariṇīṃ sakalajaneti vai tataḥ | vāgvādinīti sakalapaśuvrata janeti ca || manaścakṣuḥ śrotrajihvā ghrāṇe kṣitiraskaraṇaṃ | kuru dvayaṃ ṭha dvayaṃ ca savisarga śiromanuḥ || ugrāmnāyamuttaraṃ tu kālikākulasaṃbhavā | koṭi koṭi pramadosti kālikātīrvanāyikā || ājñāsiddhi pradā devī viṣṇutejopavṛṃhitā | nārāyaṇī mahākālī jagadrakṣaṇa tatpara || kālikāli mahākāli caṇḍayogeśvarīti ca | tiṣṭha śṛchansmarannityaṃ mucyate mahato bhayāt || ābrahmasthāvarāṃtā ca kālena kalayaṃti ca | taṃ kālaṃ kalayet kālī tataḥ sā kālikā smṛtāḥ || ānega cakracakreśī nānā bhedo mahāgamā | śakyate kālikā devyā devā brahmādayopi hi || tathāpi leśamātrastu kumārīṃ kramata śṛṇu | nīlavarṇā mahākālī trimukhānavalocanā || pītaṃ tu dakṣiṇaṃ vaktraṃ muttaraṃ pāvakopamaṃ | maṃḍalaṃ vitanetrāśca aṣṭavāṅkī tanuddharā || piṃgalorddha jaṭāṭopa caṃdrārddhakṛtaśekharā | saptāviṃśati muṃḍaṃśca raktavipluṣasaṃyutā || asthikuṃḍalaśobhāḍhyā maulīkāpālamālinī | kiṃkiṇī naupurārāva vīraghaṃṭāravottamā || śivāpretā samārūḍhā mukhaśonita nirjharāḥ | p. 126b) iṃdrādyā brahmaviṣṇuśca rudreśvara sadāśivaḥ | pītaśyāmaraktadhūmra śvetābhā paṃcakālakāḥ || vajradaṃḍaśaktiśūla khaṭvāṃgāyudhadhārakāḥ | tarjanīmukhanikṣiptvā śivādhasthā trilocanā || vaddhapadmāsanā devī pīnonnata payodharā | vāmahaste kapālaṃ ca raktapūrṇāni śobhane || dhārayaṃti triśūlaṃ ca śabdaṃ dakṣiṇe kare | cakraṃ ca dakṣiṇe haste aṃkuśaṃ mudgaraṃ tathā || vāme pāśaṃ ca khaṭvāṃgaṃ mṛtavālaṃ ca dhāriṇaṃ | citkalā kalanātasthāṃ jyotirūpāśca kevalā || nirvāṇapadadātītā bhāvātītāmagocarā | asminmūrtau mahādevyā navavatkāni pūjayet || vahudhā bhedarūpāṇi kālikāyā maheśvarī | ājñāsiddhi pradānityā kaulamārgapravartakā || mahākulālikāyātā viṣṇuḥ kālitvamāgatā | yasyāprabhāvāmatulaṃ varṇituṃ naiva śakyate || durvāsānāradovyāsaḥ vaśiṣṭhaḥ kauśikastathā | triścatuḥ paṃcakagrehādekāhāt siddhimāgatā || animādyā mahāsiddhi tasyāṃga siddhi yaḥ smṛtāḥ | mokṣadā siddhidā kālī nirvāṇeśīśvarī śivā || kaivalyamekāsiddhisyā mahājñāna prakāśinī | sādhako bhairavaḥ sākṣājjarāmaraṇavarjitaḥ || p. 127a) dhanadasya samābhūmin na śakrasya prajāyate | yā bhūti sādhakasyaiva bhavatrailokya durlabhā || paṃcavaktrakramaṃ devī paṃcakālyānuśāsitā | guhyakālī mahādevī vaiṣṇavī brahmarūpiṇī || vāmadevāśritā sarve mahābhairava koṭayaḥ | gaṇeśavaṭuyoginyaḥ śatakoṭi sahasrakā || bhūtavetālaḍākinyo cetakā rākṣasa khagāḥ | pheravākākagṛdhrāśca ulūkā garuḍāvakāḥ || śṛṃgālīkaṃ kaṭiyugā nānārūpā mahāvalā | āmnāyajñāvadaṃtīha uttaraṃ tu niruttaraṃ || anekaśatasāhasra śrīnāthenāvatāritaṃ | maṃtraṃ nānārahasyaṃ ca jāmalaṃ lakṣasammitaṃ || tvanābhimathanād devī svakīya rasanāpurā | brahmāṃḍaṃ garbhatastasyā jātaṃ divyeta yoninā || tadārabhya maheśāni kujādevīti viśrutā | jyeṣṭhavālaprabhedena kubji kālīka pūjitā || sadyojātamukhodgītā paścimāmnāya devatā | kubjikā jagatāmādyā mahārarūpiṇī || anaṃta deśikaḥ sevyā nityāśivasamāgataḥ | jyeṣṭhavāla prabhedena vahumārgapravāhinī || dvātriṃśatā bhedayuktā kubjikā bhairavāśritā | vṛṣabhe saṃsthitaṃ devaṃ khavarṇaṃ rūpaśobhitaṃ || ekavaktraṃ trinetraṃ ca bhujāṣṭādaśadhāriṇaṃ | ḍamarūṃ paraśuṃ vāṇaṃ khaḍgamaṃkuśavajrakaṃ || p. 127b) śaṃkhaṃ ca veṇuvādyaṃ ca varadābhayadakṣiṇe | vāme khaṭvāṃga śūlaṃ ca dhanuḥ phelakapāśakaṃ || ghaṃṭākalaśaveṇūṃ ca abhayābhayanāśanaṃ | paṭṭeṇa vaṃdhitaṃ jānu vāmorusthā ca kubjikā || ekavaktrā trinetrā ca aruṇāvarṇavarṇitā | dvibhujāvaradā devī siṃhasthā bhayasavyasu || nāgābharaṇabhūṣāṃgī khaṃdendukṛtamastakā | varvaro keśapāśena cārupīnaghanastanī || sarvābharaṇasaṃśobhā lakṣaṇeśca suśobhitā | evaṃ dhyeyā kujāmātā paścimāmnāya bhairavī || tatraiva vahu bhedosti kubjikākulamārgatā | vibhinnasiddhināthena śrīnāthenāvatāritā || kujeśanātha vīreṇa kujāmnāya prakāśitāṃ | navātmā śrīśikhānātha svachandalaliteśvaraḥ || krameśī ca trikhaṃḍā ca mahaṃtāri trikhaṇḍikā | triśūddhi ugracaṃḍā ca caṇḍācaṃḍākapālikā || annapūrṇā kalālī ca jvālāmālini kāminī | brāhmyādyāmātaragaṇā asitāṃgādi bhairavā || brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā | vārāhī caiva māhendrī cāmuṃḍāsaptamī smṛtā || aṣṭamī ca mahālakṣmī etāḥ sarvatra pūjitā | asitāṃgo ruruścaṃḍa krodhīśotmattakastathā || kapālī bhīṣaṇākhyāśca saṃhāraścāṣṭamastathā | p. 128a) ṣaḍāmnāye prapūjyā vai mātṛkā sahabhairavaiḥ | gaṇeśā vaṭuko kṣetra yoginīsaṃghakā smṛtā || ḍākinī bhūtavetāla ceṭikāgaṇasaṃvṛtāḥ | ḍākinyādi mahā * * ṣadyoginyaḥ prakīrtitā || ḍākinī yākinī ghorā lākinī kākiṇī tathā | sākiṇī hākiṇī proktā yākiṇyaḥ saptadhāravaḥ || saṃsthitā devatā vidyā carurūpeṇa bhairavaḥ | sadyojātaḥ sādhitā sā kubjikā cakranāyikāḥ || aṃgirāsādhitā vidyā dakṣāya pratipāditā | raghuṣāya tato datvā tato caṃdrā tvayāya ca || pārthivānāṃ ca saumyānāṃ kuladevīti kīrtitā | aneka siddhidā sarve kriyāṃ tu vahava smṛtā || durvāsārādhitā vidyā nirācārā karāśritā | vāmamārge ratānityā dakṣiṇāphalavarjitā || makārapaṃcakaiḥ pūjyā nānyathā phaladā bhavet | saucācāranirācāra niḥkalaṃkānirāśrayā || animādi mahāsiddhi sādhanā chighrasiddhidā | mokṣadā bhogadā devī kubjikā kulamātṛkā || bahudhā varṇitā devi tavāgre śrīmahādiṣu | maṃthānabhairave cāsti caturviṃśamateṣu ca || sarvacakreśvarī nityā sarvāmnāya prapūjitā | sarvasiṃhāsanamayī īśānāsanasaṃsthitā || paraṃ brahmeśvarī māyā devī nārāyaṇī smṛtā | p. 128b) nidrābuddhi kṣamākhyāṃti kṣudhā lajjā smṛti dhṛti | prajñāśāṃti prabhājjātimasyāpādāṃgulīnakhe || yasyādṛgdhātamātreṇa sākṣālakṣmī patirbhavet | yasyā vā karmasuratā yasya mārgānusāriṇī || rājārājasamo bhūtvā surarājasamopi vā | bhuktvā tu vipulān bhogān naṃte nirvāṇamāpnuyāt || kadācid yoṣito bhūttā kadācit puruṣo bhavet | viṣṇurūpena sakalaṃ duṣṭān sarvā vināśayet || jagavyāptavatī māyā mohayet sasurāsurān | arūpārūpiṇī bhūtvā suṃdarī kathayāmi te || padmarāgapratīkāśaṃ kuṃkumodaka saṃnibhā | subhravāṃ ca sunetrā ca sustanī cāruhāsinī || kṛśamadhya caturdvāhu khaṃḍeṃdu kṛtaśekharāṃ | trinetrāṃ sarvabhūṣāḍhyāṃ cāruveśāmanoramā || pāśāṃkuśekṣu cāpaṃ ca paṃcavāṇadhanurddharā | brahmāviṣṇurudra īśāmaṃ ca maṃḍapādikā || sadāśivākhya paryaṃke saṃsthitā parameśvarī | parāśaktāṃ suṃdarīti tripureśīti gīyate || mahāmokṣapradā devī paraṃ brahmasvarūpiṇī | bahubhedā viśālākṣī vahurūpā prakāśinī || kāmeśvarī rudraśaktī pūrṇapīṭhāvatāriṇī | vajreśī vaiṣṇavī nityā kāmarūpanivāsitā || śāktīśvarī bhageśī ca jālaṃdhara pratiṣṭhitā | p. 129a) brahmāśaktī samullāsa pīṭhagahvaravigrahā || udyānapīṭhanilayā paraṃ brahmātmikā śivā | sarvacakreśvarī sarva pīṭheśrī maṃtravigrahā || sarvamaṃtreśvarī sarva deveśī divya vigraha | udyānapīṭha nilayā paraṃ brahmātmikā śivā || ṣaḍāmnāyeśvarī nityā niraṃsāni parigrahā | nityāṣoḍaśavidyāyā navacakre vyavasthitā || navacakreśvarī nityā navakoṇāgrata sthitaḥ | trailokya mohanaṃ cakraṃ sarvāśāparipūrakaṃ || sarvasaṃkṣobhanaṃ cakraṃ sarvasaubhāgyadāyakaṃ | sarvārthasādhanaṃ cakraṃ sarvarakṣākaraṃ paraṃ || sarvakāma pradā cakraṃ sarvasiddhi pradāyakaṃ | sarvānaṃda mayaṃ cakraṃ navamaṃ cakranāyikāṃ || sarvaitadvaindave līnā tacchrī cakramudāhṛtaṃ | tripurā tripureśī ca suṃdarīpuravāsinī || śrīmālinī ca siddhāmvā mahātripurabhairavī | aneka devatāvṛṃda līnā cakreṣu saṃsthitā || vaindave ca trikoṇe ca aṃtalāle'ṣṭakoṇake | dvidaśāre ca manvastre nāgapatreṣu sarvataḥ || patraṣoḍaśasaṃkhyāte caturasre guṇaspṛhaṃ | rekhāyukta caturdvāre trailokyaṃ tatra pārvati || hiraṇya rajate tāmre maṇopatretha bhūrjake | kauśeya sthaṃḍile vāpi dṛṣṭā tu praṇamet priye || p. 129b) sarvatīrtheṣu sasnāta sarvayajñeṣu dikṣitaḥ | sarvadaḥ sarvatasākṣāt maheśvara samo bhavet || śrīcakraṃ kālayitvā tu yo dadyāt sādhakāya ca | bhūcakraṃ tena dattaṃ hi sa śaila vanakānanā || sa vai mahāpāśupataḥ savai vaiṣṇavasattamaḥ | sarvadaḥ sarvadarśī ca brahmajñānī sa vai sudhī || mahādānāni ye proktā munibhi brahmavādibhiḥ | tatphalaṃ labhate nūnaṃ śrīcakrasya prabhāvataḥ || koṭiliṃga pratiṣṭhasya yatphalaṃ samudāhṛtaṃ | tatphalaṃ labhate nūnaṃ śrīcakrasya ca pūjane || viṣṇo hi * pratiṣṭhāyāṃ phalaṃ prāpnoti niścitaṃ | hiraṇye rajate tāmre maṇaubhūrje ca paṭṭake || aṃ kiṃ bhyādhārayed yastu kale kaṃṭhe bhujepi vā | yāni kāni ca pāpāni brahmahatyā samāni ca || mucyate sarvapāpebhyaḥ śrīcakrasya ca dhāraṇāt | pāpāṇi vilayaṃ yāṃti jñānājñāna kṛtāni ca || sarvaṃ sa dahyate śīghraṃ cakrarājasya dhāraṇāt | bhūtapretapiśācaiśca śvāpadai brahmarākṣasaiḥ || ḍākinī sākiṇībhirvā vīkṣituṃ naiva śakyate | mahākrūragrahairvāpi janmasthāna sthitopi vā || gocare lagnago vāpi sarvaṃ śubhagrahaṃ bhavet | akālamṛtyuṃ harati sadāsannihitā parā || parāsannihitā tatra kiṃ kurvaṃ nyasya devatāḥ | p. 130a) śrīcakradhārayitvā tu yastu prāṇāt parityajet | kīkaṭe cāṃtarikṣe vā nikhiddhe kaśmalepi vā || kṛtvā ceṃdriya laulya na pāpāni subahūnyapi | sa kaivalyaṃ labhennūnaṃ na pūrvajanmabhāg bhavet || yamadūtā palāyaṃte dṛṣṭvā śrīcakradhāraṇaṃ | brahmajñāna na vā mokṣaḥ kāśyāṃvāsaḥ stanu tyajet || śrīcakraṃ dhāraṇādvāpi trayo mokṣasya kāraṇaṃ | sarvadevagaṇāstatra sarvadharmaśca tatra vai || gaṃgādyā saritāḥ sarve puṣparādyā jalāśritāḥ | puruṣottamamukhyāśca kṣatrānaṃdavavarādayaḥ || vājimedhādi yajñasya phalatvarikalaṃ bhavet | vāmadakṣiṇa yogena suṃdari dvividhā smṛtāḥ || suṃdarī dvividhā proktā vāmadakṣiṇasāśane | acirena bhaved vāmaḥ sarvakāmānna saṃśayaḥ || dakṣiṇācāra yogena bhikṣunāṃ pāramā smṛtā | tadanyācāra yogena āśusiddhiphalaṃ labhet || vedoktaid dakṣiṇācāraiḥ kaivalyaṃ kevalaṃ phalaṃ | ata eva mahādevi sākṣād brahmasvarūpiṇī || śabdabrahmaparaṃ brahma rūpiṇī parameśvarī | śabdabrahmavijānā hi sākṣāvarṇa svarūpiṇīṃ || ṣoḍaśārṇā mahādevī vācyarūpeṇa saṃsthitā | turīyā sā mahāvidyā sākṣājjāgrat svarūpiṇī || p. 130b) vaktrakoṭi sahasraistu jihvākoṭi śatairapi | varṇituṃ naiva śaknoti śrīvidyā ṣoḍaśākṣaraṃ || brahmavidyā svarūpā sā bhuktimukti phalapradā | ekoccāraṇa * devi rājasūryasya koṭayaḥ || ṣoḍaśārṇā mahāvidyā na prakāśyā kadācana | vināguruprasādena śrīvidyā ṣoḍaśākṣarī || dṛṣṭvā prajapyate yastu sa bhakṣo yogiṇī gaṇaiḥ | śrīguro kṛpayā labdhā na pradāśyā kadācana || vinā guru prasādena japannaiva kadācana | śrīgurokṛpayālabdhā sarvasāmrājyadāyinī || sudhātaraṃginī vega śabdacārya dāyinī | saubhāgya bhogasaṃpanno kalākuśaladāyinī || bhuvanatrayasaubhāgyaṃ trailokyo karṣaṇaṃ tathā | paraṃ brahmaṇi līnatvaṃ dadāti jaga uttamaṃ || ṣoḍaśārṇā mahāvidyā bhuktimukti phalapradā | niḥsaraṃti mahāvidyā visphuliṃgā yathā priye || sākṣāt saṃcinmayī nityā visphuliṃgā yathā priye | sākṣāt saṃcit mayī nityā jñānamokṣapradāyinī || mahāsaṃpatpradāvidyā sākṣādakṣararūpiṇī | ṣoḍaśārṇā mahāvidyā śrīvidyā kathitā purā || nidhānāṃ rakṣaṇaṃ kāryaṃ caurebhyastu yathā priye | prāṇenāpi rakṣaṇīyā śrīvidyāṣoḍaśākṣarī || na deyā yasya kasyāpi deyā prāṇapradāyinī | p. 131a) rājñerājya pradeyāni prāṇebhyopyadhikāya ca | sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ śreṣṭhamadhyamathādhanaṃ || tāmralakṣaguṇaṃ proktaṃ raupyaṃ koṭiguṇaṃ bhavet | sauvarṇaṃ naṃtaphaladaṃ athāsau kiṃ vravīmite || vālā sā prathamā vidyā tato vāgmaravī smṛtā | saṃpat pradāśrī pradāśca tato tripurabhairavīṃ || viṃdumālini * llekhā hṛllekhā śrīparākalā | ṣaṭkūṭānavakūṭā ca lopāmudrā trikūṭikā || paṃcamī paṃcakāminye vidyāśrī kāmarājakaṃ | ṣoḍaśārṇā mahāvidyā sā vai śrī paramā parā || parāyuktā ca prāsādaḥ sāṃbhavaṃ samudāhṛtaḥ | aṇimādyā mahāsiddhi aṃtarāya prakīrtitāḥ || paṃcasiṃhāsane devyā mahātripurasuṃdarī | sākṣājjāgra svarūpā ca vaiṣṇavī paradevatā || sarvasvarūpiṇī satyā prakṛti parameśvarī | sarvajīvasvarūpā ca vyāpya sarvatra saṃsthitā || śivaśakti vayo nāsti pumānnastī napuṃsakaḥ | sarvajīva svarūpā ca dātmaliṃga svarūpiṇī || sarvotpatti hetu bhūtā yonirityavidhīyate | siṃhāsana svarūpāyā ūrddhāmnāya mayoditaṃ || leśamātraṃ mahādevi sākṣājjāgra svarūpiṇī | prathamaṃ pūrvavaktrena rūpaṃ tatpuruṣena ca || kathayā māsa prāciṃ tu siṃhāsana mahoddhataṃ | p. 131b) nāyikā rudraśaktīryā śivaṃ tatpuruṣaṃ paraṃ | pūrṇeśvarī mahaṃ go sā pūrvāmnāya prakīrtitā || cakreśvaryāṃ tu vakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai | dhyānaṃ tu citte dhiṣṭhāya dhyātavyā parameśvarī || iṃdranīlasamaprakhyaṃ daśadorddaṃḍadhāriṇīṃ | varābhaya karaṃ ramyaṃ sa triśūlaṃ kapālakaṃ || ḍamaruṃ cākṣamālāṃ ca śaktīṃ caiva karāṃbuje | indu cāpaṃśaraṃ caivaṃ khaḍgahastaṃ suśobhanī || mahāpretoparitatau sūrya caṃdrāsanāsthitāṃ | pratyālīḍhā trinetrā ca muṇḍamālā vibhūṣitā || vāsukī śaṃkhapālau tau taukarṇabhūṣatāṃ gatau | anaṃtahāramālāṃ ca hāḍālaṃkārabhūṣitā || viśāla prayanetrātva caṃdrārdhakṛtaśekharā | eṣā pūrṇeśvarī devī hāhārāvavara priyā || pūrṇeśvarīti vikhyātā sāhaṃkārārajo yutā | śirau pūrṇā laye pīṭhe lakṣmī vana śmaśānake || iṃdre nārādhitā nityā vahurūpāvatāriṇī | pūrvāmnāyati vikhyātā pūrvadevarṣi pūjitā || īśvarī sarvavidyānāṃ mahābhāgyabharāvahā | nānārūpadharā nityā vahurūpāvatāriṇī || jayājayaṃtī vijayā ajitānārasiṃhikā | vyāghreśvarī karālā ca rājeśī bhuvaneśvarī || p. 132a) raktadaṃtāviśālākṣī kāmeśī caṃḍamālinī | vidyujjihvā ḍāmareśī nāṭeśrī nṛtyanāyikā || naṃdī caiva mahākāla bhaṃginī ca kulālikā | navanāṭeśvarī tatra catuḥpaṃcarasānvitā || vahubhedā deva devī bhairavāṣṭaka mātṛkā | nāṭeśvareti vikhyātā bhairavo cakra pālakaḥ || kṣetravighneśa vaṭuka yāgiṇī mātṛkāṣṭakaḥ | brahmāṇyādyā prapūjyaṃte kumārī kāmadā sadā || nṛtyamāne purā deve bhairavo mātṛbhirvṛtaḥ | nṛtyabhairava nāmā tu pūrvacakre vyavasthitā || gaṇeśakṣatra ḍākinyo gaṇāstatpuruṣāśritā | vāmamārgaiḥ samārādhya na taddakṣiṇataḥ kriyā || plakṣadvīpe kuśadvīpe vahudhā ca tadaṃvagā | vaśyākarṣastaṃbhanaṃ ca siddhayatvanimādayaḥ || marīcinā samārādhya śakrāya ca pradattavān | ityeṣa pūrvacāmnāya prāci siṃhāsana sthitā || adhāmnāya śṛṇuṣva tvaṃ sā valījina mātṛkā | aśeṣakarma nirmāṇā kalauśīghra phalapradā || bauddhamārge nirāṭaṃkānilaṅgaṃ lanala prabhā | āmnāyāṃtarasārāṇi khyātā sā vajra yogiṇī || trivaktrā raktavarṇā ca nṛtyapādā sa vāsanā | trinetrā maṃḍalaṃ vīta hāḍā bharaṇabhūṣitā || p. 132b) muṃḍamālāvibhūtāṃgī vyālayajño pavītinī | vyāghracarmāmvarāṃ devī siṃhacarmottarīyakā || vairocanī vajrapūrvā vajraghaṃṭhāvara priyā | caturbhujā pretasaṃsthā varvarorddha śiroruhā || kartṛkapālakhaṭvāṃgaṃ ḍamaruṃ ca dhṛtākarai | saugatānugamāsākṣāt kalau śīghraphalapradā || ihaiva phaladā nityārāpavargaphalaprabhā | saugatānugamā sarvā nānā bheda samāśritā || kālacakraṃ saṃvaraṃ ca haye grīvākhya bhairavaṃ | yogāṃvaraṃ ca kāleśaṃ śāvalī saugamāśritā || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāya nirvāṇapade dvāviṃśati paṭalaḥ || 22 || śrīdevyuvāca || yathā saṃsādhayed deva prayogādi jagatpate | sādhakaḥ saṃvibhāgena tathā kathaya śaṃkaraḥ || śrīsadāśiva uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi yathāsaṃsiddhisūcakaṃ | yena saṃsādhayed vīro vīrācākulasaṃtate || akṛtvā tu puraścaryā prayogaṃ kartumichati | mahāpāṭaka koṭīnāṃ bhājanaṃ sa bhaviṣyati || nātaḥ parataraṃ devi kulamārgasya dūṣakā | tasmāt sarvavyayenāpi prāṇāṃte nāpi sarvadā || karmaṇā manasā vācā puraścaraṇamācaret | varṇalakṣajapenmaṃtrī haviṣyāsī jiteṃdriyaḥ || divā ca brahmacaryeṇa rātrau kuryād yathechayā | p. 133a) pūjayed vidhinā devī mapaṃcaka puraskṛtaḥ | sāṃgaṃ sa parivāraṃ ca tatra nūnaṃ na kārayet || daśāṃśa havanaṃ kuryā bilvapatrai ghṛtaplutaiḥ | chāgamāṃsaistimadhvaktairdevī saṃtuṣṭa hetave || tarpayet sudhayā devī daśāśai havanasya vai | tarpaṇasya daśāṃśena mārjanaṃ hyamudāhṛtaṃ || taddaśāṃśena vai kuryāt kumārī bhojanaṃ mahat | kalau catuguṇaṃ kuryāt puraścaryaṃ tu sādhakaḥ || dīkṣā prāpyamakuryād vai puraścaryāṃ tu sādhakaḥ | dīkṣāprāpya na kuryād vai puraścaryā vilaṃvanaṃ || āyūścaṃcalatāṃ jñātvā svātma śreyastu ciṃtayet | dīkṣāprāpya puraścaryā makṛtvā mriyate yadi || brahmabhūtā bhavennūnaṃ śatavarṣamanāśraye | caṃdrasūrya parāge vā puraścaraṇa kārayet || sparśān muktiṃ tu saṃpūjya puraścaraṇamucyate | daśāṃśaṃ sarvakarmāṇi kāraye pūrvacoditaṃ || tataḥ prayoga karmāṇi śṛṇu vakṣyāmi sāṃprataṃ | vīradīkṣā na śaktāya saṃpūjya vidhivat purā || śmaśāna śivadakṣe vā gṛhe vāvāhane sthitā | dīpādi trividhainnitya mahāparvataparvaṇi naḥ || satyavāk dhairyasampannaḥ kāmakrodha vivarjitaṃ | śaktisaṃhāyasaṃyukto vīraḥ saṃhāyakothavā || sahāya dravyahīnāya bhīkṣāsī ca niśāgame | sahasraikaṃ japeccādau kāyaśuddhārtha hetave || p. 133b) devī tuṣṭā hune caiva yathāpūrva mayāditaṃ | tato lakṣa japenmaṃtrī divācāra vivarjitaṃ || bhuktorddhabhāvanāśakte saṃdhyāyāṃ śatamekakaṃ | gāyatyāṃ tu japed yugmaṃ nyastvā caiva ṣaḍaṃgakaṃ || tato rātrau japaṃ kuryād yathāśaktyā krameṇa tu | daśāṃśena hunet paścā maṃtrasaṃsiddhiṃ hetave || homāṃte kanyakā pūjyā kṛtasiddhi bhaveddhruvaṃ | athavā dviguṇaṃ jāpya yāvad vai saptavāsaraṃ || kurādau cāṣṭame sevāddhomāṃte grahaśāṃtikaṃ | trisaṃdhyaṃ madhyarātrau ca ekadvitricaturdinaṃ || vātādisekate śāṃti homādroga pramucyate | aṣṭāmyāṃ ca caturdaśyāṃ samārabhya śivāvali || bhairava uvāca || atha vidhāsya taṃtrasthaṃ samyak ṣaṭkarmalakṣaṇaṃ | sarvataṃtrānusāreṇa prayogaphalasiddhidaṃ || śāṃti vaśya staṃbhanāni vidveṣoccāṭane tathā | māraṇaṃ ca * ti saṃti ṣaṭkarmaṇi manīṣiṇaḥ || rogagrahādi pīḍānāṃ nāśanaṃ śātirīritaṃ | vaśyaṃ janānāṃ sarveṣāṃ svādhīne tvamudīritaṃ || nivṛtti kāraṇaṃdiśca staṃbhanaṃ samudāhṛtaṃ | lokānā dveṣaṇamitho vidveṣaṇamudāhṛtaṃ || uccāṭana svadeśāhaṃ bhraṃśanaṃ samudāhṛtaṃ | prāṇināṃ prāṇahananaṃ maraṇaṃ samudāhṛtaṃ || p. 134a) sva devatā dikkālādīn jñātvā karmāṇi sādhayet | ratirvāṇī ramājyeṣṭhā durgākālī yathā kramāt || ṣaṭkarma devatāḥ proktā karmādau tāḥ prapūjayet | īśacaṃdrendra ni-ṛtivāmvagnīnāṃ diśaḥ kramāt || ṛtavasyurvasaṃtādyā ahorātraṃ dine dine | vasaṃtagrīṣmavargāśca śaraddhemaṃtaśaiśilāḥ || hemaṃtaśāṃtike proktā vasaṃte vaśyakarmaṇi | śiśire staṃbhane prokto vidveṣa grīṣma īritaḥ || prāvattuccāṭane jñeyo śaranmāraṇa karmaṇi | padmaṃ ca svastikaṃ vāpi vikataṭkukkuṭaṃ kramāt || vajraṃ ca bhadramityāhurāsanāni maṇīṣiṇaḥ | ṣaṇmudrāḥ kramato jñeyāḥ padmapāśa gaḍā api || muśalāḥ śani khaḍgāśca śāṃtikādiṣu karmasu | jalaṃ śāṃti vidhau proktaṃ vaśye vahnirudāhṛtaḥ || staṃbhane pṛthivī proktā vidveṣavyomakīrtitaṃ | uccāṭane mato vāyurbhūyognimāraṇe mataḥ || tattadbhūtodaya saṃmyak tattanmaṃḍalasaṃyutaṃ | tattat karmavidhātavyaṃ maṃtriṇāniścitātmanā || śītāṃśoramṛtakṣoṇī vyomavāyurhavirrujāṃ | varṇāsyu maṃtravījāni ṣaṭkarmasuyathākramaṃ || graṃthanaṃ ca vidarbhāśca saṃpuṭaśca virodhanaṃ | yogaḥ pallava ityete prayojyā ṣaṭsu karmasu || maṃtrāṇāṃtaritā kuryān nāmavarṇānyathā vidhi | p. 134b) grathanaṃ tadvijānīyāt praśastaṃ śāṃti karmaṇi | maṃtrārṇa dvaya madhyastha madhyanāmākṣaraṃ likhet || vidarbha eva vijñeyo maṃtribhirvaśya karmaṇi | ādāvaṃte ca maṃtrasyān nāmosau saṃpuṭa smṛtaḥ || sa eṣa staṃbhane śasta ityukto maṃtravedibhiḥ | rāmna ādyaṃta madhyeṣu maṃtra syād rodhanaṃ smṛtaṃ || vidveṣaṇavidhāneṣu praśastamidamīritaṃ | maṃtrasyāṃte bhaven nāma yoga uccāṭana smṛtaḥ || aṃte nāmno bhaven maṃtra pallavo māraṇe mataḥ | sitaraktaśvetakṛṣṇa kṛṣṇadhūmrāḥ prakīrtitāḥ || varṇato maṃtrasaṃproktā devatāḥ ṣaṭsu karmasu | maṃtrāṇāṃ likhane dravyaṃ caṃdranarocanādikaṃ || gṛhadhūmaścitāṃgāro māraṇeṣṭaviṣāṇi ca | śyenāgni loṣṭapittāni dhūrtūrarasasau tathā || gṛhadhūmastrī kukkuṭau viṣāṣṭakamudāhṛtaṃ | devatā kālamudrādīn samyak jñātvā vicakṣaṇaḥ || ṣaṭkarmāṇi prayujīta yathoktaphalasiddhaye | śāṃtyāstu meṣa carma syādūrṇā carmaraśobhanaṃ || śvetacaṃdanādi lipte śītāṃśu bījaśobhite | śvetapuṣpābhirdevīnāṃ pūjanīyātha devatā || caṃdrakoṭi prabhā bhāsā suddhādṛṣṭyā susādhakaḥ | saṃprapaśyaṃti sādhyayāmaṃtribhiḥ śāṃtikarmaṇi || p. 135a) vyāghrasya vā khaḍgino vā carmavaśya praśasyate | caṃdanādi yute yaṃtre sudhābījopaśobhite || raktapuṣpādibhirdevi pūjanīyātha devatā | raktavarṇaṃ vibhāvyai ca vaśyākarṣaṇa sādhaka || vaśyakarma yathā devi tathā karṣaṇamucyate | gajacarmapradhānaṃ syāt staṃbhane maṃtriṇāṃ sadā || caṃdanādi yute yaṃte bhūbījenāpaśobhite | sitapuṣpādibhirdevi pūjanīyātha devata || kaṃvalaṃ tu praśastasyādāsanaṃ dveṣakarmaṇi | citāṃgārasunirmāṇe vyomabījopaśobhite || kṛṣṇapuṣpādibhirdevi pūjanīyatha devatā | vāyubījasamāyukte uccāṭane tathaiva ca || turaṃgasasya carme tu māraṇa syāt praśasyate | viṣāṇaṣṭakādi yukte vahni bījena saṃyute || devatāṃ pūjayet paścā sādhakeṃdraśiromaṇi | śāṃtivaśyākarṣaṇeṣu staṃbhane sādhakottamaḥ || aṃguṣṭhanāmikābhyāṃ tu yathākālaṃ japenmanūn | vidveṣaṇoccāṭanayostarjanyaṃguṣṭhayogataḥ || manu japed yathā kālaṃ dhyātvā niścala mānasaḥ | kaniṣṭhāṃguṣṭha yogena māraṇe samājjapovaraḥ || paścāt kalpoktavidhinā pūjayed diṣṭa devatāṃ | nānāprakārakusumairvastrālaṃkārabhūṣaṇaiḥ || karpūrāgurukastūrī caṃdanādi vilepanaiḥ | p. 135b) dhūpai dīpaistathā vādyai bhairīvādyaravaiḥ sahaḥ | caryādi paṃcabhojyāni tasyai devyai nivedyasaḥ || chāgaiśca mahiṣādyaiśca valiṃ dadyād yathā vidhiḥ | puraścaryā vidhāneṣu śāṃtikādiṣu pārvati || paścāt saḥ sthira citte san japellakṣaṃ yathāvidhiḥ | gurave dakṣiṇādeyā gobhumyanu ḍuhādikā || siddhyarthamaṃtrarājasya puraścaraṇa kāriṇā | kṛtvā śāṃtau puraścaryā triṃśatsvarṇaṃ tu lāṃghanaṃ || gurave praṇipratyārtha deyād bhakti puraḥsaraṃ | athavā viṃśati tulān dadyāt sādhakasattamaḥ || triṃśat svarṇa tulāvāpi vaśyakarmaṇi śasyate | catvariṃśat svarṇa tulā ākarṣe tu vidhīyate || paṃcāśat svarṇa tulā tu staṃbhane saṃpraśasyate | ṣaṣṭhisvarṇa tulāyāṃ turiporuccāṭane smṛtā || saptati svarṇa tulā tu ripuṇāṃ māraṇe smṛtā | śāṃtirvaśyastathā karṣeḥ staṃbhanaṃ ca tathā punaḥ || uccāṭanaṃ māraṇaṃ ca ṣaṭkarmāṇi vidurbudhāḥ | parātparatarā deva vṛddhānāṃ daśadakṣiṇā || adatvā dakṣiṇāṃ samyagaṃ smṛtvā gurupādukāṃ | maṃtraprabhāvā deveśa kṛtaṃ tannisphalaṃ bhavet || śrībhairava uvāca || ṣaṭkarmāṇāṃ vidhānaṃ tat kathitaṃ mama durlabhaṃ | yeṣāṃ śravaṇamātreṇa svāṃtamūlasitaṃ mahat || p. 136a) yadi snehosti te mātaḥ kadācidabhimāṃ prati | tarhi me kathayā svāśu validānaṃ vidhiṃ mudā || śrīdevyuvāca || śṛṇu putra pravakṣyāmi validānaṃ vidhiṃ śubhaṃ | nadītīre prāṃtare vā catuspathetha vā punaḥ || matsyamāṃsādi saṃyuktaṃ valiṃ dadyā tu sādhakaḥ | ehyehīti ca maṃtreṇa vaṭukāya valiṃ bhavet || gaṇapatya tu maṃtreṇa valiṃ tasya pradāṃpayet | yoginī manunā vatsa tāsāmatha valirbhavet || kṣetrapālaśca maṃtreṇa valikasya pradāpayet | vāyayādi caturdikṣu dadyād valiṃ catuṣṭayaṃ || ni-ṛtirvaruṇarmadhye sarvabhūta valiṃ bhavet | mahāniśi valiṃ datvā tataḥ karma samācaret || iṣṭadevīṃ prapūjyātha upacārai suśobhanaiḥ | svarṇādi kusumairdeva paṭṭavastrādibhiḥ punaḥ || grathanādi vibhedena karmabhedena putrakā | iṣṭa devīṃ manuṃ japtvā kramādvāmādikaṃ caret || homakarma tataḥ kṛtvā tarpaṇaṃ samupācaret | abhiṣekaṃ tataḥ kṛtvā bhojayedvijapuṃgavān || subhojiteṣu vipreṣu sarvaṃ hi saphalaṃ bhavet | yadi na syād vipra bhojyaṃ tarhi nisphalatāṃ bhavet || bhairava uvāca || yathā yadṛṣṭi prakhyatya bhinnaṃ sukapayomṛtaṃ | śavamānīya kartavyaṃ nāharet svechayāmṛtaṃ || p. 136b) strīvaśya patitā spṛśyāmayavarjahataṃ naraṃ | avyakta liṃgakuṣṭhānāṃ pretarārcāśavaṃ haret || na durbhikṣamṛtaṃ varddhaṃ na paryuṣitameva ca | strījanaṃ ca dṛśaṃ rūpaṃ sarvathā parivarjayet || śūnyāgāra maraṇyaṃ vā nīlāddhṛtyavibhūṣayet | saṃsthāpyaśavaśayyāyāṃ puruṣaṃ divyarūpiṇaṃ || tataḥ śavaṃ kṣālayitvā snāpayecca prayatnataḥ | yadi raktāktakaṃ tiṣṭhe bhairavācca bhayaṃ bhavet || elālavaṃgakarpūrā jāti khadira sārddhakaiḥ | tāṃbūlaṃ cathukhe kṣiptvā śavaṃ kuryādidho mukhaṃ || snāpayitvā ca tatpṛṭhe caṃdanena vilepayet | vāhumūlāṃta kaṭyāṃtaṃ caturasraṃ vidhāya ca || madhye padmaṃ caturdvāraṃ dalāṣṭaka samanvitaṃ | tataścaileyamajitaṃ kamalāṃtarita nyaset || pūjā dravyaṃ sannidhau ca dūre cottara sādhakaḥ | saṃsthāpya śavamabhyarcya tatraścārohaṇaṃ viśet || kuśānyāvatale datvā śavakeśān prasārya ca | dṛḍhaṃ nivadhya juṭikāṃ tacca devasya rūpiṇaṃ || tasyā devaṃ susaṃspṛśya paṭhedrakṣāya saṃmukhe | sarve bhavecca deveśi siddhiṃ śavakṛtāṃvare || paṭṭena rajake naiva caraṇau vaṃdhaye dṛḍhaṃ | oṃ bhīmabhīru bhayābhāva bhāvyalocanabhāvuke || trāhi māṃ devadeveśa śavāśarādhipādhipa | iti pādatale tasya trikoṇaṃ tu samālikhet || p. 137a) tenotsvātuṃ na śakroti śavastu niścalo bhavet | upaviśya punastatra vāhubhiḥ sārya pādayoḥ || hastayoḥ kuśanāstīrya pādau tatra nidhāpayet | oṣṭhau saṃpuṭakau kṛtvā sthira citta sthireṃdriyaḥ || sadā devaṃ hṛdi dhyātvā maunau japamathācaret | carāsanodbhayaṃ nāsti bhayajāte vadet tataḥ || yanprārthate valitvena dātavyaṃ kuṃjarādikaṃ | dināṃtare tadā syāmi svanāma kathayasva me || ityuktvā saṃskṛtoktyā ca nirbhayastu na pūjayet | tataśca madhuraṃ vākyaṃ vaktavyaṃ līlayā naraiḥ || tataḥ satyaṃ kārayitvā varaṃ ca prārthayet naraḥ | yadi satyaṃ na karoti varaṃ vāna prayachati || tadā punarjapeddhimānekāgra yatamānasaḥ | satyaṃ kṛte varaṃ labdhve saṃtyaje tu japādikaṃ || phalaṃ jātamiti jñātvā jūṭikāṃ mocayet tataḥ | śavaprakṣālya saṃsthāpya mocayet pādavaṃdhanaṃ || pādarajjūṃ mocayitvā pūjādravyaṃ jale kṣipet | śavaṃ jale vā garte vā nikṣipya snānamācaret || tatastu svagṛhaṃ gatvā valiṃ dadyād dināṃtare | yajamāno pragṛhnaṃ tu mayādattamimaṃ valiṃ || arthai yeryācitān svānu narakuṃjara śūkarān | datvādiṣṭa mayīkena kartavyaṃ samupoṣaṇaṃ || parahni nityamācārya paṃcagavyaṃ pivet tataḥ | p. 137b) brāhmaṇaṃ bhojayet tatra paṃcaviṃśati saṃkhyakān | paṃcapaṃca vihīnāṃ vā krameṇaiva daśāṃvadhi || tatra snātvā tu bhuktvā tu nivaseduttamaṃ sthalaṃ | yadi na syād viprabhojyaṃ tadā nirddhanatāṃ vrajet || tena cennidhanaṃ tasyāt tayā devaḥ prakupyati | trirātraṃ vāpi ṣaḍrātraṃ navarātraṃ tu gopayet || triśaryo yadi śayena tadā vyādhi vinirdiśet | śītaṃ śrutvā ca vadhiro niścakṣurnṛtya darśanāt || yadi vekti dine vākyaṃ tadāsyaṃ mūkatā bhavet | paṃcadaśadinaṃ yāvad dehe devasya saṃsthitiḥ || śeṣāt kuryād gaṃdhapuṣpaṃ vahiṣīti yadā yadā | go brāhmaṇānāṃ niṃdāṃ ca na kuryāt tu kadācana || deva go brāhmaṇādiśca pratyahaṃ saṃspṛśet suciḥ | prātarnitya kriyāṃte ca bilvapatrodakaṃ pibet || tataḥ snānaṃ tu gaṃgāyāṃ saṃprāpte śeṣa vāsare | svāhāṃte maṃtramuccārya proktā tārā namaḥ padaṃ || evaṃ śatatrayaṃ mūrdhna devānvai tarpayejjalaiḥ | snāna tarpaṇaśūnyasya na syād devasya tarpaṇaṃ || ityanena vidhānena siddhiṃ prāpnoti sādhakaḥ | iha bhuktvā carāṃ bhogānaṃte yāṃti hare padaṃ || bhairava uvāca || kathayāmi na saṃdehaḥ kumāryā pūjanaṃ śubhaṃ | yasyā pūjanamātreṇa trailokyaṃ pūjanaṃ bhavet || p. 138a) kumārī pūjanaṃ nātha tridhāmūrti vyavasthitā | parā caivāparā caiva tṛtīyā yā parā parā || yatre kālena kiṃcit svād devāsura mahoragāḥ | trailokyannatvayādvaṃ ca tadā jātā kumārikā || ādyā sṛṣṭi karī yā tu pratyakṣā sā bhavesvidhā | umā kalā tu sā jātā sṛṣṭirūpā bhavārṇavai || ekavarṣā bhave caṃḍi dvivarṣā tu sarasvatī | trivarṣā tu tridhā mūrtiścaturvaṣā tu kālikā || śubhagā paṃcavarṣā tu ṣaṣṭhavarṣā umā bhavet | saptabhirmālinī sākṣādaṣṭavarṣā tu kubjikā || navabhiḥ kālasaṃkarṣā daśabhiścāparājitā | ekādaśe tu rudrāṇī dvādaśābde tu bhairavī || trayodaśe mahālakṣmī dvisaptā pīṭhanāyikā | kṣatrajñā paṃcadaśabhiḥ ṣoḍaśe caṃḍikā matā || evaṃ krameṇa saṃpūjya yāvat puṣpaṃ na vidyate | pratipadādi pūrṇāṃtaṃ vṛddhibhedena pūjayet || mahāparvasu parveṣu viśeṣācca pavitrake | mahā navamyāṃ deveśi kumārī ca prapūjayet || piṃgalāṃ pūjayed yastu ṣoḍaśaiścaiva bhaktimān | bhaktitaḥ pūjayitvā tu sarvasaṃpattimān bhavet || pūjayet kulavidyānāṃ me kathā navabhairavīṃ | evaṃ praṇavayogena caitanya tanumarcayet || evaṃ dvābhyāṃ tribhiścaiva saptāṣṭa navadhā punaḥ | p. 138b) nitya krameṇa deveśi pūjayed vidhipūrvakaṃ || ghnaṃti vighnān pūjitāstāstathā śatruṃ mahotkaṭaṃ | vyādhayaḥ sarvariṣṭāni durnimittāni nāśayet || grahāyakṣāḥ kṣayaṃ yāṃti bhūtavetālapannagāḥ | asurā guhyakāḥ pretā yoginī guhya ḍākinī || mahābhayāni durbhikṣa utpātāni kuleśvari | duḥsvapnamapamṛtyaṃ ca anye ye ye samudbhavā || kumārī pūjanā deva na tasya prabhavaṃti hi | animādeṣṭa siddhāni pātālaguṭikāṃjanaṃ || uddiṣṭaṃ divyavetālo bhavet kumārikārcanāt | aiṃkāreṇa jalaṃ dadyā hrīṁkāre pāda śaucanaṃ || śrīṃkāre nārghaṃ dadyāt kūrcabījena caṃdanaṃ | śaktibījena puṣpāni ṣaṣṭhe dhūpaṃ ca dāpayet || aiṁ hrīṁ śrīṁ kroṁ stauṁ imāṃ kulakumārike hṛdayāya namaḥ | hsaiṁ hraiṁ śrīṁ hrīṁ aiṁ svāhā kulakumārike śirase svāhā || oṃ hrīṁ saṁ śikhāyai vaṣaṭ || aiṁ kulavāgīśvarī imāṃ kulakumārike kavacāya hūṁ || hrīṁ phaṭ svāhā || imāṃ kulakumārike netra trayāya vauṣaṭ || aiṁ hrīṁ siddhayāya pūrvavaktrāya namaḥ || e aiṁ jayāya uttaravaktrāya namaḥ || aiṁ hrīṁ śrīṁ kubjike paścimavaktrāya namaḥ || aiṁ phreṁ kālike dakṣiṇa vaktrāya namaḥ || vāgbhavena purakṣobhaṃ māyābīje guṇāṣṭakaṃ | śriyo bīje śriyālābhaṃ hrīṁ bījena visaṃkṣayaṃ || bhairavena tu bījena khagasvamamarādibhiḥ | p. 139a) kumārikā hyahannātha sadā tvaṃ ca kumārikā | aṣṭottaraśataṃ vāpi ekāṃ kanyāṃ prapūjayet || pūjitā pratipūjyaṃte nigrahaṃtyapamānitā | kumārī yogiṇī sākṣāt kumārī sarvadevatā || bhūrbhuvo mūrtipādaikā kumārī trikapūjitā | asurāduṣṭarogāśca ete duṣṭa grahādapi || bhūtavetālagaṃdharva ḍākinīyakṣarākṣasāḥ | hṛdaye devatāḥ sarvā bhūrbhuvaścaiva devatā || pṛthvivyādīni sarvāṇi brahmāṃḍaṃ sa carācaraṃ | brahmāviṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ || bheruṃḍāḥ sarvatuṣṭāśca yastu kanyāṃ prapūjayet | kālāgni śivaparyaṃtaṃ tathā gauryādi saṃsthitāḥ || saptadvīpāḥ samudrāśca bhuvanāni caturdaśaḥ | vidhiyuktaṃ kumārī ca bhojayet kulabhairavaḥ || pādyamargha tathā dhūpaṃ kuṃkumaṃ caṃdanaṃ śubhāṃ | bhaktibhāvanasaṃyukta sarvaṃ tasyai nivedayet || pradakṣiṇa trayaṃ kuryā pādi madhye śubhaṃ bhavet | paścācca dakṣiṇā deyā rajata svarṇa mauktikaḥ || vivāhayet svayaṃ kanyā brahmahatyāṃ vinaśyati | gohatyāṃ caiva strī hatyā sarvapāpaṃ praṇaśyati || mātā ca pitarau caiva bhrātaraścaiva sarvataḥ | ye tu peca punaḥ sarve kanyādānaṃ prakalpayet || bhuktimukti phalaṃ tasya saubhāgyaṃ sarvasaṃpadaḥ | rudraloke vasennityaṃ trinetro bhagavān haraḥ || p. 139b) ṣaṣṭhikoṭi sahasrāṇi aśvamedha phalaṃ labhet | etat phalaṃ labhessadya kanyāṃ yadi divākaraṃ || kanyādānaṃ mahādānaṃ sarvadāneṣu cottamaṃ | daurbhāgyaṃ ca pranaśyaṃti kṣipraṃ saubhāgya vartate || rājadvāre labhet pūjāṃ rājyamadhye nareśvaraḥ | sarveṣāṃ ca kumārīṃ ca pūjayecca prayatnataḥ || marudbhaya samutpane pūjyate hyati dāruṇe | kroṣṭuke sārameye vā droṇakāke ulūkike || gṛdhraikāke ca pārāye yajñāṃte śāṃti karmaṇi | mahāpūjā prakartavyā kumārī bhojayed vidhi || nātaḥ parataraṃ śāṃti nṛṇāṃ kanyāṃ pacet paraṃ | mahābhaya samutpanne kanyaḥ kāṃcaiva pūjayet || tatkṣaṇāṃllabhate saukhyaṃ satyaṃ satyañca bhairavī | iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāya nirvāṇapade trayoviṃśati paṭalaḥ || 23 || śrīdevyuvāca || devadeva mahādeva sarvajña parameśvara | atyadbhutamidaṃ manye kālikramakulodbhavaṃ || mānasaṃ kaṃpate tīva lomaharṣaśca jāyate | kathaṃ sā kālikā devīṃ śatakoṭi prabhedataḥ || etad bheda trayaṃ kvāpi na śrutaṃ parameśvara | sarvaṃ kāli kramāśritya sthiteva bhāsate manaḥ || cakreśvarī cakrabhedaṃ kā ca sarvādhikāśritā | kramabheda kulodbheda kathaṃ pūjā kramaṃ prabho || tasyārcanena deveśa labhed vā kiṃ mahāphalaṃ | p. 140a) idaṃ vā mutra kiṃ bhukte sādhakaḥ parameśvaraḥ | kathaṃ kālī hyanālaṃ vā sālaṃ vā kāla ghasmarā || nirguṇā niṣkalā nityā niraśeti tvayoditā | koṭi bhede lakṣabhede vaktuṃ yadi na śakyate || mukhya mārgānuśā devya nāyikā vadaśaṃkara | yasyārcanena sakalaṃ kālikāṃ pūjitaṃ bhavet || eka eva parā nityāṃ yā devī citi rūpiṇī | sarvasvarūpā sarveśī citirūpāśritā parā || yasyā mutpadyate viśvaṃ līyate sthiyate punaḥ | vada deva maheśāna namaste śaśiśekharaḥ || tāsāṃ cakreśvarī nityā kā rūpā kati saṃkṣakā | amṛtasyaiva pānena yathā tṛpyaṃ tu devatā || nāyitāṃ kramabhedaṃ ca śrutvā tṛpyāmi puṣpalaḥ | vadaṣyedo na te deva sarvajña śarva sarvataḥ || śrīsadāśiva uvāca || brahmāṇḍakoṭi lakṣāṇi bhasma sā kurute yayā | tāṃ kālagrāsanaratāṃ kālasaṃkarṣaṇīnnamaḥ || yasyā krīḍārthamakhilaṃ brahmāṃḍaṃ kaṃdukāyate | tāṃ kālagrāsanaratāṃ kālasaṃkarṣaṇīnnamaḥ || śṛṇu devi pravakṣyāmi yastvayā manu pṛchate | nitvā niraṃta sā devī brahmasatya prakāśinī || vaktrakoṭi sahasraistu jihvākoṭi śatairapi | varṇituṃ naiva śaknoti śatābde nāpi suṃdarī || paṃcavaktra na jihvābhiḥ paṃcabhiḥ parameśvarī | p. 140b) lakṣakoṭi prabhedeṣu deśamātraṃ vadāmite | kālikā kramabhedeṣu yā śreṣṭhā mokṣadāyine || tāni te kathayiṣyāmi kramapaṃca vinirṇayaṃ | paraṃ brahmamayī nityā sākṣājjāgra svarūpiṇī || nillepānirguṇā nityā guṇaiḥ saṃkrīḍate jagat | na pumān na striyaḥ sākṣāt na khaṃḍo prākṛtena ca || avyaktavyaktarūpā ca jāgrad guṇaguṇālayā | pṛthivī vāyurāpogni khapaṃcabhūtasammatā || tasmārūpamidaṃ sarvaṃ sṛṣṭārthaṃ sṛjate guṇaiḥ | dhāraṇī paramā devī dharaṇyādi śivāṃ tathā || pṛthak tvāt pṛthivī tyuktvā tataḥ sarvaṃ sahā hyabhūt | sarvajīvaṃ prāṇayaṃtī sarvatra caraṇa kṣamaḥ || sama sarvatra pratyāyu guṇairvāyo samarpitaḥ | caturvidhaṃ jīvanātsva? jagatsthāvarajaṃgamaṃ || jalaiḥ saṃvarddhayet sarvaṃ tadguṇaṃ sā jalerpitaṃ | dahatya * jagat sarvaṃ mamedhyaṃ medhyameva vā || tejasā prajvalatneva tejasā syāḥ smāśritā | vyāpakatvāt mahatvā ca niraṃgatvād guṇāgrayāt || ākāśa hyarpitā devyā sarvasaṃdhāryate guṇā | mahāsaubhāgya jananī mahāsārasvataḥ sadā || mahāsaundarya śubhagā mahāmṛtyuvināśinī | brahmāviṣṇusureṃdrādi vaṃditā pāpahāriṇī || sarvatīrthamayī devī sarvadharma mayī śivā | p. 141a) sarvakṣetramayī puṇyā sarvakāryārthasādhinī | mahābhogapradāśāṃtā mahāmokṣaphalapradā || mahāprabhāvato devī sarvaṃ śuddhyati nānyathā | vāmācāraratā vāpi dakṣiṇācāra kṛd bhavet || nirācārāpi sā cārāyāpodharma na vidyate | kimācāra vicārena yadi kālyārcane rataḥ || kimācāra vicāreṇa yadi kālyā na dīkṣitā | nirācārā kriyā sarvā sā cārā kriyate yayā || śvechatra bhakṣa niyamā nirāhārasamasmṛtaṃ | kālināmākṣara padaṃ japanyāpāni naśyate || mahāpāṭaka koṭīnāṃ līlayaiva vinaśyate | dahyate sarvapāpāni mūlarāśimivānalaḥ || cakroddhāraṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣveka manā śive | bindu trikoṇapaṃcāra navakoṇa punallikhet || aṣṭāraṃ cāṣṭa dalakaṃ daśadvādaśakaṃ tathā | ṣoḍaśaṃ dalasaṃlikhya muṇḍaprākālasaṃlikhet || catuḥpaṃcāśakaṃ devī kavaṃdhasamudāhṛtaṃ | triśūlāgre muṇḍamālā catuḥpaṃcāśake priye || aṣṭadikṣu śmaśānāṣṭa vilikhe jvaladayake | citāṣṭadikṣu pralikhet mahāpātaka nāśanaṃ || hiraṇyarājate vāpi maṇau vāpi ca ṭaṃkite | p. 141b) caṃdanāṃ gurukarpūra nābhikāśmīra siṃduraiḥ | raktacaṃdana yuktena hetunā ghṛṣṭayet sudhī || bhājane lepayet tena likheddhema śalākayā | ṛjurekhā surekhena ramyadṛṣṭi manohara || pratimāyāṃ paṭe vāpi sthaṃḍile pustake hṛdi | khaḍge vātha triśūle vā mahāpātrethavā striyaṃ || etena vasu vai pūjyā navayoni parā priyā | divāyāṃ brahmacaryaṃ vai maṃgalāyāḥ prapūjayet || rātrau yathechayā pūjyā kālikākulaśāsinī | kūṭastha prakṛti svāsyā līlābhuvana pāvanī || vṛhadvṛha devi proktāreṇṭhādapi mahāmanu | arūpāyāṃ tu vakṣyāmi rūpamavyaktarūpiṇiṃ || vinādhyānena vai pūjyā sakalāpi kalāsmṛtā | tasmāt sādhaka siddhyarthaṃ dhyānayogaṃ vadāmi te || pitāmahena devena māṃsamorādhya pārthivā | tuṣṭena vai mayā prādād brahmaṇe loka sajjane || brahmaṇāpi pulastyā yadattaṃ kāli kulakramaṃ | tena viśravase prādād viśravādhanadāya ca || tato laṃkādhipāḥ sarvaṃ vaṃśākālikramānugā | daśāsyaṃ kuṃbhakarṇaṃ ca vibhīṣaṇa maheṃdrajit || hiraṇyakaśipūrvāṇo valirjālaṃdharastathā | aṃvarīṣothamāṃdhātā nahuṣohahaiyādayaḥ || nāradādyā munigaṇo durvāsāgādhinaṃdanaḥ | p. 142a) virūpākhyādayaḥ siddhāremire svechayāmudā | tasyā prasāda leśena trailokya vijayī bhavet || brahmaṇā preritaḥ paścāllaṃkeśvara vadhāya ca | viśvāmitra vaśiṣṭhābhyāṃ rāghavāya pradattavān || sarayūtīra tīrthe vai daśonābhṛśatākṣarī | triṃśatākṣari maṃtro vai trilokyaiśvarya dāyinī || daśāvarṇa mayā devi gopitā yatnataḥ purā | yadi pūrṇaṃ bhaved devi maṃtraṃ vai triṃśatākṣarī || yojānāti sa puṇyātmā bhairavohaṃ na saṃśayaḥ | maṃtramāteti vikhyātā trailokyaiśvarya dāyakaṃ || samastamaṃtrajananī sarvamaṃtraṃ pravṛṃhiṇī | vahudhāvarṇitaṃ maṃtra mātā sarva pradāyinī || pratyaṃgirā mahākālī mokṣasaukhya pradāyinī | nānayāsadṛśī vidyā vidyate bhuvanodare || rājyadā dhanadā mokṣadabhṛkaivalya dāyinī | tenāstreṇa ca rāmeṇa rāvaṇo vinipātitaḥ || tadā prabhṛti sā devī sūryavaṃśā nṛpeśvarāḥ | iṣṭatvena ca saṃpūjya sarvatasyānugāśritā || ādyākālī kramaṃ paṃca ekā sā paṃcadhā gatā | kālikulasamudbhavaṃ pulastyenāvatāritā || kumārī trimukhākālī nava ekākṣarā sthitā | ādyā yā sṛṣṭi kālī ca dvitīyā sthiti kālikā || p. 142b) saṃhārakālikā ugrā bhṛtiyā divyarūpiṇī | anākhyā kālikā devī caturtha paramāśritā || bhāsā kālī paṃcamī tu advaitabhāvamāsthitā | abhinnarūpāstāḥ sarvā guhyakālīstanauśritā || śarīrāvayavā vaktrā vyahvādīnāśanādikā | paṃcakālī mahogrā sā ekā sā bhinnarūpiṇī || ātmā vaiśvarabhūtāyā guhyakālī prakīrtitā | tāsāṃ dhyānaṃ pravakṣyāmi śṛṇu pāpa bhayāpahaṃ || atha vakṣye mahādevyā dhyānayogamanuttamam | yogavijñānamātreṇa sādhakasiddhi bhāgbhavet || nīlotpaladalaśyāmā nīlaratnavinirmitā | jñānaraśmi chaṭāṭopā jyotirmaṃḍalasaṃbhavā || daśavaktrā mahākālī saptāviṃśati locanā | aṣṭottaraśatārddhaṃ ca bhujādaṃḍairnarānanā || dīpakaṃ ūrddhakaṃ vaktra caṃḍayogeśvarī mataṃ | jyotirmaya mahāvaktraṃ nirvāṇapada dāyinī || tadadhaḥ siṃhavadanaṃ śvetavarṇaṃ subhāsvataṃ | pheruvaktraṃ ca tadadhaḥ kṛṣṇa trailokya ḍāmaraṃ || kapindrasya mukha vāme raktavarṇa mahojvalaṃ | kolavaktraṃ bhaverdakṣaṃ dhūmravarṇaṃ bhayānakaṃ || tākṣavaktraṃ ca vāmaṃ ca piṃgavarṇa sa caṃcakaṃ | dakṣiṇe makarāsyaṃ ca haritābhaṃ prakīrtitaṃ || gajāsyaṃ vāmake proktaṃ gauravarṇaṃ mahojvalaṃ | hayāsyaṃ dakṣiṇe kālyā śyāmavarṇaṃ viciṃtayet || p. 143a) sarve draṣṭrākarālā ca trinetrābhīmanādinī | bhrūbhaṃgakuṭilā bhīmā kālāsyā śrīmukhottamā || piṃgalorddha jaṭāṭopa caṃdrārddhakṛtaśekharā | nānāratnaiśca ghaṭitā śvetaṃ kādyāli mālinī || saptāviṃśati muṃḍaiśca raktavipluṣasaṃyutā | vajrāli puṣpasaṃyuktaṃ śiromālā prakīrtitā || cidratna ca ṭikākādyaṃ khaḍgapāśaṃ ca śaktikaṃ | khaṭvāṃgaṃ muṃḍadhanuṣaṃ cakraghaṃṭā ca susvanā || vālapretaṃ ca śailaṃ ca kaṃkāra nakulaṃ tathā | sarpaṃ ca kuṭṭanī vaṃgaṃ ṣaḍamraṃ oḍikā punaḥ || vahni pātraṃ ca daṃḍaṃ ca śruvamaṣṭāra keśarī | vastramudgara ḍamaruṃ vibhratī vāmavāhubhiḥ || cidratna caṭikā kartṛ tarjanyaṃ kuśadaṃḍakaṃ | ratnapūrṇaṃ ca kalaśaṃ triśūlaṃ duṣṭanāśanaṃ || paṃcaparśu paṭāvāṇaṃ padmadvīpamatāṃgamaḥ | kuṃtaṃ ca pārijātaṃ ca churikā tomaraṃ tathā || puṣpamālā ḍiṃḍimaṃ ca gṛdhraṃ svastika varddhanīṃ | kamaṃḍalu śruvāścaiva paśupuṣṭibhayāpahaṃ || nadyāvarta kuṃḍalaṃ ca māṃsakhaṃḍasuśobhanaṃ | bījapunaphalaṃ śūcī vibhratī dakṣavāhubhiḥ || vyāghracarmaparīdhānā kālacarmottarīyakā | kiṃkiṇī jālaśobhākhyā vīraghaṃṭhāninādinī || naupurārāvanirghoṣā ghargharārāvabhīṣaṇā | p. 143b) kanakādgadakeyūrā mahāsthi kṛtaśobhanā || muṃḍamālā gale devyā āpadāṃtā vilaṃvinī | raktapadmamayī mālā śuṣkakādyālikāstathā || kāṃcī kaṭṭārako petā kaṭi devyā virājitā | brahmasūtrī jvalatkaṃṭhā yogapaṭṭottarīyakā || saumyāgrabhūṣaṇairyuktā nāgarājadyalaṃkṛtā | ratnakuṃḍalakarṇaśrīpaṃcakālāsana sthitā || śivāsanaṃ tadūrddhaṃ ca nīlaṃ nādaurddhalaṃchanaṃ | mahārgharatnamāṃsaṃ ca kṛṣṇavarṇaṃ caturbhujaṃ || ekavaktraṃ trinayanaṃ bhairavābharaṇānvitaṃ | kartṛkāpālahastaṃ ca ḍamaru khaṭvāṃgadhāriṇaṃ || evaṃ bhairavapīṭhaṃ tu devyā āsanamuttamaṃ | paṃcapretraṃ ca tadadhaḥ brahmādyā paṃcakāraṇāḥ || brahmāviṣṇuśca rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ | pīṭhaśyāmaṃ raktadhūmraṃ śvetābhā paṃcakāraṇāḥ || daṇḍacakra śaktiḥ śūla khaṭvāṃgāyudhadhārakāḥ | tarjanī mukhaniḥkṣiptā śivādhasthā trilocanā || piṃgaraktatrigusyā hi phetkāraravabhīṣaṇā | vajradaṃṣṭrā nakhasparśā padmapṛṣṭhe śivottamā || śacīpatyādi ratnaṃ ca digavarṇaśavarṇakaṃ | iṃdrapītābha vajraṃ ca vahniraktaṃ sa śaktikaṃ || yamaṃ kṛṣṇaṃ ca daṃḍāḍhyaṃ dhūmraṃ nai-ṛtyakhaḍgakaṃ | varuṇaṃ pāśaśubhrāsyaṃ vāyuśyāmakare dhvajaṃ || p. 144a) kuberaṃ kuṃkuma gadāṃ śuklamīśānaśūlakaṃ | digaṣṭapatayo jñeyamāsanaṃ parikīrtitaṃ || śuklaṃ kṛtayugaṃ jñeyaṃ pītaṃ tretāyugaṃ smṛtaṃ | dvāparaṃ cāruṇaṃ varṇa śyāmaṃ caiva karismṛtaṃ || ṛgvedaṃ śuklavarṇaṃ ca yayupītaṃ suvarṇavat | sāmaraktamiti khyātaṃ kṛṣṇātharvaṇa ucyate || upavedastathā varṇā navamāsa na mucyate | sahasrasūrya jvālāgramāsanaṃ parikīrtitaṃ || padmopari sthitā devī nṛtyamānā sadoditā | athavā sukhamāsīnaṃ sarvadevādhi yaṃtritā || sahasrasūrya pratibhā durnirīkṣāṃdurāsayāṃ | sarvadevāśrayā nityā mālinī jayamaṃgalāṃ || nūkuhūṃkāra jihvāgraṃ lālayaṃ taṃ viciṃtayet | pratyālīḍha padāvāpi nṛtyamānāpi vā smaret || sarvamaṃtramayī dhīrā sarvalakṣmī jayeśvarī | evaṃ dhyeyā mahākālīmudbhinna navayauvanā || bhāsākramasya madhyasthā cakreśī parameśvarī | paṃcakālī prabhedāstu viśeṣaṃ śṛṇu pārvati || navavaktrā mahākālī saptāviṃśati locanā | ūrddhvajyotirmayaṃ vaktraṃ caṃḍayogeśvarī bhidhāṃ || cidratna vaṭiko mudrā mūladevyāstu evasā | vaktraikaṃ ratnamudrāṃ ca vihīnā paṃcakālikā || vakraśastraṃ bhujaṃ mālā māsanāni kramāni ca | p. 144b) bhūṣaṇādīni varṇāni yathā śrīguhyakālikā | sṛṣṭi sthiti ca saṃhāra anākhyāyāṃ maheśvarī || bhāsākālyā tulyarūpā viśeṣaṃ saccatān śṛṇu | viśeṣikā viśeṣeṇa tadvakṣyāmi krameṇa tu || nīlajīmutasaṃkāśā navavaktrā maheśvarīṃ | pūrvokte dhyānarāje tu tulyācānyā maheśvarī || vaddhapadmāsanā devī pīnonnatapayodharā | jihvāgre ca vāmadaṃṣṭrāṃ darśayaṃtīṃ tribhaṃgikāṃ || madaghūrṇita dīrghākṣī dhyānā locana tatparā | cidratna vaṭikāstajyā varadā bhayapāninī || tarjanyagre sthitaṃ vajra mūrti jvalana sa prabhāṃ | raśmi dvādaśasaṃyuktamanākṣeśīṃ smṛret sadā || saṃhāracakramadhyasthāṃ nirmāṃsā koṭarāṃvikāṃ | pratyālīḍha padā devī daṃtoṣṭaghṛṣṭapiṃḍikāṃ || lelihānā lalajihvā mukta huṃkārarāvinī | varadānaṃ parityajya vibhrāṇāmajakeśavau || daśaśakti samāyuktaṃ viśvasaṃhārakāriṇī | sthiti kramasya * mastha īṣat prahasitānanā || kharvālaṃvodarī devīṃ rājalīlāsanasthitāṃ | ajakṛṣṭau parityajyaṃ brahmakaṃkālavallakī || vādayaṃtī mahākālī sthitisthāṃ ṣoḍaśātmikāṃ | sṛṣṭikramadhyasthāmaṣṭahāsasamanvitaṃ || ūddhāsamayadācāru lalitā tanuvigrahā | p. 145a) vihāya brahmavīṇāṃ ca vibhratī caṃdrabhāskarau | yonipaṃcakramadhyasthāṃ dhyāyet sṛṣṭaika hetava || anākhyā cakramadhyasthāṃ dhyāyet sṛṣṭaika hetava | anākhyā cakramadhyasthā bhāsā devī jagatmayī || sarvākālī stutā devī ṣoḍaśāre pratiṣṭhitā | caṃdrasūrya parityajyāmaṃjīra dvaya dhāriṇī || jagadbhāsayate bhāsā kālī viṣṇu samudbhavā | vālākumāri yā kālī sarvāsaṃsṛtarūpiṇī || trimukhāṣṭabhujā devī kapālamālasaṃyutā | pivaṃ tu rudhiraṃ divyaṃ kṛṣṇavarṇaṃ trilocanaṃ || pāśāṃkuśaṃ vajraśūlaṃ khaṭvāṃgaṃ mudgalaṃ tathā | mṛtavālamuṃḍahastaṃ kapālaṃ rakta pūrituṃ || evaṃ dhyātvā mahādevī nānābhoga phalapradā | etadeva hi bhedoyaṃ paṃcakālasya kāraṇaṃ || tataḥ samasta rūpāṇi kālikā krama udbhavā | vidhivat pūjaye nityaṃ vidhilopaṃ na kārayet || yathā guropadiṣṭaṃ tu tadaiva vratamācaret | devatāmaṃtrarūpāni guruveva na saṃśayaḥ || śive rūṣṭe gurutrātā gururuṣṭe kadāścanaḥ | gurureva sadāpūjā kālikā tuṣṭi hetave || aṃdhatamasisaṃmagne gurureva parāgati | vadhaputra sahasreṣu mātuḥ pituḥ śateṣvapi || etebhyo gaurava tvācca gururityabhidhīyate | p. 145b) brahmahatyādi pāpānāṃ niḥkṛti samudāhṛtaṃ | gurudrohi kṛtānāṃ tu niḥkṛti nāsti pārvatī || gurośca devatāyāśca dvaita bhāvaṃ na kārayet | svātmavikrayato vāpi gurureva prapūjayet || guru tuṣṭe jagat tuṣṭe mityājñā pārameśvarī | na mātā na pitāputrā bhrātāvaṃdhu suhṛnnṛpaḥ || gurorgurutaraṃ devi na kuryāt tribhiḥ sarvathā | yasya prasādājjānīyāt trailokyaṃ sa carācaraṃ || na toṣitā gururyena tasya syānniphalā kriyā | yasya vaktrādviniryātā devī śabda mayī parā || na guruṃ vaṃcaya chiṣyaiḥ prāṇaiḥ kaṃṭhagatairapi | devatā maṃtrasakalaṃ laṃghitaṃ tena bhairavaḥ || guru daivatamaṃtrāṇi manāgbhedaṃ na kārayet | bhedena nilayaṃ yāṃti samūlaṃ vinihaṃti vai || gurusaṃtoṣayed yatnaiḥ svaprāṇenāpi śraddhayā | dvīpakasyaiva vetāla parāgatimavāpnuyāt || gurusaṃtoṣito yena rakṣitaṃ bhuvana trayaṃ | nātaḥ parataraṃ kiṃcid gurorabhyadhikaṃ priye || aśarīrāvarṇa rūpā brahmāṃḍa vyāpinī śive | piṃḍadānādi saṃskāraṃ yathā pitro tathā guro || akṛtvā narakaṃ yāti ṣaṣṭhivarṣa śatādhikaṃ | śarīradāpitā devi jñānadā gurureva ca || piṃḍadānādi saṃskāraṃ yathā pitro tathā guro | p. 146a) akṛtvā narakaṃ yāti ṣaṣṭhivarṣaśatādhikaṃ | śarīra dāpitā devi jñānadā gurureva ca || gurorgurutaraṃ nāsti saṃsāraduḥkhasādhane | yasya vaktrādviniryātā varṇaṃ brahmamayaṃ vapuḥ || tārayet nātrasaṃdeho narakārṇa vrate dhruvaṃ | atohaṃ saṃpravakṣyāmi sāraṃ sarvārtha kāmadaṃ || ekākṣarī navākṣarīṃ ca ṣoḍaśākṣari vāruṇi | catupaṃcāśavarṇaṃ ca śatākṣari viśeṣataḥ || dviśatākṣari maṃtraṃ ca daśānā tṛśatākṣarī | sahasrākṣari deveśi prāṇabhūtāstu kālikā || ambaraṃ pavanaṃ vahni āpaṃ ca dharaṇī tathā | rāvaṇī nāma sā vidyā mokṣadā bhuktidā priye || ekākṣarī parā vidyā bhogamokṣapradā smṛtā | śivaśakti samāyogo bhavedatra ca pārvati || mahākuṇḍalinī devī mahārāveti pūjitā | vahni śivākṣarāṃtaṃ ca kālaṃ kālamavāruṇaṃ || śikhī ca madhuhā yuktā kālī prāṇamudāhṛtaṃ | kha phreṁ mātmakalālikhya mahācaṃḍamatā likhet || yogeśvarī padaṃ datvā vidyayaṃ sā navākṣarī | ṣoḍaśākṣari yā vidyā prāṇabhūtāśca tā śṛṇu || yasyopadeśamātreṇa brahmabhūyāya kalpate | tripadaṃ tu samuddhṛtya hāmāravaṃ tato likhet || p. 146b) niśāmādhavasaṃyuktaṃ jñeyaṃ tridaśavaṃdite | satyārūḍhasāsvataśca tuṣṭinā kavalī kṛtaṃ || satyamatyāsamārūḍhā śūkṣmeśa kavalī kṛtā | tataścakrī jāṭharaṃ ca nārāyaṇa samanvitaṃ || mādhavena samāyukto valānujapunarlikhet | māyācaṃḍī kūrca rakṣā mahārāva punarlikhet || na tiṃ niyojayed devī śivamaṃtraṃ samuccaret | varṇaṣoḍaśamākhyātaṃ maṃtrarājamudāhṛtaṃ || paṃcapiṃdāgrato datvā mahāsaptadaśī bhavet | anādima mahāmaṃtraṃ varṇarājamudāhṛtaṃ || śatākṣaraṃ maṃtrarājaṃ tathā paṃcaśatākṣaraṃ | paṃcākṣaramādi maṃtraṃ tathāṣṭākṣara maṃtrakaṃ || daśonātriṃśatā vidyā mahāmaṃtra udāhṛtā | dviśataṃ tu mahādevī navatyadhika suvrate || vaśiṣṭha heto hi purā sahasrākṣaramālikā | etat parataraṃ devī kulācāra krame vidhiḥ || paraṃ brahmasvarūpaṃ tu nādabiṃdu kalātmikā | sakalārṇava madhyasthā sakalārṇava rūpiṇī || śrīguroḥ kṛpayā devi saṃpradāya kramāgataṃ | labhyate yadi bhāgyena konyadhanyatarau bhuvi || manuṣyavapurāchannā sa śivo nātrasaṃśayaḥ | varṇituṃ naiva śaknoti kālikāyā kulakrama || p. 147a) varṇaṣoḍaśakaṃ vidyā rājyadā prāṇadā smṛtāḥ | mahāsaukhya pradāśāṃtā sā kālī prāṇadāyinī || vaikharī cānya bhāvatvādaśaktā guṇavarṇane | brahmavidyā svarūpā sā bhuktimukti phalapradā || ekoccāreṇa deveśi vājapeyasya koṭayaḥ | aśvamedha sahasrāṇi prādakṣiṇyabhuvastathā || prayāge snānayat puṇyaṃ makarastha divākare | tasya śataguṇaṃ proktaṃ kālikā vidhinā caran || cāturāśramya yatpuṇyaṃ krameṇa parisevitaṃ | yatpuṇyaṃ varṇadharmasya tatpuṇyaṃ kālikārcanāt || kāśyādi tīrtha yātrāṃ ca sārddhakoṭi trayānvitaṃ | tulānāyati deveśi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || lakṣajāpena deveśi kiṃ punaḥ siddhabhāgbhavet | yasyāmartha tato devyā bhuvanāni caturdaśaṃ || abhavatyarameśāni teṣāṃ kāraṇarūpiṇī | puraścaryā kṛtā yena teṣāṃ vidyā phalāṃ gamaṃ || akṛtvā tu puraścaryā na maṃtraṃ phalado bhavet | brahmāṃḍakoṭi jananī mahāmokṣa pradāyinī || niḥsaraṃti mahāmaṃtrā visphuliṃgā yathā priye | agne sakāśādvahavā bhedā vidyā prakāśitā || praṇavā sarvamutpannā paraṃ brahma mayī tu sā | p. 147b) yāmāhartā rakṣitā ca nānyā tu bhuvaneśvarī | nānāmnāya svarūpeṇa nānārūpeṇa māyayā || mohayaṃtī jagatsarvaṃ putrapautra pravarddhinī | strīpuṃbhāvena satataṃ graṃthitaṃ kāmasūtrake || sarvatra vyāpinī cāpi brahmasthāna nivāsinī | saubhāgya vaṃdhagrahaṇā viśvayoniritīrita || caturvāṅmaya niṣṭheyaṃ trailokyavaśakāriṇī | sākṣātsaṃcinmayī devī rūpiṇī bhāgyadāyinī || mahāsaṃpat padānityā sākṣādakṣararūpiṇī | ṣoḍaśākṣararūpeṇa viśvaṃ vyāpya vyavasthitā || navākṣarī mahāvidyā paṃcacāṣṭākṣarī tathā | ekākṣarī daśārṇā ca śatārṇā ca sahasrakaṃ || eteṣva maṃtravargeṣu viśvaṃ vyāpya vyavasthitā | caturvedeṣu yatsāraṃ tadaṃgeṣu ca ya smṛtaṃ || purāṇe smṛti sāreṣu yastu sāratamaṃ mahat | tatsarvebhyādhikaṃ sāraṃ sārātsārataraṃ paraṃ || navanītaṃ yathā dadhnā sāroddhṛtya ghṛtaṃ bhavet | tadeva amṛtaṃ nāma devānāṃ prāṇadhāraṇaṃ || tathā samasta śāstreṣu vede maṃtreṣu cāgnaye | uddhṛtya sarvasārebhyo brāhmaṇe pratipāditā || brāhmaṇopi vaśiṣṭhāya vaśiṣṭhorāghavāya ca | dattaṃ sarvātmane tena tato martyā vatāritā || advaito dvividhā kṛtvā muninā jñānadṛṣṭinā | daśonātriṃśatā kuryā maṃtravīryā prakāśitā || saumyasiddhi kṛtā tena devī pratyaṃgirābhidhā | nāradānumate naiva saṃjñā devyā dvidhā kṛtā || nidhānaṃ mivacaurebhyo rakṣaṇīyo prayatnataḥ | na deyā yasya kasyāpi deyā prāṇapradāyine || nirmalāya praśāṃtāya prāṇebhyopi priyāya ca | jñānaniṣṭhā yadātavyaṃ sārametan maheśvari || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade caturviṃśati paṭalaḥ || 24 || śrīdevyuvāca || namo devādhidevāya sarvajñāya mahātmane | sṛṣṭisthityaṃta kartre ca sarvavyāpi namostute || jayadeva jagannātha kiṃci praṣṭuṃ mama prabho | manometaralaṃ jāto bhayāvaktuṃ na cotsahe || prasīda parameśānaṃ saṃśayaṃ chetu marhasi | śrībhairava uvāca || mā śaṃkā kuru deveśi tvadanyo nāsti mat priyāṃ | niḥśakaṃ svachayā devī pṛchayaṃ hṛdi vāṃchitaṃ || yaṃ yaṃ tvat saṃśayaṃ devi taṃ taṃ pṛchayathechayā | śrīdevyuvāca || namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ maheśvarī | p. 148b) cidrūpiṇī parā devī kālikā tvaṃ gatā yadā || tasmādvaidha gatā deva nāradānumatena ca | sarvāgama vidaḥ śūraḥ sādhakānāṃ varo muni || kiṃ bhadaṃ caiva kārathavaśiṣṭhanāradau purā | bhairava uvāca || dhanyosi kṛtakṛtyāsi śrotuṃ jānāsi tatvataḥ | etat sūkṣmāti bhedena punaḥ śrotuṃ matistava || jātā paramikā buddhi namaste parameśvari | saptādaśākṣarī vidyā vidyāyā paramā kalā || khaṃḍasya khaṃḍinī khaṇḍā khaṇḍakhaṃḍāgakhaṇḍinī | khaṃḍacakra gatā kālī vidyāsaptadaśākṣarā || phaṇirūpasya kālasya akulā viṃdubhakṣaṇī | tṛdhā cāruhatā lakṣmī vidyāsaptadaśī smṛtā || akalākalamadhyasthā kalāsthā akalākalā | akarāparamānaṃdā siddhi saptādaśākṣarī || rāvasthaṃ rāvamadhyasthaṃ rāvarāvaniyojitā | rāvalīrāvarājñeyā mahāsaptādaśākṣarī || kāṃtagādi chāṃtajātaṃ mahāhṛllola huṃkṛtaṃ | rāvalolakarākrāṃtaṃ etā saptadaśī kalā || akṣarākṣara yogena kāli śabde naya sthitā | yogeśvarī padaṃ nāsti vidyāsapta daśākṣarī || hahahāhahalalīnā vilīnāṃ hahane hasā | p. 149a) hanādānā padaillīnā vidyāsaptadaśīkṣarī | evaṃ saptadaśaṃ varṇaṃ varṇayaṃ parameśvarī || kramasarvāturaṃ tīvraṃ nirguṇaṃ parameśvarīṃ | śatadvayaṃ tu varṇānāṃ navatyadhika kīrtitaṃ || triguṇai rahitā vidyā trikhaṃḍā parikīrtitā | navaṣoḍaśavarṇānāṃ bhedānātraiva vidyate || anayā vidyayā devī janmamṛtyu vihāya ca | nāradādyā muniḥ śreṣṭhā yoginaḥ kapilādayaḥ || trilokavijayī bhūtvā svechayā vicaraṃti vai | avyāhatagatiḥ prāptattrikālajño bhavat tadā || śoṇitākhye pure devi hariśaṃkara vigrahe | nāradena munīndrena kṛṣṇāya saṃpadattavān || hariśājṛṃbhanāstreṣu prayojyā haramohitaḥ | vāsudevopi pārthāya rakṣārthaṃ pradadau purā || bhṛgopabhuktapuṣpaṃ tu śivayogyaṃ yathā bhavet | tadvat nirakṣaraṃ vastu akṣarairapi saṃyutā || noddhāraṃ lekhayed devi sākṣāvarṇeśvarī parā | śāpo bhavati vai nūnaṃ maṃtrahāni prajāyate || vimukha bhavate kālī pāpā nāmāśrayo bhavet | karṇe karṇe tu deveśi hṛdisthaṃ kuru sarvadā || guruvaktrā viniḥkrāṃtā śrotramārge hṛdi sthitāḥ | udake likhitaṃ yadva maṃtroddhāraṃ tathā bhavet || p. 149b) bhogamokṣapradā vidyāṃ pustake naiva lekhayet | saṃvachalakṛtā vāse jñātvā karmaśubhāśubhaṃ || tato maṃtra padeṣṭamyāyadyānmaśubhamichati | aparichita śiṣyāya yastu maṃtraṃ prayachati || niraye niyataṃ vāso bhaviṣyati sudāruṇe | tasmāt sarvaprayatnena na prakāśyaṃ kadācana || astikya buddhi yasyāsti tasmai devī prasīdati | suṃkāyā jāyategnāni saṃkāyā duḥkhabhājanaṃ || saṃkāyā siddhi hāni syāt nirvikalpaṃ samāśriyet | kartavyaṃ vāpyakartavyaṃ naiva tatra vicārayet || mayāpi viṣṇunā sārddhaṃ brahmaṇā munibhiḥ saha | ekapātraṃ gṛhītvā tu nirvikalpa yathāśritā || devagaṃdharva daityādīn rakṣapannagamānavā | saptadhātubhiḥ saṃklinnai malamūtraśravāvahe || teṣāṃkita dvicāreṇa nirvikalpa samācaret | sūryodaye kiṃ tamāsi tiṣṭhaṃti bhuvanodate || tathā devyā prabhāvena kimācāra vicārayet | kiṃ vahuktena deveśi gopanīyaṃ prayatnataḥ || sarvasiddhin maheśāni gopanīyaṃ prayatnataḥ | prakaṭe mṛtyumāpnoti siddhi hāniśca jāyate || yasmin maṃtre yadācārastatra dharmastu tādṛśaḥ | kṛtārthastena jāye tṛsvargaṃ vāmo kṣameva vā || p. 150a) nāḥ dharmā naiva pāpādi jāyate tat krameṇa ca | kiṃ ca dharmo mahānvāpi purāparāśi pravarddhate || śaktā sarvasamutpannaṃ yatkiṃcijjagatī gataṃ | tasmāchuddhamaśuddhaṃ vā śakti brahmasvarūpakaṃ || sarve vedavido vipra sadācāriṇi suvrate | cāṃḍālaṃ vapace pāpe hyātmā sarvatra vartate || ātmā brahmavijānā hi bhrāṃti jñānaṃ parityaja | jñānameva paraṃ tatvaṃ tasmājñānaṃ samāśraye || jñānamārgena sakalaṃ vikalpaṃ parivarjayet | sa vikalpā mahādoṣa pāpabhāk jāyate dhruvaṃ || śivaśaktī mayaṃ dehaṃ rajaṃ śukraimajāyate | paraṃ brahmaṇi saṃlīnā parāvācyā pareśvari || nīrājya madhumaireyai dravya bhedā bhavaṃti hi | sarvajñe tve varārohe yajñe doṣā na vidyate || aśvamedhe mahāyajñe vājihatyā kathaṃ bhavet | jalaṃ kṣīraṃ ghṛtaṃ caivaṃ madhumaireyamaikṣavaṃ || pauṣpaṃtaru bhavaṃ dhānyaṃ saṃbhavaṃ takra nirmitaṃ | sahakāra bhavaṃ caiva vividha vahubhedataḥ || ajñānaiḥ saṃskṛtaṃ sadyo mahāpātaka kṛdbhavet | brahmahatyāsurāpāna svarṇasteyādi pātakān || pūjanād devanirvatya nirvikalpa sa maṃtravit | jalaṃ jalacaṃlaṃ sarvaṃ ghaṭapūrṇaṃ samānaye || sthāpite dina saptāhe jalaṃ jīva samanvitaḥ | p. 150b) anāmikhaṃ nāsti kiṃcit sarvakṣīrādikaṃ priye | samavṛkṣaḥ samo vahnistathā suṃdari tiṣṭhati || sarvabhūteṣu vijñānaṃ jñātavyaṃ deśikottamaiḥ | kāṣṭhadi mathanād devi prakaṭā vahnirucyate || tatkāṣṭhaṃ dahyate tena tena brahmamayaṃ jagat | dharmādharmaparityāgāt sakalepi paratra ca || viṇmutra strīrajaṃ vāpi yaccāsti sakalaṃ priye | vicārayet sumutrādi bhrāṃtireva hi kāraṇaṃ || annaṃ brahmavijānīyāt tena yasya samudbhavaṃ | nānā jīvāśrayaṃ taṃ tu purīṣaṃ kena duḥkhyate || gomūtraṃ prāṇanaṃ devi gomūtrasyāpi bhakṣaṇaṃ | prāyaścitteṣu kathitaṃ brahmahatyādi mocana || malamūtreṣuje bhrāṃti doṣa eva na saṃśayaḥ | strīraja parameśāni dehaste naiva jāyate || kalpitaṃ dūṣitaṃ tena prāpyate paramaṃ padaṃ | puruṣasya tu bījaṃ tu kha?durityavidhīyate || biṃdustu parameśāni kāyoyaṃ śivarūpadhṛk | śivatatvena śāsthādi dūṣaṇaṃ nāsti vai tadā || sūtaḥ pavitraṃ dehasya kāraṇaṃ kena vidyate | jñānamārgena sakalaṃ nirvikalpasya suṃdari || vikalpasya maheśāni pāpabhāg jāyatena ca | p. 151a) nirvikāla tayā yasya rasenā kutsitā bhavet | taṃtu dūṣaṇasaṃyuktaṃ manyatsarvaṃ śubhaṃ bhavet || brahmānaṃda mayaṃ jñānaṃ paraṃ brahmamayo bhavet | taṃ jñātvā parameśāni kathayāmi varānane || na brahmaṇastura brāhmyai nakṣatraṃ kṣattriyastathā | vaiśyo na vaiśyaḥ śūdreṇa śūdrastu parameśvarī || vicāre parameśāni puṣkaso naiva puṣkaśaḥ | sarvasāṃtu vijānī hi paramātmā viniścayāt || ākāśāt patitaṃ toyaṃ nimnamārgena gachati | grāmamadhya gataṃ sarvaṃ viṣṭhāmutrādi pūritaṃ || mṛtagośvā hi mārjāra kharāti rudhirānvitaḥ | samastamapi deveśi gaṃgāyāmilitaṃ yathā || gaṃgāmṛtaṃ tadevāsti kāluṣyaṃ naiva tiṣṭhati | malamūtreṣu ye doṣā bhrama eva hi kāriṇī || pavitraṃ strī rajaṃ proktaṃ yato deha viniḥsmṛtaṃ | rudhirādi vidhānena prāpyate paramaṃ padaṃ || puruṣasya tu yadbījaṃ biṃdurityabhidhīyate | sarvasya kāraṇaṃ reto taṃ dehaṃ kena nindyate || bhagaliṃgasya saṃsparśād garbhādviniḥsṛtaḥ pumān | yadā tadā janmakāle kona syād guru talpagaḥ || puṇyapāpavinirmuktaṃ jñānametacchṛṇu priye | brahmāṃḍakoṭi jananī ekaivāhaṃ svarūpiṇī || p. 151b) bhuktvā nānāvidhairvāhaṃ krīḍārthaṃ sakalaṃ jagat | kulālacakra bhedena ghaṭākālaṃ yathā ghaṭe || dṛśyate parameśāni ākāśa vyāpya tiṣṭhati | ghaṭe bhavati bhinnatvenākāśe bhinnatā bhavet || yathā dehagato jīvā dehanāśe varānane | vyāpyati sarvatra * * tasmād brahma padaṃ mahat || ata eva maheśāni nirvikalpa sadā bhavet | evaṃ samvinmaye jñānaṃ samatā sarvajaṃtuṣu || sarvavarṇeṣu cābhāvat samatā nātra saṃśayaḥ | yathāsūrya prakāsebhya samatvena pravartate || dattamavyāpi cānyasya tamasaṃ * hate kṣaṇāt | śoṣayet sarvamūtrādi caṃdanaṃ naiva kardamaṃ || ata eva maheśāni saṃti sarvamayo bhavet | siddhistu devi vijñeyu śrīguro kṛpayā priye || śrīdevyuvāca || yathāsaṃsādhayed deva prayogādīn jagatpate | sādhakaḥ saṃvibhāgena tathā kathaya śaṃkara || śrībhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi yathāsaṃsiddhi sūcakaṃ | yena saṃsādhayed vīro vīrācākulasaṃtate || akṛtvā tu puraścaryā prayogaṃ kartumicchati | mahāpāṭaka koṭīnāṃ bhājanaṃ sa bhaviṣyati || nātaḥ parataraṃ devī kulamārgasya dūṣakā | tasmāt sarva vyayenāpi prāṇāṃtenāpi sarvadā || p. 152a) karmaṇā manasā vācā puraścaraṇamācaret | varṇalakṣaṃ japen maṃtrī haviṣyāsī jiteṃdriyaḥ || divā ca brahmacaryena rātrau kruyād yathechayā | pūjayed vidhinā devimapaṃcaka puraskṛtaḥ || sāṃgaṃ sa pacivāraṃ ca tatra nūnaṃ na kārayet | daśāṃśaṃ havanaṃ kuryā bilvapatrai ghṛtaplutaiḥ || chāgamāṃsaistrimadhvaktairdevī saṃtuṣṭahetave | tarpayet sudhayā devī daśāṃśai havanasya vaiḥ || tarpaṇasya daśāṃśena mārjanaṃ samudāhṛtaṃ | taddaśāṃśena vai kuryāt kumārī bhojanaṃ mahat || kalau caturguṇaṃ kuryāt puraścaryāṃ tu sādhakaḥ | dīkṣā prāpya na kuryād vai puraścaryā vilaṃvanaṃ || āyuścaṃcalatā jñātvā svātma śreyaṃ tu ciṃtayet | dīkṣā prāpyapuraścaryāmakṛtvā mriyate yadi || brahmabhūtā bhaven nūnaṃ śatavarṣamanāśraye | tasmāt sarvātmanā devī puraścaryā samāśrayet || candrasūryoparāge vā puraścaraṇa kārayet | parśānmuktiṃ tu saṃjapya puraścaraṇamucyate || daśāṃśaṃ sarvakarmāṇi kāraye pūrvacoditaṃ | tataḥ prayoga karmāṇi śṛṇu vakṣyāmi sāṃprataṃ || vīradīkṣā na śaktāye saṃpūjya vidhivat purā | śmaśāne śivadakṣe vā gṛhe vā vāhane sthitā || dīpādi trividhairnityamabhāvāt parvaṇi punaḥ | p. 152b) satyavāk dhairyasampannaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ | śaktisaṃhāyasaṃyukto vīraḥ sahāyakothavā || sahāya dravyahīnotha bhīkṣāsī ca niśāgame | sahasraikaṃ japeccādau kāyaśuddhyartha hetava || devī tuṣṭā hune caiva yathā pūrvamayoditaṃ | tato lakṣaṃ japen maṃtrī divā cāhāravarjitaṃ || bhuktorddhabhāvanāśaktaḥ saṃdhyāyāṃ śatamekakaṃ | gāyatryā tu japed yugmaṃ nvastvā caiva ṣaḍaṃgakaṃ || tato rātrau japaṃ kuryād yathāśaktyā krameṇa tu | daśāṃśena hunet paścāt maṃtrasaṃsiddhi hetave || homaṃ te janyakā pūjyā kṛta siddhirbhaveddhruvaṃ | athavā dviguṇaṃ jāpyaṃ yāvad vai saptavāsaraṃ || krūrādau cāṣṭamesekāddhomāṃ te grahaśāṃtakaṃ | trisaṃdhyaṃ madhyarātrau ca ekadvitricaturdinaṃ || vātādi sekato śāṃti homādrogapramucyate | aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ samārabhya haraśataṃ || daśāṃśa homataḥ sekāt mahāśāṃti bhave sphuṭaṃ | japa paṃcaśataṃ maṃtrī yachagyaṃ triśataṃ hunet || homāṃte sekataḥ paśya puṣṭi caiva samāpnuyāt | triśataṃ triśataṃ hutvā japtvā caivāṣṭa me hani || hāmāṃte sekato japtvā puṣṭimāpnoti mānavaḥ | japtvā caiva tu sahasraṃ hunet paṃcaśatāni vai || p. 153a) nāgāśca goṣṭalokānāṃ puṣṭimāpnoti saikataḥ | nirgalādgala yaṃtrāṇi ātmano vā parasyatha || trisaṃdhyāvartanādvaścā trisaptāhāt prajāyate | śmaśāna śarkarā gṛhya maṃtrairaṣṭa śataṃ japet || yatra yatra kṣiped gauri nigaḍā sphoṭanaṃ bhavet | bhūtāṃkuśaspadaṃdena tridhābhimaṃtritāṃ dadhān || nāvāśakaṭa yaṃtrāṇi staṃbhayet mocayeślathāt | dūrvātaṃ tu viṣakṣobhaṃ duḥkulaṃ duṣṭajaṃtuṣu || vālukā saptajaptvā tu mahāmeghyāṃ tu vārayet | rājikā saptajaptvā tu grasta bhūtādi bhinnaraḥ || tāḍayeddhṛti mudrāyāṃ kṛtvā saṃtyajyate dhruvaṃ | jvarā cāturthakādyāśca saptajaptodakena tu || atyukṣaṇonivartaṃte citrāgugguludhūpataḥ | lutāgardabhavisphoṭa vyādhayo vividhāstathā || saptajapto dakṣasekāt pānālopa dvināśayet | ekaviṃśati vāraistu jalaṃ caivābhimaṃtritaṃ || sthāvaraṃ jagamaṃ vāpi viṣapānādvināśaye | puṣpānna siddhisiddhārtha śmaśānasya ca bhasmakaṃ || saptamaṃtrāhane chatruṃ saśatruṃ mohanāya ca | mahāpātre dhānyapuṃje madhyapūrṇaghaṭeṣu ca || akṣayaṃ tadbhavet tasya nitya pūjāratasya ca | arthakoṣe bilvagatāṃ sauliṣya paṭake japet || p. 153a) dhanadena samaṃdravyaṃ na kadācid vinaśyati | gajaśāle muktadāme pūjayet paṃkajātpalaiḥ || na kadācid vinaśyaṃti gajāvṛddhiṃ prajāyate | kṛtvā ca navakoṇaṃ thāmaśvasthānakadaṃvakaiḥ || saṃpūjyā śvāna naśyaṃti vṛddhimāyāṃti śobhanāṃ | śitaguṃjaṃ ca sarpokhāṃ dhāmavyāghravarāṭikā || saptajapto mukhe dhāryā astranaṃgo na jāyate | vālānāṃ sarṣapā maṃtrya śatayvenāmasaṃkhyayā || kaṇṭhe vaddhā vṛddhiyāṃti āyu vā prajñayā dṛḍhaḥ | puṣpārke śrīphalaṃ pakvaṃ sahasrārddhena maṃtritaṃ || tarjaleḥ secitā nārī aputro sūyate sutaḥ | ahorātroṣito bhūtvā anudigdho jape tu yaḥ || svārtha vātha parārthaṃ vā apamṛtyurvinaśyati | puṇḍarīkāṃśunā vartyā kā guhyaṃ dīptasaṃmukhe || vane jāyāt sahasreṇa aṃjanī paśyate nidhiṃ | catuḥpatha mṛdaṃ gṛhya gṛhārddhe paṃcaviṃśati || japtvā saṃkṣapayennidrāṃ vaṃdho bhavati durbhagā | tilataṃḍulasiddhārthaṃ pratyekaṃ daśamaṃtritaṃ || ekīkṛtya kṣiped yastu padaṃ nā kramate ari | phalvālivaṃsikaṃ paṃcaviṃśādhikaśatābhidhaṃ || bhūtāyāṃ saṃkṣiped yatra tatra rogī bhavejjanaḥ | lājā cākṣata siddhārthaṃ sa bhasmaśatamaṃtritaṃ || p. 154a) yatra yatra kṣipen maṃtrī tato rogyaṃ pravartate | kaṃṭhamātrodake sthitvā japet paṃca gataṃ yadi || varuṇena tathā homān mahāvṛṣṭi bhaveddhruvaṃ | śatārddhaṃ tu japen maṃtrī śatārddhaṃ homayet priye || vaśī kuryāt na saṃdeho saptāhena śacī patiṃ | japtvā paṃcaśataṃ maṃtrī śatārddhaṃ homayet punaḥ || punapaṃcaśataṃ japtvā siddhārthaṃ cākṣataṃ tathā | mastake kaṇṭha vāho vā dhṛtā dīvyasya staṃbhanaṃ || apāmārga śataṃ hutvā tatkāraṃ tasya dīyate | durbhago jāyate nityaṃ prīti nāśo mavāpnuyāt || siddhārthaṃ gugguluṃ caiva ekīkṛtya śatatrayaṃ | homāṃte ca mahāprīti viprīti sa prajāyate || haimabījaḥ śatāṣṭau ca homayet saptavāsaraṃ | unmattau jāyate śīghraṃ vartulaṃ vā ghṛtānvitaṃ || saptāhā ca niśārātrau japecchuddhā samanvitaḥ | divā ca brahmacaryena rātrau kuryā yathechayā || karpāsāsti tuṣā taila yuktaṃ paṃcaśataṃ hune | ekaviṃśa dineṃ devi śakrasyāpi śriyaṃ haret || guruśukla tṛtīyā * pūjākuṃbhe śataṃ japet | hutvā trimadhuraṃ sekād bhaṣṭa śrīlabhate śriyaṃ || piṣṭhena prākṛtiṃ kṛtvā maṃguṣṭhāmaṣṭakāvadhi | chitvāpaṃcaśataṃ hutvā svakulāṃ parineṣpati || p. 154b) siṃdūramakṣatāṃ yuktaṃ śatāṣṭaparimaṃtritaṃ | kṛtvā kanyākare datvā āviṣṭāveṣṭakaṃ bhavet || rājikā dhūmajaṃ kṣāraṃ daśadhā vābhimaṃtritaṃ | mahoragapraśamanaṃ snāna mātreṇa niścitaṃ || tailaṃ vātha ghṛtaṃ vātha aṣṭadhā cābhimaṃtritaṃ | pānātnābhi pradānācca prasūteṃ mukhanidrayā || śirasthāne ghaṭaṃ pūjya aṣṭottaraśataṃ japet | hitāhiteṣu kāryeṣu svaparai codayaṃ labhet || hatāmvarasamādāya kṛṣṇamāvartya lakṣakaṃ | tathaivā dṛśyakaḥ satyaṃ krīḍate vasudhā tale || paṃcaviṃśati sāhasraṃ kare kṛtvā vacā japet | japāṃte bhakṣayet prājñā vāgīśvara samo bhavet || lakṣārddha homayed vīraḥ kadaṃvakusumairyadā | kuṃḍoduttiṣṭhate śīghraṃ vetālāḥ siddhyate tadā || kākinī vīrahomena tuṣṭā bhūtapiśācikā | lakṣārddhārddhana homena nityaṃ dadyātpalaikikā || kanyāhastaṃ talaṃ gṛhna śatārddhaṃ tu śmaśānake | japtvā bhūtabhaviṣyaśca vartamāna bhavattvaliṃ || nṛgolocanakau gṛhya salālaśata * nvitaṃ | lalāṭe tilakaṃ kṛtvā yaḥ paśyet sa vaśo bhavet || kuṃkumā gurukarpūra rocanāmi sumiśritaiḥ | śatābhimaṃtritaṃ kṛtvā tilakaṃ yaḥ karikṣati || p. 155a) raṇe rāja kule dyūte vivāde sa jayī bhavet | siddhartha kavacāśvetā pratyuṣe kalaśodare || kṛtvā prāta caturdaśyāṃ saṃpūjya madhusaṃyute | mukhe prakṣipya japtvā tu paravāde jayo bhavet || śritaśrapuṃkhikā mūlaṃ śatāṣṭa parijāpitaṃ | śiroveṣṭikaye vadvā paravāṇa nivāraṇaṃ || ācāravārabhedena tatra devī na vidyate | nirācāro piśācārā tasmā devyāpa bhāvataḥ || viśeṣa kiṃ bahuktena sārametad vadāmyahaṃ | nṛ carmamāsanaṃ kṛtvā narapātre prapūjayet || yathā guru mukhod dviṣṭa nirvikalpena sādhayet | lākṣārasanibhenaiva hetunā paripūritaṃ || phalguṃ datvā tatra madhye pātrahetu prapūrite | aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ navamyāṃ vā viśeṣataḥ || śivarātryāṃ tathā pūjā niśāyāṃ paripūjayet | yathā śrīcakrapūjā vai tathā sarvaṃ samācaret || biṃducakra trikoṇe tu mahāpātraṃ tu sthāpayet | paṃcakālyāṃ tu paṃcāre carukaṃ paṃca vai kramāt || nātaḥ parataraṃ bhadre kālikā krama pūjane | bhogyaṃ svargaṃ sukhaṃ mokṣaṃmājñāsiddhirbhaveddhruvaṃ || satyaṃ satyaṃ mahādevī satyameta vravīmyahaṃ | anyathā kurute yastu hetavāda kutarkataḥ || p. 155b) pariśramaṃ kevalaṃ tu na sa siddhimavāpnuyāt | ityatat te samākhyātaṃ kālikāyā kulakramaṃ || vidhānaṃ paramaṃ divyaṃ śāstraikāli kramāgataiḥ | gopanīyaṃ prayatnena na dadyād yasya kasyacit || guru bhakti rato yo hi mahāśāstramayī tu sā | ramyapuṣpaphalaṃ dṛṣṭvā vastrālaṃkārameva ca || svātma priyā nibhavyāni yat kiṃcid bhuvi durlabhaṃ | guravai prathamaṃ datvā tataḥ svātmani dhārayet || gurvāgamakramārīśā pūjakāya pradāpayet | guru saṃtuṣṭamāne tu saṃtuṣṭā kālikā kramaṃ || yenedaṃ likhyate śāstraṃ yasya hasteṣu tiṣṭhate | yatra sthitaṃ prapūjyaṃte vidhivat parameśvarīṃ || sanirvighnaṃ tu ṣaṇmāsaṃ yāvajjivati caiva hi | pustakaṃ pūjitaṃ yena idaṃ kāli kulakramaṃ || samagraṃ pūjitaṃ yena kālikākālanāśinī | ābrahmastaṃbha sakalaṃ kālena kalayet sadā || taṃ kālaṃ kālikā devī kalayet sāyuge yuge | na kālī sadṛśī yajño na kālī sadṛśī tapaḥ || na kāli sadṛśī dharmo na kālī sadṛśī bhuvi | jīvanmuktaḥ sa vijñeyo mahāpāśupataḥ sa vai || mahāyogī vijānī hi kālikā pathasaṃśritāḥ | ahaṃ mṛtyuṃjayo devo maṃgalārcanato bhavet || p. 156a) kalau viśeṣato kālī pūjitavyā prayatnataḥ | devatā saṃyutaṃ vighnaṃ varjitasthānakaṃ priye || yo'jñātā bhairavo devo śrotārudra samo bhavet | sa eva kadhā ca bahudhā sākānāṃ hitāya ca || nānātaṃtra pravāhāstu nānāmnāyatvamāgatāḥ | taṃtra bhede nāma bhedā ekāśakti sahasradhā || maṃgalā ca mahāmāyā caṃḍakāpālinī śivā | cāmuṃḍā carcikā caṃḍā sṛṣṭi sthityaṃta kāliṇī || anākhyā ca mahābhāvā guhyakālī jayā parā | siddhilakṣmī viśvalakṣmī mahāpratyaṃgirā smṛtā || suṃdarī tripurā cāru ugracaṃḍā prakāśinī | vibhimnā vahudhā jātā nānābhedasamāśritā || ekāsā vahu rūpā ca jānīyād divya cakṣuṣā | sa eva sādhakā śreṣṭhaḥ siddhijñānasya bhājanaṃ || anusthānaratā sarvaṃ siddhibhāgī bhaveddhruvaṃ | iti śrīvārāhī taṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade paṃcaviṃśati paṭalaḥ || 25 || bhairava uvāca || kuryāt tadāsanaṃ tasmādārogyaṃ cāṃgalāghavaṃ | vaśiṣṭhādyaiśca munibhirmatsyaiṃdrādyaiśca yogibhiḥ || aṃgīkṛtānyāsanāni kathyaṃte kāni citsadā | jānurcoraṃtare samyak kṛtvā pādatale ubhe || ṛtukāyaḥ samāsīnaḥ svastikaṃ tan pracakṣate | p. 156b) savye dakṣiṇagulphaṃ tu pṛṣṭāpārśve niyojayet | dakṣiṇe'tathā savyaṃ gomukhaṃ gomukhaṃ tathā || ekaṃ pādaṃ tathaikasminvinyasyoruṇi saṃsthitaṃ | itaraśmiṃ tathā caikaṃ vīrāsanamitiritaṃ || gudaṃ niṣpīḍā gulphābhyāṃ vyuktameṇa samāhitaḥ | kūrmāsanaṃ bhavedetaditi yogavidovidaḥ || padmāsanaṃstu saṃsthāpya jānurvoraṃtare karaiḥ | vinyasya bhūmau saṃsthāpya vyomasthaḥ kukkuṭāsanaṃ || kukkuṭāsanamadhyasthoddaurbhyāsaṃ vaṃdhyakaṃ dharā | sate kūrma vaduttāna etadutāna kūrmakaṃ || pādāṃguṣṭhau tu vāhubhyāṃ gṛhītvā śrīvaṇāvadhi | dhanurākarṣaṇaṃ kuryāddhanurāsanamucyate || vāmorumūlārpita dakṣapādaṃ jānorvahi veṣṭhita vamapādaṃ | pragṛhya tiṣṭhet parivetti tāgraḥ śrīmatsyanāthodita māsanaṃ syāt || matsyeṃdra pīṭha jvalana pradīptaṃ pracaṃḍarugmaṃ na * khaṇḍanāstraṃ | abhyāsataḥ kuṃḍalinī prabodhaṃ daṃḍasthiratvaṃ vadadāti puṃsāṃ || uttānaśavavadbhūmau śamanaṃ ca savāsanaṃ | savāsanaṃ śāṃti haraṃ citta viśāṃti kārakaṃ || caturāśīti bhyāsanāni śivena kathitāni tu | p. 157a) tebhyaścatuṣkamādāya sārabhūtavravīmyahaṃ | siddhaṃ padmaṃ tathā siṃhaṃ bhadraṃ ceti catuṣṭayaṃ || śreṣṭha tatra dvayaṃ tiṣṭhet padmasiṃhāsane sadā | yoni syātakamaṃghrimūlaghaṃṭitaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ vinyase meḍhe pādamathaikameva niyataṃ kṛtvā samaṃ vigrahaṃ || sthānu saṃpratiteṃdriyau caladṛśā paśyannuvoraṃ * caitanmokṣa * kapāṭabhedajanakaṃ siddhāsanaṃ procyate || meḍhrāduparinikṣipya savyagulpha tathopari | gulphāṃtara ca niḥkṣipya siddhāsanamidaṃ bhavet || etat siddhāsanaṃ prāhuranye vajrāsanaṃ viduḥ | suktāsanaṃ vadaṃtyeke prāhurguptāsanaṃ pare || yameṣvivamitāhāraḥ ahiṃsā niyameṣviva | mukhyaṃ sarvāsaneṣvekaṃ siddhāsiddhāsanaṃ viduḥ || caturāśīti pīṭheṣu siddhameva sadābhyaset | dvisaptati sahasraiṣu nāḍīnāṃ mala śodhane || ātmadhyāyī mi * hārī yāvadvādaśavatsaraṃ | sadā siddhāsanābhyāsād yoginī prāptimāpnuyāt || kimādyairbahubhiḥ pīṭhaiḥ sadāsiddhāsane sati | prāṇānitye sāvadhāne varddha kevalakuṃbhake || urudyaṃte vinibhyāsā svayamevotmanī yathā | tathaikasminneva dṛḍhe vaddhe siddhāsane sadā || baṃdhatrayasanāyāsāt svayamevopajāyate | na cāsanaṃ siddhasanaṃ na kuṃbhasadṛśo nila || p. 157b) na khecarī samāmudrā na nāda sadṛśo layaṃḥ | vāmorūparidakṣiṇaṃ ca varaṇaṃ saṃsthāpya cāmaṃ tathā jānu bhūparipaścimena vidhinā dhṛtvā karābhyāṃ dṛḍhaṃ || aṃguṣṭhau hṛdaye nidhāya cibukaṃ nāsāgramālāṃkaye tadvyādhivināśanāya yamināṃ padmāsanaṃ procyate || uttānau caraṇau kṛtvā urū saṃdhau prayatnataḥ | urū madhye tathottānau pāṇau kṛtvā tato dṛśau || nāsāgre vinyased dṛṣṭī daṃtamūlaṃ ca jihvayā | uddhṛtya cibukaṃ vakṣye sthāpayet pacanaiśanaiḥ || idaṃ padmāsanaṃ proktaṃ sarvavyādhi vināśanaṃ | durlabhaṃ yena kenāpi dhīmatā labhyate bhuvi || kṛtvā saṃpuṭitau karau dṛḍhataraṃ badhvā tu padmāsanaṃ gāḍhaṃ vakṣasi sannidhāya cibukaṃ dhyānaccataccetasi || vā svā * rasapārdamūrddhamanilaṃ prollāsa yat pūritaṃ muṃcan prāṇamupaiti bodhamatulaṃ śaktiṃ prabodho dayāt || padmāsane sthito yogī nāḍī dvāreṇa pūrayet | mārutaṃ yastu pibati samukto nātra saṃśayaḥ || gulpho ca vṛṣaṇasyādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet | dakṣiṇe savya gulphaṃ tu dakṣagulphaṃ tu savyake || hastau bhujānunoḥ sthāpya svāṃgulīḥ saṃprasārya ca | vyāttavaktrau nirīkṣeta māsāgre nyasta locanaḥ || p. 158a) siṃhāsanaṃ bhavedetat pūjitaṃ yogibhiḥ sadā | baṃdha tritayasaṃdhānaṃ kurute cāsanottamaṃ || gulpho ca vṛṣaṇa syādhaḥ sīvanyāḥ pārśvayoḥ kṣipet | pārśvapādau ca pāṇibhyāṃ dṛḍhaṃ badhvā suniścalaṃ || bhadrāsanaṃ bhavedetatat sarvaṃ vyādhi nāśanaṃ | gorakṣāsanamityāhuridaṃ vai siddha yoginaḥ || evamānavaṃdhaṇeṣu yogiṃdro vigataṃ śramaḥ | athābhyasennāḍi śuddhaṃ mudrādi pavana kriyāṃ || kriyāyuktasya siddhiḥ syādakriyasya kathaṃ bhavet | na śāstra pāṭhamātreṇa yogasiddhi prajāyate || na veṣadhāraṇaṃ siddhe kāraṇaṃ na ca tatkathā | kriyaiva kāraṇaṃ siddhaḥ satyameva na saṃśayaḥ || siṣṇodararatā ye he na deyo veṣadhāriṇaḥ | mayi bodhī budho svasthe tuchoyaṃ viśvabudbudaḥ || malīna udito vetti vikalpāvasaraḥ kutaḥ | āsanaṃ kuṃbhakaścitraṃ mudrādi karaṇāni ca || athādānānu saṃdhena syādabhyāsān kramo haṭhe | brahmacārī mitāhārī tyāgī yogaparāyaṇaḥ || abdādūrddhaṃ bhavet siddhinnātra kāryāvicāraṇāt | susnigdhā madhurāhāra caturthāṃśavivarjitaḥ || bhujāvimāṃsadadhitakra kulatthakolapi | nadyākahiṃgulaśunādyamapaśyamāhuḥ || bhojanamahitaṃ vidyāt punaraghulīkṛtaṃ | rukṣaṃ atilavaṇaṃ tilapiṃḍakadaśanam || p. 158b) varjayeddhurjana prīti vahnistrī paṭhasevanaṃ | prātasnānopavāsādi kāyakleśādikaṃ tathā || godhūmaśāli javaṣaṣṭhikaśobhanāntaṃ kṣīrājya khaṇḍa navanītasitāmadhūni || sūḍhīpaṭolaphalakādi ca śākamuktaṃ muṃgādi divyamudakaṃ ca yamīndrapaṃthāṃ || iṣṭaṃ sa madhuraṃ snigdhaṃ gavyaṃ dhātu prapoṣaṇaṃ | manobhilaṣitaṃ yogyaṃ yogībhojanamācaret || yuvāvṛddho'ti * ddho vā vyādhito durvalastathā | abhyāsāt siddhimāpnoti sarvayogeṣṭa taṃdritaḥ || pīṭhāti kuṃbhakaścitraṃ mudrādi karaṇāni ca | sarvasya viha *? bhyāse rājayogaphalāvadhi || athāsane dṛḍhe yogī vaśīti hamitāsanaḥ | gurūpadiṣṭamārgena yogamārga samabhyaset || calavātejalaṃvittaṃ niśca niścalate tathā | yogīsthāṇutva māpnoti tato vāyuṃ niruṃdhayet || yāvadvātāsthito dehe tāvajjīvanamucyate | marana tasya niḥkrāṃti tasmād vāyu na ruṃdhayet || malākulāsu nāḍīṣu mārutī naiva madhyagaḥ | kathaṃ syādutmanī bhāvaḥ kāryasiddhiḥ kathaṃ bhavet || śuddhimeti yathā sarvaṃ nāḍī cakraṃ malākulaṃ | tadaiva jāte yogī prāṇasaṃgrahaṇe kṣamaḥ || prāṇābhyāsaṃ tataḥ kuryānnityaṃ sātvikayādhiyā | p. 159a) yathā sukhemavasthāyamalāḥ śauṣaṃ prayāṃti ca | vaddhapadmāsane yogī prāṇaṃ caṃdreṇa pūrayet || dhārayitvā yathā śaktyā bhūyaḥ sūryeṇa recayet | prāṇaṃ sūryeṇa cākṛṣya pūrayedudaraṃ śanaiḥ || vidhivat kuṃbhakaṃ kṛtvā punaḥ caṃdreṇa recayet | yena tyejettenā pūryadhārayedavirodhataḥ || recayecca tato'nyenaśanaireva na vegataḥ | prāṇaṃ trayāpitenniyamitaṃ bhūyo'nyayāracayet pītvā piṃgalayā samīraṇamatho vadhvā tyajed vāmayā || sūryāccaṃdramasoranena vidhinā viṃvadvayaṃ dhyāyatāṃ śuddhānāḍi gaṇā bhavaṃti yamināṃ māsatrayādūrddhataḥ || prātarmadhye dine śāya madhyarātre ca kuṃbhakān | śanairaśīti paryaṃtaṃ caturvāraṃ samabhyaset || adhamaṃ jāyate svedaḥ kaṃpo bhavati madhyame | uttiṣṭha cottame prāṇā vaddhe padmāsane muhuḥ || jalena śramajātena gātramardana mācaret | dṛḍhatā laghutā vāpi tena gātrasya jāyate || abhyākāle prathameśasmakṣīrājya bhojanaṃ | tatobhyāse sthirī bhūtena tādṛg niyamagrahaḥ || yathā siṃho gajo vyāghro bhaved vaśya śanaiḥ śanaiḥ | tathaiva sevito vāyuranyathāhaṃti sādhanaṃ || prāṇāyāmena yuktena sarvarogakṣayo bhavet | ayuktābhyāṃsayogena sarvarogasamudbhavaḥ || hikkākāśastathā śvāsa śiraḥ karṇākṣi vedanā | p. 159b) bhavaṃti vividhā doṣāḥ pavanasya vyati kramāt | yuktaṃ yukta tyajed vāyuḥ yuktaṃ yukta ca sevayet || yuktaṃ yukta ca vadhnīyādevaṃ siddhimavāpnuyāt | yadā nāḍi viśuddhiḥ syāt tadā cihnāni vāhyataḥ || kāyasya kriyate kāṃtistathā jāyeta niścitaṃ | yathāṣṭaṃ dhāraṇaṃ vāyorānalasya pradīpanaṃ || nādābhivyaktirārogyaṃ jāyate nāḍi śodhane | medaḥ śleṣmādi nāśārthaṃ ṣaṭkarmādi samācaret || anyathā nācaret jñāni doṣāṇāṃ samabhāvataḥ | dhotīvartiśca netiśca trāṭakaṃ naulikaṃ tathā || kapālabhāthī caitāni ṣaṭkarmāṇi pracakṣyate | karmaṣaṭkamidaṃ gopyaṃ ghaṭaśodhanakārakaṃ || vicitraguṇasaṃdhāyī pūjyate yogapuṃgavaiḥ | caturaṃgulavistāraṃ hastapaṃcadaśena tu || gurūpadiṣṭamārgeṇa siktaṃ vastraṃśanaigraset | tataḥ pratyāhare caiva duditau dhauti karma tat || śvāsaḥ kāśaḥ plīha kuṣṭāṃ kapharogāśca viṃśati | dhautī karma prabhāvena śuddhyaṃte ca na saṃśayaḥ || nābhi daghnena lepāyunyasanālotkaṭāsanaḥ | ādhārāt kuṃcanaṃ kuryāt kṣālanaṃ vasti karma tat || gulpaplihodalaṃ vāpi vātapittakaphodbhavaṃ | vastikarma prabhāvena kṣīyaṃte sakalā malā || p. 160a) dhonviṃdriyāṃtakaraṇaprasādaṃ dadhāsvakāṃtiṃ dahanapradīptiṃ | aśeṣadoṣopacayaṃti hanyādatyasya mānaṃ jalapasti karma || mutraṃ vitasti susnigdhanāsānāsapraveśayet | mukha nirgamanā deva neti siddhairnipādyate || kapālaśodhinī kāryā divya dṛṣṭi pradāyinī | yattūrddha jātarogodyānetirāśunihaṃti ca || nirīkṣyaniścalā dṛṣṭyā sūkṣmalakṣaṃ samāhitaḥ | aśrusampataparyaṃtamācāryaistāṭakaṃstataṃ || sphoṭanaṃ netrarogī ca taṃdrānāṃ tu kapāṭakaṃ | prayatnāttrāṭakaṃ gopyaṃ yathā hāṭakapetakaṃ || amaṃdāvartavegena tuṃdasavyāpasavyataḥ | ataśo bhrāmayedeṣā naulī gaulaiḥ praśasyate || maṃdāgnisaṃdīpanapācakādi saṃdhāpakānaṃdakarī sadaiva | aśeṣadoṣāmalaśoṣaṇīva haṭakriyāso jayatīhanaulī || lohakālasya bhastrīvat kuryāt savyāpasavyataḥ | kapālabhāṣyaṃ vikhyāta kaphadoṣaviśodhinī || ṣaṭkarmabhirgatasthaulyaṃ kaphamedo valādhika | prāṇāyāma tataḥ kuryādanāyāsena siddhyati || prāṇāyāmai sukhāt sarve praśuddhyaṃti malāśayāḥ | ācāryānāṃ tu keṣāṃcidanyat karma na sanmataṃ || ṣaṭkarma yogamāpnoti pacanābhyāsa tatparaḥ | brahmādayo'pi vidaśāḥ prāṇāyāmaparāyaṇā || p. 160b) tena siddhiṃ gatāste ca tasmāt pavanamabhyaset | sumanākāṃtakābhavya tasmāt pavanamabhyaset || yāvad vaddhaumarud dehe yāvaccittaṃ nirāmayaṃ | yāvat paśyadbhuvaurmadhyaṃ tāvat kālaṃ bhaye kutaḥ || vidhivatprāṇasaṃyāme nāḍīcakre viśodhite | suṣumnā vadanaṃ bhitvā sukhadvigatimārutaḥ || mārutamadhyasaṃcāre manasthairya prajāyate | yo manaḥ susthiro bhāva saivāvasthā manonmanī || tatsiddhaye vidhānajño citrāt kurvaṃti kuṃbhakā | vicitrakuṃbhakāsādvicitrāṃ siddhimavāpnuyāt || sūryabhedanamukhyāyī tathāśītkā * *? talī | bhastīkā bhramarīmūrchā kevalaścāṣṭakuṃbhakāḥ || pūrakāṃte tu kartavyo vaṃdhojālaṃ dharābhidhaḥ | kuṃbhakāṃte recakādau kartavyastuḍḍiyānakaḥ || adhastā kuṃcane bhāśukaṃṭhasaṃkocane kṛte | madhyapaścimatānena syāt prāṇo madhyanāḍigaḥ || apānamūrddhamutthāpya prāṇaṃ kaṃṭhādadho nayet | yogī jarāvimuktaśca ṣoḍaśābda vayo bhavet || athāsane sukhādeva vadhvāvajrāsanaṃ tataḥ | dakṣaṇāḍyāsamākṛkhya vahisthāpavanaṃ śanaiḥ || ākeśāgrānnakhāgraṃ ca śiropyavadhikuṃbhayet | kṛtvā vaivāmanāḍyā ca cālayet pavanaṃ śanaiḥ || p. 161a) kapālaśodhanaṃ vāta doṣaghnaṃ kṛmināśanaṃ | punaḥ punaridaṃ sūrya bhedanaṃ samudāhṛtaṃ || mukhaṃ sa yasya nāsābhyāṃ ākṛṣya pavanaṃ śanaiḥ | yadā ca gati kaṃṭhāṃtaṃ hṛtpadmavadhiśodhanaṃ || pūrvavat kuṃbhayet prāṇāddrecayeditayā tataḥ | śleṣmādauṣaharaṃ deha valadīptivivarddhanaṃ || kuṃbhaṃ kuryāt sadā vaktrād ghrāṇe caiva vijṛṃbhitaṃ | evamabhyāsayogena kāmadevo dvitīyakaṃ || yogī cakraṃ samāsādya sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ | na kṣudhā na tṛṣā nidrā naivālasyaṃ tu jāyate || bhaveśvachaṃda dehaśca sarvopadrava varjitaḥ | anena vidhinā satyaṃ yogīṃdro bhuvi maṃḍale || rasanā tālu mūlena yaḥ prāṇaṃ satataṃ pibet | sa bhavet sarvasiddhīnāṃ bhājanaṃ nātrasaṃśayaḥ || rasanā tālu mūlena yaḥ prāṇaṃ satataṃ pibet | abdārddhena bhavet tasya sarvagāṃ susthiraḥ kriyāṃ || jihvāyā vāyumākṛṣya pūrvavat kuṃbhasādhanaṃ | prāṇaistu praṇaraṃdhrābhyāṃ recayedanilaṃ śanaiḥ || gulma śleṣmādayo doṣāḥ jvarapittakṣudhā tṛṣā | etāni śītalī nāmaḥ kuṃbhako'yaṃ nihaṃti ca || urvorupārasaṃsthāpya ubhe pādatale tathā | padmāsanaṃ bhavet samyak sarvapāpapraṇāśanaṃ || samyak padmāsane vadhvā samagīvodaraḥ sudhī | p. 161b) mukhaṃ saṃyasya yatnena prāṇaṃ ghrāṇenda recayet | athaiva svaśarīrasthaṃ cārayet pavanaṃ sthalī || sukhasaṃmyak prayatnena prāṇaṃ ghrāṇena recayet | yadā galati hṛtkaṃṭhe kapālapavanaṃ tataḥ || vegena pūrayet kecid hṛtpadmāvadhimārutaṃ | puna virecayet tadvat purayecca punaḥ punaḥ || yathaiva lohakārāṇāṃ bhastrī vegena cārayet | tathaiva svaśarīrasthaṃ cālayet pavanaṃ śanaiḥ || yadāśramo bhaven dehe tadā sūryeṇa recayet | athodaraṃ bhavet pūrṇaṃ recanaira tathā laghu || dhārayennāsikā madhye aṃgulībhyāṃ tathā dṛḍhaṃ | kuṃbhakaṃ pūrvavat kṛtvā recayedvitrayā nila || vātapitta śleṣma haraṃ śarīrāṇi vivarddhanaṃ | kuṃḍalī bodhakaḥ kuṃbho rogaghnaḥ sukhadaḥ śubhaḥ || brahmanāḍī mukhe saṃsthaḥ kapālārgala nāśanaḥ | samyagsastrāsamudbhūto graṃthi traya vibhedakaḥ || vegāddoṣaṃ pūrakaṃ bhṛṃganādaṃ bhṛṃgī nādaṃ recakaṃ maṃda maṃdaṃ | yogīṃdrāṇāmevamabhyāsayogācittai pātākā cidānandamūrchā || pūrakāṃte vahutaraṃ vadhvā jālaṃdharai śanaiḥ | recayen mūrchanāsthoyaṃ manomūrchāsukhapradaḥ || aṃtaḥ pravartitā dhāra mārutā pūritodaraḥ | sākṣāt payasya gādho'pi plavato brahmapatravat || prāṇāyāmastridhā prokto recapūraka kuṃbhakaiḥ | p. 162a) sahitaḥ kevalaśceti kuṃbhako dvividho mataḥ | recakaḥ pūraka kārya sa vai sahita kuṃbhakaḥ || yāvat kevala siddhi syāt tāvat sahitamaṃnyaset | recakaṃ pūrakaṃ muktvā mukhādvāyu nirodhanāt || prāṇāyāmo'yamityuktaḥ sa vai kevala kuṃbhakaḥ | kevalakuṃbhake siddhe recaṃ pūraka varjitaṃ || na tasya durlabhaṃ kiṃcit triṣu kāleṣu vidyate | śuddha kevala kuṃbhena yatheṣṭaṃ vāyu dhāraṇaṃ || rājayoga padaṃ caiva labhyate nātra saṃśayaḥ | haṭhaṃ vinā rājayogo rājayogaṃ vinā haṭha || na siddhyati tato yugmanāniṣpatteḥ samabhyaset | kuṃbhakaḥ prāṇarecāṃte kuryātrittaṃ nirāmayaṃ || evamabhyāsayogena rājayoga padaṃ vrajet | kuṃbhakāt kuṇḍalī bodhaḥ kuṃḍalo bodhato bhavet || anurgatā suṣumnā ca haṭhasiddhiśca jāyate | vapuḥ kṛśatvaṃ vadane prasanna nādasphuṭatvaṃ nayane ca nirmale || ārogyatāṃ bindu jayogni dīpanaṃ nāḍīṣu siddhirhaṭhasiddhilakṣaṇaṃ | sa śailavanadhātrīnāṃ yathādhāro hi kuṃḍalī | suptāguru prasādena yathā yāgarti kuṃḍalī || tayā padmāni sarvāṇi bhidyaṃte graṃthayopi ca | prāṇasya śūnya padavī tadā rājapathāyate || tathā citta nirālaṃbaṃ tathā kālasya vaṃdhanaṃ | p. 162b) suṣumnā śūnya padavī brahmaraṃdhraṃ mahāpathaḥ | śmaśānaṃ śāṃbhavī madhya mārgaścetyekakavācakā || tasmāt sarvaprayatnena prabodhayatumīśvarī | brahmadvāramukhasuptaṃ mudrābhyāsaṃ samācaret || mahāmudrāmahāvaṃdho mahāvedhaṃśca khecarī | uḍḍiyānaṃ mūlabaṃdhaḥ tatojālaṃdharābhidhaḥ || karaṇī viparītākhyā vajrolī śakti cālanaṃ | idaṃ ca mudrā daśakaṃ dharāmaraṇanāśanaṃ || ādināthoditaṃ sarvaṃ aṣṭauśvarya pradāyakaṃ | vallabhaṃ sarvasiddhānāṃ vallabhaṃ manujāmapi || gopanīyaṃ prayatnena yathāratna karaṃḍakaṃ | kasyacinnaiva vaktavyaṃ kulastrīsurataṃ yathā || vajrolī ramarobhiśca sahajālistridhā matā | eteṣāṃ lakṣaṇaṃ vakṣya kartavyaṃ ca viśeṣataḥ || pādamūlana vāmena yoni saṃpīḍyadakṣiṇaṃ | pādaṃ prasāritaṃ dhṛtvā karābhyāṃ dhāritatsukhaṃ || kaṃṭhe vaṃdhaṃsamāropya dhārayedvāyumūrddhataḥ | yathādaṃḍāhataḥ sarpo daṃḍākāraḥ prajāyate || ṛjvā bhūtā tathāśaktiḥ kuṇḍalī sahasā bhavet | tadasti mananāvasthā jāyate dvipuṭāśritā || tataḥ śanaiśanaireva recayen na tu vegataḥ | iyaṃ khalu mahāmudrā mahāsiddhaiḥ praśasyate || mahākleśādayo doṣā jāyaṃte maraṇādayaḥ | p. 163a) mahāmudrā ca te naiva vadaṃti vivudhottamā | caṃdrāsai ca samabhyasya sūryāśe punarabhyaset || yāvat saṃkhyā bhavartulyā tato mudrāṃ visarjayet | nāpathyaṃ na hi pathyaṃ ca rasā sarve'pirīrasā || api muktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣamiva jīryati | kṣayaṃ kuṣṭaṃ mudāvattaṃ tulyājīrṇa purogamāḥ || doṣāḥ sarvakṣayaṃ yāṃti mahāmudrāṃ tu yo'bhyaset | kathiteyaṃ mahāmudrā mahāsiddhikarī nṛṇāṃ || gaṃbhyanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacit | rṣṇi bhāgena pādasya yoni sthānaṃ niyojayet || vāmorūparisaṃsthāpya dakṣiṇaṃ caraṇaṃ tathā | pūrayitvā tato vāyuṃ hṛdayaṃ cibukaṃ dṛḍhaṃ || nikṣipya yonimākuṃcya mano madhye niyojayet | dhārayitvā yathāśaktyā recayedanilaṃśanaiḥ || saṃvyāgavasamabhyāsya dakṣiṇe naramabhyaset | matametaṃ tu keṣāṃcit kaṃṭhavaṃdhaṃ vivarjayet || śatadaṃtasya jihvāyāṃ vaṃdhaḥ śastro bhavedvitaḥ | ayaṃ kila mahāvaṃdhaḥ mahāsiddhi pradāyakaḥ || mahāmudrā ca te naiva vadaṃti vivudhottamā | caṃdrāsai ca samabhyasya sūryāśe punarabhyaset || yāvat saṃkhyā bhavartulyā tato mudrāṃ visarjayet | nāpathyaṃ na hi pathyaṃ ca rasā sarve'pirīrasā || p. 163b) api muktaṃ viṣaṃ ghoraṃ pīyūṣamiva jīryati | kṣayaṃ kuṣṭaṃ mudāvartaṃ tulyājīrṇapurogamāḥ || doṣāḥ sarvakṣayaṃ yāṃti mahāmudrāṃ tu yo'nyaset | kathite yaṃ mahāmudrā mahāsiddhikarī nṛṇāṃ || gaṃbhyanīyā prayatnena na deyā yasya kasyacit | pārṣṇi bhāgena pādasya yoni sthānaṃ niyojayet || vāmorūparisaṃsthāpya dakṣiṇaṃ caraṇaṃ tathā | pūrayitvā tato vāyuṃ hṛdayaṃ cibukaṃ dṛḍhaṃ || nikṣipya yonimākuṃcya mano madhye niyojayet | dhārayitvā yathāśaktyā recayedanilaṃśanaiḥ || saṃvyāgavasamabhyāsya dakṣiṇe naramabhyaset | matametastu keṣāṃcit kaṃṭhaṃ vaṃdhaṃ vivarjayet || śatadaṃ tasya jihvāyāṃ baṃdhaḥ śasto bhavedvitaḥ | ayaṃ kila mahāvaṃdhaḥ mahāsiddhi pradāyakaḥ || kālapāśamahāvaṃdha vimocana vicakṣaṇaḥ | ayaṃ ca sarvanāḍīnāmūrddhnaṃ gati vibodhakaḥ || triveṇī saṃgamaṃ dharte kedāraṃ pāpayet manaḥ | rūpalāvaṇya saṃpanna yathāstrī puruṣaṃ vinā || mahāmudrā mahāvaṃdhau niḥphalau vedha varjitau | mahāvedhā sthito yogī kṛtvā pūrakamekadhīḥ || vāyī nāmati māvṛttya nibhṛtaṃ kaṃṭhamudrayā | samahastā yugo bhūyo sphicau saṃtāḍayechanaiḥ || puṭa dvayaṃ samākṛṣya vāyuḥ sphurati satvaraṃ | p. 164a) somasūryāgnisaṃbaṃdhā jāyate ca mṛtorjayaḥ | mṛtāvasthā samutpannā tato vāyuṃ virecayet || mahāvedho yamabhyāsān mahāsiddhi pradāyakaḥ | valīpalitavaṃdhaghnaḥ sevyate sādhakottamaiḥ || etat trayaṃ mahāmudrā jarāmṛtyuvināśinī | vahnivṛddhi karā caiva manimādi guṇapradaṃ || aṣṭadhā kriyate caikaṃ yāmayāme dine dine | sarvasaṃcārasaṃdhāyī pāpaughābhiduraṃ sadā || samyajijñāsatāmevaṃ svalpaṃ prathamasādhanaṃ | vahnistrī paṭhisevā nāmādau varjanamācaret || chedanacālanadohaiḥ kalā krameṇa coddhayet | sāyāvadbhūmadhyaṃ ceti tadā khecara mudrayā || kapālakuhare jihvā praviṣṭo viparītagā | bhrūvoraṃtargatā dṛṣṭirmudrā bhavati khecarī || kalāṃ parāṃ mukhī * bhyakṣaṇārddhemapi tiṣṭhati | kṣaṇena mucyate yogī vyādhimṛtyujalādibhiḥ || na rogo maraṇaṃ tasya na nidrā na kṣudhā tṛṣā | na ca mūrchā bhavet tasya yo mudrāṃ veṣṭi khecarī || vādhyate na sa rogena lipyate na sa karmaṇā | bādhyate na sa kālena yo mudrāṃ vetti khecarī || vittaṃ carati khe yasmājjihvā carati khegatā | te naiva khecarī mudrā sarvasiddhirnamaskṛtāḥ || khecaryā mudritaṃ yena vivaralaṃbikorddhataḥ | tasya na kṣarate viṃduḥ kāminyā liṃga tasya ca || p. 164b) caritopi yadā biṃduḥ saṃprāptaścāgni maṃḍalaṃ | brahmatyurddhaṃ haṭhāchaktyā nirodho yogamudrayā || ūrddhajihvā sthito bhūtvā somapānaṃ karoti yaḥ | māsārddhena na saṃdeho mṛtyuṃjayati yogavat || nitya somakalāpūrṇaṃ śarīraṃ yasya dehinaḥ | takṣakenāpi daṃṣṭasya viṣaṃ tasya na sarpati || gomāṃsaṃ bhakṣayen nityaṃ pibedamaravāruṇīṃ | kulīnaṃ tamahaṃ vidyā itare kulaghātakāḥ || gośabde noditā jihvā tatpraveśo hi tāluni | gomāṃsaṃ bhakṣaṇaṃ tacca mahāpātakanāśanaṃ || jihvā praveśanaṃ bhūtaṃ bahunātyāditaṃ khalu | caṃdrāt sravati yā samyak sāsyādamaravāruṇi || mūrddhaṃ ṣoḍaśa padmapatra galitaṃ prāṇāṃdavāptaṃ haṭhādūrddhāsyo rasanāṃ vidhāya vipare śaktiṃ parāṃ ciṃtayet || tatkallolajaḥ lākulaṃ suvimalaṃ dhārāmṛtaṃ yaḥ pibet nirdoṣaḥ samṛṇāla komala tanuryogī viraṃjī pati || cuyaṃti yadi laṃbikāgramaniśaṃ jihvārasaspaṃdinī sa kṣārākaṭu *? dugdha sadṛśī sadhvājya tulyaṃ tathā || vyādhīnāṃ haraṇaṃ jarāṃtakaraṇaṃ śāstrāgamodgīraṇaṃ tasya syādamaratva guṣṭhaguṇitaṃ siddhāṃ gaṇākarṣaṇaṃ || evaṃ sṛṣṭimayaṃ bīja ekāmudrā ca khecarī | eko devo nirālaṃba ekāvasthā manonmanī || p. 165a) suciraṃ jñānajanakaṃ paṃcasrotaḥ samanvitaḥ | tiṣṭhaṃtī khecarī mudrā tasmin śūnyaniraṃjane || yaprālepaṃ pihita sukhilaṃ merū mūrddhyā tathaitatasmiṃstatvaṃ pravadati sudhī castanmukha nimnagā caṃdrātsārasravati vapuṣastena mṛtyunnarāṇāṃta vahnīyādvaruṇamamṛtaṃ nānyathā kārya siddhi || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade ṣaḍviṃśati paṭalaḥ || 26 || bhairava uvāca || pārṣṇi bhāgena saṃpīḍye yonimākuṃcaya dṛḍhaṃ | apānamūrddhamākṛṣya mūlabaṃdhoyamucyate || adhogatamakāraṃ vai ūrddhagaṃ kurute varāt | ākuṃcya tena taṃ prāhu mūlabaṃdha hi yoginaḥ || gurupāṣṇyā tu saṃpīḍye vāyumākuṃcayadvalāt | vāraṃ vāraṃ tathā corddha samāyāti samīra || prāṇāditodito binduḥ mūlabaṃdhena caikataḥ | tato yogasasaṃsiddhyai pramā tatra na saṃśayaḥ || apānaprāṇayoraikyākṣayo mūtra purīṣayoḥ | yuvā bhavati vṛddhau'pi satataṃ mūlabaṃdhanāt || apāne corddha māyā te madhyataḥ nābhimaṃḍale | tathā nare śikhā dīrghā kriyate vāyunāhatā || tato vāyu vahni yogau prāṇāyāma sa ucyate | tenātyaṃtaḥ pradīptastu kuto dehakṣayastadā || tena kuṃḍalinī suptā saṃtatā saṃprabuddhyate | p. 165b) daṃḍāhatābhujaṃgīvaniśvasya ṛjunāyikā | vilaṃ pratiṣṭhācca tato brahmaṇāḍyaṃtare vrajet || tasmān nityaṃ mūlabaṃdhaḥ kartavyo yogibhiḥ sadā | urddha sthitaḥ suṣumnāyāḥ prāṇastuḍḍīyate yataḥ || tasmāt tve uḍḍiyānākhyā yogibhiḥ samudāhṛtaḥ | uḍaḍīnaṃ kurute yasmādaviśrāṃtaṃ mahākhagaḥ || uḍḍiyānaṃ tadeyaṃ syāt kṣatrabaṃdho'bhidhīyate | uḍḍiyānaṃ tu sahajaṃ gurunā kathitaṃ sadā || abhyase satataṃ yastu vṛddho'pi taruṇo bhavet | nābherurddhva madhaścāpitānaṃ kuryācca yaṃ nataḥ || yogī samabhyaset mṛtyuṃjayatyevanna saṃśaya | ati vajrāsane pādau karābhyāṃ dhāraye dṛḍhaṃ || gulphadaṃśasamīpaṃ ca kadaṃ tacca pravīcyate | paścimatānaṃmuparikārayeddhṛdaya gala || śanaiḥ śanairyathā prāptaṃ tadā gaṃdhiṃ pragachati | sarveṣāmeva vaṃdhānāmuttamohuḍḍiyānakaḥ || uḍḍiyāne dṛḍhe vaṃdhe muktiḥ svābhavikī bhavet | kaṃṭhamākuṃcya hṛdaye sthāpaye dṛḍhamichaya || vaṃdhojāraṃ dharākhyoyaṃ jarāmṛtyuvināśakaḥ | vadhnāti hi śirājālaṃ adhogāni na bhojanaṃ || tato jālaṃdharo baṃdhaḥ kaṃṭhaduḥkhāghanāśanaḥ | jālaṃdhare kṛte baṃdhe kaṃṭhasaṃkocalakṣaṇe || maṃpīyūṣaṃyatatyagnau na ca vāyuḥ pradhāvati | p. 166a) saṃkocalakṣaṇe naiva dve nāḍyā staṃbhayed dṛḍhaṃ | madhyaṃ cakramidaṃ jñeyaṃ ṣoḍaśādhārabaṃdhanaṃ || baṃdhatrayāmidaṃ śreṣṭhaṃ mahāsiddhaiśca sevitaṃ | sarveṣāṃ yogataṃtrāṇāṃ sadhenaṃ yoginoṃ biduḥ || adhasma kuṃcarenāśukaṃṭhasaṃkocane kṛte | madhyamaśvimatānena syāt prāṇāmadhyanāḍigaḥ || iḍā ca piṃgalā caiva vāhayet paścimaṃ pathaṃ | brahmasthānasthitorodhaḥ prayāti pavanolayam || tato na jāyate mṛtyurjarārogādikaṃ tathā | urddhvanābhi * raḥ stālururddhabhānuradhaḥ śaśī || karaṇī viparītākhyā sarvavyādhivināśinī | nityamabhyāsayuktasya jaṭharāgni pravarddhinī || āhārovahulastasya sampādyaḥ sādhakasya tu | alvāhāro nirāhāraḥ kṣudhālasya vasā bhavet || addhāśiraścorddhapādau kṣaṇa syāt prathame dine | kṣaṇācca kiṃcidadhikaṃ abhyāse ca dine dine || valitaṃ paritaṃ caiva ṣaṇmāsāṃ tu na dṛśyate | māsatrayaṃ tu yo nityamabhyase sa tu kālavit || svecchāyā vartamāno'pi yogokairniyamarcinā | vajrolīya vijānāti sa yogī siddhimān bhavet || tatra vastu dvayaṃ vakṣye durlabhaṃ yasya kasyacit | kṣīraṃ caiva dvitīyaṃ tu nārī ca vaśa vartinī || meḍhrena vasanaiḥ samyak kṛtvā kuṃcanamabhyaset | p. 166b) puruṣo vāpi nārī vā vajrolī siddhimāpnuyāt | prayatnataḥ śiro jāle phaṭkāraḥ kaṃcukaṃ dhare || śanaiḥ śanaiḥ prakurvaṃti vāyusaṃcāra kāraṇāt | bhāryā bhage patadviṃdurabhyāsenorddhamāharet || valitaṃ valitaṃ viṃdumūrddhamākṛṣyarakṣayet | evaṃ rakṣati yo biṃduṃ mṛtyuṃ jayati yogavit || maraṇaṃ biṃdupātena jīvitaṃ viṃdudhāraṇāt | sugaṃdhiryogino deho jāyate viṃdudhāraṇāt || yāvad vindu sthito dehe tāvan mṛtyu bhayaṃ kutaḥ | cittāyattaṃ nṛṇāṃ śuklaṃ śukrāyattaṃ hi jīvitaṃ || tasmācchukraṃ rajaścaiva rakṣaṇīyaṃ prayatnataḥ | biṃdumadhye rajo'pyevaṃ bījaṃ biṃdu ca rakṣayet || meḍhremākuṃcayadūrddhaṃ samyagabhyāsa yogavit | aprayāsaḥ puṇyavataṃ dhanyānāṃ tatvadarśitaṃ || nirma *? tsaraṇā siddhyaṃtana tu matsaraṇālināṃ | sahajolī cāmarolī vajrolyā ekabhedataḥ || jaleṣu bhasmaniḥkṣipya dagdhamayasamudbhavaṃ | vajrolī maithunādūrddhaṃ strīpuṃsāḥ svāṃgalepanaṃ || āsīnayoḥ sukhenaiva muktāvyāparayo kṣaṇaṃ | sahayolīriyaṃ proktā sādhyeyā yogibhiḥ sadā || ayaṃ śubhaṃ karo yogo bhoge bhukte'pi muktidaḥ | viharye nityaṃ prathamāvadhārāṃ vihāya niḥsāratamāṃ'tyadhāraṃ || p. 167a) niṣavyate śītalamadhyadhārāṃ kapālikaiḥ kuṇṭhamatairamedhyā | amarīyo piben nityaṃ nasyaṃ kuryād dine dine || vajrālīmabhyaset satve amarolīti kathyate | puṃso viṃduṃ samākuṃce samyagabhyāsa pāṭavān || yadi nārī rajo rakṣet saṃyogī cāsi yoginī | tasmā kiṃcid rajo nāśaṃ na gachati na saṃśayaḥ || tasyā śarīre nādastu biṃdunā śabda gachati | sa biṃdutadrajaścaiva ekībhūtaḥ svadehajaiḥ || vajrolyābhyāsayogena sarvasiddhi prajāyate | meḍhrānākuṃcanādūrddhaṃ rajasāpi hi yoginī || atīto nāgatavetti khecare ca bhavedruvaṃ | dehasiddhiṃ ca labhate vajrolyābhyāsa yogataḥ || tasmādayaṃ sādhakānāṃ bhogamuktivimuktida | tasmāt puṇyavatāmeva yogoyaṃ saṃprasiddhyati || kuṭilāṃgī kuṃḍalinī bhujaṃgī śaktimīśvarī | kuṇḍalyāruṃdha devīti śabdāḥ paryāya vācakā || uddhāta yat kapāṭaṃ tu yathākuṃcitayā haṭhāt | kuṃḍalinyā tathā yogī mokṣadvāraṃ vibhedayet || yena mārgeṇa gaṃtavyaṃ brahmasthānaṃ nirāmayaṃ | mukhenāchādyataddvāraṃ prasuptā parameśvarī || kaṃdorddhakuṇḍalī śaktiraṣṭadhā kuṃtalākṛtiḥ | baṃdhanāya ca mūḍhānāṃ sadā mokṣāya yogināṃ || aṃbhodi śailadvīpānāṃ ādhāraḥ śeṣa kuṃḍalī | p. 167b) aśeṣa yogataṃtrīṇāṃmādhāraḥ kuṇḍalī tathā | kuṇḍalī kuṭilānya?rāsarpavatparikīrtitā || sā śaktiścālitā yena samukto nātrasaṃśayaḥ | gaṃgāyamunayormadhye vālaraṃḍātapasvinī || jvālātkāreṇa gṛhnāyātadviṣṇoḥ paramaṃṣpadaṃ | iḍābhṛṃgavatī gaṃgā piṃgalā yamunā nadī || iḍāpiṃgalayormadhye vālaraṃḍā sarasvatī | puchetpragṛhya bhujagī suptāśuddhodhayaṃvatāṃ || nidrāṃ vihāyasya ṛjvī ūrddhamūrtiṣṭate hathāt | avasthitā vaiva phaṇāvatītāṃ prātaśca sāyaṃ praharārddhamātraṃ || prasārya sūryāt paridhāna muktā pragṛhyate tatparivālanīyā | vitasti pramidaṃ dīrghaṃ vistāre caturaṃgulī || mṛdulaṃ dhavalaṃ proktaṃ veṣṭanāṃvaralakṣaṇaṃ | vajrāsana sthito yogī pālayitvā ca kuṃḍalī || kuryādanaṃtaraṃ bhastrī kuṃḍalīmāśu bodhayet | manorākuṃcane naiva kuṃḍalī cārayet tadā || mṛtyorvaktragatasyāpi tasya mṛtyurbhayaṃ kuta | nāsādakṣiṇamārgavā hi pavanāt prāṇābhidīrghākṛtauścaṃdrābhaḥ paripūritā mṛtatanuḥ prāgghaṃṭikāyāstathā || chinnātkālaviśālavahnivaśagābhrūraṃdhanāḍīgaṇāṃ tatkārya kurute punarnavataraṃ cinnadruma skaṃdhavat || kuṃṇḍali cālayitvātha kuryādbhrastrī viśeṣataḥ | p. 138a) evamabhyasyate nityaṃ yaminastu kutoyama || yadābhyaset sūryabhedamujjvayī vāpi śītalī | evamabhyāsayogena śamanoyaminā kutaḥ || muhūrta dvaya paryaṃtaṃ nirbhayaṃ vā diśodaśaḥ | ūrddhamākṛṣyate kiṃcit suṣumnāyāḥ samuddhṛtaḥ || tena kuṃḍalinī tasyāḥ suṣumnāyāḥ samuddhṛtā | jahāti tasmāt prāṇoyaṃ suṣumnā vrajaniścalā || tasmāt saṃcālayennityaṃ sukhasuptāmaraṃdhatī | yasyāsaṃcālayenāśu yogī rogāt pramucyate || yena saṃcālitā śaktiḥ sa yogī siddhibhājanaṃ | kimatravahunoktena kālaṃ vrajati līlayā || brahmacaryarataṃ syevaṃ nityaṃ mitamitāsinaḥ | maṇḍalād dṛśyate siddhi kuṃḍalyābhyāsa yogataḥ || abhyāseṃ vistṛtāṃ cāṃdrī vibhūtāṃ sahamiśrayet | tāṃ dhārayeduttamāṃge divyadṛṣṭi pradāyinī || dvisaptati sahasrāṇāṃ nāḍīnāmalaśodhanaṃ | guḍaprakṣālanīpāyaḥ kuṇḍalibhyāsa iṣyate || iti dvādaśadhā proktā ādi nāthena śaṃbhunā | kāraṇe sarvasiddhīnāmekaikāpi kṣameva sā || rājayogaṃ vinā pṛthvī rājayogaṃ vinā niśā | rājayogaṃ vinā mudrā vicitrāpinu rājate || mārutābhyāsanaṃ kiṃci māno yuktaṃ samācaret | itare'tra na kartavyā manovṛtti manīṣiṇā || p. 168b) vināpi madhyamā nāḍī dṛḍhābhyāsena yoginaḥ | āsanaṃ prāṇasaṃyāma mudrābhi saralā bhavet || abhyāsena hi mudrāṇāṃ taduteti samādhinā | mudrāṇāṃ cāparā mudrā bhadrāsiddhi prayachati || upadeśaṃ hi mudrāṇāṃ yo dhatte sāṃpradāyakaṃ | sa eva śrī guruḥ svāmī sākṣādīśvara eva saḥ || tasya vākya paro nityamathā * sa samāhitaḥ | animādi guṇaisvarya labhate kālapaṃcakaḥ || namaḥ śivāya gurave nādaviṃdu kalātmane | niraṃjana padaṃ yāṃti yato yogī parāyaṇaḥ || athedānīṃ pravakṣyāmi samādhi kramamuttamaṃ | mṛtyughnaṃ ca sukhopāyaṃ brahmānandakaraṃ paraṃ || rājayogasamādhiśca utmanīva * *? nī | amaraughārayastatra śūnyā chūnyaṃ paraṃ padaṃ || amanaskaṃ tathā dvaitaṃ nirālaṃbaṃ niraṃjanaṃ | jīvanmukta * ? kti padaṃ śabda paryāya vācakaṃ || salile saidhavaṃ yadva samyaṃ bhajati yogataḥ | yathātmamanasauraikyaṃ samā *? rabhidhīyate || tatsamaṃ ca dvayoraikyaṃ jīvātmā paramātmanā | samastanaṣṭasaṃkalpaḥ samādhiso'bhidhīyate || samādhistu tathā jñānaṃ karpūraṃ salile yathā | tathātmamanasauraikyaṃ samādhiḥ sābhidhīyate || rājayogasya māhātmyaṃ koṭyajānāti tatvataḥ | p. 169a) jñānamukti sthiti siddhiḥ guruvākya na siddhyati | durlabho viṣaya tyāgo durlabhe tatva darśanaṃ || durlabhā sahajāvasthā sadguroḥ karuṇāvinā | yāvatnaiva praviśaṃti caranmāruto madhyamārgaṃ yāvaviṃdurna bhavati dṛḍhaḥ prāṇavātaḥ prabuddhaḥ || yāvadyaunnaḥ sahaja sadṛśaṃ jāyate naiva cittaṃ tāvajñānaṃ vadati yadidaṃ daṃbhamithyā pralāpaḥ || vāyurmārgena saṃcāre sakalaṃ labhate mahaḥ | tathāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ satyaṃ satyaṃ varānane || vividhai rasanaiḥ kuṃbhairvicitrakaraṇairapi | prabuddhāyāmādi śaktau prāṇaḥ śūnya vilīyate || utpanna śakti bodhasya tyakta niḥśeṣa karmaṇāḥ | yoginaḥ sahajāvasthā svayameva prakāśate || suṣumnā vāhinī prāṇe śūnyaviṃśati mārutaḥ | tadā sarvāṇi karmāṇi nirmūlayati yogavit || amarāya namastubhyaṃ sopi kāla tvayāhataḥ | patitaṃ pavane yasya jagadetaccarācaraṃ || citte samatvamāpanne vāyuvrajati madhyame | tathāmarolī vajrolī sahajolī matopi ca || jñānaṃ kuto manasi jīvati dehi yāvat prāṇopi jīvama * nosni patena yāvat prāṇosano dvayamidaṃ vilayaṃ * yāti mokṣaṃ sa gachati naro na kathaṃ cidanyat || jñātvā suṣumnā sadbhedaṃ kṛtvā vāyuṃ ca madhyagaṃ | p. 169b) sthitvā sadaidavasthāne prāṇaraṃdhraṃ nirodhayet || sūryacaṃdrasamākṛtvā datvā kārāpi paṃjare | suṣumnāṃ śāṃbhavī śakti śeṣāstvevaṃ nirarthakāḥ || vāyuḥ paricito yasmādanimāsahakuṃḍalī | atha ciṃtāṃtare'bhyāsa pratyāsā jīvayoginā || pavaṃno vadhyate yena te naiva vadhyate manaḥ | hetu dvayaṃ tu cittasya vāsanā ca samīraṇe || tayārvinaṣṭa ekasmin bhāvanāpi vinaśyataḥ | tatraiva līyate vāyuḥ manastatraiva līyate || dugdhāṃvudhatsaṃmilitā vubhau tau tulya kriyau mānasamārutī hi | yato marunniṃdya manaḥ pravṛtti yato manastatra marunnivṛttiḥ || ekasyanmasādaparasya nāśa tatraiva vṛtterapasya vṛttiḥ | adhastayośceṃdriya vargavṛttiḥ vijñātayormokṣa padasya siddhiḥ || rasasya manasaścaiva caṃcaratvaṃ svabhāvataḥ | raso vaddho manovaddhaṃ kiṃ na siddhyati bhūtale || mūrchito harate vyādhiṃ mṛto jīvayati svayaṃ | baddhaḥ khecarataṃ dhatte sa jīvaśo raseśvaraḥ || vāyumārge ca saṃcāre saphalaṃ labhate mahaḥ | tato'ṣṭaguṇamaiśvarya satyamityāha śaṃkaraṃ || manasthairya sthito vāyustato biṃdu sthiro bhavet | biṃdusthairyādayā satye piṃḍasthairya prajāyate || iṃdriyāṇāṃ mano nāthe manonāthaśca mārutaḥ | p. 170a) mārutasya layonāthastannāthaṃ layamāśrayet | svayamevāmokṣasva'sti vāpi maṃtrāṃtaro manaḥ || prāṇāpānamapānaṃ tāllayakāścitta vartite | pranaṣṭau chvāsaniḥśvāsaḥ pranaṣṭaviṣaya grahaḥ || niścalo nirvikāraśca layo jayati yoginaḥ | uchinnasarvasaṃkalpo niḥśeṣāśeṣaveṣṭitaḥ || svāvagamyo layaḥ ko'pi jāyate vāpi gocaraḥ | yatra dṛṣṭi layastatra bhūteṃdriya sanātanaḥ || sā śaktirjīvabhūtānāṃ dṛṣṭillakṣyalayaṃ gate | vedaśāstrapurāṇāni sāmānyā gaṇikā iva || ekaiva śāṃbhavī vidyā gopyākulavadhūriva | antallakṣamanodṛṣṭirnimeṣāṃ meṣavarjitā || eṣā tu śāṃbhavī mudrā sarvamaṃtreṣu gopitā | anaṃtallakṣavilīna cittapavano yogī yathāvartate dṛṣṭvā niścalatārayā vahirataḥ paśyanna paśyannapi || mudreyaṃ khecarī bhavati sāyuṣma prasādānguroḥ śūnyāśūnyavivarjitaṃ sthalati yattatvaṃ padaṃ śāṃbhavaṃ || tārājyotiṣu saṃyojyo kiṃciduccārayedbhruvau | sūryagatasya mārgeṣu unmanī kālalakṣaṇaṃ || kecidāgamayogena kecinnigamasaṃkule | kecittarkena muhyaṃti naiva jānaṃti tārakam || arddhoddhāṭita locana sthiramanonāśāgra datve kṣaṇaścaṃdrārkai ca vilīyatāṃtara gatau nikṣipya bhāsāṃtare || p. 170b) jyotīrūpamaśeṣa vāhya rahitaṃ dedīpyamānaṃ paraṃ tatva paścaramaṃcavastu paramaṃ vācyaṃ kamatrādhikaṃ || vāsare pūjayelliṃgaṃ rātrau caiva na pūjayet | satataṃ pūjayellingaṃ divārātrau na pūjayet || sukhinaṃ jñānajanakaṃ paṃcastrotaḥ samanvitaṃ | tichate khecarī mudrā tasmin śūnyaniraṃjane || savyadakṣiṇanāḍistho madhye vāhīta mārutaḥ | tiṣṭhaṃte khecarī mudrā tatra satyaṃ na saṃśayaḥ || somasūrya dvayormadhye nirālaṃbaṃ'tathā punaḥ | saṃsthitā vyomacakre yā sā mudrā nāma khecarī || somayorbheditā dhāma sākṣād vai śivavallabhā | pūjayedatulāṃ divyā suṣumnā dakṣiṇe mukhe || purastāccaiva pūryata niścitā khecarī bhavet | atyastā khecarī mudrā unmanī saṃprajāyate || abhyaset khecarī mudrā tāṃvatsyād yoga nidratā | saṃprāpta yoganidrasya kālo nāsti kadācana || bhruvormadhye śivasthānaṃ manastatra vilīyate | jñātavyaṃ tatpadaṃ turyaṃ tatra kālo na vidyate || caṃdrasūrya dvayormadhye mudrāṃ dadyācca khecarī | nirālambe mahāśūnya vyomacakra vyavasthitaṃ || nirālaṃbaṃ mana kṛtvā na kiṃcidapi ciṃtayet | sa vāhyābhyaṃtaraṃ vyomni ghaṭavartiṣṭhati dhruvaṃ || p. 171a) vāhyavāyuryathā līnastathā madhye na saṃśayaḥ | svasthāna gachati prāṇaḥ sūryāngi pavane tathā || evamabhyasya mānasya vāyumārgaṃ sadāniśaṃ | abhyāsājjāyate vāyu manastatra vilīyate || ajaratvaṃ bhaved dehe āpadatalamastake | siddhyate ca mahāyogo mahāvalaparākramaḥ || śaktimadhye manaḥkṛṣya śaktirmanasi madhyataḥ | manasā manasā lokye dhārayet paramaṃ padaṃ || khamadhye kuru cātmānamātmamadhye ca svaṃ kuru | sarvaṃ mayaṃ ca khaṃ kṛtvā na kiṃcidapi cintayet || antaḥ śūnyo vahiḥ śūnyo śūnyakuṃbha ivāmvare | aṃtaḥ pūrṇo vahiḥ pūrṇaḥ pūrṇakuṃbha ivārṇave || vāhya ciṃtā na kartavyā tathaicāṃtaraciṃtanaṃ | sarvaciṃtā parityāryā na kiṃcidapi cintaye || jñeyaṃ sarvamayī tañca jñānaṃ manasi ucyate | jñānaṃ jñeyaṃ manaścaiva nānyaḥ paṃtho dvitīyakaḥ || manodṛśyamidaṃ sarvaṃ yatkiṃcit sa carācaraṃ | manaso hyunmanī bhāvo caitannevai pralabhyate || jñeyavastu parityāgādvirayaṃ yāti mānasaṃ | mānaso vilaye yāte kaivalyamapi kalpate || layo laya iti prāhuḥ kīdṛśaṃ layalakṣaṇaṃ | amunarvā sanotthānāddhṛttyayā viśvavismṛtaḥ || evaṃ nānāvidho pāyāḥ samyak svānu bhavānvitā | samādhimārgā kathitāḥ pūrvācāryai mahātmabhiḥ || p. 171b) aśakyaṃ tatvabodhīnāmūḍhānāmapi sarmataṃ | proktaṃ gorakṣanāthena nādopāsanamucyate || śrī ādināthena sapādakoṭilayaḥ prakāraḥ kathitā jayaṃti | nādānusaṃdhānakameva dhānyaṃ manyāmaheratarnesaṃlayānāṃ || śravaṇapuṭayanayugalanāsāmukharodhanenava kartavyaṃ śuddhasuṣumnāśaraṇe sphuṭe mamalaḥ śrūyate nādaḥ || āraṃbhaśca ghaṭaṃścaivastathā paricayastataḥ | niṣpattiḥ sarvayogeṣu syādavasthā catuṣṭayaṃ || brahmagraṃthi bhave bhinnā nādaḥ śūnyasamudbhavaḥ | vicitraṃ kuṇako dehe nāhataḥ śrūyate dhvani || divyagaṃdhā divyacakṣustejasvī tu arogavān | saṃpūrṇa hṛdaya śūnya prāraṃbho yogavān bhavet || dvitīya bhedayukte tu vāyurbhāvati madhyagaḥ | haṭhāsano bhaved yogī jñānī devasamastathā || viṣṇugraṃthastathā bhedā paramānaṃdasūcakaḥ | ati śūnye visaṃ maṃdo bherīśabdastathā bhavet || atha graṃthi trayaṃ bhitvā jāyate mardala dhvaniṃ | mahāśūnya samāyāti sarvasiddhi samāśrayaḥ || vinā manastato jitvā sahajānaṃdasaṃbhavaḥ | doṣadvakhajarāmṛtyuḥ kṣudhā nidrā tṛṣā tathā || rudragraṃthi tato bhitvā sarvapīṭhagato'nilaḥ | niṣpanno veṇavaḥ śabdo kvaṇannādo kvaṇo bhavet || ekībhūtaṃ tathā cittaṃ rājayogābhidhānakaṃ | p. 172a) sṛṣṭisaṃhārakartāso yogīśvara samo bhavet | rājayogapadaṃ prastu mukhavāyau'lpa cetasāṃ || sadyaḥ pratyūpasaṃdhāyī sevyate nādayo layaḥ | nādānusaṃdhānasamādhi bhājāṃ yogīśvarāṇāṃ hṛdi vaddhamānaṃ || ānandamekaṃ vacasāmavācyaṃ jānātitaṃ śrīgurunātha eva || muktāsanā sthito yogī mudrāsaṃdhāyaśāṃbhavī | śṛṇuyāddakṣiṇe karṇe nādamaṃtargate mahat || abhyasya māno nādoyaṃ vācyamā śṛṇute dhvani | paścādvipakṣamakhilaṃ jitvā yogī sukhī bhavet || śruyate prathamābhyāse nādo nāma vidho mahān | varddhamāne tato'bhyāse śrūyate śūkṣmaśūkṣmataḥ || ādau jaladhijīmūta bharīnirbhara niḥsvanaḥ | madhyamardalaśaṃkhe ca ghaṃṭākolāhalastathā || anye tu kiṃkiṇī vaṃśa vīṇābhramaraniḥsvana | iti nānāvidhānādā śrūyate yatra madhyataḥ || mahātiśrūyamānepi meghabheryādika dhvanaiḥ | tatra śūkṣmaṃ nādamegha parito'pi parāmṛṇet || dhvani mutsṛjya vā śūkṣme śūkṣmamutsṛjya vāyave | śmaśānamapi kṣiptaṃ ca mano netra pracārayet || yatra kutrāpi vā nāde galati prathamaṃ manaḥ | tatraiva nicalo bhūtvā tena sārddhaṃ vilīyate || koṣṭha pravartate vahni koṣṭhena sahasāmyati | nāde pravartate cittaṃ nādena saha līyate || p. 172b) audāsīnya paro bhūtvā sadābhyāsena saṃśayaḥ | unmanī kārakaṃ sadyo nādamevādadhārayet || jñātekācaupaṭī vā kuṭī vā pathyāhārogopayocāpayo vā bhojyaṃ bhuktaṃ cānnamākaṃdayāvā droṇī cāpya copa bhojyaiva pātraṃ || sarvaciṃtāṃ samutsṛjya sarvaceṣṭāśca sarvadā | nādamevā na saṃdhatte yogasāmrājyamichati || makaraṃdāmivaṃ bhṛṃgo gaṃdhanoppakṣate yathā | nādāśaktaṃ tathā cittaṃ viṣayā na hi kāṃkṣati || vaddhaṃ vimuktaṃ cāvalyaṃ nādagaṃdhakarīraṇāt | manaḥ pāradamāpnoti nirālaṃbākhya khoṭanaṃ || vaddhācennāda gaṃdhena sadyaḥ sa tyakta cāpale | prayāti sāśvatāścaiva vyupācha chinna idrumā || nādaṃ praṇata nittasya maṃtaraṃgā bhujaṃgamaḥ | vismṛtya viśvamekāgraṃ kutracitta hi dhāvati || manonmartagajeṃdrasya viṣayāpyanucāriṇaḥ | līyamānaḥ samarthoyaṃ nilādaniśitāṃkuśaṃ || nādāṃtaraṃ tu saṃgasya cājinaḥ paridhāvate | aṃtaraṃga turaṃgasya rogo vā gīyate'pi ca || anāhata dhvane cetarjñeyaṃ yatsūkṣmasūkṣmakaṃ | manastatra layaṃ yāti tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ || bhāvanākāśasaṃkalpo yāvachaṃdaḥ pravartate | niḥśabdaṃ tatparaṃ brahma paramātmānumīyate || nādaḥ śaktiritikhyātā nādanāmaṃ sadāśivaṃ | p. 173a) nādajñānena naṣṭena tadunmanyeva śiṣyate || nādāyāvanmanastāvannādāṃte tu manonmanī | sa śabda kathitaṃ vyoma niḥśabdaṃ brahma kathyate || yadā nādānusaṃdhānāt saṃkṣīṇe vāsanodaye | nirañjane valīyante nisvare manasārute || nādakoṭi sahasrāṇi bindukoṭi śatāni ca | sarve tatra layaṃ yāṃti yatra devo nirañjanaṃ || evaṃ sṛṣṭimayaṃ bījaṃ ekāmudrā ca khecarī | eko devī nirālaṃba ekāvasthā manonmanī || śaṃkhaduṃdubhinādaṃ ca na śṛṇoti kadācana | kāṣṭhavarjāyate deva unmanyā avasthā dhruvaṃ || sarvāvasthā vinirmuktā sarvaciṃtā vivarjitāḥ | mṛtavattiṣṭhate yogī samukto nātrasaṃśayaḥ || avadhyaḥ sarvaśastrāṇāṃmavadhyaḥ sarvadehināṃ | agrā * maṃtratantrāṇāṃ yogī yuktasamādhinā || praveśe nirgame caiva dakṣiṇe corddhamadhyamaḥ | na paśyavāyurvahati samukto nātrasaṃśayaḥ || cittaṃ na suptaṃ no jāgrat smṛti vastu ca nānyathā | nāsti meti na codeti yathāsau mukta evasaḥ || sṛṣṭiḥ sthirā yasya vinaiva dṛśyaṃ vāyu sthiroya vinā prayatnataḥ citta sthiraṃ yasya vināvalaṃvanaṃ sa eva muktaḥ sa guruḥ sa sevyaḥ || vidyā tīrthe jagati vivudhā sādhavaḥ satya tīrthe gaṃgātīrthe malina manaso yogino jñāna tīrthe || p. 173b) dhārātīrthe dharaṇi patano dānatīrtheśca bhaktyāḥ lajjātīrthaḥ kulayuvatayaḥ pātakaṃ kṣālayaṃti || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade saptaviṃśatitama paṭalaḥ || 27 || bhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi ṣoḍaśamātṛkāṃvikā | vārāhī nīlakālī ca kathayāmi yathākramaṃ || gaurī padmā śacī medhā sāvitrī vijayā jayā | devasenā svadhā svāhā mātaro lokamātaraḥ || hṛṣṭi puṣṭistathā tuṣṭi tathātmakuladevatā | dhammillasaṃyataṃkevā vidhoścādho mukhī galāṃ || keśāṃte tilakasyārddhaṃ dadhatī sumanoharā | maṇikuṇḍalasaṃghṛṣṭa gaṃḍāmukuṭamaṇḍitā || sa jyotiḥ karṇapurāmbā karṇā vā pūrya saṃgatā | suvarṇamaṇimāṇikya nāgahāravirājitā || sadā sugaṃdhibhiḥ padmai rasānairati suṃdarī | mālāṃ vibharti grīvāyāṃ ratnakeyūra dhāriṇī || mṛṇālāyata vṛttaistu vāhubhiḥ komalaiḥ śubhaiḥ | rājatī kaṃcukopeta pīnonnata payodharā || kṣīṇamadhyāpītavastrā trivalī madhya bhūṣitāṃ | śūlaṃ vajraṃ ca vānaṃ ca khaḍgaṃ śaktiṃ tathaiva ca || dakṣiṇaiḥ pāṇibhirdevī gṛhītvāditya pūjitā | p. 174a) gadāṃ ghaṃṭhāṃ ca cāpaṃ ca carmaṃ śaṃkhaṃ tathaiva ca | ūrddhādi kramato devī dadhatī vāmapāṇibhiḥ || siṃhasyopari tiṣṭhaṃti vyāghracarmāṇi kauśikī | vibhratīrūpamatulaṃ sasurāsuramohanaṃ || nīlotpaladalaśyāmā caturvāhu samanvitā | khaṭvāṃgaṃ caṃdrahāsaṃ ca vibhratī dakṣiṇe kare || vāme carma ca pāśaṃ ca ūrddhādho bhāvataḥ punaḥ | dadhatī muṃḍamālāṃ ca vyāghracarmadharāsurā || kṛśāṃgī dīrghadaṃṣṭrā ca ati dīrghoti bhīṣaṇā | lolajihvā nimnarakta nayanārārabhīṣaṇā || kavaṃdhavāhanāsīnā vistāri śravanānanā | eṣā kālī samākhyātā cāmuṃḍeti ca kathyate || jayaṃtī mangalā kālī bhadrakālī kapālinī | durgākṣamāśivādhātrī svāhā svadhā namostute || anenaiva tu maṃtreṇa japahomau tu kārayet | gaṃdhapuṣpe tathā dhūpo dīpo naivedyameva ca || yasya yaddīyate vastramalaṃkārādi kiṃcana | teṣāndaivatamuccārya kṛtvā prokṣaṇa pūjayet || utsṛjyamūlamaṃtreṇa pratināmnā nivedayet | yaddīyate vadevebhyo gaṃdhapuṣpādikaṃ tathā || arghapātra sthitaistoyairabhiṣiṃcya tadutsṛjet | vinā pātreṇa ya kuryāt pratiṣṭhāṃ yājñikī kriyāṃ || viphalā jāyate sarvā vāhanādi dhanāpahā | p. 174b) valihīne tu durbhikṣaṃ gaṃdhahīne ca śokatāṃ | dhūpahīne tathodvegaṃ vastrahīne dhanakṣayaṃ || ratnahīne mriyedbhāryā vipatākecanāyakaḥ | chatrahīne harechatraṃ vitāne maraṇo bhavet || vedahīne tu nāśaḥ syān nagarasya purasya ca | kalaśairvaṃdunāśaśca bhaved vai muni ukta ca || toraṇānāsabhāvāttu hanyājñāti sa bāṃdhavān | dakṣiṇā vahite sarvaṃ vyarthaṃ syānnātrasaṃśayaḥ || maṃtravidyā vihīnaṃ tu saṃpūrṇamapi naśyati | pātramaṃtrasamāyuktaṃ sarvadoṣāharaṃ bhavet || rātrāvudaṃ mukhaḥ kuryād devakāryaṃ sa deva hi | śivārcanaṃ samāpye śuciḥ kuryādudaṃmukhaḥ || śuciḥ vastra * dhṛk prājño maunī dhyānaṃ parāyaṇaḥ | gatakāmabhaye dvaṃdvo rāgamotsarya varjitaḥ || ātmānaṃ pūjayitvā ca sugaṃdhasitavāsasā | sarvamūrte yajed devān svakīyāmanasaṃsthitān || sarveṣu gaṃdhajāteṣu praśastoṃ malayodbhavaḥ | tasmāt sarvaṃ prayatnena dadyāmalayajaṃ sadā || ghṛtatilāśca homārthe madaścaivānulepanaṃ | caṃdanāgurukarpūraṃ nakhaṃ dhūpe varaṃ mataṃ || caṃdrākhyaṃ lepanaṃ deyaṃ sarvasiddhi pradāyakaṃ | kṛṣṇāguruḥ sa karpūraḥ sahito malayodbhavaiḥ || kuṃkumāgurukastūrī caṃdrabhāgaiḥ samīkṛtaiḥ | gaṃdhaprīti pradādevyā durgāyāḥ saha śaṃbhunā || p. 175a) madakarpūrakāśmīra rocanānāṃ catuṣṭayaṃ | etena lepayed devīṃ sarvakāmānavāpnuyāt || puṣpairaraṇyasaṃbhūtaiḥ patrairvā giri saṃbhavaiḥ | aparyaṣita niśchidraiḥ prokṣitairjaṃtu varjitaiḥ || ansarāmodbhavairvāpi puṣpaiḥ saṃpūjaye chivāṃ | sa tu kālodbhavaiḥ puṣpaimallikājāti kubjakaiḥ || sitaraktaistathā padmainnīlapadmaiśca pāṇḍuraiḥ | kiṃśukaistagaraiścaiva kiṃkirātaiḥ sa campakaiḥ || vakulaiścaiva maṃdāraiḥ kundapuṣpaistirīṭakaiḥ | karavīrārkapuṣpaiśca śāṃśasaiścāparājitaiḥ || sitaraktaistathā pītaiḥ kṛṣṇaiścaiva caturvidhaiḥ | dhuttūrakāṃti muktaiśca baṃdhūkāgastisaṃbhavaiḥ || madanaiḥ siṃduvāraiśca surabhīmuruvakaistathā | latābhirbrahmavṛkṣasya durvāṃkuraiśca komalaiḥ || maṃjarībhiḥ kuśānāṃ ca vilvapatraiḥ śuśobhanaiḥ | uktānuktaistathā sarverjalajaisthalasaṃbhavaiḥ || patraiḥ puṣpairyathā lābhaṃ sarvoṣadhayataiḥ śubhai | dhānyānāṃ sarvapatraiśca puṣpaiścaiva prapūjayet || alābhe puṣpa jātīnāṃ patrāṇyapi nivedayet | patrāṇāmapyalābhe tu oṣadhīśca nivedayet || oṣadhīnāmalābhe tu bhaktyā bhavati pūjitā | kadaṃvairarcayed rātrau mallikā ubhayoḥ smṛtā || divāvāyāṇi puṣpāṇi yathālābhaṃ prapūjayet | p. 175b) keśakīṭopaviddhāni śīrṇaparyuṣitāni ca | svayaṃ patitapuṣpāṇi tyajedupahatāni ca || mukulairnārcayed devīmapakvaṃ na nivedayet | phalaṃ kathita viddhaṃ ca kālāpakvamapi tyajet || sarveṣāṃmeva dhūpānāṃ durgāyo gugguluḥ priye | ghṛtayukto viśeṣeṇa satataṃ prīti varddhanaḥ || kṛṣṇā guruḥ sa karpūro mahāmāyā priyaḥ smṛtaḥ | dhūpaḥ kalyāṇa nāmā tu nityaṃ devyāḥ priyā nṛpa || nāsākṣi raṃdhra sukhadaḥ sugandhāti manohara | dahyamānasya kāṣṭhasya priyatasyetarasya vā || parāgasyāthavādhūpo nistāpo yasya jāyate | sa dhūpa iti vijñeyo devānāṃ tuṣṭi dāyakaṃ || rāgī kṛtairna caikatra tairdravyaiḥ paridhūpayet | medomajjasamāyuktānna dhupānvinivedayāt || parakīyāstathā ghrātān steyī kṛtyābhimāṃkitān | puṣpaṃ dhūpaṃ ca gaṃdhaṃ ca upacārāstathā parān || ghrāṇānnivedya devebhyo naronarakamāpnuyāt | na bhūmau vitaveddhūpaṃ nāśanena yute tathā || yathā tathā dhāvaśataṃ kṛtvā tāṃ vinivedayet | ghṛtadīpaḥ prathamatastilatailodbhavastataḥ || sārṣapaḥ phalaniryāsa jāto vārājikodbhavaḥ | dadhijaścānnajaścaiva dīpāsapta prakīrtitā || haviṣā prathamaḥ kalpo dvitīyaścauṣadhī rasaiḥ | vasāmedāsthi niryāsainna kāryaḥ puṣṭimichatā || p. 176a) netrā hlādakaraṃ svarcirdūratā parivarjitaḥ | svaśikhaḥ śabdarahito nirddhūmonati hrasvakaḥ || dakṣiṇe dīpavṛkṣastu pradīpaḥ śrī savṛddhaye | suvṛttavarti sa snehaṃ pātrabhavayudarśane || pradīpa vṛkṣakoṭau tu dīpandadyān prayatnataḥ | labhyate yasya tāpastu dīpasya caturangulāt || na sa dīpa iti khyāte osu vahnistu saṃbhṛtaḥ | vṛkṣapradīpo dātavyo na tu bhūmau kadācana || sarvaṃ sahāvasumatī saha tena dvidaṃ dvayaṃ | svakāyapādaghātaṃ tu dīpaghāta tathaiva ca || na miśrīkṛtya dadyāt tu dīpasnehān ghṛtādikān | kṛtvā miśrī kṛtasnehaṃ tāmisraṃ narakaṃ vrajet || padmasūtra bhavo darbha garbhasūtrabhavāthavā | gaṇajāvādarāvāpi phalokoṭidbhavāpi vā || vartikā dīpa kṛtyeṣu sadā paṃca vidhā smṛtā | śānaṃ vādaravastraṃ ca jīrṇaṃ malinameva ca || upayuktaṃ tu nādadyādvartikārthaṃ kadācana | naiva nirvāpayed dīpaṃ devārthamupa kalpitaṃ || dīpahartā bhavedaṃdhaḥ kāṇonirvāpanā bhavet | naivedyaṃ suprabhṛtaṃ ca deya devyāḥ subhānvitau || paramānnaṃ piṣṭakaṃ ca yāvakaṃ kṛśavaṃ tathā | modakaṃ prthukādīnikaṃdu parvāṇi cotsṛjet || haviḥ śālyodanaṃ divyamāhyayuktaṃ sa śarkaraṃ | nivedayet mahādivyai sarvāṇi vyaṃjanāni ca || kṣīrādīnpathagavyāni mahīṣāṇi ca sarvaśaḥ | kapitthaṃ lāṃgalaṃ caiva drākṣākramukameva ca || vakulaṃ ca madhukaṃ ca rasālāsrotake tathā | auduṃvaraṃ ca punnāgaṃ karuṇaṃ karkaṭī phalaṃ || hanītakīmāmalakaṃ ṣaḍvidhaṃ nāgaraṃgakaṃ | mātuluṃgaṃ ca kuṃcakadalīkaramardakaṃ || śṛṃgāṭakaṃ kaśeraṃ ca śālūkaṃ ca mṛṇālakaṃ | kumudānī paṃkajālāṃ phalāni vinivedayet || vānapriyaiśca naivedyailājākṣata phalādibhiḥ | ikṣudaṃḍiḥ sitābhiścalavatīnāgaraṃgakaiḥ || pūjayejjagatāṃ dhātrī sarvakāmārtha siddhaye | paṃcābdaṃ lakṣaṇopetaṃ gaṃdhadhūpasugaṃdhitaṃ || vidhivat kālikālikālīti japtvā khaḍgena ghātayet | paṃcābdaṃ paṃcavārṣīkaṃ mahiṣamajameṣa ca || tadusyaṃ rudhiraṃ māṃsaṃ gṛhītapūtanādiṣu | nair-ṛtebhyaḥ pradātavyaṃ mahākauśikamaṃtritaṃ || tasyāgrato nṛpaḥ snāyāchatruṃ kṛtvātha piṣṭakaṃ | khaḍgena ghātayitvā tu dadyā skaṃda viśākhayāḥ || tato devīṃ snāpaye ca kṣīrasarpi jalādibhiḥ | kuṃkumā gurukarpūra caṃdanaiśca prapūjayet || hemādi puṣparatnāni vāsāṃsinnahatāni ca | naivedyaṃ suprabhṛtaṃ ca deyaṃ devyāḥ svabhāvitaiḥ || devī bhaktāśca pūjyaṃte kanyakāḥ prathamādayaḥ | p. 177a) dvijadīnānupākhāṃḍānannadānena toṣayet | nandabhaktā na vāye tu mahāvrata dharāścaye || pūjayet tātviśeṣeṇa yasmāt tad rupamāmnikaṃ | mātṛkāṇāṃ ca devānāṃ pūjākāryā tadā niśi || dhvajachatrapaṭākādi uchayeccaṃḍikā gṛhe | rajayātrāṃ valikṣepa vaṭukādyaśca pūjayet || kārayet tuṣyate yena nānāpaśunipātanaiḥ | aśvamedhamavāpnoti bhaktitaḥ surasattamaḥ || mahānavamyāṃ pūjaye ca sarvakāma pradāyakā | sarveṣu vatsavarṇeṣu tava bhaktyā prakīrtitā || kṛtvāpnoti yaśorājya putrāyuddha na sampadaḥ | kanyāyāṃ kṛṣṇapakṣe tu pūjayitvā prabhe divā || navamyāṃ bodhayed devīṃ gītavādita nisvanaiḥ | śuklapakṣe caturthyāṃ tu devīkeśavimocanaṃ || prātareva tu paṃcamyāṃ snāpayet suśubhai jalaiḥ | saptamyāṃ patrikā pūjā aṣṭamyāṃ cappupoṣaṇaṃ || pūjā ca jāgaraścaiva navamyāṃ vidhivad valiḥ | sapreṣaṇaṃ daśamyāṃ tu krīḍākautukamangalaiḥ || nīrājanaṃ daśamyāṃ tu valivṛddikaraṃ mahat | rāmasyānu grahārthāya rāvaṇasya ca dhāya ca || rātrāmeva mahākālī brāhmaṇāvodhitā purā | tatastu tyakta nidrā sā naṃdayāmāśvine site || rāmārāvaṇayoryuddhaṃ saṣmahaṃ sāmyayojayet | vyatīte saptarātre tu navamyāṃ rāvaṇaṃ tataḥ || p. 177b) rāmaṇe ghātayā māsa mahāmāyā jagatmayī | yāvat tayāḥ svayaṃ devī yuddhakolimudaikṣata || tāvat tu saptarātrāṇi sarvadevaiḥ supūjitā | nihate rāvaṇe vīra navamyāṃ sakalaiḥ suraiḥ || viśeṣapūjāṃ durgāyāḥ cakre loka pitāmahaḥ | tataḥ saṃpreṣitā devī daśamyāṃ śāvarotsavaiḥ || tathaiva ca narāḥ sarve kuryupūjāṃ yathāvidhi | valanīrājanaṃ rājā kuryādvavalavṛddhaye || dikpālaṃ kārayuktābhiḥ kāśinībhiḥ pravartanaṃ | kartavyaṃ gītavādyādi krīḍākautuka maṃgalaṃ || keśasaṃskāradravyāṇi pradadyāt pratipaddine | ṣaḍgādānaṃ dvitīyāyāṃ keśasapa hetave || darpaṇaṃ ca tṛtīyāyāṃ siṃdurānaktakaṃ tathā | madhuparkaṃ caturthyaṃ tu tilakaṃ netramaṃḍalaṃ || paṃcamyā yadgarāgaṃ ca śaktyālaṃkaraṇāni ca | ṣaṣṭyāṃ vilvatarau bodhaṃ sāyaṃ saṃdhyāsu kārayet || saptamyāṃ prātarānīya gṛha * dhye prapūjayet | upoṣaṇamathāṣṭamyāṃ sāṣṭaśakteśca pūjanaṃ || navamyāṃmugracaṃḍāyāstadvadevārcanaṃ divā | pūjā ca validānaṃ ca tadvatyā tu prapūjayet || kumārī pūjanīyāvabhūṣaṇīyā ca bhūṣaṇaiḥ | saṃpūjya preṣaṇaṃ kuryād daśamyāṃ śāvalotsavaiḥ || anena vidhinā yastu devīṃ prīṇayate naraḥ | skandavat pālayet tastu devī sarvāpadi sthitaṃ || p. 178a) putradāradhanarddhīrāṃ saṃkhyā tasya na vidyate | bhuktveha paramān bhogān pretya devagaṇo bhavet || bodhayodvilvaśākhāyāṃ ṣaṣṭhyāndevī phaleṣu ca | saptamyāṃ bilvaśākhāṃtāmāhṛtya pratipūjayet || punaḥ pūjāṃ tathāṣṭamyāṃ viśeṣeṇa samācaret | jāgaraṃ ca svayaṃ kuryād validānaṃ mahāniśi || prabhūtavalidānaṃ tu navamyāṃ vidhivarcayet | dhyāyed daśabhujān devīṃ durgātaṃtreṇa pūjayet || visarjanaṃ daśamyāṃ tu kuryād vai śāvarotsavaiḥ | kṛtvā visarjanaṃ tasyāṃ tasyānaktaṃ samācaret || antapādo divābhāge praṇavasya yadā bhavet | tadā saṃpreṣaṇaṃ devyā daśamyāṃ śāvarotsavaiḥ || vāṇinībhiḥ kumārībhiḥrveśyābhirnnartakaistathā | śaṃkhatūryaninādeśca mṛdangai paṭahaistathā || dhvajairastrairvahuvidhairlāja puṣpa prakīrtikaiḥ | dhūlikardamavikṣepaiḥ krīḍākautukamaṃgalaiḥ || bhagaliṃgobhidhānaiśca bhagaliṃgapragītakaiḥ | bhagaliṃgakriyābhiśca krīḍaye yuvalaṃjanāḥ || parairnākṣipyate yastu yaḥ paraṃ nākṣipatyapi | tasya kruddhā bhagavatī śāpaṃ dadyāt sudāruṇaṃ || mūlaṃ prāpya prathama caraṇebhyarcanaṃ caṇḍikāyāḥ kṛtvāṣṭamyāmaśanarahitastyakta nidraśca pūjāṃ prātaḥ kāle paśuvalividhiḥ snānadānaṃ navamyāṃ nirmālyaṃ tu śravaṇadaśamīvāsavarkṣeṣujatyāt || p. 178b) mūlena pratipūjayed bhagavatīṃ caṃḍīṃ pracaṇḍā kṛtiṃ cāṣṭamyāmupavāsasadgatatayā bhaktyā samārādhayet || nānāpāśavamajjamāṃsarudhiraiḥ kṛtvā navamyāṃ valiṃ nakṣatraśravaṇa tithiṃ ca daśamī saṃprāpya saṃpreṣayet || ṛkṣatraye ca mūlādau saptamyāmāśvinesite | caṇḍikāmupahāraiśca pūjayedrāṣṭavṛddhayet || kuryājjāgaramaṣṭamyāṃ navamyāṃ vidhivadvaliṃ | daśamyāṃ valavṛddhyarthaṃ kuryānnīrājanaṃ priye || mūlena bodhayed devī pūrveṇa pratipūjayet | uttareṇārcanaṃ kṛtvā śravaṇena visarjayet || tithiḥ śaraṃtithireva kāraṇaṃ tithiḥ pradhānaṃ tithireva sādhanaṃ | tithiṃ vinānaiva ca dṛśyate śaśī vineṃdunānaiva ca karmasiddhiḥ || tithinakṣatrayoryoge dvayorevānu lepanaṃ | yogābhāve tithi grāhyā devyāḥ pūjanakarmaṇi || umā yā navamī proktā harasya tithiraṣṭamī | dvayoraikya mahāpuṇyā umāmāheśvarī tithi || aṣṭamyāṃ navamī yuktā navamyā cāṣṭamī yuta | arddhanārīśvara prāyātithiḥ sarvavratādiṣu || āśvinasya site pakṣe yā tusyā tithiraṣṭamī | tasya rātrau pūjanīyā mahāvibhavavistarai || yo mohādatha vānasyaddevī durgā mahotsave | p. 179a) na pūjayati daṃbhādvādvevyādvāpyatha bhairava | kruddhā bhagavatī tasya kāmānniṣṭhānnihaṃti vai || paratra ca mahāmāyā valirbhūtvā sa jāyate | tasmālloka hitārthāya sarvalokavibhūtaye || durgātaṃtreṇa maṃtreṇa pūjitasya ubhe api | bhadrakālī cogracaṇḍī mahāmāyai mahotsave || prāguttareṇa tasmācca dadhyakṣata samanvitaṃ | cūtapallavasaṃchannaṃ phalavastrayugānvitaṃ || paṃcaratnasamāyuktaṃ paṃcabhaṃgadalānvitaṃ | sthāpayedatraṇaṃ kuṃbhaṃ varuṇaṃ tatra vinyaset || gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca sarāṃsi ca | gajāśca rathyāvalmīkasaṃgamādvadaśo kulāt || mṛdamānīya vipreṃdra sarvauṣadhi jalānvitaṃ | snānārthaṃ vinyaset tatra yajamānasya dharmacit || sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi vanadā hradāḥ | āyāṃ tu yajamānasya duritaḥ kṣayakārakāḥ || śrīkāmastulya sanmyaka deśavṛddhikaraṃ śubhaṃ | kāṃcanaṃ ghṛtagodhūmān dūrvārocanayā saha || agnirbrahma bhavānī ca gajavaktro mahoragaḥ | skaṃdobhānurmātṛgaṇo digpālāśca navagrahāḥ || eṣāṃ ghaṭeṣu pratyekaṃ pūjayitvā yathāvidhi | mūrtipavitramekaikaṃ dadyādebhyaḥ samāhitaḥ || kadalī dāḍimī dhānyaṃ haridrāmānakaṃkacuḥ | vilvāśākhā jayaṃtī ca vijñeyānavapatrikā || p. 179b) brahmāṇī kadalīkāṃḍe dāḍime rakta caṃḍikā | dhānyalakṣmīrharidrāyāṃ durgāmānaka patrake || cāmuṃḍākālikāṃ kacyāṃ śivāvilvapratiṣṭhitā | aśokaśokarahitā jayaṃtyāṃ kārtikīṣṭhitāṃ || tasmin devī prakartavyā haimī vārājatī tathā | mṛdvākṣī lakṣaṇopetā bilva khaḍge ca pūjayet || tatrāṣṭamyāṃ bhadrakālī dakṣayakṣa vināśinī | prādurbhūtā mahāghorā yoginī koṭibhiḥ saha || atārthaṃ pūjanīyā sā tasminnahanimānavaiḥ | upoṣitairvastradhūpamālyaratnonulepanaiḥ || dīpairnaraistathā bhakṣyaiḥ phalairmalaiśca dhānyakaiḥ | āmiṣairvividhaiḥ śokaiḥ homairbrāhmaṇa tarpaṇaiḥ || bilvapatraiḥ śrīphalaiśca caṃdanena ghṛtena ca | paśubhiḥ pānakairhṛdyairātrijāgaraṇena ca || durgā gṛhe tu śastrāṇi pūjanīyāni paṃḍitaiḥ | vādyabhāṃḍāni cihnāni kavacānyāyudhāni ca || rātrau ca śilpibhistāni svāni pūjyāni sarvadā | kanyāsthe ravayaścaiva śuklāṣṭamyāṃ prapūjayet || sopavāso niśārddhaṃ tu mahāvibhavavistaraiḥ | pūjāṃ samārabheddevyā nakṣatre vāruṇepi vā || paśughātaśca kartavyo gavalājavadhastathā | valikṣepaṃ sureśānāṃ kṛtvā sarvaṃ niśāṃtaye || p. 180a) kanyāsaṃsthe ravī vatsa śuklāṣṭamyāṃ prapūjayet | sopavāso niśārddhe tu mahāvibhavavistaraiḥ || pūjāṃ samārabheddevya rakṣarkṣavāribheyi vā | paśorghātaḥ prakartavyo gavadojavadhastathā || valikṣepastu rakṣobhyaḥ kāryaḥ sarvāriśāṃtaye | kanyāsaṃstheravā viṣeyā śuklātithiraṣṭamī || tasyāṃ rātrau pūjitavyā mahāvibhavavistaraiḥ | navamyāṃ validānaṃ tu kartavyamvai yathāvidhi || japahomaṃ ca vidhivat kuryāt tatra vibhūtaye | mātṛṇāṃ caiva devīnāṃ pūjākāryā tadā niśi || hataghore mahāvīre surāsurabhayaṃ kare | devyā upāsakā devāḥ prabhutārākṣasāstathā || āgatā ghātitaṃ dṛṣṭvā mahiṣaṃ taṃ sudurjayaṃ | brahmāviṣṇusureśānāṃ iṃdracaṃdrayamānilāḥ || ādityā vasavo rudrā grahānāgaḥ sa guhyakāḥ | samabhya sarvadevāste devī bhaktyā pratuṣṭuvuḥ || caraṃ ca sarvalokānāṃ pradadau bhayanāśinī | valiṃduduśca bhūtānāṃ mahiṣājāniṣeṇa ca || praṇeduḥśaṃkhabhedaiśca śamaśodha sahasraśaḥ | hatādvaṃdvabhinādāśca paṭṭaśabdāḥ samardanā || patākā dhvajasaṃchannaṃ ghaṃṭācāmaraśobhitaṃ | taddinaṃ kārayāmāsurdevī bhaktāḥ surottamāḥ || kṛtvā ca sarvadevaiśca mahāpūjā ca śāśvatī | p. 180b) āśvine māsi meṣāṃte mahiṣāriṇi varhiṇīṃ | devīṃ saṃpūjayitvāya arddharātreṣṭamīṣu ca || ghātayaṃti paśun bhaktyā te bhavaṃti mahāvalāḥ | valiṃ ca ye prayachaṃti sarvabhūtavināśanaṃ || teṣāṃ tu tuṣyate devī yāvat kalpaṃ tu śāṃkaraṃ | krīḍaṃti vividhairbhogairdevaloke sudurlabhe || nādhayo vyādhayasteṣāṃ na ca śakra bhayaṃ bhavet | na ca deva grahā daityā nāsurā na ca pannagāḥ || pīḍayaṃti surādhyakṣa devī pādau samākṣitān | yāvadurvāyuvākāśaṃ jalaṃ vahni śaśi grahāḥ || tāvacca caṇḍikā pūjā bhaviṣyati sadā bhuvi | prāvṛkāle viśeṣeṇa āśvine hyaṣṭamīṣu ca || mahāśabdo navamyāṃ ca lokekhyātiṃ gamiṣyasi | etat te devarājeṃdra svargavāsaphalapradaṃ || prarāparā vibhāgena kriyāyogā ca kīrtitaṃ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade aṣṭāviṃśati paṭalaḥ || 28 || śrībhairava uvāca || navapadmātmake sthāne pūjā durgāḥ svamūrtitaḥ | ādau madhye tatheṃdrādau navatatvākṣaraiḥ kramāt || aṣṭādaśabhujaiḥ kāṃta pīnavakṣasthalorūkā | mūrddhajaṃ kheṭakaṃ ghaṃṭhāmādarśaṃ tarjanīṃ dhanuḥ || dhvajaṃ ḍamarukaṃ pāśaṃ vibhratī vāmake tataḥ | śaktimudgara śūlaṃ ca vajraṃ khaḍgamathāṃkuśa || raśaraṃ cakralokāṃ ca etairevāyudhairyutāḥ | p. 181a) śeṣāḥ ṣoḍaśahastā ca tarjanīṃ ḍamaruṃ vinā | rudracaṃḍā pracaṃḍā ca caṃḍogrā caṃḍanāyikā || caṇḍācaṃḍavatī caiva caṃḍarūpāti caṃḍikā | navamī cogracaṃḍā ca madhyasthā ca prakīrtitā || rocanāṃgāruṇā kṛṣṇā nīlāśuklā ca dhūmrikā | pītā ca pāṃḍaroraktā anīṭasthā hari sthitā || mahiṣotha mahāśastrī tatkeca grahamuṣṭikā | sthāpyāvṛtte ca paṃktyā ca ityuktaṃ skaṃda yāmale || mahiṣaghnirmahāmāya cāmuṃḍe muṃḍamālinī | dravyamārogya vijayaṃ dehi devi namaḥ sadā || rūpaṃ dehi yaśo dehi bhagaṃ bhagati de hime | putrā dehi dhanaṃ dehi sarvān kāmān prade hime || ādau prathamataḥ padma madhya sthitvā ca caṃḍikā | puṣpamāropya hastena śāradāmaṃbikenmuhu || ehyehi parameśāni sānnidhyamiha kalpayā | pūjābhāgaṃ gṛhāṇemaṃ durge devi namostute || durge durge ihā gacha gaṇaiḥ parikaraiḥ saha | pūjā bhāgaṃ gṛhāṇesaṃ makharakṣa namostute || nārāyaṇyai vidmahe * caṇḍikāyai tu dhīmahi | śeṣabhāge tu gāyatryāstanna caṃḍī pracodayāt || datvā snānamanenaiva durgā taṃtreṇa vai punaḥ | caturakṣaramaṃtreṇa pādyādīnatha ṣoḍaśa || vitaredupacārāśca pūrvoktaṃścaiva bhairava | p. 181b) durgātaṃtreṇa maṃtreṇa devyā aṃgāni pūjayet | durge anena hṛdayaṃ para durge anenakaṃ || śikhā kavaca netrāṇi vāhu?pādāṃśca paṃcabhiḥ | vādipaṃcākṣaraiḥ śeṣaiḥ pūjayet kramaśaḥ sudhī || pūrvabhāge maṃḍalasya devyāḥ śaktīśca pūjayet | ugracaṃḍā pracaṃḍāṃ ca caṃḍogrāṃ caṃḍanāyikāṃ || caṃḍāṃ ca davatīṃ caiva caṇḍarūpāṃ ca caṃḍikāṃ | devyāstu kara gṛhyāṇi śastrāstrādīni vāhanaṃ || paṃcānanaṃ kāmasaraṃ ca daityamagre ca pūjayet | japtvā stutvā valiṃ dadyān namaskṛtvāvaguṇṭhya ca || yonimudrāṃ pradaśyārtha nirmālyaṃ diśi śūlinaḥ | caṃḍeśvaryai nama iti nivāpya ca visarjayet || ugracaṃḍādikāḥ pūjyā yoginyoṣṭau tathā śubhāḥ | yoginīśca catuḥṣaṣṭhiṃ tathā vai koṭi yoginī || navadurgāstathābhyarcyaddevyāḥ sannihitāḥ śubhāḥ | jayaṃtyādyāgaṃdhapuṣpaistāddevyā mūrtayo yataḥ || devyāḥ śastrāṇi cāstrāṇi bhūṣaṇāni tathaiva ca | aṃgapratyaṃgayuktāni vāhanaṃ siṃhameva ca || mahiṣāsuramardinyāḥ pūjayed bhaktaye sadā | grahāśca daśadikpālān pūrvoktena krameṇa tu || pūrvavatpūjayeddhīmān bhairavaṃ bhairavīmapi | dakṣiṇe pūjayedetāścatuḥṣaṣṭhiśca yoginī || śṛṇu devi pravakṣyāmi catuḥṣaṣṭhikarūpakaṃ | mahābhāgyaṃ viśeṣeṇa dhanadharmasamanvitaṃ || p. 182a) pūjayed vijayāṃ devīṃ śūlapadmākṣadhāriṇīṃ | varodyatāṃ siṃhasaṃsthāṃ sarvasiddhipradāyinīṃ || maṃgalāṃ pūjayed devīṃ sarvasiddhi pradāyinīṃ | siṃhapadmāsanāṃ saumyāṃ jaṭāmukuṭadhāriṇīṃ || śūlākṣasūtravaradāmabhayaṃ dakṣaṇe kare | bhadrāṃ tu pūjayed devīṃ bhadrāsana vyavasthitāṃ || nīlotpalakarāṃ śūlākṣasūtravaradhāriṇīṃ | dhṛtisaṃpūjayed devīṃ caṃḍāsana vyavasthitāṃ || padmadarpaṇadhāriṇīṃ sarvābharaṇabhūṣitāṃ | śāṃtiḥ śāṃti pradākāryā padmāsana vyavasthitā || akṣasūtradharā devī varado vāmapāṇikā | śivāvṛṣāsanāṃ kāryā trinetrāvarapāṇikā || ḍamaruragadhāriṇī sa śūlā cābhaya pradā | jaṭāmukuṭakhaṃḍendu vāsuki kṛtakaṃkaṇā || kṣamāpadmāsanasthā tu pratisūryopapāṇikā | mekhalāśūlasaṃyuktā yogapaṃttottarīyakā || siddhiścaṃḍāsamākāryā siddhārthake varapradā | atha padmāsanasthā tu pratisūryopaśobhitā || tuṣṭiṃ ca pūjayed devīṃ kalaśoparisaṃsthitāṃ | pāśāṃkuśadharāṃ saumyā padmasvastika dhāraṇīṃ || umāpadmāsanā kāryā mṛgasiṃhaparāvṛtā | yogapaṭṭottarāsaṃgā kamaṃḍalukarā śubhā || varādyatatriśūlājya jayādyaiḥ parivāritā | gahamālāvirājaṃtī padmakuṃḍaladhāriṇī || p. 142b) śivārcanaratā devī puṣṭiḥ kāryā yathā śṛṇu | khaḍgahastā mahārūḍhā carmamudgaradhāriṇī || aśvārūḍhā svarūpādyā puṣṭivevaṃ vidhā bhavet | śriyā padmāsanā kāryā padmaśrīphaladhāriṇī || gajairbhūhītakalaśaiḥ snāpyamānāsuśobhanā | ṛddhiṃ pūjaya padmasthāṃ varadābhaya pāṇikāṃ || dānodyata karāṃ devīṃ vyāharaṃtīṃ śubhāni ca | vīṇāvādyena padmasthā ratiḥ kāryā sulocanā || dīptā caṃḍāsanākāryā kiraṇojjvaladhāriṇī | siṃhāsanā gadā vāpi padmahastā suśobhanā || nīlotpala sthitā kāṃtiḥ kamalotpaladhāriṇī | muḍmālāṃ bhūṣitā devī sarvābharaṇa carcitā || paryaṃkodara saṃsthā ca yaśāḥ kāryāsuśobhanā | śaṃkhapustakadhārī ca sunmālā bharaṇojvalā || lakṣmīḥ padmāsanā kāryā padmaśrīphaladhāriṇī | īśvarī vṛṣabhasthā tu jaṭāmukuṭadhāriṇī || caṃdrārddhaśekharā devī triśūloraṃgabhūṣaṇā | kalasthā * bhavedvarddhirbījapūrakadhāriṇī || yogapaṭṭottarāsaṃkā ratnamālā dharā śubhā | śākrī gajāsanā kāryā vajrahastāsuśobhanā || jayāvatī siṃhasaṃsthā śaraśṛṃgadharā śubhā | haṃsāsanā bhaved brāhmī muṃjamekhaladhāriṇī || caturvaktrā svarūpādyā daṃḍakāṣṭhaṃ kamaṃḍaluṃ | p. 183a) akṣasūtraṃ ca vibhrāṇā sruca hastājya dhāriṇī | yogapaṭṭakakhaṭvāṃgī sarvado giraṇānanā || jayaṃtī nakulasthā ca kuṃḍaśūlakarā śubhā | khaḍgakheṭakarākāryā varadābhaya pāṇikā || aparājitā tu kartavyā siṃhārūḍho mahāvalā | pinākaśarahastā tu khaḍgakheṭakadhāriṇī || trinetrā sa jaṭājūṭā kṛtavāsuki dhāriṇī | padmāṃkuśakarā devī ajitāmakarāsanā || rathasthāmānasī kāryā ghaṃṭāmudgaradhāriṇī | vajrāṃkuśadharā devī sarvābharaṇabhūṣitā || śvetāpaṃkajasaṃsthā tu daṃḍākṣasūtradhāriṇī | ditirdaṃḍadharā kāryā sarvābharaṇabhūṣitā || phalanīlotpalavarā utsaṃge vālakānvitā | māyā pāśāṃkuśavarā māyā vāmaradhāriṇī || śūkarasthā mahāmāyā mohayaṃtī carācaraṃ | mohanī mṛgayā rūḍhā dhvajaśūlākṣadhāriṇī || veṇuhastāsurāpātra hārakeyūrabhūṣitā | lālasāgajasaṃsthā tu malādarpaṇadhāriṇī || tārākaraśamārūḍhā vimalā hṛdyacarcasā | muktākṣasūtradhāri ca kamaṃḍalu kalā śubhā || gaurī padmāsanasthāṃ tu varadābhaya pāṇakā | akṣasūtrakarā devī kamaṃḍalu dharā śubhā || śaraṇyā siṃhamāsīnā varadābhayapāṇikā | kauśikī kauśikārūḍhā triśūlamuṃḍadhāriṇī || p. 183b) kapālakartikā hastā ghorarūpā mahāvalā | matimanasthā kartavyā sarvābharaṇabhūṣitā || vīṇāvādanaśīrā ca nṛtyamānā suśobhanā | durgādidya * mastrāṇi pṛṣṭagā ripu suṃdanī || pinākaśaracarmāsi dhāriṇī mahiṣāpahā | tachīrṣottha mahākāryaistadbhaṭaiḥ parivāritā || raktasrudrakta netraiśca tajitā tanmahāvalaiḥ | veṣṭitānāgapāśena kacikecchigatāsavaḥ || devī śūlagatāḥ kāryāḥ sarvate saṃmukhāna *? | pādīpadmāsane caikamekaṃ mihaniveśitaṃ || evaṃ vidhena rūpeṇa durgākāryāmacānyathā | vaṭṭoparisamāsīnā kriyākāryāsuśobhanā || puṣpamālāvirājaṃtī prabhāmaṃḍalabhūṣitā | sravamekhanadhārī ca sarvaśobhāsamanvitā || vratasthā ruṃdhatī kāryā puṣpodakarā śubhā | ghaṃṭhāṃ tu pūjaye devī ghaṃṭhahastāṃ triśūlinīṃ || karṇā svarūpā kartavyā sa kartā tu suśobhanā | padmākṣasūtradhārī ca mahāvrata dharā śubhā || kapālinī sadā kāryā kapālaśūladhāriṇī | rudrarūpā tathā raudrī vṛṣasaṃsthā suśobhanā || jaṭāmukuṭasārddheṃ duḥkṛta vāsukikaṃkaṇā | rathasthāṃ pūjayet kālīṃ kapālaśūladhāriṇīṃ || mayūrī śikhi saṃsthā ca pāśaśaktiṃ dharā śubhā | trinetrā śakrakartavyā sarvābharaṇabhūṣitā || daṇḍāsana samārūḍhaṃ padmasvastikadhāriṇī | p. 184a) svarūpāṃ pūjayed devīṃ hārakeyūrabhūṣitāṃ || śūlakhaḍgadharā devīṃ vahurūpāṃ narāsanāṃ | trinetrāṃ pūjayed devīṃ śūlapaṭṭisadhāriṇīṃ || jaṭoragaśiraścaṃdra bhūṣitāṃ śivarūpiṇīṃ | ripuhāśatru nāśārthaṃ vajracakradhanurddharā || aśvārūḍhā tathā pūjyā sarvābharaṇabhūṣitā | aṃbikāṃ śūlasūtrākṣa dhāriṇīṃ pūjayet tadā || padmāsanasthāṃ deveṃdra carcikāṃ sāṃprataṃ śṛṇu | pretārūḍhāṃ mahādevīṃ nāgābharaṇabhūṣitāṃ || ūrddhakeśī karālīṃ tu muṃḍakartikadhāriṇīṃ | surapūjitā tu kartavyā gajārūḍhā mahāvalā || vajrāṃkuśadharāṃ devī tathā vaivasvatīṃ śṛṇu | kāpāladaṃḍahastāṃ tu śūkarāsyāṃ yamāsanāṃ || kaumārī pūjyate devī mayūrāsana śakti bhūt | tridaṃḍī vānarūpā tu raktamālyā sa kukkuṭā || māheśvarī vṛṣārūḍhā trinetrāśūladhāriṇī | vīṇāvādanaśīlā ca hārakeyūrabhūṣitā || śaṃkhacakradharā pūjyā vaiṣṇavī garuḍāsanā | vanamālā dharādevī mahālakṣmīstathā śṛṇu || gagaṇodbhisi śūlāṃ ca nṛtyamānāṃ kapālinīṃ | saumyānanāṃ susaṃpūrṇā trinetrāmuṃḍabhūṣitāṃ || tasyāḥ saṃmukhagākāryā kārtikī pretasaṃsthitā | śivadūtī ca kartī ca yauvanā bharaṇojjvalā || śivāvajrāṃkuśadharānirmāṃsā koṭare kṣaṇā | p. 184b) aviralau tathaivoṣṭhau vikeśānāgavaṃdhanā | mudrālaṃkṛtakarṇā tu vāmorukarasaṃsthitā || pīṭhasaṃsthena yāmye ca tathāṭhavikṛtānanā | cāmuṃḍā pūjyate devī ūrddhakeśī bhayānakā || pretāsanasthā nirmāṃsā mālākhaṭvāṃgadhāriṇī | kapālaśūlahastā ca karṇikā bharaṇojjvalā || mudrāvasthe dhare cauṣṭhe saṃsthitā vāmakāṃguliḥ | gajacarmāsurā raudrī nāgābharaṇabhūṣitā || catuḥṣaṣṭhestu devīnāṃ rūpakaṃ kathitaṃ tava | sāṃprataṃ ca sudhādhyakṣa mahābhāgyaṃ vadāmyahaṃ || yathā śivasya naivāṃto vidyate devi pūjane | tathā cāṃtaṃ na paśyāmi catuḥṣaṣṭhestu pūjanāt || suvarṇabhūmidānasya godānasya ca yatphalaṃ | phalaṃ tadadhikaṃ devi catuḥṣaṣṭhi smṛteriha || prāsāde maṃḍape gehe citre vastre valārthatā | catuḥṣaṣṭhirmahābhāga pūjitārājyadā śubhā || catuḥṣaṣṭhi pratiṣṭhāpya dvātriṃśaṣoḍaśāthavā | vasusaṃkhyāmathā devi sarvaṃ tarati dukṛtaṃ || mātṝṇāṃ lakṣyaṇaṃ vakṣye yathāvadana pūrvaśaḥ | brahmāṇī brahmasadṛśī caturvaktrā caturbhujā || haṃsādhirūḍhākartavyā sākṣasūtrakamaṃḍaluḥ | maheśvarī svarūpeṇa tathā māheśvarī matā || jaṭāmukuṭasaṃyuktā vṛṣasthā caṃdraśekharā | kapālaśūlakhaṭvāṃga varadātha caturbhujā || p. 185a) kumārarūpākaumārī mayūravaravāhinī | raktavastradharā tadvachūlaśakti dharā matā || hārakeyūrasampannā kṛkaṃrākuṭharā tathā | vaiṣṇavī viṣṇu sadṛśī garuḍāsanasaṃsthitā || caturbāhuśca varadā śaṃkhacakragadādharā | siṃhāsana gatā vāpi cālakena samanvitā || vārāhī ca pravakṣyāmi mahiṣā parisaṃsthitā | vārāha sadṛśīṃ devīṃ ghaṃṭācāmaradhāriṇīṃ || gadācakradharā tadvad dānaveṃdra vināśinīṃ | iṃdrāṇīmiṃdrasadṛśīṃ vajraśūlagadādharāṃ || gajārūḍhāstutāṃ devīṃ locanairvahubhirvṛtāṃ | taptakāṃcanavarṇābhāṃ vastrābharaṇabhūṣitāṃ || tīkṣṇakhaṭvāṃgadharāṃ tadva yogīśvaraṃ mimāṃ śubhāṃ | dīrghajihvāmurddhakeśīmachikhaṇḍeśca maṃḍitāṃ || daṃṣṭrā karālavadanāṃ kuryād vai ca kuśodarīṃ | kapālamālinīṃ devīṃ muṇḍamālāvibhūṣitāṃ || kapālaṃ vāmahaste tu māṃsaśoṇitapūritaṃ | sa keśaṃ ca śirotyasmin śastrikāṃ dakṣiṇe tathā || gṛdhrasthā vā śavāsthā vā nirmāṃsā vigatādarī | karālavadanā tadvat kartavyā sā tilocanā || cāmuṇḍā ca dvaghaṃṭhā ca dvīpi carmadharā śivā | digvāsā kālikā tadvadrāsabhasthā kapālinī || surakta puṣpā bharaṇā varddhanī dhvaja saṃyutā | p. 185b) vināyakaṃ ca kurvīta mātṛṇā maṃtrike tathā | vīreśvaraśca bhagavān vṛṣārūḍho jaṭādharaḥ || vīṇāhasta triśūlī ca mātṝṇāṃ purato bhavet | mātaraḥ pūjanīyāstu dṛṣṭādṛṣṭa phalārthinā || gaṃdhanaivedyadhūpena valimālāvibhūṣaṇaiḥ | tathā mātṛgaṇaṃ pūjya devaṃ bhairavarūpiṇaṃ || strīsaṃyukanyakā viprāḥ pūjanīyāśca śaktitaḥ | brāhmī māheśvarī caiva kaumāri vaiṣṇavī smṛta || vārāhya na ta candrāṇī cāmuṇḍā saptamī satā | aṣṭamī syān mahālakṣmīḥ proktāḥ syuḥ viśvamātaraḥ || caṃḍikā taṃtra maṃtrasya yoginyoṣṭau prakīrtitāḥ | brahmaṇī prathamā proktā tato māheśvarī para || kaumārī vaiṣṇavī caiva vārāhī ca tathā parā | nārasiṃhī tathaicendrī śivadūtī tathāṣṭamī || bhairavaḥ pāṇḍanāthaśca raktagauraścaturbhujaḥ | gadāpadmaṃ ca śaktiṃ ca cakraṃ cāpi kareṣu ca || vibhra devyāḥ purābhāge pūjyoyaṃ viṣṇu rūpadhṛk | mama pravartate pūjā yatra yatra ca tatra te || pūjyaściṃtyataśca tatraiva kāyoyaṃta ca dānava | triśūlaṃ dakṣiṇe dadyāt khaḍgacarmaṃ tathorddhataḥ || tīkṣṇavāṇaṃ tathāśaktiṃ vāmatopi nibodhate | kheṭakaṃ pūrṇacāpaṃ ca pāśamaṃkuśameva ca || ghaṇṭhā vā paraśuṃ vāpi vā medhaḥ sa niveśayet | p. 186a) dvibhujā divyavastrāṇi khaḍgakheṭakadhāstathā | divyasuṃdariṃ rūpā ca pāśaśūladharāstathā || dhanurvāṇadharācānyā ghaṃṭhācakrakarodyatā | vajradaṇḍadharā devīṃ daśavāhurathā parā || kartikāṃ madgaraṃ kuṃbhaṃ kuṭhāraṃ tarjanī puraḥ | ḍamaruṃ dhārayaṃtī ca śakti hastā mahāvalāḥ || padmābhaya karā devī tarpaṇaṃ viṃśakekare | evaṃ vidha svarūpā tu siṃhasyoparisaṃsthitā || mahāmāyā prakartavyā siṃhayugmagatāthavā | padmāsanasthā varadā navayauvanabhāvitā || sarvāvayavaśobhāḍhyā jayādyarūpaśobhitā | atha vā yudhyamānā tu mahiṣāsuraghātinī || dhyātā prapūjitā nityaṃ sarvakāmaphalapradā | na tathā tuṣpatte devi homadānajapena tu || kumārī pūjane nātra yathā devī prasīdati | pitaro vasavo rudrā ādityāgaṇalokapāḥ || śuklāṣṭamī caturdaśyā navamyāṃ ca viśeṣataḥ | kṛṣṇapakṣe viśeṣeṇa bhojayet tu kumārikāḥ || prakṣālyapādau sarvāsāṃ kumārīṇāṃ ca vāsava | svalipte bhūtale divya tatratā āsane sthitā || pūjayed gaṃdhapuṣpaiśca prāgbhavaścāpi nanārasaiḥ | pūjayitvā vidhānena bhojanaṃ tālu dāpayet || p. 186b) khaṇḍala tu guḍaṃ sarpirdadhīkṣīraṃ sa mākṣikaṃ | tāsāṃ deyaṃ kumārīṇāṃ sanairbhañjāpayeccatāḥ || pānīyaṃ yācitandeya matramvā yācitaṃ śubhaṃ | tāsbhṛptāstu yadā sarvāstadā svācanaṃ dadet || ācamyatākṣatān sarvān datvā tvayākṣataṃ tata | dātuḥ śirasi dātavyāḥ kanyakābhirathākṣatāḥ || tenapi praṇipātaṃntu kartavyo bhaktipūrvakaḥ | anena vidhināścaiva devī kṣipraṃ prasīdati || dadāti vividhān kāmān manobhīṣṭān surādhipa | rājyaṃ kṛtvā tataḥ paścād devalokaṃ ca gacchati || prabhūtavalidānaṃ ca navamyāṃ vidhiva caret | valiṃ ca ye prayachakti sarvabhūtavināśanaṃ || tapyantu tuṣyeteddevī yāvat kalpantu śādkuraṃ(?) | sarvabhūtavināśānāṃ mahiṣā chedanaṃ || navadhā paśughātantu mahiṣā jāyo vighātanaṃ | kartavyaṃ bhūtavetāla navamyāṃ nātmikāmyayā || pakṣi *? kachapā grāhā varāhāsdvo?galāstathā | mahiṣo godhikā meṣastathā navavidhāmṛgā || navavidhāmṛgāḥ kṛṣṇā sāraruru prabhūtayaḥ | dadatuṣṭau valiṃ caiva nija gātrā sṛgukṣitaṃ || sahasraṃ bhṛpti māyāti svadehaṃ rudhireṇa tu | tarpitā vidhivadurgā bhitvā vāhuṃ ca jaṃghake || ajaśva mahiṣaścaiva naraścaiva yathā kramāt | valirmahāvaliśca ti valiśveti prakīmbhatāḥ | p. 187a) nāreśaśirasāvīra pūjitā vidhivannṛpa | tṛṣṇābhūtaṃ bhaved dūrgā varṣāṇāṃ lakṣameva ca || śonitaṃ maṃtra pūtantu śārṣapīyuṣamucyate | tasmāt tu pūjane dadyād valaḥ śīrṣaṃ ca śāṇitaṃ || pūjayed vidhivad bhaktyā cāmuṇḍasūdinīṃ | rudhireṇa tathā vīra śiro hivvividhi nṛpaḥ || ajāri mahiṣāṇāṃśca svadehasya ca bhedanāt | chinnalāṅgulakarṇākṣi bhagnadanta tathaiva ca || bhagnaśṛṃgādikaṃ cāpi na dadyāt tu kadācana | kāśavyaṃgañcāpi vṛddhaṃ rogiṇañca galad vraṇaṃ || klivaṃdīnāṅgamaṃthavā viddha liṅgaṃ sravat kakaṃ | na ca traimāsikā nyunaṃ paśun dadyāchivāvaliṃ || na ca traipakṣikānnyunaṃ pradyād vai ṣatatriṇaṃ | paśūnā pakṣināmnāpi narānāṃ ca viśeṣataḥ || striyanna dadyābhuvaliṃ datvā narakamāpnuyāt | anuktaṃ nāpi dadyāt tathā'jñātā ṛgadvijāna || pṃcābdaṃ lakṣaṇopetaṃ vidhivat kālikā vali | vidhivatkālikāsini japtvā khaḍgena ghātayet || uttarābhimukho bhūtvā valiṃ pūrvamukhaṃ tathā | nirīkṣāsādhakaḥ paśvādimaṃmantamudīrayet || narastvaṃ valirūpeṇa mama bhāgyadupasthitaḥ | praṇamāmi tataḥ sarva rūpiṇaṃ valirūpiṇaṃ || caṃḍikā prīti dānena dāturāpadviśana | cāmuṃḍā valirūpāṃ yaṃ vale tubhyaṃ namostute || yajñārthe valayaḥ sṛṣṭaḥ svayameva svayaṃbhuvā | p. 187b) atastvāṃ ghātayāmpadya tasmād yajñepadho'vadhaḥ | eṁ hrīṁ śrīṁ miti maṃtreṇa valiṃmetasvarūpiṇaṃ || cintayitvā nyaset puṣpaṃ mūrddhitasya tu bhairava | tato devo samuddiśya kāmamuddiśya cātmanaḥ || abhiṣicyata tathā kṛṣṇaṃ pinākapāṇi ca kālarātri svarūpiṇaṃ | ugraṃ raktāsya nayanaṃ raktamālyānulepanaṃ || raktāvaradharaṃ caika pāśahastraṃ kuṭumvitaṃ | picamānaṃ ca rudhiraṃ bhujānaṃ dravyasaṃhitaṃ || asirviśasanaḥ khaḍgastīkṣṇadhārīdarā sahaḥ | śrīgarho vijayaṃścaiva dharmapāla namostute || pūjayitvā tataḥ khaḍgaṃ āṁ huṁ phaḍiti maṃtrakaiḥ | gṛhītvā vimalaṃ khaḍgaṃ chedayed valimuttamaṃ || oṃ eṁ hrīṁ kauśikīti rudhiraṃṇāpyāyatāmiti | sthāna niyojayed raktaṃ śiraśca saptadīpakaṃ || evaṃ datvā valiṃ pūrṇa phalaṃ prāpnoti sādhakaḥ | hīnantu syād vinaṃtāyāṃ niṣkalaṃ syād viparyayāt || anyeṣāṃ mahīṣādīnāṃ valināmatha pūjayet | kāyo madhyatvamāyāti raktaṃ gṛhnāti vai śivā || validāne tu durgāyāḥ sarvatrāyamvidhiḥ smṛtaḥ | daityānāṃ matsyamāṃsāni devīnāṃ palanaudanaṃ || kuṣmāṇḍamikṣudaṇḍaśca madyamāṃsa vayaṃ va ca | eta valiṃ samājñayāsbhṛptau chāgasamāsamāḥ || caṃdrahāsena kartārai chedanaṃ saṃkhyamiṣyate | p. 188a) dātrāsidhenukrakavaśaṭkulābhistu madhyanaṃ || asidhenuḥ chariśaṃ cakralāvartatathaiva ca | kartarīkṣura bhagnaśca adhamaṃ parikīrtitaṃ || etyaunyaiḥ śaktiśūlādyaiḥ valichedyaḥ kadāpi naḥ | nāsti devīṃ valiṃ tantu dātā mṛtyu navāpnuyāt || validāne valiṃ chitvā khaṃgaiste rudhiraiḥ sakaiḥ sarvaṃ vaśya na maṃtreṇa lalāṭe tilakaṃ nyasyet || rājā vā rājaputre vā striyo vā yakṣarākṣasāḥ | sarva tasya vaśaṃ yānti bhūtagrāmaścaturvidhaḥ || ajānāṃ mahiṣānāñca meṣāṇāṃ ca tathā vadhāt | prīṇayed vidhivad durgā māṃsaśoṇitatarpaṇeḥ || ahanya hani yo durgā pūjayed radhirādibhiḥ | kulānāṃ śatamuddhṛbhyaṃ brahme loke mahīyate || svamekamekaṃ varadā bhṛptā bhavati caṇḍikā | rudhireṇoraṇasyeha tarpitā vidhivannṛpa || ajaspada varṣāṇi rudhireṇa sutarpitā | mahiṣeṇa śataṃ vīra bhṛptā bhavati caṇḍikā || sahasraṃ bhṛpti māyāti svadeharudhireṇa tu | tarpitā vidhivad durgā bhitvā vāhu ca jaṃghake || nareṇa śirasā vīra pūjitā vidhivan nṛpa | bhṛptārāved dṛśa durgā varvāṇāṃ lakṣameva tu || chitvā bhitvā ca bhūtāni hatvā sarvamidaṃ jigat | praṇamya śirasā devīḥ sa pāpaistu na lipyate || durgāyā darśanaṃ puṇyaṃ darśanādabhivaṃdanaṃ | p. 188b) vandanā sparśanaṃ śreṣṭhaḥ sparśanādabhi pūjanaṃ | pūjanāt snapanaṃ śreṣṭhaṃ snapanārtarpaṇaṃ smṛtaṃ || tarpaṇānmāṃsa dānaṃ tu mahiṣājanipātanaṃ | sarvayajñopavāseṣu sarvatīrtheṣu yatphalaṃ || tatphalaṃ labhate vīra praṇamya śirasā * sīṃ | saṃprasārita deho yo daṇḍavat patito bhuvi || caṃḍikā purato vīra sa yāti paramāṃ gatiṃ | tapatīrtha pradānaiśca yajñairvā vahu dakṣiṇaiḥ || na tādgatiṃ labhaṃte trayāṃstu tvā ca sureśvarīṃ | āyurārogyasauṣyāni sampado dayitāstriyaḥ || bhavaṃti tasya yasmaiti devīṃ vāsava bhairavīṃ | caṇḍikāṃ pūjayitvā tu prahṛṣṭenāṃ narātmanā || kṛtāṃjaliṃ puṭo bhūtvā idaṃ stotramudīrayet | oṃ durgāṃ śivāṃ śāṃti karīṃ brahmāṇīṃ brahmaṇaḥ priyāṃ || sarvalokapraṇetrī ca praṇamāmi sadā śivāṃ | maṃgalāṃ śobhanāṃ siddhāṃ niḥkalāṃ paramā kalāṃ || viśveśvarīṃ viśva mātāṃ caṃḍikāṃ praṇamāmyahaṃ | sarvadevamayīṃ devīṃ sarvarogabhayāpahāṃ || brahmeśaviṣṇu namitāṃ praṇamāmi sadā umāṃ | viṃdhyasthā viṃdhyanilayāṃ divyasthānanivāsinīṃ || yoginīṃ yogamātāṃ ca caṇḍikā praṇamāmyahaṃ | īśānamātaraṃ devīmīśvarīmīśvara priyāṃ || praṇatosmi sadā durgā saṃsārārṇava tāriṇīṃ | ya idaṃ paṭhati stotraṃ śṛṇuyādvāpi yo naraḥ || p. 189a) sa muktaḥ sarvapāpaistu modate durgayā saha | maṃtreṇānena vṛttāre prārthayet tāṃ sureśvarī || mahiṣagni mahāmāye cāmuṇḍe muṃḍamālinī | dravyamārogya vijayaṃ dehi devi namostute || bhūtapreta piśācebhyo rakṣobhyośca maheśvari | devebhyo mānuṣebhyaśca mayābhyo rakṣamāṃ sadā || sarvamaṃgalamāṅgalya śive sarvārthasādhike | umā brahmāṇi kaumāri viśvarūpa prasīda me || rūpaṃ dehi yaśo dehi bhagaṃ bhavati dehi me | putrān dehi dhanan dehi sarvān kāmān prasīda me || caṃdanena samālabdhe kuṃkumena vilepite | bilva patra kṛtā pīḍe durgehaṃ śaraṇaṃ gataḥ || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade unatriṃśa paṭalaḥ || 29 || śrībhairava uvāca || durgā gṛhe tu śastrāṇi pūjanīyāni paṃḍitaiḥ | vādyabhāṃḍāni cihnāni kavacānyā yudhāni ca || aśirvisasanaḥ khaḍgastīkṣṇadhārodvarāsanaḥ | śrīgarbho vijayaścaiva dharmadhārastathaiva ca || ityaṣṭau tava nāmāni prayamuktā nivedhasā | na kṣetraṃ kṛttikā te tu guru devā maheśvarā || rohiṇyaśca śarīraṃte daivataṃ ca janārdanaḥ | pitāpitāmahādevastvaṃmāṃpānaya sarvadā || nīlajīmūtasaṃkāśastīkṣṇadaṃṣṭrāḥ kṛśodaraḥ | bhāvaśuddhomarṣaṇaśca ati tejāstathaiva ca || iyaṃ yena dhṛtākṣoṇī hatayaśca mahāsuraḥ | p. 189b) tīkṣṇadhārāya śuddhāya tasmai khaḍgāya te namaḥ || sarvāyudhānāṃ prathamaṃ nirmitāsi pinākinā | śūlāyuddhādviniṣkṛṣya kṛtvāmuṣṭi gṛhaṃ śubhaṃ || caṃḍikāyāḥ pradattāni sarvaduṣṭanivarhiṇī | tayā vistāritā cāgni devānāṃ pratipāditā || sarvasatvāṃga bhūtāni sarvāśubhanivarhiṇī | churike rakṣamānnityaṃ śāṃtiyecha namostute || rakṣāṃgāni grajānrakṣa rakṣavājidhanāni ca | mama dehaṃ sadārakṣa kaṭṭāraka namostute || sarvāyudha mahāmātra sarvadevārisūdana | cāpamāṃsamarerakṣa śākaṃ śaravarairiha || dhūtaṃ kṛṣṇena rakṣārthaṃ saṃhārāya hareṇa ca | trayī mūrti gataṃ devaṃ dhanurastraṃ namāmyahaṃ || prāṇān pātaya śatrūṇāmanayātīkṣṇa dhārayā | gṛhāṇa jīvitaṃ teṣāṃ kuṃtasyainpaṃca rakṣa me || śarmapradastvaṃ samare varman sainya yaśodyamāṃ | rakṣamāṃ rakṣaṇīyohaṃtāpaneya namostute || śaśāṃkakarasaṃkāśa himadiṃḍirapāṃḍara | protsāraya tvaṃduritaṃ cāmacāmara vallabhaḥ || yathāṃvudaśchāda yajña śivāyamāṃ vasuṃdharāṃ | tathāmāṃchādaya chatrayuddhe dhvani gataṃ sadā || śakraketo mahāvīryaḥ svayaṃ tustvāṃ samāśritaḥ | pakṣirojāvainateyastathā nārāyaṇadhvajaḥ || kāśyapayo mṛtāhartā nāgārirviṣṇuvāhanaḥ | aprameyo durādharṣo raṇadevāni sūdanaḥ || p. 190a) garutmān māruta gati tvayi sannihitaḥ sthitaḥ | sāśca carmāyudhān yodhān yodhān rakṣātmakaṃ ripuṃ || hutabhūgvasavo rudrā vāyuḥ somāmaharṣayaḥ | nāgakiṃnaragaṃdharvāyakṣabhūtamahoragāḥ || pramathāśca mahādevyai bhūtaśāmātṛbhiḥ saha | sakrasenāpatiskaṃda varuṇaścāśritastvayi || pratihaṃtu ripun sarvān rājavijayamṛchatu | yāni prayuktānyaribhirduṣaṇāni samaṃ tataḥ || nihatāni sadātāni bhavaṃ tu tava tejasā | kālanemi vadhe yuddhe yuddhe tripuraghātine || hiraṇyakaśipo yuddhe yuddhe devāsure yathā | śobhitāsi tathaivādya śobhasuramayaṃ smara || raktāṃ nīlāṃsitāṃ dṛṣṭvā naścattvāśumamārayaḥ | duṃdubhe tvaṃ sapatnānāṃ ghoṣāvṛdaya kampanaḥ || bhavabhūmipasainyānāṃ tathā vijayavarddhanaḥ | yathā jīmūtaghoṣeṇa hṛṣyaṃti varavāraṇāḥ || tathāstu tava śabdena harṣosmākaṃ jayāpahaḥ | yathājīmūtaśabdena strīṇāṃ trāsobhijāyate || tathā tatra ca śabdena tasyaṃtvasmād dviṣoraṇe | puṇyastvaṃ śaṃkhapuṇyānāṃ maṃgalānāṃ ca maṃgalaṃ || viṣṇunātvaṃ dhṛto nityaṃ mataḥ śāṃtiṃ prayacha me | vijayo jayadojetāripu bhettābhayaṃkaraḥ || duḥkhahāśarmadaḥ śāṃtaḥ sarvāriṣṭavināśanaḥ | ityaṣṭau tava nāmāni yasmāt siṃhaparākramaḥ || p. 190b) tena siṃhāsane titvaṃ nāmnā deveṣu gīyate | tvayi sthitaḥ śivaḥ śākṣāstvayi śakraḥ sureśvaraḥ || tvayi sthite haridevaṃstvadarthaṃ tanyate tapaḥ | samasta sarvato bhadra śivo bhava mahīpate || trailokya vijaya sarvaṃ siṃhāsana namostute | turaṃgamaciraṃ jīva paraśastraiva lakṣitaḥ || sadāmāṃsamarerakṣa svāmi kāryaṃ sadā kuru | gaṃdharva kulajātosi sā bhūyā kuladūṣakaḥ || brāhmaṇaḥ satya vākyena somasya varuṇasya ca | tejasī caiva sūryasya munīnāṃ tapasā tathā || rudrasya brahmacaryeṇa pavanasya valena ca | prabhāvācca hutāśasya varddhasuddhaṃ turaṃgamaḥ || smaratvaṃ rājaputrāsi kaustubhaṃjamaṇiṃ smara | surāsurairmadhyamānāt kṣīrodādamṛtādibhiḥ || jāta uccaiḥ śravāḥ pūrvaṃ tena jātosi tatsara | yāṃ gatiṃ brahmahā gachet pitṛhā mātṛhā tathā || bhūmyarthe nṛtavādī caraṇeyaśca parāṃmukhaḥ | sūryācaṃdramasau vāyuryāvat paśyaṃti duḥkṛtāṃ || tāṃ gatiṃ vrajasi kṣipraṃ tacca pāpaṃ bhavai bhuva | vikṛtiṃ yadi gachethā yuddhe dhvaṃni turaṃgama || ripun vijinya samare sahabhattā sukhī bhave | śivāḥ kaṃkāla vetālāḥ pūtanā jaṃbhakādayaḥ || te sarve tṛptimāyāṃ tu validānena toṣitā | yojāgaraṇaṃ girisutābhirato dadāti caitrotsavādi divase vyadhidūryanādaṃ || p. 191a) vīṇāsureṇu madhurasurabhāṣiṇībhiḥ saṃgīyate sahi kṛśodara kinnaraṃbhiḥ | gītavādya pradānena saukhyaṃ prāpnotyanuttamaṃ | pradakṣiṇa pradānena rūpavānami jāyate || māsi cāśvayute vīraḥ śuklapakṣe triśūlinīṃ | navamyāṃ pūjayed yastu tasya puṇyaṃ phalaṃ śṛṇu || aśvamedha sahasrasya vājapeyaśatasya ca | tatphalaṃ labhate vīra dividevagaṇairddhṛtaḥ || ajānāṃ mahiṣāṇāṃ ca meṣāṇāṃ ca tathā vadhāt | prīṇayed vidhivad durgāṃ māsaśoṇita tarpaṇaiḥ || uttiṣṭha devi caṃḍeśi śubhāṃ pūjā pragṛhya ca | kuruṣva mama kalyāṇamaṣṭābhiḥ śaktibhiḥ saha || gacha gacha parasthānaṃ svasthānaṃ devi caṃḍike | vajrasoto jalavṛddhyai tiṣṭha gehe ca bhūtaye || oṃ durge devī jaganmātaḥ svasthānaṃ gacha pūjite | saṃvatsare vyatīte tu punarāgamanāya vai || imāṃ pūjāṃ mayā devī yathāśaktyā niveditāṃ | rakṣaṇārthaṃ samādāya vrajasusthānamuttama || caturbhujāṃ pītavastrāṃ sarvābharaṇabhūṣitāṃ | dakṣiṇavāmayo rūpari talahastayoḥ khaḍgacarmadharāṃ madhastana hastayorvarābhayaṃ cihnaṃ trinetrāṃmīṣat prahasita vadaṃ nāma parājitāṃ cāruṇāmukhapadmena vicitrakanako jvalā || jayā devi śive bhaktā sarvān kāmāṃ dadātu me | kāṃcanena vicitreṇa karpūreṇa vibhūṣitā || p. 191b) jayāpradā mahāmāyā śivabhāvita cetasā | vijayāva sadābhāgāṃ dadātu vijayaṃ mama || hāreṇa suvicitreṇa bhāsvat kanaka mekhala | aparājitā rudraratā karotu vijayaṃ mama || iti stutvā haridrā ca pītopacāra pūjayet | sadā parājitā yasmāt tvaṃ latāsūka mātṛtā || sarvākāmārtha siddhārtha kasmāt svādhārayāmyahaṃ | bhavā parājite devi mama sarvārtha mṛddhaye || pūjitāyāṃ tvayi śrayo mamāstu duritaṃ hataṃ | oṃ jaya devaradedevi daśamyāma parājite || dhārayāmi bhujaṃ dakṣa jalalābhābhivṛddhaye | valamādhe hi valayaṃ mayi śatroḥ parājaya || tvaddhāraṇādbhaveyurmedhanadhānyasamṛddhaye | surāstvāmabhi * cestu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ || vāsudevo jagannāthastathā saṃkarṣaṇo vibhuḥ | pradyumnaśca niruddhaśca bhavaṃ tu vijayāyate || ākhaṇḍalāgni bhagavān yame vai nirmatistathā | varuṇāḥ pavanaścaiva dhatodhyakṣastathā śivaḥ || brahmaṇā sahitāḥ śeṣāṃ digpālāḥ pāṃtu te sadā | kīrti lakṣmīrddhṛtirmedhā puṣṭiḥ śraddhājiyāmati || buddhirlajjā vapuḥ śāṃtistuṣṭiḥ kāṃtiśca mātaraḥ | etāstvāmaṃbhiṣiṃcaṃ tu devāpanyaḥ samāgatāḥ || āditya caṃdramāsomo budhajīvasitārkaṭāḥ | gṛhāstvamabhiṣiṃcaṃtu rāhuketuśca tarpitāḥ || p. 192a) datvādānavagaṃdharvā yakṣarākṣasapannagāḥ | ṛṣayo mānavo gāvo devāmāṃgala eva ca || deva patnyo umānāgā debhyāścāpsarasāṃ gaṇāḥ | astrāṇi sarvaśāstrāṇi rājano vāhanāni ca || oṣadhāni ca ratnāni kālasyā vayavāḥścaye | saritaḥ sāgarāśailāstīrthāni jaladānavāḥ || etāstu mabhiṣiṃcaṃ tu sarvakāmārthasiddhaye | śrībhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ tava | gurutyāga karaḥ śiṣyaḥ prāyaścitti bhaveddhruvaṃ || lakṣaṃ śrīpādukāṃ japtvā tasmāt pāpād viśuddhyati | maṃtratyāgakaro yastu tatsaṃgaṃ varjayet priye || lakṣamekaṃ japen maṃtraṃ homatarpaṇataḥ śuciḥ | nityādi kramadoṣāṇāṃ śāṃtyaṃ vidyāśataṃ japet || naimittikāti kramaṇe sahasraṃ prajapenmanuṃ | madhulobhādyathā bhṛṃgaḥ puṣpāt puṣpāṃtaraṃ vrajet || gurulubdhāstathā śiṣyo gurorgurvataraṃ vrajet | yadi daivāt paśorvidyā labhyate kulajairnaraiḥ || dvijaṃ tu kaulikaṃ prāpya punarvidyāmupālabhet | śakalo jīvahīnastu saṃdigdho niṃditastathā || manavastu na siddhyaṃti guruḥ syādbrahmaghātakaḥ | tadā taṃ sahasā jñātvā maṃtraṃ deva guruṃ tyajet || kṣamasvamātastatpāpaṃ haradevi kṛpāṃ kuru | anekadhā paśo ratnaṃ bhuṃjate ye tu kaulikāḥ || lakṣatrayaṃ japellopāṃ lakṣaṃ vāpya japāṃ japet | p. 192b) homayeddhaviṣāntena niḥpāpaḥ syāt tathā dhruvaṃ | ekapātro pibed dravyaṃ vīro māheśvaro yadi || śvānocchiṣṭaṃ bhavet pāpaṃ prāyaścittaṃ sa kaulikaḥ | gāyatryāstu sahasreṇa upavāsa trayeṇa ca || samyak śodhita cittastu suvarṇaṃ guruve dadet | valāt svarasato vāpi yoramenmaṃtra mātaraṃ || daśalakṣaṃ manuṃ japtvā tuṣānalaṃ samācaret | maṃtraputryāḥ svaputryāśca bhaginyāśca kulastriyaḥ || ramaṇāllakṣajāpena pūto bhavati kaulikaḥ | maṃtra putrī putratvenapyupadeśobhidhānataḥ || kṛtvā vīravadhaṃ maṃtrī vṛthāpānaṃ guro * *? | * * * * * * * * *? sthitvā lakṣamā japet || anasthi prāṇisaṃghātaṃ hatvā ca narakaṃ vrajet | * * * * * * * * * * *? caikādaśaṃ japet || sarpamārjāranakulamūṣamuṣṭrakharaṃ hayaṃ | gajādyāśca * * * * * * * * * * * *? || *? padaṣṭa sahasraṃ tu kṣudraṃ jaṃtu vadhe kṛte | validānaṃ * * * * * * * * * * * *? || * * * * * * * *? prāyaścittaṃ maṇīṣibhiḥ | go vadhe daśabhi * * * * * * * * * *? || * * * * * * * * * * * * * * * *? | guruhatvā prasādena paṃcalakṣairbhaved * *? || * * * * * * * * * * * * * * * *? | * * * * * * *? paṃ pīṭha kṣetra paribhraman || p. 193a) pramādāt patite vipre lakṣairviṃśatibhiḥ śubhiḥ | kṣetrādayo yathoktena mucyaṃte kilviṣāditaḥ || brāhmaṇasya vadhelakṣaṃ kṣetriye dviguṇaṃ smṛtaṃ | vaiśya triguṇamuddiṣṭaṃ pādaje ca caturguṇaṃ || arhadvauddhavadhe maṃtrī khāddhilakṣaṃ manuṃ japet | vabhrośca śūkarāṇāṃ ca vadhe paṃca sahasrakaṃ || pakṣiṇāṃ hanane maṃtrī dvisahasreṇa śuddhyati | sarpamārjāramatsyānāṃ vadhe vedasahasrakaṃ || devadrohād gurudrohāttriṃśatkoṭi manuṃ japet | niṃdate samayānāṃ ca yoginī vīrayoḥ śivaḥ || śāstrāṇāṃ maṃtriṇāṃ strīṇāṃ sahasraṃ japamācaret | vāmadakṣiṇasiddhāṃte śaiva vrata dhare hate || catuḥkoṭimitāṃ maṃtrī japan śuddhyati kilviṣāt | ādyādinīṃdane maṃtrī daśāvartena śuddhyati || arghāmṛtaṃ pibet pūrvaṃ devīmutthāpayet tataḥ | paśupānaṃ bhavet tasya tatkṣayo lakṣato bhavet || vīrapatnīṃ vṛthāpānaṃ vīrapatnīsnuṣe tathā | prāyaścittaṃ caren maṃtrī divyavīrārcanādikaṃ || dīpanāśe pātranāśe pātrapraskhalane tathā | pūjayitvā mahādevīṃ japedaṣṭottaraṃ śataṃ || ajñānādetaduddiṣṭaṃ jñānato dviguṇaṃ bhavet | bhagnaṃ ca sphuṭitaṃ yaṃtraṃ hṛtaṃ caureṇa vā priye || upavāsaṃ prakurvīta dinamekamateṃdritaḥ | lakṣamātraṃ japed vidyāṃ homatarpaṇapūrvikāṃ || p. 193b) sadbhaktyā ca guruṃ toṣya brāhmaṇānapi bhojayet | kadācillupta cihnaṃ vā sphuṭitādi vibhūṣaṇaṃ || bhagnaṃ karoti yo martyo mṛtyustasya bhaveddhruvaṃ | tasmāt sa tīrtharāje vā gaṃgādi saritāṃvare || samudre vā kṣiped devi anyathā duḥkhamāpnuyāt | āṃbike yo yadā maṃtrī dehadharmamupāśritaḥ || aṃtyaṣṭistatra kartavyā tacchiṣyādyairvidhānataḥ | kartā nitya kriyāṃ kṛtvā paṃcaratnairviśodhayet || pretaṃ netrādi mārgeṇa lokāṃtaravinirgataṃ | ākṛṣya sthāpayet prete jīvātmānaṃ guruktitaḥ || paṃcapraṇava yogena viyadvahya nilātmakaiḥ | mokṣade padamuccārya cakṣurādi samuccaret || pretanāmasamuccārya vadedāvāhayāmi ca | anenāvāhayet pretaṃ tatra prāṇāśca vinyaset || aṃgaprakalpanaṃ kuryā māyayā dīrghasaṃyutā | pratiṣṭhāpya ghaṭaṃ maṃtrī paretaṃ snāpayet sudhīḥ || paṃcagavyairaghoreṇa varddhinyā tvabhiṣicyataṃ | śuddhatoyena saṃsnāpya bhasmanāsnāpayet punaḥ || pretaṃ dakṣiṇamūrddhānaṃ nyasedarbhāstane sudhīḥ | navavastrasragā lepairalaṃkṛtyavibhūṣaṇaiḥ || abhyarcya gaṃdhapuṣpādyairmūlamaṃtreṇa sādhakaḥ | samyak vimānaṃ saṃkalpā mṛtakaṃ tatra vinyaset || grāmaṃ pradakṣiṇī kurvan śaṃkhabheryādi nisvanaiḥ | pretasthānaṃ samāviśya dakṣiṇottaramāyataṃ || upaviśyasamāṃ bhūmiṃ tatra lājātilākṣatān | p. 194a) vikiret sarṣapo petān vimānamathavinyaset | saṃsthāpya tatra cityagniṃ paristīrya vilomataḥ || pāvāṇyāsādayen maṃtrī dakṣiṇe viṣṇu devataṃ | praṇīta pātramāsādya saṃpūjya kusumādibhiḥ || darbherāchādite maṃtrī vahnikoṇe pravinyaset | dakṣabhāge yajed devaṃ bhairavaṃ maṃḍalaṃ kramāt || uktena vidhinā kṛtvā vahne jihvādi kalpanaṃ | tilataṃḍulasaṃmiśraṃ śravayeccarumuttamaṃ || mṛtyuṃjayena maṃtreṇa śatamaṣṭottaraṃ sudhīḥ | sāccena caruṇāhutvā paṃcaratnarviśeṣataḥ || juhuyānmūlamaṃtreṇa kramādāvaraṇāṃtikaṃ | evaṃ vilomatā homān sarvamaṃtrān gurostanau || krameṇa vilayaṃ nītvā juhuyād vāgbhavena ca | hutvātha mūlamaṃtreṇa preta dehi vilomataḥ || tatvāni vilayaṃ nītvā sarvamātma niyojayet | puṇyapāpe tasya juhuyān maṃtramuccaran || tataḥ pūrṇāhutiṃ datvā yojayet paramaṃ pade | śivaśaktyātmake śuddhe punarāvṛddhi varjite || saccitsukhamaye sākṣāt tatvātīte nirākule | iti saṃyojitaḥ pretaḥ śiṣyena parame pade || saṃpūjyamalakāluṣyaṃ śastu bhāvāya kalpane | ājyena juhuyādvahnāvaghorāstreṇa mūlataḥ || anulomavidhānena prāyaścittāya sādhakaḥ | paretadehamānena śayanaṃ parikalpayet || vahnerdakṣiṇa digbhāge kulavṛkṣasamudbhavaiḥ | p. 194b) śaṃkubhirdakṣiṇāgraistu bilvajairvākuśaistathā | āstīrya śayanaṃ maṃtrī triguṇī kṛti taṃtunā || saṃveṣṭya pūjayed gaṃdha puṣpādyairupacārakaiḥ | āchādyanaṃ vā vastreṇa tatra yaṃtraṃ likhet sudhīḥ || padmaṃ trikoṇa ṣaṭkoṇa karṇikaṃ sāṣṭa patrakaṃ | sārddharekhaṃ tatastatra puṣpāṇyākīrya sarvataḥ || pretaṃ dakṣiṇamūrddhānaṃ vinyasediha sādhakaḥ | rakṣāmaṃtreṇa saṃkalpya jvalāmālini vidyayā || prajvālyā ghoramaṃtreṇa dahet pādādito budhaḥ | aghorāstreṇa maṃtreṇa maṃtrī pāśupatena vā || yāvadbhasmī bhavatyeṣa tāvaddhomaṃ karotviha | stotra maṃtra japaṃ kuryat samayajñāḥ samāgatāḥ || bhasmībhūte pare tesmin devā samyak samarcayet | ciṃtyagniṃ rakṣayen maṃtrī saṃprāpte saptame hani || nirvāpaya sasāsthīni veṣṭayet nava vāsasā | tadbhasma niḥkṣipet kvāpi viśuddhe salilāsayet || asthikūṭaṃ khanen maṃtrī devamātṛ gṛhe'thavā | svagṛhe vā nikhanyeta trisaṃdhyaṃ pūjayedidaṃ || pūrvapūjāṃ mṛtadine pratimāsaṃ prakalpayet | saṃpūrṇa vatsare kuryāt mahotsava mataṃdritaḥ || tatosti kūṭamuddhṛtya nadyāṃ vā vidhisaṃspṛśi | * niḥkṣipennikhet kvāpi viśuddhe dharaṇī tale || kenāpikīkase nāsya pratimāṃ pāduke'tha vā | kṛtvā saṃpūjayet maṃtrī gurubhaktiparāyaṇaḥ || p. 195a) deśāṃtaramṛtānāṃ ca jīvatāmapi sādhakaḥ | darbhapūjaiḥ palāśairvā śālipiṣṭhena vā punaḥ || dehaṃ kṛtvā yathā pūrvaṃ śeṣaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ | athavā manasā kuryādekāṃte svayamāstikaḥ || vāgbhavaṃ dīpinī jvālā mālinīti padaṃ tataḥ | krodha haṃsenduhet parṇān saṃpuṭatvena yojayet || etāni tatra bījāni praṇavo jīvakeśavai | haṃseṃdugāṃta kuṭilavahni biṃdun bhagāśritān || śivaśakti kṣameṃdrāṃvu vahnivātārghisaṃcayaṃ | jvālāmālini maṃtroyaṃ kathito maṃtrako vidaiḥ || māyābījaṃ sphuradvaṃdvaṃ prasphūra dvitayaṃ tathā | ghoraghorataretyaṃte tanurūpa padaṃ vadet || caṭapracaṭa dvitayaṃ kathitoyaṃ mahāmanuḥ | kaha dvaṃdva samuccārya ghātaye dvayamuccaret || varmāṃtāstrassamuddiṣṭo varṇāmaghoramaṃtrakaḥ | tāriṇīṃ paśuvarṇāte kavacāstrākṣaro vadet || manuḥ pāśupatāstroyaṃ kṣudragrahanivārakaḥ | paṃcātakeṃdu pārśvārṇānyamadhāṃtasamanvitān || iṃdrārūḍhāt sudhīḥ kuryād vāmakarṇeṃdu saṃyutān | paṃcaratnamidaṃ proktaṃ manobhilaṣita pradam || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade triṃśa paṭalaḥ || 30 || śrībhairava uvāca || kurukṣetre prayāge ca gaṃgāsāgarasaṃgame | mahākāle ca kāśyāṃ ca dīpasthānaṃ na ciṃtayet || p. 195b) niyamaḥ puruṣe jñeyo na yoṣitsu kadācana | na nyāso yoṣitāṃ cātra na dhyānaṃ na ca pūjanaṃ || kevalaṃ japamātreṇa maṃtrāt siddhyaṃti yoṣitāṃ | puraścaraṇa kāle ca paraśaktiṃ prapūjayet || dīkṣito vastrapuṣpādyairbhojyaiḥ pāyasasaṃbhavaiḥ | śūnyagehe samānīya arghodakaṃ viśodhitaṃ || amṛtīkaraṇaṃ kṛtvā śaktīrabhi mukhaṃ nayet | arghodakena sarvāstāssaṃprayokṣya vidhi pūrvakaṃ || amṛtīkaraṇaṃ kuryāt sakalī karaṇaṃ tataḥ | athāṣṭa kanyakā vakṣye devī rūpadharāyataḥ || brāhmaṇī kṣatriyā vaiśyā śūdrāllakulabhūṣaṇā | veśyānāpita kanyā ca rajakī yoginī tathā || viśeṣa vai dagdhā yutāḥ sarvaṣṭavaśubhāṃganāḥ | aṣṭakanyārūpabhedaṃ vilokyāmarṣaceṣṭitaṃ || brāhmaṇyādyaṣṭaśaktīnāṃ nāmabhiḥ kṛtasaṃjñakāḥ | gaurakṛṣṇādikaṃ rūpaṃ saumyatvaṃ ca guṇādikaṃ || āsanaṃ prathamaṃ datvā svāgataṃ ca vadet punaḥ | arghyapādyaṃ ca pānīyaṃ madhuparkaṃ jalaṃ tataḥ || snāpayed gaṃdhapuṣpābhiḥ keśasaṃskāramācaret | dhūpayitvā tataḥ keśaṃ kauśeyaṃ vinivedayet || tataḥ snānottare pīṭhamāstīrya pādukā dvayaṃ | datvā tatra samāsīnāṃ nānālaṃkārabhūṣaṇaiḥ || bhūṣayitvānulepaṃ ca gaṃdhamālyaṃ nivedayet | tāṃ tāṃ śaktiṃ samāvāhya mūrddhni tāsāṃ samānayet || p. 196a) bhojyamaṃḍapamadhye tu svarṇapātre suśobhane | cavyaṃ coṣyaṃ lehyapeyaṃ bhojyaṃ caiva hi bhakṣakaṃ || adīkṣitā yadā syustu tadā māyā nivedayet | tatrāsāṃsavyakarṇenu tataḥ stotraṃ samācaret || mātardevi namaste'stu brahmaputri dhare'naghe | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || māheśi varade devi paramānandarūpiṇī | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || kaumāri sarvavighneśi kumārakrīḍane vane | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || viṣṇurūpa dhare devi vinatāsutavāhini | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || vārāhi varade devi daṃṣṭroddhṛta vasuṃdhare | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || śakrarūpadhare devi śakrādi surapūjite | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtra siddhiṃ prayacha me || cāmuṇḍe muṃḍamālā sṛk carcite vighnanāśini | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || mahālakṣmi mahāmokṣa kṣobhasaṃtāpanāśini | kṛpayā haravighnaṃ me maṃtrasiddhiṃ prayacha me || miti mātṛmaye devi miti mātṛ vahiḥ kṛte | eke vahutare devi viśvarūpe namo'stute || etat stotraṃ paṭhed yastu maṃtrāraṃbheṣu saṃyutaḥ | vidagdhāṃ vā samālokya tasya vighnaṃ na jāyate || yadi krīḍāparāstāstu bhojane tadgṛhādvahiḥ | sthitaḥ stotraṃ paṭhet tāvad yāvat tṛptiḥ prajāyate || p. 196b) ācamya mukhavāsādi tāṃbūlaṃ ca nivedayet | tato dadyāt punarmālyaṃ caṃdanaṃ paṃktitaṃ śubhaṃ || visṛjya pradakṣiṇī kṛtya varaṃ prārthya sukhī bhavet | jyoti paśyati sarvatra śarīraṃ vā prakāśa yuk || nijaṃ śarīramathavā devatā mayameva hi | krūrakarmasu deveśi karma kṛtvā yathāvidhi || tailātyaktaḥ punaḥ snātaḥ sāṃgāṃ sāvaraṇāṃ budhaḥ | abhyarcya devatāsiṣṭāmātmarakṣārthamaṃtrike || japen maṃtraṃ praśannātmā sahasraṃ sāṣṭakaṃ priye | māṃ rakṣa rakṣa cetyuktā praṇamya visṛjecchive || anyaiḥ suhṛdbhiḥ susnigdhairātmarakṣāṃ tu kārayet | mṛtyuṃjayādibhirdevi prayogāstreṇa cāṇunā || japahomārcanādyaiśca brāhmaṇārādhanādibhiḥ | prayogāṃte tathā cakra pūjāṃ maṃtrī samācaret || ekalakṣaṃ japenmaṃtrī dhyāna nyāsa samanvitaḥ | prayogādoṣaśāṃtyarthamātmarakṣārthameva ca || na cenna phalamāpnoti devatā śāpamāpnuyāt | praṇavādyā muktikarī śrībījādyādhanāgame || hṛllekhādyā mahāsiddhikarī sarvavaśaṃkarī | vāgbhavādyā caradvidyāṃ kāmādyā jamaraṃjinī || ūrddhadṛṣṭirjapecchāṃntā vadho dṛṣṭistu mohane | samadṛṣṭisnaṃpane ca pārśvato darśana kramāt || virodhe ca samuccāṭa māraṇe sūrya darśanaḥ | p. 197a) vidyārthaṃ jalamadhyastho bhānumaṃḍaladarśanāt | bhrūmadhya darśanād devi sarvatraśubhakarmaṇi || nityaṃ japaṃ kare kuryān na prayoge kadācana | prayoge vihitā mālā tat tat karmānurūpataḥ || homamudrā trayaṃ proktaṃ sṛṃgīhaṃsī ca śūkarī | śūkarī karasaṃkocī mṛgīmuktakaniṣṭhikā || haṃsī syāt tarjanī muktā tridhā mudrā prakīrtitā | śāṃtike pauṣṭike caiva māraṇoccāṭane tathā || vidveṣe staṃbhane caiva vaśye ca parameśvari | śāṃtike ca mṛgī jñeyā haṃsī pauṣṭika karmaṇi || abhicāre śūkarī syād vidveṣoccāṭanādiṣu | na devāḥ pratigṛhnaṃti mudrāhīnāmathāhutiṃ || mudrāhīnāṃ tu yo mohāddhottumichati maṃdadhīḥ | vaśyaśāṃtyoḥ svarṇapātraṃ mṛtpātraṃ staṃbhane mataṃ || vidveṣe ṣādiraṃ pātramuccāṭe lauhanirmitaṃ | māraṇe kukkuṭāṃḍaṃ syāt pātrāṇī mani tarpaṇe || devyuvāca || bhagavan sarvatatvajño lokānugrahakāraka | kenopāyena deveśa dehaśuddhiḥ prajāyate || tanme kathaya sarvajña yadi snehosti māṃ prati | īśvara uvāca || deveśi bhakti surabhe auṣadhaṃ kathayāmi te | na prakāśyamidaṃ kvāpi triṣu lokeṣu durlabhaṃ || kumārīṃ chatradhārīṃ ca rājamāṣeṇa peṣayet | ekavarṇagavākṣīrai raṃbhābījena meva ca || p. 197b) prabhāte lepayedaṃgaṃ vaśyasiddhiḥ prajāyate | śvetāparājitā mūlaṃ sadhunā saha bhakṣayet || śvetakuṣṭavināśaṃ ca lepayitvā raverdine | aśokasya phalaṃ puṣpaṃ meraṃḍasya phalaissaha || nimaṃtrayet pūrvadine bhakṣayedaparehani | vātāṃjīrṇa bhave rogastasya dehena jāyate || dvādaśādhāramādāya tadgraṃthiṃ paribhedayet | tasmājjihvāgramānīya dīpākāraṃ viciṃtayet || lakṣamekamidaṃ japtvā sarvapāpāni nirdahet | tataścarācaraṃ sarvaṃ jñātvā sarvajñatāṃ labhet || tato japet mahāvidyāṃ vākyatirjāyate naraḥ | vādesadasiyā vākya staṃbhinī prativādinī || tatpaṃḍita ghaṭāṭopa tato pratihata prabhaḥ | sa tarkapadavākyārtha śabdālaṃkārasāravit || jihvāyāṃ nyasanā deva mukopi sukavirbhavet | sukumāratarasphāra śabdālaṃkārasāravit || tato * *? samudrosmi mālā tulyai rūpanyaset | padaguptairmahākāvyaṃ varakārapitā bhavet || avyāhatāmati śāstre vijayo vākyateriva | vālakasya tu jihvāyāṃ tridinābhyaṃtare likhet || suvarṇamayyālekhinyāmadhunā śveta durvayā | vāgbhavādyāṃ likhed vidyāṃ samārādhya prajapya ca || sa eva paṇḍitaḥ śrīmān na tu mūrkhaḥ kadācana | p. 198a) etad vāgīśvarī vidyāṃ vāriśasyāpi mūrddhani | karaṃ datvā japed vidyāṃ śatamaṣṭottaraṃ naraḥ || sopi ślokānaśeṣāstu karoti vākya tiryathā | jihvāyāṃ bhāvayed yastu tāriṇī dīpasannibhāṃ || vṛhaspati samastasya kavitā śukranirjitā | brāhme muhūrte cosyāya kṛtā vaśyaḥ sasaṃyutaḥ || jihvāyā bhāvayan vidyāṃ tato rūpāṃ japet sudhīḥ | amṛtasaṃdinī tasya vāṇī sarvavidhā bhavet || prātarvidyāṃ vibhāvyaiva jihvāyāṃ dīparūpiṇī | mātṛkāṃ sahitāṃ vidyāṃ trirāvartya jalaṃ pibet || jalapānavidhānena mukopi sūkavirbhavet | jihvāyāṃ ciṃtanā deva trikālajño bhaven naraḥ || yastu vidyāmabhedena ciṃtayet sādhakottamaḥ | jīvanmukto vimuktaśca aṃte sopi bhaveddhruvaṃ || madhunā tarpaṇa devyāssarvakāmaphalapradaṃ | aṣṭasiddhikaraṃ sākṣāt mahāpātakanāśanaṃ || haviṣyāśī muktakeśo japedayutamādarāt | gadyapadya mayī vāṇī tasya sarvavidhā bhavet || śatābhijaptamātreṇa rocanā tilakaṃ naraḥ | kṛtvā paśyati yaṃ maṃtrī taṃ kuryād dāsavad vaśaṃ || puṣkariṇyāṃ jale gāḍhe yaṣṭikāṣṭhaṃ tamo grahe | daṃtenānīyatattūrṇaṃ kīlakaṃ tena kārayet || te naiva madhunoktena padminī patramātrake | likhed vajrāvalī madhye mūlamaṃtraṃ tu siddhidaṃ || p. 198b) amukaṃ kurumāyāṃte vadet sādhaka sattamaḥ | tatkuṃḍa caturasre tu niḥkṣipya juhuyād dadhi || sahasraṃ kṣīranīrakta padmāṃ māṃ lohita tviṣaṃ | praṇavaṃ pūrvamuccārya padme yugalameva ca || mahāpadme padaṃ brūyāt padmāvati padaṃ tataḥ | huṁ huṁ svāheti maṃtreṇa yathāpūrvaṃ valiṃ haret || evaṃ yaḥ kurute karma sasyādruta kaviddhruvaṃ | arddharātre tato nityaṃ baliṃ dadyāccatuḥ paṭhe || praṇavaṃ pūrvamuddhṛtya hṛllekhāṃ ca tataḥ paraṃ | ekajaṭe padāṃte tu mahāśabdamudīrayet || yakṣādi padamābhāṣya mataye ca tato mama | upanīta padaṃ coktvādvaliṃ gṛhneti ṭhadvidhā || gṛhnāpaya dvidhāṭhoktā mama sarva padaṃ tataḥ | śāṃtiṃ kuru padaṃ caiva paravidyā manaṃtaraṃ || dvidhā kṛtvetiṭha brūyātruṭa chiṃdhī ca tadvidhā | māyā svāheti maṃtroyaṃ valyādau buddhisiddhidaḥ || parasainyagrahāriṣṭa rogakṛtyāvināśanaḥ | prayoge valimaṃtroyaṃ prayogāt sādhayed yadi || arddharātre gate nityaṃ valiṃ dadyāccatuḥpathe | parasainya grahāriṣṭa rogakṛtyāvināśanaḥ || praṇavaṃ pūrvamuccārya cogratāre tataḥ paraṃ | vikaṭadaṃṣṭre parapakṣaṃ kṣobhaya dvayamuccaret || khādaya dvaya paṭhamaṭhya tathā dvayaṃ dvayaṃ vadet | ye māṃ hiṃsi tu mudyaṃtāstathā niṃditumudyatā || yoginī cakrasahitaistānnāśaya hūṁ phaṭ svāhā || p. 199a) paravidyāmākarṣaya chedaya svāhā kapile gṛhna 2 svāhā | athavā madhulājābhyāṃ jihvāyāṃ vālakasya ca || nādī chedāt tadā pūrvaṃ likheddhema śalākayā | mūlamaṃtraṃ likhen maṃtrī yadveṣṭo śveta durvayā || vākyoccāraṇato vālo vāgmīdrutakavirbhavet | janmasaṃskārakaṃ sadyaḥ putre jāte praśasyate || jihvāyāṃ tu likhen maṃtrī yajñadāru śalākayā | vāratrayaṃ tu saṃpūjya dakṣiṇe naiva pāṇinā || maṃtramuccārya pratyekaṃ paṃktiṃ kuryāt suśobhanaṃ | ādau kṛtvā tu saṃskāraṃ udaṃte vilikhen manuṃ || gaṃdha caṃdanapuṣpaiśca pūjayet tāriṇīṃ śivāṃ | uttarābhimukho bhūtvā sthāpayet pīṭhamuttamaṃ || pūjayet tāriṇīṃ devīṃ nānā bhakṣaiḥ suśobhanaiḥ | kavirvāgbhī bhavet putrassatyavādīj iteṃdriyaḥ || kuśamūlena madhunā likhenmaṃtraṃ prayatnataḥ | piturbhrātāthavā maṃtraṃ māturbhrātāthavā punaḥ || pitā vā vilikhen maṃtraṃ nānya eva kadācana | atha bhrātā praśastaśca agrajaśca bhavet sadā || tasmād devi nyasen maṃtraṃ sarvakāmaphalapradaṃ | mātuḥ kroḍe tu saṃsthāpya darbhā nāstīrya yatnataḥ || śāṃtiṃ kuryād vālakasya sādhakaiḥ sahasaṃyutaḥ | mātuḥ savye tu karṇe ca pūrvaḥ stotraṃ samācaret || brāhmī bhayā vacā vāsā pippalī madhusaṃyutā | p. 199b) asya prayogāt saptāhā kinnaraiḥ saha gīyate | devyuvāca || jihvā mārjanakaṃ dravyaṃ svābhi rakṣā ca kīdṛśa | putra rakṣā ca kiṃ deva veśma rakṣā kimauṣadhaṃ || śrotumicchāmyahaṃ deva kathyatāṃ tadanugrahāt | īśvara uvāca || kṛṣṇā jayaṃtī puṣpaṃ ca apāmārgasya mūlakaṃ | lepayitvā ca jihvāyāṃ ṣaṣṭhe ca divase sutaṃ || rakṣā dravyaṃ ca jānīyād yajjanma divase kṛtaṃ | vipradārupadmamūlaśuṣkagomuṇḍameva ca || sthāpayed dvāha deśe ca nāsti kiṃcid bhayaṃ tadā | jaṃbutvacaṃśimbi patraṃ jaṭānāṃ dhārayecchire || rākṣasānāṃ bhayaṃ nāsti roga kṛtyādikaṃ tathā | catuḥkoṇe tu gehasya ropayitvā tu pippalaṃ || vahiḥ saṃsthāpayed dvāre vadhniyācchāgalaṃ kapiṃ | raṃbhāmūlaṃ dvayaṃ rohe ṣaṣṭhe ca divase niśi || tatraiva sthāpayet khaḍgaṃ brāhmaṇaṃ ca suśobhanaṃ | vṛddhāṃstriyaṃ pratiṣṭhāpya śyālaṃ vā vinayānvitaṃ || jayaṃtyāḥ surase naiva kumāraṃ snāpayet tataḥ | jayaṃtī ghṛtayogena codakena ca siṃcayet || aṣṭapatre pratiṣṭhāpya suputro matimān bhavet | nāgeśvarasya mūlaṃ ca tvaca mānīya yatnataḥ || pūrṇaṃ kṛtvā ghṛtāktaṃ ca vartikāṃ kārayet tataḥ | dīpaṃ kṛtvā tu maṃtrajñaḥ putranāḍīṃ tu chedayet || suvinīto bhavet putro medhāvī ca guṇānvitaḥ | p. 200a) sthāpaye dvāradeśe ca aśokadakṣiṇatvacaṃ | etāni sthātu dravyāṇi jaṃbūtvacaṃ saloṇakaṃ || yaḥ sadā sthāpayed dvāre tasya vighnavināśanaṃ | niśābhāge trayodaśyāṃ pūjayitvā tu tāriṇīṃ || arkatvacaṃkare dhṛtvā sparśayet tāriṇīṃ śilāṃ | kāmamuddiśya yatnena labhate nātrasaṃśayaḥ || cūtamūlaṃ kare dhṛtvā yaḥ smaret tāriṇīṃ manuṃ | trayodaśyāṃ viśeṣeṇa sarvakāmaphalaṃ labhet || kulluketāramāre ca paramānaṃdadāyini | saṃsāre dustare ghore trāhi māṃ parameśvari || sarvapāpavināśe ca sarvapāpavināśini | citkālājñāna rūpe ca trāhi māṃ parameśvari || oṃ namaḥścaṃḍikā devi namasteya ca mātarī | paṃca nadyā sthitā nityaṃ nityaṃ madhura vāśinī || gajamukhaḥ vāmakūṭaṃ ca ekadaṃta trilocana | gaṇesaṃ vighnasaṃhāraṃ gaṃgāsutaṃ namostute || praṇamya brahmāṇi devī kanakāṃgī malāsanī | vaṃdyātaṃdrī catuḥṣaṣṭhī kṣetrakṣecaragāminī || nāgakuṃḍalaśūlāstraṃ kapālacaṃdraśekharī | namaste yogni rudrāṇi trinetra vṛṣavāhanī || padmarāgatanurvāya sadyasūrya samaprabhā | śakti hastāmalaṃ kālī kaumārī mayurāsanī || vibhaktā ca samākrīḍā niḥśeṣa bhaya nāśinī | śaṃkhacakra gadāpāṇi jayaṃtī garuḍāśanī || p. 200b) raktakeśapaṭāṭoya kartṛhasta trilocanī | daṃṣṭrāvadana vārāhī namāmi mahiṣāsanī || jātarūpī svarūpī ca saumyarūpīnimitratā | namasteśvara aiṃdrāṇī vajrahasta gajāsanā || varābhayadharī vajraṃ śakraṇiṃ ca trilocanī | agniprabhe mahājvālā suṣkāṃgī kamalāśanī || paṃcabhūteśvarī devī nirmale jñānarūpiṇī | namastestu mahālakṣmīṃ nirvighna śubhakārinī || caṃḍicāmuṃḍikā devī carcikā caṇḍa īśvarī | sarvasiddhi karī sarva sarvavighna vināsanī || pāśāṃkuśaśaktihastaśūlakhaṭvāṃgadhāriṇī | dahanī mālinī caṃḍī dānavādarpanāśanī || rūravaḥ raktakeśāgī raktābharaṇabhūṣiṇī | dvādaśāditya saṃkāśaṃmalakṣmīmalanāśanī || durgaṃtārī ugrarūpī haraṇaṃ trailokya kāriṇī | ḍāḍhāmukhamukhajvālā muṃḍamālāsanā kule || jayajaganmātarī devī namaste tribhuvaneśvarī | naracarmadharī devī vyāghracarmanivāsinī || kapālabharabhūṣāṃgī surāpānavilāsinī | ḍamaruṃ cāṭakaṃ yaṃtra ghaṃtānyeva ca bhūṣanī || sāḍaṃvarī ahaṃkārā pracaṃḍaṃ pretavāhanī | nānāśabdasamākīrṇā phe phaṭkāramahāravā || trailokyatrāsanī raudrī pracaṃḍī pretavāhanī | kulyāgnirasamākālī jvālābharaṇabhūṣaṇī || p. 201a) caṇḍimuṃḍī ca cāṃḍālī saṃgrāme jayamaṃgalaṃ | jālaṃdhare oḍiyāna devīkoṭa nivāsinī || nānārūpadharā devī namastrailokya pālanī | mukhojvālā gaṃḍarekhā lalāṭasiṃduradhāraṇī || ḍākinī bhūtavetālī piśācāyānavastanī | devadānavagaṃdharvā yakṣakinnarapuṭanā || gaṃdhacaṃdanaliptāṃgī puṣpamālāvibhūṣaṇī | vaṭukanātha mahākāla kṣetrapālasamāyutā || śrīmachaktiśca saṃyukta yogeśvari svavaṃditā | kṛṣṇāṣṭamī caturdaśyāṃ cāṣṭamī vajramaṃḍalā || kapālasaṃsthitā devī narakaṃkārasaṃkule | raktapātravasāmeḍhaṃ matsyamāṃsavali priye || mahābhairavasaṃyuktā namāmi jayabhairavī | kṣetre pīṭhe mahāpīṭhe guhyāsi puṇyavāsanī || kāmākṣī kāmarūpī ca mohamāyā niraṃjinī | duḥkhaśokajarāmārī bhayapātaka nāśinī || khaḍgasiddhikarī devī lakṣmīśrīśubhadāyanī | paṃthitaṃ bhaktibhāvena ye paṭhaṃti stutimānnaraḥ || kāmasiddhi phalaṃ prāpya śubhagānaṃdadāyikā | bhairava uvāca || namostu vīracāmuṃḍe namostu parameśvarī | jananī sarvabhūtānāṃ sarvasaṃrakṣakāriṇī || caṃḍamuṃḍasamākīrṇā varadāṃgī manāsanī | nānārūpadharī devīmarāgīsomarūpiṇī || pīnastanī viśālākṣī sarvābharaṇabhūṣitā | p. 201b) muktākanakamāṇikyaṃ kuṃḍalāmukuṭadhāriṇī || tanu yugmadivyakeyūraṃ muktāsṛgdāmaśobhanī | nānāratnāṇi vaṃdhaṃ te mekhalākaṭivaṃdhane || hastayo darśyasarvāṃga nānā praharamaṃditā | bhairavīrūpasaṃkāśā raktākṣī bhīmavikramā || nirjanī arihaṃtāri sarvaśatrukṣayaṃkarī | nānāśastradharī devī nānāśāstrasureśvarī || aṣṭādaśabhujāraudrī nānāśastrā sureśvarī | paraśupāśa gadā cakrābhiṃdipāraśca tomarā || śakti nānā ca gāndī ca triśūlā śūradhāriṇī | khaḍgapheṭakasaṃdhārī kartārī kartṛdhāriṇī || ūrddhakeśamukho bhīmā bhairavākāranādinī | sūryaraśmirivākīrṇā sarvadoṣapraṇāsinī || catuṣpīṭheccaturvṛkṣe śmaśāne ca tvameva ca | tvaṃ devī sarvabhūtānāmanekākāmarūpiṇī || dāhyādhyātma svarūpatvaṃ sarvajñā jīvarūpiṇī | padmāsanasamārūḍhā padminī cakranāyikā || khitijalā ca pātāle paṃcabhūta tvameva ca | iḍā ca piṃgarāścaiva daśavānādarūpinā || nābhikaṇṭhe hṛdisthāne brahmaraṃdhre vyavasthitā | mūrddhni sthāne mahājñānemamṛtāmṛtarūpiṇī || kulamadhye sthitā devī jñānamadhyayarūpiṇī | bhukti mukti pradaṃ devī sarvajñā rudranāyikā || brahmeṃdraviṣṇu ceṃdreṇa īśvare śivasevitā | nāgeṃdra yakṣagaṃdharvā sarvadevamanoharaḥ || p. 202a) catvāro lokapālānāṃ sarvatra tvāśca mātarā | ṛṣayo munayaścaiva dānavāsurapūjitā || hāhārāva mahāghorā aṭṭahāsā mahāravā | vāmahaste mahāśaṃkhaṃ khaṭvāṃgaṃ ḍamaru dhāriṇī || aṭṭāṭṭahāsate nityaṃ aghorāghorarūpiṇī | śmaśāne krīḍete nityaṃ bhairavī bhairavassaha || gṛddhrakākaśivāsvāna piśāganarākṣasā | ḍākinī rudravetārā yogiṇīgaṇamaṃditā || kapālamālikā devī kapālavaradhāriṇīṃ | raktāṃvara priyā nityaṃ jagatsaṃhākṣakāriṇī || anekanāmasaṃpannāmanekā mama nāyakā | nānārūpāṇi nāmāni vahurūpā namostute || bhagavatī caṃḍikā durgā bhavāni vyomarūpiṇī | kālikā kāladaṃḍī ca kātyāyaṇi namostute || vedamatī viśālākṣī gāyatrī gaṃdamādinī | sāvitrī śobhanī caṃḍi bhūcapadmī vasuṃdharī || jayāśca vijayāścaiva ajitā cāparājitā | nandā bhadrāstathā pūrṇā umā devī namostute || gaurījāmukṣagaṃgā ca śivāniśivarūpiṇī | bhyaśvarī caṃḍikābhyāśī gaṃdharvā tribhuvaneśvarī || prajñādharī vidhātā ca sṛṣṭisaṃhārakāriṇī | bhaṃjanīstaṃbhanīścaiva sumukhī bhayapāragā || mohanī carcikā caṃḍī haṃsinī nādarūpiṇī | anekajñānasaṃśodhikālinī kulanāyakā || p. 202b) ṣaḍakṣarī bhadravedanīlasarasvatī | mātaṃgī kālikāścaiva harā lakṣmī natasmane || manoṃneṃdrā tripurā ca tripurā bhairavīstathā | śūnyatā bhavasaṃdhānī bhāvābhāvavivarddhinī || anekamaṃtrasaṃsthāne maṃtrāṃgīnekarūpiṇī | caturbhujasamārūḍhā caturmukhā hemarūpiṇī || pitāmahī vedamātā brahmāyaṇi namostute | namāmi śirasā devī triśūlāśūladhāriṇī || trailokyamohanī devī māheśvari namostute | śaktihastā mahākāyā mayūrāsanasaṃsthitā || vārabhāvekaraktāṃgī kaumārī ca namostute | caturbhujā garuḍārūḍhā śaṃkhacakragadādharī || gauravarṇā mahāmāyā vaiṣṇavī ca namostute | daṇḍahastā mahākāyo bhīṣaṇāśca vibhīṣaṇī || trinetrā raudraghorākṣī vārāhī ca namostute | kuṃjarāsanamārūḍhā sahasrākṣī vajradhāraṇī || anekaripuhaṃtārī iṃdrāyaṇi namostute | pretāsanī mahāraudrī muṃḍamālā suśobhanī || ūrddhakeśī ca kaṃkālī cāmuṃḍā ca namostute | digdhāṃgī caṃdrasaṃhārī triśūlavaradhāraṇī || vṛṣavāhanī mahādevī mahālakṣmī namostute | brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā || vārāhī iṃdra cāmuṇḍā mahālakṣmī gaṇeśvarī | aneka devatā rūpītvaṃ devīkālarūpiṇī || bhairavī aṣṭasaṃyuktaṃ bhairavī ca namostute | p. 203a) jayadhūmaśca siṃhaśca nai-ṛtyāvāruṇena ca | vāyavyā cottare bhāge īśāne ca namostute || adha ūrddhastvayā devī aṃta-ṛkṣe jale bhuvi | tvaṃ śakti śaktisaṃdhārī śaktirūpī namostute || praṇamya śaktisaṃyuktaṃ satataṃ yoginī kulā | kriyākurvaṃti yoginya bhavachedakuṭhāraka || yaḥ paṭhe stotra vidhināmeka cittasamāhitaḥ | bhukti mukti pradaṃ divyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ || śmaśāne vā pravāse vā svasthāne vā vanāṃtare | saṃgrāme caurasaṃsthāne agnidāhe mahābhaye || ya imāṃ paṭhate nityaṃ jayo bhavati mānavaḥ | yercitaṃ tatphalaṃ divyaṃ labhate dhāmatāṃ śubhaṃ || ityuktena ca puṇye * sarvasatvāsukhāvaha | mātāpitāśca sarvāṃśca bhaviṣyati śivavradā || bhairava uvāca || vārāhī suṃdarī kālī suṃdarī vadanā śubhā | saumyarūpā ca saumyasthā sarvasaubhāgyadāyanī || vāmācāra latā devi vāmācārastu pūjitā | pūjitā śubhagā dātrī saumyarūpī namostute || mahiṣāsanamārūḍhā mahiṣāsuraghātinī | tvayā stuti na jānāmi kṣamya tvāṃ parameśvarī || siṃhasthā saumyarūpā ca siṃhāsana phalapradā | rājamātāstva me kāli rājyaiśvarya pradāyanī || tvameva jananī kālī vārāhī ca namostute | p. 203b) ranerāja kule dyūte sarvatra vijayo bhavet | ya idaṃ paṭhita stotraṃ sarvān kāmānavāpnuyāt || javāpuṣpa sahasreṇa nīlotpala sahasrakaṃ | japitvā pūjitā kāli pratyakṣa caṇḍikā bhavet || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade ekatriṃśa paṭalaḥ || 31 || bhairava uvāca || pavitraṃ yadi naśyeccet syāt pavitravate caru | yadā havirapakvaṃ syāt tenaiva haviṣā yajet || catuḥśarāva mātraṃ tu paceddhīhiti rodanaṃ | bhojayet tena cāntena caturo brāhmaṇān pathāṃ || vahudagdhaṃ ca yatsūtraṃ kiṃcideva yathā haviḥ | śiṣṭenaṣṭā punaryāgaḥ syādāratyā'ditastadā || kṛtsnadagdhaṃ yadā tasyātpunarutpādayeddhaviḥ | sa eva yogaḥ kartavyaḥ punaryāgastu neṣyate || madhyāt pūrvāddhato vartaṃ yadi duṣṭaṃ havirbhavet | tasyaiva haviṣo vadyan madhyāt pūrvārddhataḥ punaḥ || idhmādyāne kṛte duṣṭaṃ pradhānahaviratrayet | tatsthāne juhuyādājyamaduṣṭaṃ ca juhotpatha || evaṃ samāpyayaduṣṭaṃ tadapsuprakṣipet punaḥ | anvādhānādiko yāgaḥ punakartavya eva tu || prāgidhyādhānato duṣṭaṃ pradhānahaviṣinvatha | taddhaviḥ punarutpādya pūrvavat tat samāpayet || aṃgānāṃ ceddhavirduṣṭaṃ tadapsuprakṣipet punaḥ | svaṣṭakṛddhavidoṣasya ājyenaiva samāpayet || p. 204a) pracyutaistu nakhaiḥ keśaiḥ kīṭairvā madhyasevibhiḥ | vasāsṛvachukramajjāsthi sūtraviṭ medaduṣakaiḥ || śleṣmādyairapi vībhatsaiddraṣṭānisyurhavīṣicet | bhinnāni caiva siktāni duṣṭāni syuḥ kṣipejjale || parvarṇyārttāśrupātena kuryādvata bhṛte caruṃ | samāna tatra kurvaṃti pārvaṇena tu karmaṇā || akṛtāgrayaṇośnīyānnavānnayastu caitataḥ | vaiśvānarāya kartavyaṃścaruḥ pūrṇāhuti sruvā || dviṣadannaṃ yadā bhukteṃ tatrāpyeṣa carurbhavet | samārūḍhaṃ samittāśe punarādheyamiṣyate || śrotostumavirodhyanyamagdhātu śatasastvidaṃ | prāyaścitta viśeṣasya yatra nokto bhaved vidhiḥ || hotavyā hyāhutistatra bhūrbhuvaḥ svarihīhatu | nimittānaṃtaraṃ sarva prāyaścittaṃ bhavediha || prāgevotpadyate doṣa ājyasaṃskārato yadi | prāyaścittaṃ bhavedājya saṃskārānaṃtaraṃ tadā || vyakramo devatānāṃ tu saṃkalpādau bhaved yadi | maṃtrāṇāṃ vyukramastadvaddhomādau tu bhaved yadi || madhyāt pūrvārddhataśceti vyukramosya bhaved yadi | dravyāṇāṃ vyukramaḥ syāccet tathā nirvapaṇādiṣu || yadvā devārucāṃ brahmā juhuyāt tu sruvāhutiṃ | yanmukhyaṃ svagṛhe dravyaṃ homakartra dadātita || yajamānastu juhuyād brahmā bhave sruvāhutiḥ | kasmaicidbrāhmaṇā yasmin pakṣe dravye dadāti tat || p. 204b) hotavyaikāhutiścātra vyāhṛtyākhyaiḥ samuccayāt | prāyaścitte kṛte paścādatītamapi karma vai || kāryamityeka ācāryanebhyanye tu vipaścitaḥ | japahomaharāsvete asurādivyarūpiṇaḥ || pavitrakṛ * hastasya vidravaṃti diśodaśa | vahvalpaṃ vā svagṛhyoktaṃ yasya karma pracoditaṃ || tasya tāvati śāstrārthaṃ kṛte sarvakṛto bhavet | saptahasta catuḥśṛṃgaḥ saptajihvo dviśīrṣakaḥ || tripānprasannavadanaḥ sukhāsīnaḥ śuci smitaḥ | svāhāṃ tu dakṣiṇe pārśve devī vāme svadhāṃ tathā || vibhad dakṣiṇa hastaistu śaktimantraṃ śruvaṃ sruva | tomaraṃ vyaṃjanaṃ vāme ghṛtapātraṃ tu dhārayan || ātmābhimukhamāsīna evaṃ rūpo hutāśanaḥ | yasya smṛtyā ca nānoktyā tato yajña kriyādiṣu || nyūnaṃ saṃpūrṇatāṃ yāti sadyovaṃdetamacyutaṃ | pācako laukiko svagniḥ prathamaḥ saṃprakīrtitaḥ || agnistu māruto nāma garbhādhāne vidhīyate | tataḥ puṃsavane jñeyaḥ pavamānastathaiva ca || sīmaṃte maṃgalo nāma pravalojāta karmaṇi | nāmnā vai pārthivo hyagniḥ prāśanaṃ tu śuciḥ smṛtaḥ || satyo nāmasa(?) caule tu vratādeśe samudbhavaḥ | godāne sūrya nāmāgnirvivāhe yojako mataḥ || p. 205a) āvasathyo dvijo jñeyo vaiśvadeve tu * ksakaḥ | prāyaścitte vipaścaiva pāvaka yajñeṣu pāvakaḥ || devānāṃ havya vāhaśca pitṝṇāṃ kavyavāhanaḥ | śāṃtikaṃ varadaḥ proktaḥ pauṣṭike valavarddhanaḥ || pūrṇāhutyāmilonāmakrodhāgniścābhicārake | vaśyārthe kāmado nāma vanadā hetu dūṣakaḥ || kukṣau tu jāṭharo jñeya kravyādo mṛtadāhane | vahnināmalakṣahome koṭihome hutāśanaḥ || samudre tāḍavo svagniḥ kṣaye saṃvarta * kathā | brahmā vai gārhapatyaśca īśvaro dakṣiṇastathā || viṣṇurāhavanīyaḥ syādagnihotre trayognayeḥ | jñātvaivamagni nāmāni gṛhyakarmasamārabhet || sarve samudrāḥ saritastīrthāni jaladā nadāḥ | āyāṃ tu yajamānasya duritakṣayakārakaḥ || devadānavasaṃvāde mathyamāne mahodadhau | utpannosi tadā kuṃbha vidhṛto viṣṇunā svayaṃ || tattvoya sarvatīrthāni devāḥ sarva tvayi sthitāḥ | tvayi tiṣṭhati rūpāni tvayi prāṇāḥ pratisthitāḥ || śivaṃ svayaṃ tvamevāsi viṣṇustvaṃ ca prajāpatiḥ | ādityā vasavo rudrā viśve devāḥ sa petṛkāḥ || tvayi tiṣṭhati sarvepi yataḥ kāmaphalapradāḥ | tvat prasādādimaṃ yajñaṃ kartumīhe jalodbhavaḥ || sānnidhya kuru deveśa praśannābhavasarvadā | sphurat padmāṃsanāṃ devīṃmarddhapadmāsana sthitāṃ || p. 205b) sarvālaṃkāraśobhāḍhyāṃ pīnonnata payodhayaṃ | sadāmṛta pravaṃtī ca pītakauśeya vāsasāṃ || caturbhujāṃ dakṣiṇena sthūladaṇḍaṃ ca vibhratī | vāmena cordhahastena dhṛtanīlotpalāṃ śubhāṃ || vāmadakṣiṇa hastābhyāṃ gṛhīta vividhā yudhāṃ | āyāhi varade devi mahāṣaṣṭhīti viśrute || śaktibhi rakṣa me devi maha ṣaṣṭhī namostute | jayadevi jaganmātarjagadānaṃdakāriṇī || prasīda jayakalyāṇī namaste devi ṣaṣṭhike | ṣaṣṭhi devi mahāsatve sarveṣāṃ ca suta prade || varade tvat prasādena ciraṃjīva tu bālakaḥ | devatānāmṛṣīṇāṃ ca bhaktānāṃ bhaktavatsale || imaṃ ca rakṣa me putraṃ ṣaṣṭhi devi namostute | gauryāḥ putro yathā skaṃdaḥ śiśuḥ saṃrakṣitastvayā || tathā mamāpyayaṃ vālo rakṣatī ṣaṣṭhike namaḥ | ṣaṣṭhi devi namastubhyaṃ sūtikā gṛhaśāyini || pūjitāsi paraṃ bhaktyā sa bālāṃ rakṣamātara | jananī sarvabhūtānāṃ varddhanī dhanasaṃpadāṃ || bodhinī sarvavidyānāṃ janmadetvaṃ na tāvayaṃ | jananī sarvalokānāṃ vālānāṃ ca viśeṣataḥ || nārāyaṇa svarūpeṇa sutaṃ me rakṣa sarvataḥ | śaktistvā sarvadaivānāṃ vālānāṃ hitakāriṇī || mate varakṣa me putraṃ mahāṣaṣṭhi namostute | p. 206a) rudrāṇī rudrarūpeṇa sarvavighnavināśinī | prāṇadevi rakṣavālaṃ śubhadā bhavasarvadā || amuṃ mama kulotpannaṃ rakṣanvamiha vālakaṃ | rakṣobhūtapiśācebhyo ḍākinī yoginīṣu ca || māte ca rakṣa me vālaṃ śvāpade pannageṣu ca | tvameva vaiṣṇavī devī brāhmāṇī ca vyavasthitāḥ || rudraśakti samākhyātā mahāṣaṣṭhī namostute | dhātrītvaṃ kārtike yasya mahāṣaṣṭhaṃti viśrute || tvat prasādādavighnena ciraṃjīva tu bālakaḥ | bālena yena vidhṛtaṃ śailaṃ śṛṃgasamucchritaṃ || kṛṣṇenaikena hastena tadvalaṃ syāt sute mama | śāṃtirastu śivaṃ cāstu praṇarupatva śubhaṃ ca yet || yataḥ samāgate cāyaṃ tatraiva prati gachatu | caṃdrārkayo digīśānāṃ yamasya ca bhavasya ca || nikṣepamivamayyāntaṃ te me rakṣaṃ tu bālakaṃ | apramattaṃ pramattaṃ vā divārātrāvathāpi vā || rakṣaṃ tu sarvataḥ sarve devāḥ śakra puro gamāḥ | āyurvedokta maṃtreṇa rakṣāṃ vālasamī paṭhet || nāgāḥ piśācāgaṃdharvāḥ pitaro yakṣarākṣasāḥ | yathetvābhi bhavatisya brahmātāhaṃtu sarvadā || pṛthivyāmaṃtarikṣaṃ ca ye rakṣaṃti niśācarāḥ | vidikṣu dikṣu ye cānye tvāṃ rakṣa tu jagastataḥ || pāṃ tu tvāṃ ṛṣayo devā śastārājarṣayastathā | p. 206b) parvatāścaiva nadyaśca tathā sarve ca sāgarāḥ | agnirakṣa tu jihvāyāṃ prāṇātvāyustathaiva ca || somo vyānaṃ ca pānaṃ te parjanyaḥ parirakṣatu | udānaṃ vidyutaḥ pātu samānaṃstanapitnavaḥ || valamiṃdro valapatirvācaṃ vācamatistathā | kāmāṃste pātu gaṃdharvāḥ satvamiṃdrobhirakṣatu || prajñāṃte varuṇo rājā samudro nābhimaṃḍalaṃ | cakṣuḥ sūryo diśaḥ śrotraṃ caṃdramāḥ pātu te manaḥ || nāsikāṃ pātu te vāyuromāṇyaiṣadhayastathā | ākāśaṃ tvariśaṃ pātu dehaṃ tava vasuṃdharā || vaiśvānarastava śiro viṣṇustava parākramaṃ | pauruṣapuruṣaḥ śreṣṭho brahmāpādau tathā bhruvau || eva dehe viśeṣeṇa tavamityā bhavanviha | etad vedokta maṃtraistu kṛtvā vyādhi vināśanaṃ || mayaivaṃ kṛta rakṣatvaṃ dīrghamāyu mavāpnu hi | vravī tu svasti te viṣṇuḥ svasti te nāradādayaḥ || svasti cāgniśca vāyuśca svasti devāmahāragāḥ | pitāmaha kṛta svasti hyāyuḥ kurvaṃtu te sadā || nirvāṇaṃ nirvikalpaṃ nirūpa mamalaṃ nirvikāraṃ sa kopaṃ cakraṃ daṃḍa dadhānaṃ dūtavadanaṃ rudravanmaṃtra bhāvaṃ phutkārāvaddharāvaṃ bhṛkuṭi taṭamukhaṃ bhairavaṃ śūlapāṇiṃ khaṭvāṃgaiḥ koṭibhī maṃḍamarukasahitaṃ kṣetrapālaṃ namāmi || nānārūpadharāḥ sarve gandharvā deva yonayaḥ | p. 207a) svayaṃ rakṣa tu me putraṃ dṛṣṭā gṛhna tu me valiṃ | ādityādyā grahāḥ sarve nityaṃ svarga nivāsinaḥ || rakṣāṃ kurvaṃ tu me sarve svayaṃ gṛhnaṃ tvimaṃ valiṃ | dikpālāśca tatheṃdrādyāḥ svasthāna prativāsinaḥ || śāṃti rakṣaṃ tu te sarve tuṣṭā gṛhnaṃ tvimaṃ valiṃ | kṛṣṇo naṃto cyutaścakrī vaikuṇṭhotha janārdanaḥ || upeṃdro yajñapuruṣo vāsudevastathā hariḥ | yogīśaḥ puṇḍarīkākṣo māse nāmānyanukramāt || caṃdrākāyordigīśānāṃ diśāṃ ca varuṇasya ca | nikṣepārthamipaṃdakṣite tvā rakṣe tu sarvadā || apramattaṃ pramattaṃ vā divārātrāvathāpi vā | rakṣaṃ tu satataṃ sarve devāḥ śakra purogamāḥ || rakṣaiṇaṃ vasudhe devi sadā sarvagataṃ śubhe | āyuḥ pramāṇaṃ nikhitaṃ niḥkṣipa svahari priye || acirādāyuṣastvasya ye kecit paripaṃthinaḥ | jīvatārogya citteṣu nirdaha svācireṇa tān || dhāriṇya śeṣa bhūtānāṃ mātastvamadhikādyasi | kumāra pāhimātastvaṃ brahmā tadanumanyatāṃ || sarveśca janmadivase snātairmaṃgalavāribhiḥ | gurudevāgniviprāśca pūjanīyā prayatnataḥ || svanakṣatraṃ ca pitarastathā deva prajāpatiḥ | pratisaṃvatsaraṃ yatnāt kartavyaśca mahotsavaḥ || mārkaṃḍeya namastestu saptakalpāṃta jīvana | āyurārogyasiddhyarthaṃ prasīda bhagavan mune || p. 207b) ciraṃjīvi yathātvaṃ tu munīnāṃ pravara dvija | kuruṣva muniśārdūla tathāmā cirajīvinaṃ || mārkaṃḍeya mahābhāga saptakalpāṃta jīvana | āyurārogyasiddhyarthaṃmasmākaṃ varado bhava || sa tilaṃ guḍasaṃmiśramaṃjalparddhamitaṃ payaḥ | mārkaṃḍeyādvaraṃ labdhāpivāṃ vāyurvivarddhaye || aśvatthāmā valivyāsau hanumāśca vibhīṣaṇaḥ | kṛpaḥ paraśurāmaśca saptaṃte cirajīvinaḥ || saptaitānyaḥ smarannityaṃ mārkaṇḍeyamathāṣṭake | jīvedvarṣaṇataṃ sāgra sarvavyādhi vivarjitaḥ || ārabhyā dhānamācaulāt kāletīte tu karmaṇā | vyāhṛtyajya samaskṛtya hutvā karma yathākramaṃ || eteṣveke kalovepi pāda kṛchraṃ samācaret | cūḍāyā arddhakṛchraṃ syādāpaditvevamīritaṃ || anāpari tu sarvatra dviguṇaṃ dviguṇaṃ caret | jātakarmādi saṃskārāḥ svakālena bhavati cet || caulādarvāk prakurvīta prāyaścittādanaṃtaraḥ | * yaścitta kṛte paścādatītamakavai || kāryamityeka ācāryā na tvanye tu vipaścitaḥ | māghādi paṃcamāseṣu mekhalā vaṃdhana śiśoḥ || jyeṣṭhamāsena jyeṣṭhasya janmamāsena sarvasu | pitāpitāmaho bhrātā jñātayogotra jāgrajāḥ || upāyanedhikāri syāt pūrvābhāve paraḥ paraḥ | pitaivopanayet putre tada bhāve pituḥ pitā || p. 208a) tada bhāve piturbhrātā tada bhāve tu sodaraḥ | madhye śirasi cūḍā syāt vaśiṣṭhānāṃ tu dakṣiṇe || ubhayoḥ pārśvayoratriḥ kāśyapānāṃ śikhā matā | śiśomātari garbhiṇyāṃ cūḍākarma na kārayet || paṃcamā dvādathorddhaṃ tu garbhiṇyāmapi kārayet | mahopanībhyā kuryāccet tadā doṣo na vidyate || rasaṃdhyāgarjite kāle na vṛṣṇatpātadūṣite | brahmaudanaṃ pacedagnau pakvaṃ cennanivartate || taṃ bodhi yā japen maṃtraṃ lakṣaṃ caitra śivālaye | brahmacārī svadharmaṃ ca nyūnaṃ cet pūrṇameva tat || amāśramī na tiṣṭheta dinamekamapi dvijaḥ | āśrameṇa vinā tiṣṭhat prāyaścitti yate hi sa || gurave tu varaṃ datvā snāyī tadanurājñayā | vedavratāni vā prāraṃ nītvādyu bhaya meva vā || aviṣṇutā brahmacaryo lakṣaṇyāṃ striyamuddahet | ananya pūrvikāṃ tāmasa piṃḍāṃyavīyasīṃ || paṃcamā saptamādūrdhva mātṛtaḥ pitṛtastathe | vadhvāvarasya vātātaḥ kūṭasthādyadi saptamaḥ || paṃcamī cetayormātāḥ sāṃ piṃḍyaṃ vinivartataḥ | kūṭastho mūlapuruṣaḥ yataḥ saṃtāna bhedataḥ || kulaṃ ca śīlaṃ ca vayasvarūpaṃ vidyā ca vittaṃ ca sa nāthatā ca | etān puṇyan sapta parīkṣya deyā kanyā vudhaiśeṣamaciṃtanīyaṃ || kule ṛtu trayī darvāṅbhuṃddhe nādapi muṃḍanaṃ | p. 208b) praveśānnirgamaṃ naiṣṭaṃ na kuryānmuṃḍana trayaṃ | kule ṛtu trayādarthāśmuṃḍanānna tu muṃḍanaṃ || putrodvāhānnaiva putrī vivāhopi ṛtu traye | abdāṃtarānmuṃḍanaṃ ca naikadā muṃḍana dvayaṃ || phālguṇe caitramāse tu putrodvāhopanayane | bhedādabdasya kurvaṃti ṛtu traya vilaṃvana || janmārkṣe janmadivase śubhāśubhaṃ tyaje budhaḥ | jyeṣṭhamāsasyādyagarbhaṃ śubhavarjaṃstriyā apī || ekāmātṛjayoreka vatsare puruṣestriyoḥ | ekakriyā na kartavyā kriyā bhede vidhīyate || svasṛ yuge bhrātṛ yuge svasṛbhrātṛ yuge tathā | ekasmin maṃḍape caiva na kuryān muṃḍana dvayaṃ || putrī pariṇāyā būdhvaṃ yāvad dina catuṣṭayaṃ | putryaṃ tarasya kurvaṃti nodvāhamiti sūrayaḥ || ekodara prasūtānānekasmin vāsare punaḥ | vivāhaṃ naiva kurvaṃti maṃḍapoparimuṃḍanaṃ || pitā dadyāt svayaṃ kanyāṃ bhrātā vā manutepi tu | mātāmaho mātulaśca sakulyo vādhavastathā || mātātva bhāve sarveṣāṃ prakṛto yadi vartate | tasmāmaprakṛtisthāyāṃ kanyāṃ dadyuḥ svajātayaḥ || brāhmo daivastathā cāryaḥ prajāpatyastathā suraḥ | gāṃdharvo rākṣasaścaiva paiśācarākṣasaścayaḥ || yajñasādhana bhūtāyā viśvasyādya praṇāśinī | viśvarūpadharo devaḥ prīyatāmanayāga vā || p. 209a) sarve śasyā śuyā bhūmī varāheṇa samuddhatā | anaṃtaphaladātāraṃ ataḥ śāṃtiṃ prayacha me || iyaṃ dāsī mayā tubhyaṃ śrīvatsa pratipāditā | sadā karmakarī yogyā payeṣṭaṃ bhadramastute || aśūnyaṃ śayanaṃ nityaṃ manūnāṃ śriyamunnatiṃ | saubhāgyaṃ dehi me nityaṃ śampādānena keśavaḥ || hiraṇyagarbhasaṃbhūtaṃ sauvarṇaṃ cāṃgulīyakaṃ | sarvapradaṃ prayacchāmi prīṇā tu kamalāpati || kṣīrodamathane pūrvamuddhṛtaṃ kuṃḍala dvayaṃ | śriyā saha samudbhūtaṃ dadeśrīḥ prīyatāmiti || idaṃ gṛhaṃ gṛhāṇatvaṃ sarvāpaskarasaṃyutaṃ | tava vipra prasādena mamāstva hi mataṃ phalaṃ || indrādi lokapālānāṃ pārājya mahiṣī śubhā | mahiṣāsurasya jananī sāstu me sarvakāmadā || parāpavodapaiśūnyādabhakṣyasya ca bhakṣaṇāt | utpanna pāpa dānena tāmrapātrasya naśya tu || yāni pāpānyarekāni kāmotthānaṃ kṛtāni ca | kāṃsyapātra pradānena tāni naśyatu me sadā || vaṃśo vaṃśakaraḥ śreṣṭhau vaṃśovaṃśasamudbhavaḥ | anena vaṃśa dānena tuṣṭau vṛddhi karotu me || vaṃśapātramidaṃ puṇyaṃ vaṃśajāta samudbhavaṃ | vaṃśānāmuttamaṃ dānaṃ ataḥ śāṃtiṃ prayacha me || vaṃśapātrāṇi sarvāṇi mayā saṃpāditāni vai | umā kāryāyadattāni mama gotrābhi vaddhaye || p. 209b) vaṃśavṛddhi karaṃ dānaṃ saubhāgyādi samanvitaṃ | vastreṇāchāditaṃ pūgaphalahemasamanvitaṃ || sarvapāpakṣayakaraṃ nānādravyaistu pūritaṃ | dānānāmuttamaṃ dānaṃ ataḥ śāṃti prayacha me || saptavarṣā tviyaṃ kanyā putravat pālitā mayā | idānī tava putrāya dattā snehena kalpatāṃ || nityapāne gṛhe jīrṇe prāśanāṃteṣu saptasu | vadhūpraveśamāṃgalye namaudye guru śukrayoḥ || vyatīpāte ca saṃkrāṃtau grahaṇe vaidhṛtāvapi | śrāddhaṃ vinā śubhaṃ naiva prāptakālepi mānavaḥ || amāsaṃkrāṃti viṣṇyādau prāpta kālepi nā caret | dāne vivāhe yajñe ca saṃgrāme deśaviplave || āpadyapi vakaṣṭāyāṃ sadyaḥ śaucaṃ vidhīyate | vivāhotsava yajñeṣu tvaṃtarāmṛtasūtake || pūrvasaṃkalpitārtheṣu na doṣaḥ parikīrtitaḥ | vivāhotsava yajñeṣu tvaṃtarāmṛta sūtake || parairatnaṃ pradātavyaṃ hoktavyaṃ ca dvijottamaḥ | vratayajñe vivāheṣu śrāddhahomercane jape || prārabdhe sūtakena syādanārabdhe tu sūtake | prāraṃbho varaṇaṃ yajñe saṃkalpo vrata satrayoḥ || nāṃdīmukhavivādau śrāddhe pāka parikriya | anālabdhaviśuddhyarthaṃ kūṣmāṃḍairjuhuyād ghṛtaṃ || gāṃ dadyāt paṃcagavyāśī tataḥ śuddhyati sūtakī | mama prīti karāyeyaṃ mayā sṛṣṭā purātanī || p. 210a) arkajā brahmaṇā sṛṣṭā asmākaṃ parirakṣa tu | namaste maṃgale devi namaḥ saviturātmaje || trāhi māṃ kṛpayā devi patnī tvaṃ me ihā gatā | arkatvaṃ brahmaṇā sṛṣṭaḥ sarvaprāṇi hitāya ca || vṛkṣāṇāmādi bhūtastvaṃ devānāṃ prītivarddhanaṃ | tṛtīyo dvāhajaṃ pāpaṃ mṛtyuṃ cāśu vināśayaḥ || pracyutaistu nakhaiḥ keśaiḥ kīṭairvā madhya sevibhiḥ | vasā sṛk śukramajjāsthi mūtraviśmedadūṣakaiḥ || śleṣmādyairapi vībhatsai duṣṭāni syurhaviṃṣi tu | bhinnāni caiva sarvāṇi duṣṭāni syuḥ kṣipejjale || sruk ce bhidyata tarjanyāmāhṛtya juhuyāddhaviḥ | vanaspatyāni bhinnāni prāgdaṃḍānyanalekṣipet || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade dvātriṃśati paṭalaḥ || 32 || bhairava uvāca || kālajñānakalā yukto saṃbhūnāthena bhāṣitaṃ | jenaṣaṇmāsate pūrvaṃ jñāyate mṛtyurohiṇī || kālasyātpati bhūtāni kālasaṃharate prajā | kālaḥ svapnopi jāgarti kālo hi durita kramāt || kāle devā vinasyaṃti kāle cāsura pannagāḥ | nareṃdrā sarvajīvānāṃ sarvakāle vinasyati || viracaṃti dine madhye patannīṃdrā caturdaśaḥ | abdānāṃ satamaṃte tu sopi kālo vinaśyati || p. 210b) manuṣyaṃ sata jīvī ca purādaivena bhāṣitaṃ | vikarmaṇā prabhāvena sīghrakāle vinasyati || varṣāsīta tathācoṣṇaṃ pratyūṣa madhyamaṃ dinaṃ | aparāhne tasya rūpe kālaḥ kālena kathyate || kālena phalate vṛkṣā kāle vījamavāpyate | kāle puṣpavatī nārī sarvakālena jāyate || krodhalobha prasaṃgena kālaḥ kalati prāṇināṃ | jñānayogi sadābhyāsai viparītaṃ vināsakṛt || kālāgni jaṭhare jāte tasya vāṃchā ca jāyate | āhāraṃ mudakaṃ nindrā kamaścaiva caturthakaṃ || annahīnādahaṃ dhātu maṃbuhīnā ca sroṇitaṃ | kāmahīnā dahed deha nidrāyā roga kāriṇī || lavanaṃ vyaṃjanaṃ hīnaṃ netra śrotraṃ vinasyati | dugdhahīnaṃ ghṛtaṃ hīnaṃ māṃsahīnaṃ māṃsanāśanaṃ || madyahīnaṃ vīryanāśaṃ matsyahīnaṃ tathaiva ca | ṣaṭsvāda vihitaṃ bhojyaṃ mahārogaśca jāyate || auṣadhī sākahīnānāṃ maṃdāgni jaṭharāyate | ghṛtasnehamapakvaṃ syāt samasta roga jāyate || śuṣkamāṃsaṃ matsyaśuṣkaṃ phalamūlanisasvadaṃ | tāṃbūlayugahīnāṃ ca mukharogaśca jāyate || sajyāhīna vastrahīnaṃ kaṃparogaśca jāyate | pāniyaṃ mamṛtaṃ hitvā kaphaśvāsaśca jāyate || śilāmṛdvāsanā devi sitatāpa phalapradaṃ | atyaṃbumānāvisamāsanaṃ ca divā sayājāgalanā ca rātrau || p. 211a) saṃdhāraṇā mūtrapūlīṣanaṃ ca ṣaḍbhi prakārai prabhavaṃti rogā | ati pāpādati krodhā mithyādi dūṣaṇaṃ sadā | devadrohi svāmi drohi kuṣṭarogaśca jāyate || agamyāgamanaścaiva abhakṣyā bhakṣayo naraḥ | guru deva brahmadveṣi apasmārastu jāyate || ṣaṭcakraṃ ṣoḍaśādhāraṃ triśūnyaṃ vyoma paṃcakaṃ | svadehejonajānāti kathaṃ vaidya sa ucyate || eka staṃbhanavadvāra triśūnyaṃ paṃca devatā | paṃceṃdrīya kuṭuṃbeṣu jaḍātmā tatra me grahaṃ || sakalaṃ kālahīnaṃ ca niṣkalā kālasaṃyutaṃ | iṃdrīyāni vikāraiśca jāyate mṛtyu jīvitaṃ || saumyadṛṣṭibhiḥ vaidyasya śrotāvaktā tathaiva ca | guḍaṇaṃtau bhaved yasya sava sādhyo na saṃśayaḥ || pānipādau bhavedusno dāghasvalpa varo smṛta | jihvākomalatāṃ jāti sa rogī na vinaśyati || sveda hīno jvarojasya nāsāsvāsa pravartate | kaṇṭhopi kaphahīnasya sa rogī jīvati dhruvaṃ || nidrāsvairadya bhavesya sarīraṃ syodyamaṃstathā | iṃdrīyāni praśannāni sa rogī na vinaśyati || caitanyaṃ sakalaṃ yasya gaṃdhasvādu sphuṭaṃ bhavet | kaphapūritakaṃṭhasya sa jīve nātrasaṃśayaḥ || vikāro iṃdrayā nāsti sarvaṃ caitanya bhāṣitaṃ | annasvāda jalaṃ pitvā sa jīve nātra saṃśayaḥ || p. 211b) uḍaro roga nāstiṃ ca mūtrābhyāṃ śuddharoginaḥ | sarveṃdriyāṇi duḥkhāni sa jīve nātrasaṃśayaḥ || śiroduḥkhaṃ netraduḥkhaṃ karṇajihvā tathaiva ca | dantaduḥkhaṃ kaṇṭhaduḥkhaṃ sa jīve nātrasaṃśayaḥ || bāhu duḥkhaṃ hṛdiduḥkhaṃ trisaṃdhi duḥkhameva ca | jānubhyāṃ pādayo duḥkhaṃ sa jīvenātrasaṃśayaḥ || saṃdhisthāne duḥkha nāsti bhramasvāsaśca dūrakaṃ | raktavramabhavennāsti sa jīve nātrasaṃśayaḥ || guḍaliṃgena duḥkhāni hṛdikaṃṭhena duḥkhakaṃ | nāstiduḥkhaṃ karṇamūle sa jīve nātrasaṃśayaḥ || netra jvālā śirodhūmaṃ dṛṣṭvā svadehachāyayā | karṇaśabdaṃ netradṛṣṭaṃ sa jīve nātrasaṃśayaḥ || jihvāsvādaṃ daṃtakirṇaṃ hastapādau na duḥkhakaṃ | ichāyāgamanaṃ svachaṃ sa jīve nātrasaṃśayaḥ || susvaraṃ śubhavārtā ca pralāpaṃ nāstikaścana | apūrvavārtā na kathitaṃ sa jīve nātra saṃśayaḥ || kṣemāsatyaṃdamodānaṃ paṃcaneṃdriya nigrahaṃ | paradārā bhavetyāgi sa jīve nātrasaṃśayaḥ || robhonāsti parakṣetre paradravyeṣu nispṛha | paraniṃdā na kartavyaṃ sa jīve nātrasaṃśayaḥ || svātmā parātmā tulyaṃ ca svadeha paradehayoḥ | samadṛṣṭo bhavelloke sa jīve nātrasaṃśayaḥ || dānaśiratapo sira svargamārga sadārataḥ | gau brāhmaṇa sadā pūjyā sa jīve nātrasaṃśayaḥ || p. 212a) anilo jāti pittasya pittaṃ jāti kapha grahe | kaphastu kaṃṭha māyāti durlabhaṃ tasya jīvitaṃ || rātrau dāho bhaved yasya divāsītaṃ ca jāyate | kaphapūrita kaṃthasya tasya mṛtyu bhaviṣyati || hīnaḥ svaro guḍaḥ bhraṣṭo kāśasvāśa samākulaḥ | hikvāsaṃ phṛ samāyukte kuchirogena jīvitaṃ || hṛdayaṃ nābhi nāsāṃ ca pāṇipādau ca sītalaḥ | śirastāpo bhaved yasya tasya mṛtyu bhaviṣyati || huṃkāro śītalo yasya phutkāro agnisaṃnibhaḥ | mahādāho bhaved yasya tasya mṛtyu bhaviṣyati || aṅgakaṃpo gatirbhaṃgo varṇayārāvate vacaḥ | gaṃdhasvādaṃ na jānāti sa gachayamaśāsanaṃ || daṃtapaktyaṃtarebhyasya tyāvisedaṃguli trayaṃ | sa jāti saptarātreṇa niścitaṃ jamamaṃdire || śīrṣasveda bhavejasya mukhe vāyu careṣayet | aṣṭanāḍī anirvāhaṃ sopi kālena jīvita || aruṃdhatī dhruvaṃścaiva ninmotrini padāni ca | āyu hīnaṃ na paśyaṃti caturthe mātramaṃḍalaṃ || aruṃdhatī bhavet jihvā dhruvaṃ nāsāya mucyate | dhruvaṃ viṣṇo pare madhye tārikā mātra maṃḍalaṃ || jihvā kṛṣṇā bhaved yasya mukhaṃ vai kuṃkumānunaṃ | udrasalachanajasya tasya mṛtyu bhaviṣyati || vṛkṣasya mūlaśākhāyāṃ sphuliṃgā vahnisaṃnibham | p. 212b) prasūti yadbhimāsaiśca mṛyate mānava dhruvaṃ | kuṃḍalī pīḍya tejasya vātenāhāravaṃdhanāt || āhāre hṛdayaṃ jasya sa varṣe na vinasyati | dhārāviṃdu samājasya patane ca mahītale || saptahā jāyate mṛtyu kālajñānena bhāṣitaṃ | strī hrīṃ pramādasaṃyuktaṃ pramādā krodhabhāṣanaṃ || ṣadbhirmāsaiśca no jīva sa gachejamasāsanaṃ | asakta pāṃduvarṇaśca vahuniḥsvāsasaṃyutaḥ || jalaṃ pravartate nityaṃ māsameka sa jīvati | lakṣaṃ lakṣanalakṣa tena payasāsaṃśuddha bhānorjale || kṣīrṇadakṣiṇa paścimottara puraḥ ṣaṭtridvimāsaikakaṃ | madhye chidragataṃ bhaved daśadinaṃ dhūmaṃ || kule taddinaṃ * sarvajau paribhāṣitaṃ jinamane āyuḥ pramāṇaṃ dhruvaṃ | uttalā ca tathā laṃvāmaṃdāśubhaṃtarā tathā | kathitā ca sthirā sūkṣmāḥ mṛdhirauddrī prakīrtitā || syāmānirāmā ityugrā jñātavyaṃ nāḍilakṣaṇaṃ | trividhaṃ ciṃtayet prājña sūtakarma samācaret || anugrādhanupātena satsahāpittalāni ca | rāmārūpaṃ karājñeyā kaphena paripūritā || maṃdāsphaṃdati āhāro kapha vātena saṃyutā | vahudādhakarī rakte plāvayaṃtī viśeṣataḥ || ādau pravahate pittaṃ madhye śleṣmāṃstathaiva ca | aṃte prabhajanā prokto cātra śleṣmā cikitsakai || p. 213a) vātanāḍī pragalbhā ca vahate pittasaṃyutā | kaphabhedayate vāyu vātapittaṃ ca ucyate || pittanāḍī pragaṃdhā ca vahate kaphasaṃyutā | vittaṃ ca kaphasaṃyuktā jñātavyaṃ vivudhairjanaiḥ || stokavātakaphenasthe pittaṃ ca haṃti śleṣmakaṃ | pittaśleṣmavijānīyāt bhaiṣajaṃ tasya kārayet || āture vahate vāyu kaphaśca kaṃṭhasaṃyutaṃ | naṣṭe pitte ca nājyā tu sannipātobhidhīyate || skaṃdaṃ ca sphuṭate nityaṃ yuyo'lagati vāgulau | asādhye saṃvinirdiṣṭā nārīdūre na varjayet || vātapittakaphaścaiva yasmakatva samāśritaṃ | tasya mṛtyu vijānīyā ityevaṃ nāḍi lakṣaṇaṃ || ādau mṛgaśirasyāṃte madhye mūlapratiṣṭhitaṃ | raviṃdunāmanakṣatraṃ ekanāḍyojadā bhavet || tadā hi jāyate mṛtyu yathā sarvatra bhāṣitaṃ | tadā taṃdrā hi bhāsaṃte viṣe yā bhaiṣajaṃ budhaiḥ || jvarasya prathame sthāne laṃghanaṃ ca dina dvayaṃ | na deyaṃ kathitaṃ toyaṃ bhaiṣajaṃ cāpi rogināṃ || pravātaṃ nāpi nirvātaṃ na pathyaṃ na ca laṃghanaṃ | kāyasādharanākāryā mānuṣe jvarasaṃsthite || mārge pauṣe tathāmāghe āṣāḍhe śrāvaṇe tathā | bhādrapade citsājaivāte rājā prakīrtitā || āśvine kārtike māse vaiśākhe jyeṣṭhayo dhruvaṃ | sarvaśāstravicārojai pittorājā prakīrtitā || p. 213b) phālguṇe caitramāse ca jaṃtu pīḍā karottamaṃ | śītānājyāṃstamutpannā śleṣmarājā dṛḍha smṛtā || kṛsorucho vikeśāśca calacitto dhanu sthitaḥ | vāhu vāk vyomagaḥ svapne vātaprakitiko nara || akālapalito gauraḥ prasvedī kopato budhaḥ | svapne ca dīpavat preche pitta prakṛti ko nara || ati kṛṣṇa kaphaḥ pīta sthiracitta kṣamānvita | svapne jalasatā loke śleṣmā prakṛti ko naraḥ || nābhau ca sanito vahni akṣayaṃ hṛdi vartini | vinirdiśerukaṃṭhe tu svarabhaṃga ca nāḍiṣu || vātodaye vātaka lakṣaṇaṃ ca pittodaye pittakaraṃ ca bhadre | śleṣmodaye śleṣmakaraṃ ca lakṣaṇaṃ prayukta puṃsāṃ prakaroti rogī || śatteṣu jīvayet phūṣṇī sahasreṣu bhalodarī | mehīdasasahaśleṣu rājamaṃdī na jīvati || praruraṃ ca tribhāgaṃ ca vātadhātuśca jāyate | tanotmānaṃ ca pittokaṃ kaphaṃ caiva vinirdiśet || vātadhāluśca jayadbhuktaṃ rogīnāṃ ca vihārataḥ | viṣṭaṃ bhayaṃti cāhāraṃ rogavṛddhi karo mataḥ || pitte ca vahate māne yadbhuktaṃ ruci saṃyutaṃ | āhāramuṣṭigṛhnāti yadi niṃdrā na kārayet || vaidyā śleṣme ca vai pathyaṃ yo dadāti ca roginā | sopi satra bhave tasya prāṇasaṃdehakāraka || p. 214a) sa jvaro vijvaro vāpi pittalaḥ paribhuṃjayet | ye gunālaṃghane proktā te gunā laghu bhojane || āhāre bhaiṣajaṃ vāri jīrṇe vāri valapralaḥ | amṛtaṃ bhojanārddhe tu bhojanāṃ tu * tadviṣaṃ || ādau ca harate vahni madhye vāri rasāyanaṃ | bhojanāṃte jalaṃ pītvā tajjalaṃ dvijalaṃ bhavet || na saṃpatti kriyāśakti bhaiṣajaṃ ca na vidyate | sarvarogavināśāya nisāṃte tu jalaṃ pibet || pibe ghaṭa sahasrāṇi yāvannāstamate ravi | astaṃ gate divā nāthe viṃdureko ghaṭāyate || virucī viraso hāraḥ chardipīḍā tathodare | bhavetyetāni cihnāni viṣṭadhvājīrṇaka jvare || soṣadādyapralāpaṃ ca bhaṃgabhramaśirovyathā | etāni yasya cihnāni saṃbhavetva malajalaḥ || niṃdrā vijṛṃbhanaṃ sphoṭi bhaṃgasvādastathaiva ca | etāni yasya cihnāni saṣeda jvara ucyate || śirorti bhramamūrchā tripralāpo raktamūtratā | akṣihni ghomuṣakaṭukaṃ pittajvarasya lakṣaṇaṃ || jṛṃbhodara vṛthā sphoṭi rasakti chardinaṃ tathā | etāni yasya cihnāni sopi dṛṣṭi jvara smṛta || śvetakaṃpotṛmoromaharṣasphoṭiśirovyathā | kaṣāyamuṣato śuṣkakāso vātodbhave jvaro || aṃgasyedaśirastāpa śītatā hasta pādayo | p. 214b) etāni yasya cihnāni sa kāla jvara ucyate | aṅgabhaṅgo mukhaśvāso gātrasthau jāti raktatā || etāni yasya cihnāni saḥ kāra jvara ucyate | niṃdrā svedo rucichardi hṛllāso muṣaphenatā || uṣṇābhilāṣitā caiva kāśasvāse kaphe jvare | ekādvitryaṃtarājāte nānā pīḍā mayā jvarā || tatra popihi vijñeyo svakāreva lakṣaṇaṃ | āraṃbhaviṣamo yastu jvarā vā dīrgha rātriṣu || gaṃbhārītīkṣṇavegartā jvarāṃtaṃ parivarjayet | nonmīlayati netrāṇi gadakṛt gātra dṛśyate || ālasya maruciścaiva jvare pathye tatai bhuvot | gurviṇyāṃ vālavṛddhyā ca kāmāsākanavajvare || laṃghanaṃ naiva kartavyaṃ pūrvācaryā vadaṃti te | nirghāta sevato svedallaṃghanāṃ uṣṇavāriṇāṃ || pāṇādāmajvare chipte paścāt kathaṃ prayūjyate | ālasyaṃ marucitiṣṇā vidāha parvanāṃ caruk || saglāṇi mūtra vāhulyāṃ jvara syāt tasya lakṣaṇaṃ | jvare vegādhikā tṛṣṇā pralāpasvatranaṃ bhramā || malphaṃ svedo mukhapākaśca jvaramuktasya lakṣaṇaṃ | ātmākaṃkṣasirakaṃdukṣa vastugatrilāghavaṃ || pratvedo mukha pākaśca jvaramuktasya lakṣaṇaṃ | saṃdhigastāndrikaścaiva sādhyaṃ ca vittavibhrama || kaṣṭasādhya kaṇṭhakubjaḥ karṇiko jihvakastathā | p. 215a) kaṣṭātkaṣṭatarājñeyā rugdāhohaṃti vānavā | aṃtako bhagnanetraśca raktaṣṭhī vīpralāpakaḥ || śītāṃgaścetyabhi nyāsaḥ ṣaḍasādhyaśca mārakāḥ | jñātavyā sarvathā vaidyaiḥ sannipātāstrayodaśāḥ || sahāsmaṃ śleṣmaṇā pūrvaṃ śūlaṃkāśāti vedanā | śoṣaṃ ca lakṣaṇā hyeto saṃdhige sannipātike || atitaṃdrājvaraśvāsa kramastāpoti raṃjita | sthūlakaṃṭha yutā śyāmā jihvākaṃṭhe ca kaṃdutā || śrutiḥ svalpā kaphaścetā tāṃdrike sannipātake | mado moho bhramastāpa bhāsyaṃ gīta pralāpanaṃ || mṛtyuṃ vaikalpitā pīḍā vikapakṣepavīkṣaṇaṃ | lakṣaṇaiḥ sannipātoyaṃ jñātavyaścittavibhramaṃ || kaṃṭhagraho jvaro mūrchā dāhaḥ kaṃpo vilāpanaṃ | mohastāpaḥ śirovartirvārtārtā pralanasvapan || kaṃṭhakubjasannipātaḥ kaṣṭasādhyaṃ vinirdiśet | jvarakarṇāṃtaśophaṃ ca śvāsaṃkaṃtha pralāpanaṃ || svedaḥ kaṃṭhagrahastāpo hṛllāsodgavyathāpi vā | karṇike sannipātaitaṃ lakṣaṇāni bhavaṃti vaiḥ || saṃkaṭākaṭhinā jihvā kāśaśvāsāti vihvalaḥ | mūkovadhiratāpāko valahīnītilakṣaṇaiḥ || jihvakaḥ sannipātoyaṃ kaṣṭasādhyo valakṣayet | mohastāpaḥ pralāpaśca vyathā kaṃṭhe bhramaḥ śramaḥ || p. 215b) vedanāti tṛṣājāḍyaśvāsaśca lakṣaṇairimaiḥ | jñeyo kaṣṭatamaḥ sādhyaṃ rugdāhaṃ sannipātakaṃ || sannipātaṃ tridoṣotthaṃ sādhyasādhyavināśayet | dāhī mohaḥ śirāskaṃpo hikvākāsyaṃga kaṃpanaṃ || saṃtāpaścāṃtako jñeyā sannipāteti sārakaḥ | śvasanaṃ locane bhagne smṛtiḥ śūnyā jvarodhikaḥ || moho pralāpanaṃ kaṃpa bhramo nidrā ca lakṣaṇaiḥ | jñātavyaṃ bhagnanetroyaṃ sannipāta kṣayaṃkaraḥ || raktaniṣṭhīvanaṃ mūrchā jvaro mohastṛṣā bhramaḥ | vāṃti hikkāti sāraṃ ca saṃjñātā vyathā svasana || maṃḍalāśyāvaraktāśca deha syāllakṣaṇairimaiḥ | jñātavyaṃ sannipātoyaṃ raktaṣṭīvīnighātakaḥ || pralāḥpakaṃpacittārtaḥ prajñānāśāti tāpavān | padbhyāṃśo aṅgapīḍā ca vikalaḥ pratipādanaṃ || jñeyaḥ pralāpakaścihnaiḥ sannipāto nikṛṃtakaḥ | śarīraṃ himavachītachardyatī sārakaṃpanaṃ || kṣaṇaṃ nādo gatāścāyaṃ hikvā śvāsaṃ klamaṃ vasan | sarvāṅgaśithilāhaṃti śītāṃgaḥ sannipātakaḥ || tridoṣaṃ ca mukhaṃ snigdhaṃ nidrā vaikalpa naṣṭavān | niścetanamaniśvāso maṃdāgnirvalahāni ca || mṛtyutulyo hyabhinyāsaḥ sannipātaṃ sulakṣaye | kṣīyaṃte dhātavassarve tataḥ śuṣyati mānavaḥ || bhaktadveṣo jvaraḥ śvāsa kāśaḥ śoṇita darśanaṃ | p. 216a) svarabhedaśca jāyaṃte ṣaḍḍupe rājayakṣmaṇaḥ | aṃśapārśvābhitāpaśvāsaṃtāpaḥ karapādayoḥ || satvahāniśca daurvalyaṃ rājarogasya lakṣaṇaṃ | valino vahudoṣasyā snigdha khinnasya śodhanaṃ || ūrddhodho yakṣmiṇaḥ kuryāt kṣīṇe śuddhiṃ na kārayet | ālasyaṃ vahu nidrā ca svalpadāhodvaro bhramaḥ || vāṃti śroṇitapūyotthā pittaśleṣmodbhave kṣayet | dhūmopaghātādrajata sāvyāyāmarukṣa sevanāt || vimārga tvād bhuktasya kṣudrodhādvega sedhavāt | prāṇā hyudāna gamanāt kāśaḥ puṃsāṃ vijāyate || paṃcakāsāḥ smṛtā vāta pitta śleṣma kṣatakṣayaiḥ | pūrvarūpaṃ bhavet teṣāṃ śukapūrṇagalāsyata || kaṃṭhe kaṃdu bhaveccaiva bhuktvā rodhaśca jāyate | vātā hṛcchaṃkhaśūlaṃ ca mūrddhni pārśve harepi ca || kṣāmānaye valakṣīṇaṃ bhinnakāśa svarastathā | kevalā nilajaṃ kāśaṃ snehairādāvupā caret || vātaghnasigdhau siddhaiśca peyāyūṣarasādibhiḥ | yadā śrotāṃsi saṃrudhyamārutaḥ kaphapūrvakaḥ || sarvavrajati * krūddhattadā śvāsa karo bhavet | praṇaṣṭajñānavijñānastathā vibhrānta locana || ūrddhaśca sitiyo dīrghaṃ na ca pratyāharatyadhaḥ | śleṣmāvṛtamukhaśrotā hyurddha dṛṣṭi vipaśyati || p. 216b) ānāhasyedamūchārto bhṛśaṃ bhavati duḥkhitaḥ | iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade kālajñānajīvitamṛtyulakṣaṇanirṇayo nāma trayatriṃśa paṭalaḥ || 33 || śrībhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi utpātaṃ bhūmikaṃpayo | kṛttikā ca viśākhā ca pūrvabhādrapadastathā || maghātiṣya bharaṃṇyāṃ ca pūrvaphālguṇareva ca | yadyaya calate vāyu pariveśma śaśī sūryayoḥ || bhūmikaṃpotha nirghātamulkā vā patane yadi | grahaṇaṃ caṃdrasūryasya ketuścaiva tu darśanaṃ || raktaviṣṭipāṃśu vṛṣṭipāṣāṇa patanastathā | tārakaṃ patanaścaiva anyaścaiva mahādbhutaṃ || āgne maṃtaṃ vijānīyāt tasya vakṣyāmi lakṣaṇa | netrarogamatīsāra agniśca pavano bhavet || alpakṣīra dhṛtā gāvo alpapuṣpaphaladrumā | vārideśya vinaśyaṃtī alpavṛṣṭivinirdiśet || kapāladuṣṭadṛśyaṃte narāṇāṃ ca prapīḍitā | saiṃdhavāyamunāścaiva kānyakubjāthavāhnikā || jālaṃdharaṃ ca nepālaṃ kāśmīlaṃ cottarā pathaṃ | kāvo jāvālikāścaiva tathā nāgapuropi ca || ete deśā vinaśyaṃti agneya maṃḍalaṃ phalaṃ | jyeṣṭhā ca rohiṇī caivanurādhā śravaṇastathā || dhaneṣṭhā cottarākhāḍha abhijitsaptamastathā | p. 217a) yadyatta calate kiṃcid vikāraṃ ca yadā bhavet | māheṃdra taṃ vijānīyāstasya vakṣyāmi lakṣaṇa || prajāpramuditāḥ sarve tasmānrogavivarjita | saṃdhi kurvaṃti lājānaṃ subhikṣaṃ pārthivo bhavet || samudrāmāgadhāścaiva madhyadeśestathaiva ca | kurukṣetra samastaṃ ca pāṇipathyastathaiva ca || ete deśa vinaśyaṃti tasminutpātadarśanaṃ | aśleṣāṃ caiva mūlaṃ ca pūrvāṣāḍhastathaiva ca || revatī vāruṇaṃ raudra proṣṭhapadyuttarāstathā | yadyatra calate kiṃcidvikālaṃ ca yadā bhavet || vāruṇaṃ taṃ vijānīyāt tasya vakṣyāmi lakṣaṇaṃ | vahuṃkṣila dhṛtāgāvo vahupuṣpa phaladrumā || ārāmāstatra jāyaṃte vahuśaśya ca medinī | kiṭakāmūṣakāścaiva śalabhāmarkaṭāstathā || matsyāśarīsṛpāścaiva pippalīkaṃstathaiva ca | ete sthaleṣu vṛṣṭiḥ syāt vārivegā bhayāvahā || dhānyāni ca samarghaṃti subhikṣaṃ pārthivo bhavet | ati jalā pṛthvibhi syāt jaṃtavo na bhayaṃ kvacit || nāgarākīrasaurāṣṭastathaiva siṣusāgarāḥ | auḍuṃvarā hi chatraṃ ca tathā nāgapurepi vā || ete deśa vinaśyaṃti tasmiṃnutpātadarśanaṃ | p. 217b) hastacitrā tathā svāti mṛgaśiro punarvasu | uttarāphālguṇiścaiva tathā aśvini reva ca || yadyatra calate kiṃcid vikālaṃ ca yadā bhavet | vāyavyaṃta vijānīyāt tasya vakṣyāmi lakṣaṇaṃ || mahāpāva bhaya cātha mahābhayamupasthitaṃ | urṇayaṃti yadā meghā na muṃcaṃti tathā jalaṃ || prakārā giri śṛṃgāśca toraṇedyānameva ca | vāyuvidhvaṃsamānena patakī ca mahītale || devaviprāstathā rājā vṛkṣāṇi tu jadāni ca | naṣṭadharmastathā sarva hāhābhūtaṃ ca jāyate || pāñcalāsurasenāśca ujjainyāmlecha varcasā | uddharāmagadhāścaiva aṃdhakādrāviḍāstathā || karṇāṭakāstathā sarve ye cānye viṃdhyavāsinaḥ | ete deśa vinaśyaṃti tasmiṃnutpāta darśanaṃ || svapnādhyāyaṃ pravakṣyāmi yathāsarvatrabhāṣitaṃ | avijñāta svarūpāṇāṃ narāṇāṃ jñāna hetave || svapnestu prathame yāme samvatsara phalaprada | dvitīye cāṣṭabhirmāsaistrībhirmāsaistriyāmikaḥ || cāturtha cārthamāsena dṛśyate nātra saṃśayaḥ | aruṇoṃdaya velāyā sadyaḥ svapne phalaṃ labhet || tasmācca śobhane svapne paścāt svīpo na vidyate | pratyūṣe maṃgalaṃ kṛtvā paścāt prastavanaṃ śubhaṃ || ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi puṇya pāpodbhavānite | p. 218a) ārohanaṃ go vṛṣakuṃjalānāṃ prāsādaśailāgravanaspatīnāṃ | āruhyanāvaṃ pratigṛhya vīṇāṃ bhutvā rudhitvā dhruvagarthalābhaḥ || svapne bhaveyuḥ krimipūrṇa dehāraṇe kṣataṃ gātra vibhūṣaṇaṃ ca | viṣṭhānuleporu * taṃ kṣutaṃ ca svapneṣṭha gamyaṃ gamanaṃ ca dhanyaṃ || yastu paśyaṃti svapnāṃte rājānāṃ kuṃjalaṃ hayaṃ | suvarṇaṃ rajataṃ gāṃ ca kuṭuṃvaṃ tasya varddhate || kṣīriṇaṃ phalinaṃ vṛkṣamekākīyo varohati | apidāśakule jātaḥ sopi rājā bhaviṣyati || dīpamannaṃ phalaṃ pakvaṃ kanyāchatraṃ rathaṃ dhvajaṃ | yastu paśyati svapnāṃte tasya śrīḥ sarvato mukhīṃ || mānuṣāṇāṃ ca māsāni svapne yastu * bhakṣayet | haritāni ca pakvāni śṛṇu tasya yaye guṇāḥ || pāde paṃcaśataṃ lābhaḥ sahasraṃ vāhu bhakṣaṇe | rājyaṃ śatasahasraṃ vā labhate mūrddhni bhakṣaṇāt || aṃtrairvaṣṭayate yastu grāmaṃ nagarameva vā | grāme syāt maṃḍalā bhogī nagare pārthivo bhavet || chatraṃ copānahaṃ caiva labdhayaṃ pratibudhyate | aṣiṃvī nirmalaṃ tīkṣṇa sadhvānaṃ tasya nirdiśet || naukāṃ ca rohayed yastu bhinnānaṣṭāṃ samuttaret | pravāsaṃ nirdiśetusya śīghramāgamana punaḥ || valīkīṃ kukkuṭī krāṃcī labdhayaḥ pratibuddhyate | p. 218b) sa bhāryāṃ labhate hṛdyāṃ sa dhanaṃ priya vādinīṃ | nityamabhyarcitāṃ dṛṣṭvā pratimāṃ ca viśeṣataḥ || vyavahāre jayastasya dhanaṃ ca vipulaṃ labhet | āditya maṃḍalaṃ svapne caṃdre vā yadi paśyati || rogairvimucyate rogī hyarogī śriyamāpnuyāt | yastuścetena sarpeṇa dasyate dakṣiṇe bhuje || dhanalābho bhavet tasya saṃpūrṇa daśame dine | nigalervividhairvaddhaḥ krośate ca punaḥ punaḥ || putraśca jāyate tasya pratiṣṭhāṃ ca vinirdiśet | rudhiraṃ pivati svapne surāṃ vāpi kathaṃcana || brāhmaṇo labhate vidyāmitarastu tathā dhanaṃ | kṣīraṃ pivatitaḥ svapne phalaṃ dāharanī kṛtaṃ || somapānaṃ bhavet tasya apūrvaṃ hetumādiśet | yastu madhya tadāgasya bhuṃjīta dadhi pāyasaṃ || vistīrṇe pauṣkare pātre pārthivosau na saṃśayaḥ | urago vṛścikaścaiva jalaukā pṛśyate yadi || vijayaścārtha lābhaśca putralābho bhavediti | dadhi dṛṣṭvā bhaved vṛdhi godhumaiśca dhanāgamaḥ || yavairyajñā gamaṃ vidyā lābhaḥ siddhārthakena tu | phalite phalitaṃ vidyāt puṣpite vṛddhimāpnuyāt || dhūmaṃ yattaṃ jvalaṃtaṃ vāyayattaṃ śriyamāpnuyāt | āśane śayane yāne śarīre vāhane gṛhe || jvalamane vivuddhyena tasya śrī sarvato mukhī | p. 219a) devatāśca dvijāgāvaḥ pitaroliginastathā | yadvadaṃtimaraṃ svapne tat tathaiva bhavediti || pitāṃvara dharānārī pitagaṃdhānulepanā | avaguhati yaṃ svapne tasya śrīsarvato mukhī || śuklāṃbara dharā nārī śuklagaṃdhānulepanā | avagūhati yaṃ svapne lakṣmī tasya vinirdiśet || sarvāni suśobhanāni karpāsa bhasmāsthi kapālavarjiṃ sarvāni kṛṣṇāni na śobhanāni go hasti devadvija vājivarjiṃ || śailaprāsāda nāgānāṃ vṛṣabhānāṃ ca rohaṇaṃ | drūmāṇāṃ śvetapuṣpāṇāṃ gajānāṃ ca tathā dvijaḥ || tṛṇadrūmottado nābhau tathā caiva hutāsanaḥ | tathaiva vahuśirṣatvaṃ palitodbhavameva ca || śakra dhvajā liṃganaṃ ca tadutthāna kriyā tathā | bhūmau śakra prapātaśca śatrūṇāṃ ca vadhva kriyā || jayo vivāde dyūte ca saṃgrāme ca tathā dvija | bhakṣaṇaṃ cāmramāṃsasya matsyasya pāyasasya ca || darśanaṃ rudhirasyāpi snānaṃ vā rudhireva ca | surāruṇi ramadyānāṃ pānaṃ kṣīrasya rāpyatha || aṃtreṇa veṣṭanaṃ bhūmau nirmalaṃ gagane tathā | mukhena dohanaṃ sastaṃ mahiṣāṇāṃ tathā gavāṃ || siṃhīnāṃ hastinīnāṃ ca valavānāṃ tathaiva ca | prāsādaścaiva viprebhyo gurubhyaśca tathā śubhaṃ || p. 219b) aṃbhasātvabhiṣekaṃ ca gavāṃ śṛṃgodakena ca | candragrasthena vārājen jñeyaṃ rājya pradaṃhitaṃ || rājyābhiṣekaśca tathā chadanaṃ śirasopi vā | maraṇavahnilābhaśca vahnidāho gṛhādiṣu || labdhiśca rājaliṃgānāṃ taṃtrivādyādi vādanaṃ | tathodakānāṃ taraṇaṃ tathā viṣamalaṃghanaṃ || hastinīnāṃ gavāṃ caiva nārīṇā praśavo gṛhe | ārohanaṃmaśvarathe rodanaṃ ca śubha pradaṃ || parastrī sutalābhaśca tathā liṃganameva ca | nigaḍairvaṃdhanaṃ dhanya tathā viṣṭhānulepanaṃ || jīvitā bhūmi pālānāṃ suhṛdāmapi darśanaṃ | darśanaṃ devatārcānāṃ vimānānāṃ tathāṃbhasāṃ || śubhānmathaitāni narastu dṛṣṭvā prāpnoti yasmādruvamarthalābhaṃ | svapnāni dharmajñamṛtāvadhiḥ syād vyādhe vimokṣastu tathā varopi || raktāṃvaradharā nārī raktagaṃdhānulepanā | avagūhati yaṃ tasya nityaṃ vyādhi vinirdiśet || kṛṣṇāṃvara dharā nārī kṛṣṇagaṃdhānulepanā | avagūhatiya svapne maraṇa tasya vinirdiśet || daṃtāyasya vaśīyaṃta svapnāṃte nipataṃti vā | dhananāśo bhavet tasya pīḍāṃ vāpi śarīrataḥ || abhidravaṃti ye svapne śṛṃgiṇo daṃṣṭriṇopi vā | vānaro vā varārohe tasya rājakulodbhayaṃ || atyaṃgitastu tailena ghṛtena payasāpi vā | p. 220a) vehena vā tathānyena vyādhi tasya vinirdiśet || nartakā yatra dṛśyaṃte gāyaṃti ca hasanti ca | utsavaṃ caiva kurvaṃti maraṇa tatra vinirdiśet || kharoṣṭra mahiṣayastu yānamārohate naraḥ | atyaṃgitastu tailena samṛtyuṃ śīghramāpnuyāt || devatā yatra nṛtyaṃti gāyaṃti ca hasaṃti ca | āsphoṭayati dhāvaṃti deśastatra vinaśyati || nābhirvinānyatra gātreṣuḥ tṛṇavṛkṣasamudbhavaḥ | vuṃtanaṃ mūrddhni kāsyānāṃ muṇḍanaṃ bhagnatāṃ tathā || malināṃ valadhāritvaṃ matyaṃgaṃ paṃkadigdhata | uccāprapaṭanaṃ caiva dolādrohanameva ca || anupayuktaṃ lokānāṃ hayānāmapi māraṇaṃ | raktapuṣpadrumānāṃ ca cāṃḍārasya ca darśanaṃ || varāharkṣakharoṣṭrāṇā tathā cārohaṇaṃ kriyā | bhakṣaṇaṃ pakṣimāsānāṃ tailasya kṛśarasya ca || nattanaṃ hasanaṃ caiva vivāho gītameva ca | taṃtrī vādya vihīnānāṃ vādyānāṃmapi vādanaṃ || sroto vāhāti gamanaṃ snānaṃ gomaya vāriṇā | pādodakena ca tathā mahītoyena vāpyatha || mātuḥ praveśo jaṭhare tālārohanameva ca | śakradhvajābhipatane patanaṃ śaśisūryayo || dīvyāṃtarikṣa bhaumānāṃmutpātānāṃ ca varśanaṃ | evamādīni cānyāni svapnāni parivarjayet || p. 220b) etānna parataraṃ dhanyaṃ punaḥ susvapnakaṃ tathā | kāryaṃ snānāṃ tilai homo brāhmaṇānāṃ ca rakṣaṇa || smṛtiśca vāsudevaśca tathā tasya ca pūjanaṃ | gajendra mokṣa śravaṇaṃ jñeyaṃ duḥsvapnanāśanaṃ || raktacandanakāṣṭhāni ghṛtāktāni ca homayet | gāyatryaṣṭa sahasrāṇi jape duḥsvapnanāśanaṃ || ciṃtāsvapnena śokena vyādhigrastena vā punaḥ | kāmonmattaka cittena svapnaṃ na phalabhāgbhavet || iti śrīvārāhītantre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade bhūmikaṃpasvapnanirṇaya catustriṃśa paṭalaḥ || 34 || śrībhairava uvāca || athātaḥ saṃpravakṣyāmi yoginīnyāsamuttamaṃ | yena vinyasta dehastu ṣaṇmāsādbhairavāyate || mahāsamarpitaṃ maṃtraṃ tatsapta * hṛdaṃbuje | bhāvaye lakṣasūryābhyāṃ tadudbhūtāṃ svakāṃ tanuṃ || koṭisūrya samapreṣyāṃ bhāvayedekadhā sthitaḥ | mūrddhni śrīnāthaṃ sadhyāye svavāme pādukā valiṃ || dakṣaṇe gaṇapatyastvā kṣetraṃ * pṛṣṭa deśake | kātyāyanī ca puratastattanmaṃtraiḥ pravinyaset || vinyasenmātṛkāmādau devīmenodyaśāṃtaye | śuddhāviṃdu visargādi viṃdurthā viṃdusargakaiḥ || vinyasebhiyataṃ chreyo ṛṣyādi nyāsa pūrvakaṃ | śivaśaktyātmakaṃ rūpaṃ dhyātvā vijitamatsaraḥ || p. 221a) śrīkaṃṭhādi avinyasye chaktiyuktāt svasiddhaye | nīsarvabhūtānāṃ trāśinī || akṣi śūlaṃ || karṇaśūlaṃ lalāṭaśūlaṃ pādaśūlaṃ | yoniśūlaṃ liṃgaśūlaṃ guḍaśūlaṃ || saṃdhiśūlādi samastaśūlāni visphoṭinī | doṣāṇāṃ prabhedinī || sarvā hi hitamoyaśamanī || ātmarakṣā || pararakṣā || agnirakṣā || vyāghra rakṣā || caturvarṇa rakṣā || bhaiṣaṇabhayānakarakṣā || bhayaṃ bālakasya kaṇṭhaṃ vadhnāmi || hāhā kālena hastyenā paṃcaśaktiṣu prāṇīnmaṃ mātrāṇāṃ sukhahastena kasyāpi kalahapiṃgulākaṃṭhaṃtara hāhā mātaṃgī hūṁ hūṁ mātaṅgīśa svaro īśvarī brahmadaṃḍena īśvarī viṣṇu daṇḍena jvaraḥ || agnidaṃḍena śāmaya || nai-ṛtya daṃḍena vaṃdhi || kuveradaṇḍenabhiṣa || īśānadaṃḍena || nṛtyā cakraṇī || śūlanī || padmanī || kṛṣṇākṣī || kṛṣṇasarpasadṛśī || oṃ vāyave svāhā || oṃ uttarāya svāhā || oṃ klīṁ svāhā || oṃ klīṁ klīṁ svāhā || oṃ bhlīṁ svasvāhā || oṃ bhlīṁ bhlīṁ svāhā || oṃ mlīṁ svāhā | oṃ mlīṁ mlīṁ svāhā || oṃ jvīṁ svāhā || oṃ jvīṁ jvīṁ svāhā || oṁ hrīṁ svāhā || oṁ hrīṁ hrīṁ svāhā || oṃ bhūḥ svāhā || oṃ bhuvaḥ svāhā || oṃ svaḥ svāhā || oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ svāhā || oṃ yatraivā gataṃ pāyaṃ tatraiva parigachatu svāhā || p. 221b) oṃ kratu svāhā || oṃ sphuṭ svāhā || oṃ brahmaṇe svāhā || oṃ vaiṣṇave svāhā || oṃ prajāpataye svāhā || oṃ agniye svāhā || oṃ gaṃdharvāya svāhā || oṃ kūṣmāṃdāya svāhā || oṃ yemāṃ hisaṃti bhūtapretapiśācā caura || rakṣarākṣasavetālaśākinī kuṣmāṃḍavāsinī aya keciduṣṭāsteṣāṃ diśaṃ vadhnāmi || ākāśaṃ vadhnāmi || pātālaṃ vadhnāmi || jalaṃ vadhnāmi || sthalaṃ vadhnāmi || hastau vadhnāmi || pādau vadhnāmi || cakṣurvadhnāmi || gatirvadhnāmi || matirvadhnāmi || maṃtraṃ vadhnāmi || paṃcayojanavistīrṇa rudro vaṃdhati maṃḍalaṃ || tasya maṇḍalamadhye || oṃ rudramaṃḍalavaṃdhivaṃdhirakṣa 2 mācala mācalaṃ dhyemākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya yāmyāṃ diśāyāṃ mahiṣastudha samārūḍha || daṃḍahastoyamovaṃdhati maṃḍalaṃ || yamamaṃḍalavaṃdhirakṣa 2 mācala mācala mā karmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya nai-ṛtyādiśāyāṃ sa ca skaṃdhasamārūḍha khaḍgacarma dharo hastena nai-ṛtivaṃdhati maṃḍalaṃ nai-ṛtimaṃḍala vaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya varuṇadiśāyamarutaskaṃdha samārūḍhapāśahaste varuṇo vaṃdhati maṃḍalaṃ varuṇamaṃḍalaṃ vaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || p. 222a) oṃ namo bhagavate rudrāya vāyavya diśāyāṃ mṛtaskaṃdha samārūḍhapātāhasto vāyavyo vaṃdhiti maṃḍalaṃ || vāyavyamaṃḍalaṃ vaṃdhi rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya kuberadiśāyāṃ giriskaṃdha samārūḍhamudgarahastakuvero vaṃdhati maṃḍalaṃ kuberamaṃḍalavaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya īśānya diśāyā vṛṣabhaskaṃdhamārūḍha triśūlahasto īśvaro vaṃdhati maṃḍalaṃ īśvaramaṃḍalaṃ vaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya prācī diśāyāṃ gajaskaṃdha samārūḍha vajrahasta iṃdrāvaṃdhati maṃḍalaṃ iṃdramaṃḍalaṃ vaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmiṇī svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya ūrddhadiśāyāṃ haṃsa skaṃdha samārūḍha śruti haste brahmāvaṃdhati maṃḍalaṃ brahmamaṃḍalavaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya adho diśāyāṃ garūḍhaskaṃdha samārūḍhāṃ śaṃkhacakragadā hastena vismye vaṃdhati maṃḍalaṃ viṣṇu maṃḍalaṃ vaṃdhi 2 rakṣa 2 mācala 2 mākarmi svāhā || oṃ glīṁ svāhā || oṃ bhlīṁ svāhā || oṃ stvīṁ svāhā || oṃ jlīṁ svāhā || oṃ śirorakṣe tu kaumārī mukhaṃ māheśvarī tathā || p. 222b) kaṃṭhe rakṣa tu vārāhī iṃdrāṇi tu bhujadvayaṃ | cāmuṇḍī hṛdayaṃ rakṣe brahmāṇī me kaṭiśritā || vaiṣṇavī pādayordevī sarvāṃge tu bhujadvayaṃ | oṃ brahmāyaṇī rakṣa 2 hastastadaṃḍena ṭhaḥ ṭhaḥ svāhā || oṃ māheśvarī rakṣa 2 trihastena maṭhaḥ ṭhaḥ svāhā || oṃ kaumārī rakṣa 2 kamala hastena ṭhaḥ ṭhaḥ svāhā || oṃ cāmuṃḍā rakṣa 2 cakra ī brahmāṃḍamaṃḍarahastena ṭhaḥ ṭha svāhā || oṃ namo bhagavate rudrāya kṣetrapālāya namaḥ rakṣa 2 khaḍga hastena ṭhaḥ ṭhaḥ svāhā || aṣṭau brahmaṇān grāhyatvā likhitvā tu samarpayet || āmānyāvādasaṃyuktaṃ vāstu vidyā prasiddhyati | athavā ganasiddhyaṃti rudro vai brahmahā bhavet || śiṣyahastena yo pāṭhe sa vai ca brahmahā bhavet | nāhaṃ nadīṣu saṃjātā nama yuddhya na parvata || śatrusya hṛdayaṃ jātāḥ ahaṃ kāma svarūpaṇā | imāṃ vidyāṃ bhave rakṣā jape strī puruṣopi vā || sarvasiddhimavāpnoti nātrakāryā vicāraṇaṃ | mahāvidyā paṭhennityaṃ saṃdhyā kṛtvā tu yo dvijaḥ || aputro labhate putrān nirddhano dhanavān bhavet | kanyārthī labhate kanyā sutārthī labhate sutaṃ || vaṃdhyā tu labhate putraṃ maitrīkaraṇamuttamaṃ | sarvāriṣṭa bhave yāṃti sarvavighno vinaśyati || bhūrjapatre likheddetat aṣṭagaṃdhan śubhe dine | śatavarta paṭhed vidyā raktasūtreṇa veṣṭayet || p. 223a) sthāpanaṃ svarṇamadhye tu raupyaṃ vā tāmrameva vā | dhāryā śirasi vā kaṃṭhe kare dakṣiṇavāmake || sarvasiddhi bhavet tasya vāṃchitaṃ labhate dhruvaṃ | sarvarakṣā bhave nityaṃ mahāvidyā prasādataḥ || iti mahāvidyā maṃtrapālāyaṇa || śrībhairava uvāca || ṣoḍhānyāso nisādyāśca mūladevyādikaṃ priye | kalaśuddhyādikaṃ caiva śaktinyāsādikaṃ tathā || aṃgulī hṛdyaguṃthānamāsanaṃ trisvikākhilaṃ | nādakoṇāstralipyaṃga vaśinī pīṭha tatvakaṃ || navayoṇiśca maṃtraśca vinyasyacca pṛthak pṛthak | prātaḥkālethavā pūjā samaye homakarmaṇi || japakāletha vā samyag viniyogaḥ pṛthak pṛthak | hrīṁ śrīṁ aṁ āṁ sauḥ madhyamādi kaniṣṭhāṃtaṃ aṃguṣṭhādi talāṃtaṃ aṃguliṃ nyāsa || aiṁ klīṁ sauṁḥ śrīmanmahātripurasuṃdarī mamātmārī rakṣa 2 hṛdi dakṣiṇabhāge vinyasediti nyāsaḥ || sauṁ astrāya phaṭ || choṭikābhi digvaṃdhanaṃ || tataḥ ca mūlabījakhaṇḍa trayeṇa tat tejaso dehaṃ vyāpya prathama kūṭena mūlādi hṛdayāṃtaṃ dvitīyena hṛdayādi bhrūmadhyāṃtaṃ tṛtīyena bhrūmadhyādi brahmaraṃdhrāṃtaṃ vyāpya prāṇāyāma trayātmakaṃ trayaṃ kuryāt || ityutthānaṃ nyāsaḥ || hrīṁ śrīṁ hrīṁ klīṁ sauṁḥ devyātmāsanāya namaḥ || iti pādādi jānvāṃtaṃ || p. 223b) hrīṁ śrīṁ haiṁ hmklīṁ hsauḥ cakrāsanāya namaḥ || jānvādi guhyāṃtaṃ || hrīṁ śrīṁ hsaiṁ hmvlīṁ hsauṁḥ sarvamaṃtrāsanāya namaḥ || mūlā || hrīṁ śrīṁ hrīṁ klīṁ vlaṁ sādhyasiddhāsanāya namaḥ || svādhi || ityāsanaṃ nyāsaḥ || mūlakhaṇḍaśrayeṇa kare dvayasya mūlamadhyāgreṣu mūlahṛdaya bhrūmadhyeṣu ca yathāsaṃkhyaṃ nyaset || tristrikaṃ nyāsaḥ || tataśca pūrṇavidyāyāmastakādi pādāṃtaṃ pādādi mastakāṃtaṃ trivyāpyaṃ nyaset || akhilaṃ nyāsaḥ || hrīṁ śrīṁ avikṛtanādāya namaḥ || mūrddhni || hrīṁ śrīṁ śūnyanādāya namaḥ || lalāṭe || hrīṁ śrīṁ sparśanādāya namaḥ || bhrūmadhye || hrīṁ śrīṁ biṃdunāya namaḥ || mukha || hrīṁ śrīṁ nādanādāya namaḥ || kaṃṭhe || hrīṁ śrīṁ bījanāya namaḥ || hrīṁ śrīṁ dhvani nādāya namaḥ || nābhau || hrīṁ śrīṁ aṃkuranādāya namaḥ || svādhi || hrīṁ śrīṁ akṣaranādāya namaḥ || mūlādhā || nādaṃ nyāsaḥ || tataśca svaśirasi ṣaṭkoṇaṃ dhyātvā || agrakoṇadakṣāvartena ṣaṭkoṇeṣu nyaset || hrīṁ śrīṁ vāmāyai namaḥ || hrīṁ śrīṁ jyeṣṭhāyai namaḥ | hrīṁ śrīṁ raudryai namaḥ || hrīṁ śrīṁ aṃbikāyai namaḥ || hrīṁ śrīṁ śāṃtāyai namaḥ || hrīṁ śrīṁ śāṃbhṛtāyai namaḥ || iti koṇaṃ nyāsaḥ || tataḥ śrīṁ hrīṁ drāṁ drīṁ klīṁ vlūṁ saḥ yāṁ rāṁ vāsāṁ jaṃbhanebhyaḥ kāmeśvaravāṇebhyo namaḥ || p. 224a) 2 yāṁ 5 drāṁ 5 jaṁ jaṃbhanebhyaḥ kāmeśvarī vāṇebhyo 2 || dakṣādho haste || 2 drāṁ 5 yāṁ 5 dhaṃ saṃmohanāya kāmeśvara dhanuve 2 || 2 drāṁ 5 yāṁ 5 khaṁ saṃmohanāya kāmeśvarī dhanuṣe 2 || vāmādho haste || 2 drāṁ 5 yāṁ 5 āṁ vaśīkaraṇāya kāmeśvara pāśāya 2 || 2 yāṁ 5 drāṁ 5 hrīṁ vaśīkaraṇāya kāmeśvarī pāśāya 2 || vāmorddha haste 2 || 2 drāṁ 5 yāṁ 5 kroṁ staṃbhanāya kāmeśvarāṃkuśāya 2 || 2 yāṁ 5 drāṁ 5 kroṁ staṃbhanāya kāmeśvayaṃ kuśāya 2 || dakṣorddhahaste || ityastraṃ nyāsaḥ || tataśca mūlakhaṇḍa trayāṃte aṁ namaḥ ityādi kṣaṁ namaḥ || ityaṃtaṃ mātṛkāsthāne nyaset || iti lipiṃ nyāsa || 2 aiṁ sarvajñāyai madhyamābhyāṃ 2 || 2 klīṁ nitya tṛptāyai anāmikābhyāṃ svāhā || 2 sauḥ anādi bodhāyai kaniṣṭhikābhyāṃ vaṣaṭ || 2 aiṁ svataṃtrāyai aṃguṣṭhābhyāṃ hūṁ || 2 klīṁ nityamaluptaśaktaye tarjanībhyāṃ voṣaṭ || 2 sauḥ anaṃtaśaktaye karatarapṛṣṭhayoḥ astrāya phaṭ || astra || evaṃ hṛdayādi || iti aṅgaṃ nyāsa || atha vaśinī || 2 aṁ 16 rvlūṁ vaśinī vāgdevatāyai 2 || brahma || 2 kaṁ 5 kmprīṁ kāmeśvarī vāgde 2 || lalāṭe || 2 lvrīṁ modinī vāgde 2 || jihvā || 2 ṭaṁ 4 yluṁ vimalā vāgde 2 || kaṇṭhe || 2 taṁ 4 kṣmrīṁ aruṇāvāgde 2 || p. 224b) hṛdi || 2 paṁ 4 hmkṣmalvryūṁ jayanī vāgde 2 || nābhau || 2 yaṁ 4 jhmrīṁ sarveśvarī vāgde 2 || iti vaśinī || tataḥ || 2 aiṁ 1 agni cakre kāmagiryālaye mitrīśanāthātmake kāmeśvarī devī rudrātmaśaktyai 2 || 2 klīṁ sūryacakre pūrṇagiri gahvare ṣaṣṭhīśanāthātmake vajreśvarī devī viṣṇātma śaktye 2 || hṛdi || 2 sauḥ somacakre jālaṃdharapīṭhe uḍḍīśanāthātmake bhagamālinī devī brahmātma śaktyai 2 || jihvā || 2 aiṁ klīṁ sau brahmacakre oḍyānapīṭhe caryānāthātmake śrīmahātripurasuṃdarī devaparabrahmātmaśaktyai 2 || brahmā || iti pīṭhaṃ nyāsa || tataḥ 2 prathamaṃ ātmatatvāvyāpikāyai śrīmanmahātripurasuṃdaryai 2 || * * *? hṛdayāṃtaṃ vyāpya || 2 dvitīyaṃ vidyā tatva vyāpikāyai śrīmanmahātripurasuṃdaryai 2 || hṛdayādi bhrūmadhyāṃtaṃ || 2 tṛtīyaṃ śivatatvavyāpikāyai śrīmanmahātripurasuṃdaryai 2 || bhrūmadhyādbrahmaraṃdhrāṃtaṃ 2 || trayamuccārya sarvatatva vyāpikāyai śrīmanmahātripurasuṃdaryai 2 || brahmaraṃdrādi pādāṃtaṃ pādādi brahmaraṃdhrāṃtaṃ nyaset || iti tatvaṃ nyāsaḥ || tato navayonyādikaṃ nyāsaṃ kuryādvījaistribhistribhiḥ karṇayościbuke bhūyaḥ śaṃkhayorvadane punaḥ || netrayonnāsikāyāṃ ca aṃśayo hṛdayāmbuje || p. 225a) stanayornābhideśe ca jānunordhvajamūrddhani | pādayorguhya deśe ca pārśvayo hṛdayopari || stanādhaḥ kaṃṭhadeśe ca dakṣiṇādyaṃ tu vinyaset | tataśca maṃtrākṣaraṃ nyāsaḥ || mūrddhni guhya ca hṛdaye netra tṛtayameva ca | karṇayo mukhadeśe ca aṃśayo pīṭhake punaḥ || tathā sarvaṃ vijānīyā jānunorddhajamūrddhani | iti mantranyāsaḥ || tataśca pādādi mūrddhāntaṃ mūrddhādi pādāntaṃ maṃtramayamātmānaṃ vibhāvya || iti sundarī vārāhī kāli ṣoḍhāḥ || asyā homapaddhati || sādhakeṃdraḥ saṃbhṛtasaṃbhāraḥ āśane upaviśyā camya prāṇāścamya deśakālau saṃkīrtyakāmanānusāreṇa homasaṃkalpaṃ vidhāya tadaṃgamagniṃ sthāpanaṃ kariṣye iti saṃkalpā bhūtaśūdhi prāṇapratiṣṭhā mātṛkā nyāsān vidhāya kuṃḍaṃ mūlamaṃtreṇa vīkṣya astramaṃtreṇa prokṣya || astreṇa kuśaiḥ saṃtāḍyā || kavacenābhyukṣya || astreṇa khanitvā || astreṇa tāṃ mṛdamaṃguṣṭhānāmikābhyāṃ uddhṛtya hṛdayamaṃtreṇa śuddhamṛdākhyātamāpūrya astreṇa samīkṛtya kavaca na jalairāsiṃcya astreṇa kuṣṭayitvā || kavaca maṃtreṇa saṃmārjanaṃ || kavace naiva gomayādbhirvilepanaṃ kavace naivāgni sūryasomānāmaṣṭatriṃśatkalātmanā ciṃtanaṃ || p. 225b) kavacena trisūtrīkaraṇaṃ || oṃ amuka kuṃḍāya nama iti pūjanaṃ || astreṇa vajravaddṛḍhamiti ciṃtanaṃ || hṛnmaṃtreṇa kuśaiḥ catuḥpathakaraṇaṃ || kavacena kuśaiḥ kuṃḍasyā sarvata āchādanamityakṣapāṭanaṃ || athavā ādikṣāṃtānāṃ varṇānāṃ likhinaṃ || ityeṣṭādaśasaṃskārāḥ || sthaḍilaṃ mūlamaṃtreṇa vīkṣya astreṇa kuśaiḥ saṃtāḍya kavacenātyuk.ya || tatra hṛnmaṃtreṇa prāgagrā udagrāśca tisrastrisro rekhāḥ kuśamūlena vilikhya praṇavenātyukṣya prāgagrāsurekhāsu || oṃ viṣṇave namaḥ || oṃ rudrāya namaḥ || oṃ iṃdrāya namaḥ || udagrāsurekhāsu || oṃ brahmaṇe || oṃ yamāya || oṃ caṃdrāya || iti saṃpūjya tatra maṃḍukādi paratatvāṃtaṃ yogapīṭhaṃ saṃpūjya || oṃ jayāyai || oṃ ajitāyai || oṃ aparājitāyai || oṃ nityāyai || oṃ vilāsinyai || oṃ dogyai || oṃ aghorāyai || oṃ maṃgalāyai namaḥ || iti pīṭha devatāḥ saṃpūjya || hrīṁ sarvaśaktikamalāsanāya namaḥ || iti vārāhyāsane puṣpāṃjaliṃ datvā vārāhīmupacāraiḥ saṃpūjya tatra śivaṃ dhyātvā saṃpūjya devī mṛtumatīṃ devaṃ caṃdanamattaṃ viciṃtya sūryakāṃtādi bhavaṃ śrotriyāgārādītaṃ vā vahnimādāyāstra p. 226a) maṃtreṇa kravyādāṃśasekamaṃgārāṃ nair-ṛtye parityajya devaṃśaṃ vīkṣaṇādi caturbhiḥ saṃskāraiḥ saṃskṛtya audarya vaindava pārthiva vahnīnāṃ aikyaṃ vibhāvayan ra iti vahnau caitanyaṃ saṃyojya praṇave nābhi maṃtryavaṃdhenu mudrayā'mṛtīnyāstreṇa saṃrakṣya kavacenāvaguṃṭhya oṃ raṁ vahnaya namaḥ || iti saṃpūjya jāmavaniṃgatastatpātraṃ karābhyāmādāya pradakṣiṇamagnyāya tanopari triḥparibhrāmya devyā yonau śrīdevavījadhiyā svābhimukhaṃ oṃ bhūrbhuvaḥ svarityāgnyāyatanamadhye saṃsthāpya maithunāṃtadhiyā devadevyo nācamanaṃ datvā oṃ citpiṃgala hana paca 2 daha 2 sarvajñāpaye svāhā || iti agniṃ prajvalitaṃ kṛtvā kāṣṭhaiḥ paṭṭat kṛtyakṛtāṃjaliṃ rutthāya || oṃ agni prajvalitaṃ devajātavedahutāvahaṃ || suvarṇavarṇamamalaṃ sasiddhaṃ sarvatau mukhamityupasthoyopaviśya || oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvahalohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā || iti maṃtreṇa prāṇāyāmatrayaṃ vidhāya śirasi oṃ bhṛgave ṛaṣaye namaḥ || mukhe gāyatrī chaṃdase namaḥ || hṛdaye śrīvahni devatāyai namaḥ || mama home nyāse viniyogaḥ || iti nyāsya tataḥ liṃge oṃ śūṁ hiraṇyāyai amartyādhi devatāyai namaḥ guhye || p. 226b) oṃ ṣyūṁ gaganāyai pitradhi devatāyai namaḥ || iti śirasi || oṃ śmrūṁ raktāyai gaṃdharvādi devatāyai namaḥ || mukhe || aṁ kṛṣṇāyai yakṣādhi devatāyai namaḥ || nāsikāyāṃ lyūṁ suprāṇāyai nāgādhi devatāyai namaḥ || netrayoḥ || mrūṁ ati raktāyai piśācādhi devatāyai namaḥ || sarvāṃge || yyrūṁ vahurūpāyai rākṣasādhi devatāyai namaḥ || iti saptajihvā vinyasya || oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya namaḥ || oṃ svasti pūrṇāya śirase svāhā || oṃ uttiṣṭha puruṣāya śikhāyai vaṣaṭ || oṃ dhūmavyāpine kavacāya hūṁ || oṃ saptajihvāya netrāya vauṣaṭ || oṃ dhanurddharāstrāya phaṭ || iti ṣaḍaṃgamaṃtrāṃtarayornyasya || hṛdayādiṣu ca nyaset || śirasi oṃ agnaye jātavedase namaḥ || vāmāṃse || oṃ agnaye saptajihvāya namaḥ || vāmapārśve || oṃ agnaye havyavāhanāya namaḥ || vāmakaṭyāṃ || oṃ agnaye aśvādarājāya namaḥ || liṃge || oṃ agnaye vaiśvānarāya namaḥ || dakṣiṇakaṭyāṃ || oṃ agnaye kaumāratejase namaḥ || dakṣiṇapārśve || oṃ agnaye viśvamukhāya namaḥ || dakṣiṇāṃge || oṃ agnaye devamukhāya namaḥ || sarvāṅge || iti vinyasya saptajihvāmudrāṃ pradarśyamuṃcayet || tato vahneḥ ṣaṭkoṇāṣṭadalacaturasrarūpaṃ pīṭhaṃ viciṃtya tatra maṃḍūkādi yogapīṭhāṃtaṃ saṃpūjya || p. 227a) oṃ pītāyai namaḥ || oṃ śvetāyai namaḥ || oṃ aruṇāyai namaḥ || oṃ kṛṣṇāyai namaḥ || oṃ dhūmrāyai namaḥ || oṃ tīvrāyai namaḥ || oṃ visphuliṃginyai namaḥ || oṃ virāyai namaḥ || oṃ jvālinyai namaḥ || iti pīṭhaśaktisaṃpūjya raṁ sarvaśaktikamalāya namaḥ iti pīṭhaṃ saṃpūjya vahniṃ dhyāyet || karairvarasvastikaśaktyabhītirdadhānamaṃbhojagataṃ trinetraṃ siṃdūvarṇaṃ tapanīya bhūṣaṃ vahniṃ jaṭābhūṣita maulimīḍe || iti dhyātvā oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvahalohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā iti maṃtreṇāgniṃ āsanādi puṣpāṃtaṃ saṃpūjya tataḥ ṣaṭkoṇeṣu īśāṇādi prādakṣiṇyena oṃ mprūṁ hiraṇyāyai namaḥ || oṃ pprūṁ gaganāyai namaḥ || oṃ gprūṁ raktāyai namaḥ || oṃ pprūṁ kṛṣṇāyai namaḥ || oṃ lprūṁ suprabhāyai namaḥ || oṃ yrūṁ ati raktāyai namaḥ || madhya yyūṁ vahurūpāyai namaḥ || tato'ṣṭadalakeśareṣu oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya namaḥ || oṃ svasti pūrṇāya śirase svāhā || oṃ uttiṣṭha puruṣāya śikhāyai vaṣaṭ namaḥ || oṃ dhūmavyāpine kavacāya hūṁ namaḥ || oṃ saptajihvāya netrāya vauṣaṭ namaḥ || oṃ dhanurddharāyāstrāya phaṭ namaḥ || p. 227b) tatoṣṭa daleṣu prāgādi oṃ agnaye jātavedase namaḥ || oṃ agnaye saptajihvāya namaḥ || oṃ agnaye havya vāhanāya namaḥ || oṃ aśvodarajāya namaḥ || oṃ agnaye vaiśvānarāya namaḥ || oṃ agnaya kaumāra tejase namaḥ || oṃ agnaye viśvamukhāya namaḥ || vahiścaturasre lokeśānā yudhāni ca saṃpūjya dhūpādi nāde vaṃ saṃpūjya agne ruttarato darbhāt saṃstīrya pātrāṇyā sādayet || sruksruca prokṣyaṇītājyasthālī carusthālī paridhi paṃca samidha idhmaṃ varhi brahmadakṣiṇārthaṃ pūrṇapātraṃ pūjāvali dravyādi nyāsādya pavitraṃ kṛtvā prokṣaṇī pātramaṃtreṇa prakṣālya tasmin pavitrāṃ tarhitepa ānīyāstreṇa trirutpūryātābhi rūrdhvamukhāni sarvāṇi pātrāṇi mūlamaṃtreṇa triḥprokṣyadakṣiṇato brahmāṇamupaveśyapraṇītā pātraṃ prokṣaṇīvat saṃskṛtyāgneruttarataḥ kuśeṣu sādayitvā tajjalaṃ kiṃcit prokṣaṇī pātre kṛtvā tena jalena sarvaṃ havanīyaṃ prokṣya prokṣaṇī talenāgni parisamuhya caturbhiścaturbhirdabhairagniṃ paristīrya prācī varjaṃ paridhāyaridhāya dakṣiṇaparidhau brahmāṇaṃ paścime viṣṇuṃ uttare rudraṃ pūjayet tatogni paścāt varhirāstīrya p. 228a) sukuśai sruksruvau ādāya pratāpyāgrairagraṃ madhyairmadhyaṃ mūlaṃ saṃsṛjya punaḥ patapya prokṣyavarhiṣyā sādayet || tatormūlamadhyāgreṣu jñānechā kriyāśaktiḥ pūjayet || sruci māyāṃ sruve śivaṃ ca saṃpūjya ājyasthālīmādāyāstramaṃtreṇa prakṣālya tasyāṃ pavitravatyāmājyaṃ nirūpya caturbhi vīkṣaṇādibhiḥ saṃskṛtya vāyavyaṃgārāna pohyateṣvājyaṃ hṛdādhi śritya kuśadvayaṃ prakṣālya hṛnmaṃtreṇājye nikṣipyāgnau prāsyapunaranyaddarbha dvayaṃ prakṣālya kavaca maṃtreṇa paryagni kṛtvā'gnau prakṣipya punaranyardarbha dvayaṃ prajvālyāstreṇāgneṃ | pradarśya vahnau prakṣipya ājyasthālī mudvāsya pradakṣiṇena varhiṣā sādya aṃgārārati sṛjya aṃguṣṭhā anāmikābhyāṃ pavitre dhṛtvā astra maṃtramuccaran ghṛtaṃ trirutpūryataddhanmaṃtreṇātma saṃmukhaṃ ghṛtaṃ saṃplāvya pavitramājyasthālyā madhye prāgagraṃ nidhāya bhāgadvayaṃ kṛtvā dakṣiṇabhāgaṃ śuklapakṣaṃ vāmabhāgaṃ kṛṣṇapakṣaṃ parikalpyā vāmabhāge ijaṃ dakṣiṇabhāge piṃgalāṃ madhye suṣumnāṃ saṃciṃtya srūveṇa dakṣiṇa bhāgāt namo maṃtreṇājyamādāya oṃ agnaye svāheti vahnerdakṣiṇa netra hutvā saṃsrāvaṃ yata ājyaṃ grahitaṃ tatra nidadhyāta caturāhuti paryaṃtaṃ || p. 228b) oṃ agnaye idaṃ namaḥ ityurdeśātyāgaṃ kuryāt || punarvāmabhāgādājyamādāya somāya svāhetirvāmanetre hutvādājyamādāya oṃ agnīṣomābhyāṃ svāheti vahnestṛtīya locane hutvā punardakṣabhāgādājyamādāya oṃ agnaye sviṣṭakṛte svāheti vahnervaktre hutvā sarvatra tattadevatoddeśena tyāgaṃ vidadhyāt | tataḥ oṃ svāhā paramātmane idaṃ oṃ bhūḥ svāhā'gnaye idaṃ || oṃ bhuvaḥ svāhā vāyave idaṃ || oṃ svaḥ svāhā sūryāyedaṃ || oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ svāhā prajāpataye idaṃ || oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvalohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā iti maṃtreṇāhuti trayaṃ hutvā tataḥ agni garbhādhānaṃ saṃpādayāmi svāhā || evaṃ puṃsavanaṃ sīmaṃtonnayanaṃ jātakarma || tataḥ paṃcasamidhātyādhāyanayanena sūtakaṃ saṃśodhya nāmakaraṇaṃ niḥkramanaṃ annaprāśanaṃ caulaṃ upanayanaṃ mahānāmnī vrataṃ mahāvrataṃ || aupaniṣadaṃ godānaṃ samāvartanaṃ vivāhaṃ saṃpādayāmi svāheti pratikarma aṣṭāvājyāhutīrhutvāgnergarbhādhārādyudvāhāṃtāt saṃskārān vidhāya vahneḥ sitaro devadevyau visṛjet || tataḥ paṃcasamidhamabhidhārya prajāpatiṃ manasā dhyāyan oṃ svāheti vahnāvādadhyāt || p. 229a) tatoṃga devatānāṃ ekaikāmāhutiṃ juhuyāt | stryūṁ hiraṇyāyai svāhā || ṣpūṁ gaganāyai svāhā || śrpūṁ raktāyai svāhā || vyrūṁ kṛṣṇāyai namaḥ svāhā || lprūṁ suprabhāyai svāhā | pprūṁ atiraktāyai svāhā || yprūṁ vahurūpāyai svāhā || oṃ sahasrārciṣe hṛdayāya namaḥ || oṃ svasti pūrṇāya śirase svāhā || oṃ uttiṣṭha puruṣāya śikhāyai vaṣaṭ svāhā || oṃ dhūmravyāpine kavacāya hūṁ svāhā || oṃ saptajihvāya netratraya vauṣaṭ svāhā || oṃ dhanurddharāyāstrāya phaṭ svāhā || oṃ agnaye jātavedase svāhā || oṃ agnaye saptajihvāya svāhā || oṃ agnaye havyavāhanāya svāhā || oṃ agnaye aśvodarajāya svāhā || oṃ agnaye vaiśvānarāya svāhā || oṃ agnaye kaumāra tena svāhā || oṃ agnaye viśvamukhāya svāhā || oṃ agnaye devamukhāya svāhā || oṃ luṁ iṃdrāye svāhetyādi lokapālānāṃ tadā yudhānāṃ vaikaikāhutiṃ juhūyāt || tataḥ srūveṇa caturājyaṃ sruvi gṛhītvā adhovilaṃ sruvaṃ nidhāyotthāya oṃ vaiśvānarajātaveda ihāvahalohitākṣa sarvakarmāṇi sādhaya svāhā vauṣaṭ iti hutvopaviśya oṃ svāhā oṃ śrīṁ svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ glauṁ svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ glauṁ gaṁ svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ glauṁ gaṇapataye varada svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ glauṁ gaṁ gaṇapataye varavarada sarvajanaṃ me svāhā || oṃ śrīṁ hrīṁ klīṁ glauṁ gaṁ gaṇapataye varada sarvajanaṃ mevaśamānaye svāhā || iti daśadhā vibhaktena hutvā samastena caturdvāraṃ mahāgaṇapati maṃtreṇa juhūyāt || tataścaruhomārthaṃ caruṃpayet || ityevaṃ saṃskṛte vahnau || oṃ agne tvamaiśvaraṃ tejaḥ pavitra paramaṃ yataḥ || tasmāt tvadīya hṛtpadmaṃ pūjayāmi paraṃ śivaṃ || ityagniṃ prāthya sveṣṭa devaṃ pīṭhapūjā pūrvakaṃ sāṃgaṃ sāvaraṇaṃ saṃpūjyamūlamaṃtreṇa vaktraikīraṇārthaṃ paṃcaviṃśati rājyāhutī juhūyāt || tathaiva mūlena nāḍīsaṃdhānārthaṃ ekādaśājyāhutīrjuhūyāt || tataḥ āvaraṇa devatānāmekaikāmājyāhutiṃ hutvā pradhāna dravyeṇa sveṣṭa devatā homaṃ yathā saṃkhyaṃ samāpya ṣaḍaṃga devatānāṃ māvaraṇa devatāṃ ca pūrvavadekaikāmājyāhutiṃ juhūyāt || tato mahāvyāhṛti homaṃ kuryāt || oṃ bhūragnaye ca pṛthivyau ca mahate ca svāhā || oṃ bhuvovācate cāṃtarikṣāya ca mahate ca svāhā || oṃ suvanādityāya ca dive ca mahate svāhā || oṃ bhūrbhuvaśvaścaṃdramase vanakṣetrebhyaśca digbhāśca mahate ca svāhā || iti catusra āhuti || p. 230a) oṃ svāheti paṃcamīṃ ca hutvā oṃ itaḥ pūrvaṃ prāṇabuddhi dehadharmādvikārato jāgrat svapna suṣuptyavasthāsu manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyāṃmudareṇa śiśna yat smṛtaṃ yaduktaṃ yatkṛtaṃ tatsarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu svāhā ityaṣṭāyājyāhutirjuhūyāt || tato vahniṃ prāgvat saṃpūjya nyūnāti rikta siddhyarthaṃ dadāmi saghṛtatilaṃ || oṃ hūṁ sāṃgaṃ kuru 2 svāhā || iti tilairekāmāhutiṃ hutvā || oṃ sahasrārci mahāretā namaste vahurūpadhṛk || sarvāśine sarvagatapāvakāya namostute || tvaṃ raudra ghorakarmā ca ghorahā ca namāmite || viṣṇutvaṃ lokapāleti śāṃtimeta prayacha me | ityagniṃ prārthyaṃ caturgṛhītena ghṛtena sa ca māpūrya taduparyadho mukhaṃ sruvaṃ ca nidhāyotthāya iṣṭa devatā maṃtreṇa vauṣaḍiti pūrṇāhuti svarūpaṃ vāyavīya saṃhitāyāmuktaṃ || tatomāvaśiṣṭhena ghṛtenāpūrya ca sruvaṃ || nidhāya puṣpaṃ tasyāgre sruveṇādho mukhena tāṃ | sadarbheṇa samāchādya mūlenāṃjalinotthitaḥ || vauṣaḍaṃtena juhuyāt dhārāṃ tu vayasaṃsitāmiti || vauṣaḍaṃtena pūrṇāhuti trayaṃ hutvā devaṃ saṃpūjya vahneḥ sakāśāduddhāsya devapārṣadāyavaṃḍeśāyalokapālebhyopi valiṃ datvā p. 230b) visṛjya pūrvavaddhahnau cāturvyāhṛtiṃ jihvā ṣaḍaṃgādi mūrtī nāmekaikāmāhutiṃ hutvā varhiṣi praṇītāṃ nināya nityāti rikte paristaraṇa paridhānamagnau prāsya prokṣaṇī jalenāgniṃ pariṣiṃcyā saṃpūjya bho bho vahne mahāśakte sarvakarmaprasādhaka || karmāṃtarepi saṃprāpte saṃnidhiṃ kuru sādaraṃ || ityagniṃ prāthya saṃhāramudrayādvāśya brahmaṇa pūrṇapātraṃ pradāya brahmāṇamudvāsayediti || iti śrīvārāhītaṃtre dakṣiṇāmnāyanirvāṇapade siddhāṃtahomapaddhati nirṇayo nāma yoginī nyāsa mahāvidyā paṃcatriṃśa paṭalaḥ || 35 || śrīdevyuvāca || pūrvakhaṇḍaṃ mayā śrutvā vārāhyā kathitaṃ tvayā | adhunā chrotumicchāmi paṃcāṃgaṃ kathaya prabho || śrībhairava uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi vārāhyāḥ kathayāmi te | paṃcāṃgaṃ śṛṇu sāraṃgi sārasāraṃ ca kathyate || yasyāt smaraṇa mātreṇa mahāpātaka nāsinī | adhunā kathayiṣyāmi paṃcāṃgaṃ paṭalaṃstathā || namostute mahāmāyā vārāhī nāma dhāriṇī | kolāsyā ca mahāraudrī vajratuṃḍadharāyamī || sahasrasūryasaṃkāśā tejapuṃjasamanvitaṃ | rudrarūpamahāghorā ghorarūpī bhayaṃkarī || vaṃdhūkapuṣpasaṃkāśā ḍādimī kusumopamā | p. 231a) tīkṣṇasiṃdūrasaṃkāśā javākusumasannibhā | jauvanasthā madonmatta tuṃgapīnapayodharā || sarvālaṃkārabhūṣāṃgī muṃḍamālāvilaṃvinī | trinetrāraktaghorākṣī daṃṣṭrākarālabhāsurā || caturbhuja dharā devī atha cāṣṭabhujādharī | dakṣiṇe ca phalaṃ dhṛtvā vāme ca muśalaṃ kare || kādyaṃ vara dharā devī nānālaṃkāramaṃḍitā | raktāṃbhojāsanā devī pretasyoparisaṃsthitā || sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvāvayavaśobhitā | madyamāṃsa priyā devī madirānaṃdavaṃditā || pūjitā sarvalokyastu trailokya sa carācaraṃ | trikoṇasthe mahācakre saṃsthitā viśvayoginī || paṃcakoṇe mahācakre saṃsthitā paṃcadevatā | aṃdhanī yudhinī caiva jaṃbhanī mohanī tathā || staṃbhanī ca samāyuktā pūjanīyā sadā budhai | vāhya ṣaṭkoṇa cakraṃ ca śṛṃgamadhye tu pūjitā || īśānakoṇa madhye tu ḍākinī ca prapūjayet | bhakṣanī tvaca karmāṇī sarvāṇī kṣaya kāriṇī || agnikoṇe ca rākinyā śatrurudhirapāyanī | paścime kona māsṛjya lākinī māṃsabhakṣaṇī || kākinī vāyu koṇe tu asthi dhātuṃ ca bhakṣanī | pūrvakoṇe tu śākinyā medadhātuṃ ca gṛhnati || rākṣasī koṇamāsṛtya hākinī marjabhakṣanī | p. 231b) yākinī kusumālinyā ṣaṭaśrupūramadhyagā || śukradhātuṃ ca bhakṣaṃti kāyasaṃhārakāranī | idaṃ devyā samārādhya nigrahānigrahātmani || pūjitā tu samādhyātvā sarvasiddhikarī parāṃ | māraṇoccāṭano devī kṛṣṇavarṇasutejasā || pretasyoparimāsthāya bhujāṣṭakaṃ ca dhāriṇī | khaḍgacakraṃ ca muśalaṃ valadaṃ dakṣiṇe kare || khelaṃśakha halaṃ caiva abhayaṃ vāmakaṃkare | māraṇe sarvabhūtānāṃ sarvaśatru kṣayaṃkarī || pitā staṃbhādi yogena mohane raktarūpiṇī | vaṃdanī rodanī caiva kṛṣṇānalasamannibhā || jaṃbhake dhūmravarṇābhā sphaṭikāmukti hetave | yasya kāryeṣu raktāṃgī saṃgrāme kṛṣṇarūpadhṛk || pūjayed vividhākārā anekākālamūrtibhiḥ | āhaveṣu ca sarveṣāṃ niraṣṭāhārarūpiṇī || trailokyo vamitā devī ugrarūpabhayaṃkarī | tuṇḍaprahārasāpūrṇā ghorāt ghutkāranādinī || carvayaṃtī mahāśatruṃ kaṭakarāyamaṃḍitā | rudhirāyāna pītā ca mahāghūrṇita locanā || nṛtyamāna mahādevī nityaṃ śmaśāna vāsinī | tālane sarvasatvānāṃ smarṇāt sarvasaṃkaṭe || raṇe rājakule caiva cauravyāghra bhayādiṣu | bhūtapretapiśāceṣu deveṣu cāpsarādiṣu || aṣṭanāga kule caiva rākṣasānāṃ bhayaṃ tathā | p. 232a) anye ca vividhānetāsmaraṇā sarvanaśyati | khaḍgādibhiśca śastrena astrairanyaipyanekadhā || vāraṇā tvat prasādena dhāraṇā tava maṃtraṇā | vaṃdhyā ca vividhai caiva nigadai sukhalādibhiḥ || smaraṇāt pāśa mucyaṃti vaṃdhamokṣaṃ ca kāriṇī | devī śrīpaṃcamī mātā ugrarūpā bhayāpahā || krodhena dhyāyate devī japahomārcanaṃ vidhi | valipradāne pūjāyā viśeṣārcana bhairavī || saptarātra prayogena sarvaśatru vināśinī | śāṃti puṣṭi vasaṃ siddhi mohastaṃbhana kāriṇī || jaṃbhane māraṇe devī sarvasiddhi pradāyanī | pūjayed vividhākārā puṣpadhūpādibhistathā || paśubhiḥ madyamāṃsādi naivedyādikasandade | puṣpāṃjali trayaṃ datvā daṇḍavat praṇato mataṃ || dhyāna japa tathā kṛtvā namastasyai namo namaḥ | vārāhi varade devi suṃdarī rūpayauvanī || bhaktebhyo varade devī sundarī tvāṃ namostute | mahiṣachāgakukkūṭā meṣādi naraghātakāḥ || validānena saṃtuṣṭā saṃgrāme jayadāyanī | sundarī kālikā devi vārāhī varadāyanī || varadātrī mahākāli mahiṣāsuraghātinī | kaumārī pūjayitvā ca aṣṭottaraśataṃ priye || pūjayitvā vidhānena devi saṃtoṣamāpnuyāt || iti śrīvārāhītaṃtre * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *? || 36 || yadakṣarapadabhraṣṭaṃ mātrāhīnaṃ ca yad bhavet | tatsarvaṃ kṣamyatāṃ devi prasīda parameśvarī || vārāhītaṃtrapūrvakhaṇḍa || śrīvārāhītaṃtrasamāpti patra 233 || ########### END OF FILE #######