#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00219 Uniform title: vatullotarāgama Main title: vatullotaratantra Manuscript : IFP transcript 624 Description: Notes: Transcribed by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S. G. Dyczkowski from IFP transcript 624 Revision 0: Sept. 18, 2010 Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : India #################################################### || śrīḥ || [1ā] svasti śrīgaṇādhipataye namaḥ | nirvighnamastu | mātāmahamahāśailaṃ mahastadapitāmaham | kāraṇaṃ jagatāṃ vande kaṇṭhādupari vāraṇam || aiśvaraṃ paramaṃ tattvamādimadhyāntavarjitam | ādhāraṃ sarvalokānāmanādhāramavikriyam || anantānandabodhāmbunidhimadbhutavikramam | ambikāpatimīśānamaniśaṃ praṇamāmyaham || vande hālāsyanagarīṃ vande vande hemābjinīmapi | vande sumīnanayanāṃ vande sundaranāyakam || śivāya paripūrṇāya śītalāya cidātmane | cittanāthāya nāthāya tejase brahmaṇe namaḥ || ānandasāgararasā kulaśailakanyā vakṣojakumbhayugalīparirambhaṇena | romāñca * * * pariṣkṛtagātrayaṣṭiṃ vede bhajāmi madhurāpuranāthamīśam || p. 2) ikṣukodaṇḍapuṣpeṣu pāśāṅkuśakarojvalām | udyatsūryanibhāṃ vande mahātripurasundarīm || namaḥ sundaranāthāya tasmai hālāsyavāsine | catuṣṣaṣṭividhā līlā yena pratyakṣitāḥ kṣitau || śrīmatsundaranāthasya devīṃ śapharalocanīm | kalaye hṛdaye nityaṃ kadambavanavāsinīm || kāruṇyamadaniṣyandaṃ kaivalyavanacāriṇam | kālāmbudaśyāmalāṅgaṃ kalabhānanamāśraye || āmnāyācalamañcasthamānanaiḥ ṣaḍbhiranvitam | himādritanayāstanyakukṣiṃbharamaye śiśum || śrīkailāsa iti khyātaḥ śrīmatāṃ bhūbhṛtāṃvaraḥ | śrīpatipramukhairdevaiḥ śriyai muktyai ca sevitaḥ || śrīdādīnāmapi śrīdaḥ śrīkaṇṭhaprathitālayaḥ | śriyo'pi hetoḥ kṣīrābdhe svayaṃ jitvā samunnataḥ || janānāṃ śravaṇādeva janmamṛtyujayāpahaḥ | p. 3) sarvaśaktisamāyuktaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ || bhūḥ surākīrṇanaṃ vāpi kurvatāṃ sarvasiddhidaḥ | tapovanena mahatā paśyatāmapavargadaḥ || vividhairbhūtasaṃghātaiḥ paritaḥ parirakṣitaḥ | vibudhairapyagamyasya viśvabharturanujñayā || viṣṭapatrayavikhyāto vidhumaṇḍalapāṇḍaraḥ | vidyate bhuvi diśyaiśāṃ vidvajjanamanasyapi || tasya madhye mahāmerormadhyaśṛṅgaṃ mahattaram | praśastamasti śikharaṃ mahāmaṇḍalamaṇḍitam || tadūrdhve pavano'tyarthaṃ darpaṇodaravatsamam | vyomavadvimalībhūtaṃ viśālaṃ bhavati sthalam || tapo'ntarāyai kāmādyairamaraiḥ paripanthibhiḥ | ajeyaṃ tatsthalaṃ pāti munīndrāṇāṃ mano yathā || kānanaḥ kalpavṛkṣāṇāṃ phalapuṣpasamanvitaiḥ | cintāmaṇimayaiḥ śailaiḥ kāmadhenu bhavairapi || payodadhighṛtakṣaudrasudhāmayasaridvaraiḥ | p. 4) nānāratnavicitraiśca kuṭṭimairatimañjulaiḥ || pramathānāṃ mandiraiśca meroḥ śikharasaṃnibhaiḥ | śātakumbhamayānekaprākāradvāragopuraiḥ || sūryakoṭipratīkāśaiścandrakoṭisamaprabhaiḥ | va * * * * * * * * * * * * * * * || || svasti || | śrīgaṇādhipataye namaḥ | śubhamastu [1a] krodhisaṃvatsarada vaiśākhaśuddha 12? śukravāra īpustakavabaravadakke prārambha | nirvighnamastu | śrīmahāgaṇapataye namaḥ || viśvarūpa namastubhyaṃ bhaktavatsala śāśvata | mama liṅge ca bimbe vā chinne nāśādhikaṃ katham || yadi doṣādike prāpte pūjāṃ kartuṃ kathaṃ śiva | vistarādbrūhi bhagavan śrotumicchāmi sāmpratam || śrībhagavān uvāca śṛṇu devi pravakṣyāmi bhinnadoṣādikān kramāt | svayambhuve sāṃba liṅge bimbe vā yatra kutracit || doṣaṃ śāntiphalaṃ devi vistarācca pṛthak pṛthak | bhinne ca sphuṭite liṅge vahnināśanināhate || p. 2) paraṃ rāṣṭrabhayaṃ devi trivarṣāntaṃ na saṃśayaḥ | rājā ca duḥkhaśokārtaḥ jāyate ca balakṣayaḥ || khaṇḍite śakalībhūte yadi nāśe ca hīnake | deśatyāgo bhavetsadyaḥ rājā bhaṅgatvamāpnuyāt || nidhanaṃ prāpnuyāddevi trimāsāntaṃ na saṃśayaḥ | pāṣāṇairāyudhādyairvā corvā śatrubhirhate || rājā tu maraṇaṃ yāyāt caturaṅgabalaṃ rathā | rodhane rudhirotpattiḥ svedakampe ca nādate || tadrāṣṭraṃ paṭṭaṇaṃ devi rājadānī vinaśyati | bahudhā śatrubādhāsyādanāvṛṣṭirbhaviṣyati || durbhikṣaṃ durbhayaṃ mārī jvarāpasmārakādayaḥ | vivarṇedhumasaṃjāte vahiśvadudakaṃ payaḥ || raktasrāvaṃ kīṭakādyairyadiliṅge maheśvari | prajāpīḍā garbhapīḍā nṛpapīḍā dvijādiṣu || nirghātasarpādibhayaṃ vātabādhā masūśikā | evaṃ doṣādi saṃprāpte navaliṅge ca pārvati | p. 3) ātmaśūnyaṃ yathā dehaṃ saṃpraviśyeha rākṣasāḥ || tathaiva devatāśūnyaṃ bhinna liṅge maheśvari | doṣāḍhye pūjite hanti nihanti tadapūjite || tasmāt sarvaprayatnena tavaliṅgaṃ rakṣayet | yadyasmācca sa saṃprāpte sandhānaṃ śāntimācaret || liṅge bhinne khaṇḍite ca cihnite ca gurūttamaḥ | ekāṅgulaṃ tadardhaṃ vā caturasraṃ ca pārvati || bandhena bandhayelliṅgaṃ sandhānaṃ ca gurūttamaḥ | mahāśāntiṃ kramāṇitvā talliṅgaṃ pūjayetpunaḥ || pramādācchakalībhūte svarṇaraupyādisūtrataḥ | sandhayetsudṛḍhaṃ mahāśāntiṃ samācaret || dahite secayenmantrī snapanādyairgurūttamam | corairvā śatrubhirdevi bhaye prāpte ca rakṣayet || kumbhe kalāṃ samāvāhya sikatena nigūhayet | tatkumbhaṃ pūjayeddevi bhayāntaṃ tava liṅgake || nirgate cettato mantrī śāntiṃ kuryādvidhānataḥ | p. 4) tatkumbhasthakalāṃ devi punarāvāhya liṅgake || yathāvidyuktamārgeṇa guruḥ kuryānmaheśvari | yadi nāśo bhavelliṅgaṃ pramādācca maheśvari || navaliṅgaṃ ca saṃsthāpya yadvā tadguṇavatyapi | tadrūpaṃ tanmayaṃ saumyaṃ tanmānaṃ nānyathā śubham || evaṃ jñātvā prayatnena jīrṇamuddhṛtya yojayet | pratiṣṭhoktena kurvīta mahāśāntiṃ samācaret || rodanādiṣu liṅgeṣu jāte yadi maheśvari | liṅgaṃ saṃkṣālya saṃśodhya pañcaśuddhiṃ yathoktavat || mahāśāntiṃ ca kurvīta navaliṅgaṃ ca pūjayet | yadi bimbe ca saṃprāpte vakṣyāmi śṛṇu pārvati || balau nityoktabimbe vā mūlaberādike tathā | yadyakasmābhūtale ca patite khaṇḍite sati || taskarebhyaśca śatrubhyaḥ vāgninā vā maheśvari | bhinne ca sphuṭite bimbe sarvāṅge śithile pṛthak || khaṇḍite khaṇḍanaṃ rājñāṃ patite sarvanāśanam | p. 5) dahite dahanaṃ rāṣṭraṃ rājño bhogaṃ vinaśyati || bhinne bhaṅgatvamāpnoti sphuṭite ca dhanakṣayam | sarvāṅge śithile jāte sarvārthaṃ naśyati dhruvam || pādo bhinne sthānanāśaṃ janujaṅghe janakṣayaḥ | nissatirbhavedrājā kaṭibhinne maheśvari || bāhubhinne śatrubādhā vijayaṃ nāpnuyātkvacit | chinne kaṇṭhe tataḥ śīghraṃ rājā maraṇamāpnuyāt || mūrtarūpāṅgavicchede rāṣṭranāśo dhanakṣayaḥ | mukhyāṅgaṃ bhaṅgamāpanne tāṃ mūrtiṃ ca parityajet || navāṃ mūrtiṃ pratiṣṭhāpya śāntiṃ kuryādgurūttamaḥ | tadupāṅgādi bhagne tu sandhānaṃ yattato nayet || svarṇapittalatāmrādyaiḥ niścalaṃ hi yathā tathā | mahāśāntiṃ vidhāyātha sandhānātpūjayetpriye || aṅgulordhve yadā bhinne tāṃ mūrtiṃ salile tyajet | pratiṣṭhoktena mārgeṇa śāntiṃ kuryādvidhānataḥ || navāṃ mūrtiṃ pratiṣṭhāpya karṣaṇaiśca yathoktavat | p. 6) taskarebhyaśca śatrubhyaḥ bimbe cāpahṛte sati || sarvanāśo bhavetsadyaḥ rāpyāṃ kūpataṭākayoḥ | prāsādādiṣu sarvatra yadi sthāne samudbhavāḥ || dahane khaṇḍite sphoṭe calite nimnage śive | patite nāmṛte bhinne vāhane parivārake || dhvajādakalaśe bhinne balipīṭhe pramādataḥ | kṣetrapāle dvārapālau calite patite sati || dīpastambhe cordhvamālā bhinne jāte pramādataḥ | prākere ca bahiścaiva antaḥprākārakeṣu ca || vīthimadhye bahiścaiva ārāme maṇṭape sthale | utsave balikāle vā nityanaimittike'pi vā || kāmye vā yadi kāleṣu jāyate ca śṛṇu priye | balibimbe ca patane chinne bhinne pramādataḥ || pādukeṃ balipātrāṇi chatracāmarakādi ca | patākā vijanaṃ devi darpaṇaṃ jalapātrakam || parṇapātraṃ taducchiṣṭaṃ * * dīnāṃ girīndraje | p. 7) udbhavaṃ cedidaṃ devi tattasthāne pracakṣate || teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi utpātān śṛṇu pārvati | svayambhuvādiliṅge ca bimbe vā yadi pārvati || rodhanaṃ rudhirotpattiḥ svedakampaṃ ca nādakam | sphuṭitaṃ pātitaṃ devi vivarṇaṃ dhūmasaṃbhavaḥ || vahniśvedudakaṃ raktaṃ payaḥ kīṭakadarśanam | tiṣṭhatyūrdhvamukho devaḥ karapādavihīnakaḥ || adhomukhādyanekāni hīnāsyaḥ kṛśavāmanaḥ | liṅganāśe ca bimbe vā corairvā śatrubhiḥ priye || garbhāgārādi vakṣyāmi utpātān śṛṇu pārvati | garbhagehe prāṅkaṇe vā lakṣmīmaṇṭapasaṃjñake || prākāre gopure devi śikhare śikharāntare | maṇṭape vāhane devi parivārālayādike || dvāradeśe sabhāsthāne īśānyāmaṣṭakoṇakam | aindraśāṅkarayormadhye vṛttakuṇḍaṃ tu kārayet || yāvanmānaṃ tu vistāraṃ tāvanmānaṃ pramāṇakam | p. 8) trimekhalāsamāyuktaṃ sarvalakṣaṇalakṣitam || hastadvayayutaṃ khātaṃ ūrdhvamekhalayā saha | ityevaṃ kārayetkuṇḍaṃ dvātriṃśa mbhasaṃyutam || cūtapallavaramyaiśca patākadhvajaśobhitam | prāgdvāre pītavarṇaṃ ca dakṣiṇe kṛṣṇavarṇakam || paścime raktavarṇaṃ ca uttare śvetameva ca | pūrvādidvāradeśaṃ ca tauraṇaiścāpyalaṅkṛtam || kadalīṃ sthāpya matimān navavastreṇa veṣṭayet || paṇṭapañcāpyalaṅkṛtya saphalaṅkurapuṣpakaiḥ | ityevaṃ maṇṭape ramye śāntiṃ kuryādvicakṣaṇaḥ || navāhaṃ saptarātraṃ vā pañcatri * * * * * | * * * * * * * * * * * * * * * * * * || * sūrye samutpanne svasthānaṃ nāśamāpnuyāt | rāṣṭradurgabalaṃ devi pararājñāhṛta bhavet || dvijādiśca trayovarṇāḥ śūdratvaṃ prāpnuvanti hi | nissatvaṃ nirjanatvaṃ ca sarvakarmāṇi nāśanam || p. 9) iti doṣaharaṃ devi darśayecca nṛpottamaḥ | candratārānukūle ca nakṣatrakaraṇānvite || rājño rāṣṭrānukūle ca uddiśya divase guruḥ | maṇṭapān kārayeddevi tava liṅgādike sthale || pūrve vā cottare vāpi īśānyāṃ maṇṭapaṃ guraḥ | viṃśaddhastapramāṇaṃ tu caturaśraṃ savedikam || navakuṇḍaṃ ca paritaḥ pūrvādiṣu yathākramam | tatpūrve caturaśraṃ syāt āgneyāṃ tu bhagākṛtiḥ || ardhacandraṃ tu yāmyāyāṃ nai-ṛ-ṛtyāṃ tu trikoṇakam | vāruṇe vartulaṃ kuṇḍaṃ ṣaṭkoṇaṃ caiva vāyave || uttare padmakuṇḍaṃ tu * * * * * * * * | * * * ṣādisaṃprāpte śāntiṃ kuryādgurūttamaḥ || sarvadoṣaharaṃ sadyaḥ apamṛtyunivāraṇam | sarvabhogāṃśca labhate satyaṃ satyaṃ macoditam || o iti śrīvātulottare prāyaścittakhaṇḍe utpātajātasthānavidhirnāma catvāriṃśatpaṭalaḥ || śrīdevyuvāca - samyaguktaṃ tvayā śambho utpātā * * yodbhavāḥ | tatsarvaṃ ca śrutaṃ deva doṣaṃ śāntiṃ pṛthak katham || vadasva kṛpayā deva sarvalokahitāya ca | śivaḥ - athātaḥ saṃpravakṣyāmi doṣaṃ śāntiṃ pṛthak pṛthak || tatphalaṃ ca krameṇaiva vistarācchṛṇu pārvati | bhūmikampe diśāṃdāhe jāte yadi mahadbhayam || tadrāṣṭraṃ nāśamāpnoti trimāsāntaṃ na saṃśayaḥ | paṭṭaṇe rājadhānyādi sarvasthāne ca kampane || rājñastu maraṇaṃ sadyaḥ sarvanāśaṃ bhavetpriye | prati * * * * devi rājadānī vinaśyati || bahudhā śatrubādhāsyuḥ anāvṛṣṭirnasaṃśayaḥ | nadī gehe ca saṃprāpte trimāsā mṛtyumāpnuyāt || prajāpīḍā garbhapīḍā nṛpapīḍā dvijādiṣu | vetālakṣetrapālāśca jvarāpasmārakādayaḥ || p. 11) evamādīni cānyāni deśe tatra prajāyate | taddoṣaśamanārthāya śāntiṃ kuryānnṛpottamaḥ || devyauvāca - mahadutpātajanane ariṣṭe cāgate sati | śāntiṃ kṛtāceddeveśa nāśanaṃ ca kathaṃ vada || śivaḥ - yathā bhujagadaṣṭastu gāruḍenauṣadhena ca | svastho bhavati deveśi tathā śāntirtṛṇā priye || tasmāt sarvaprayatnena auṣadhaṃ bhiṣajā sadā | tathā dau* * * * * * * * * raṇe sati || pattanādi gṛhe devi vane copavane sthale | parvate codbhave devi śṛṇu devi yathākramam || govadhe strīvadheścaiva dvijādīnāṃ ca nāśane | vyāleterpāvaduṣṭebhyaḥ śastrādyaiśca maheśvari || maṇḍūkena mṛtedevi kūpe kūbhasamudbhave | anaḍvān mahiṣavyāghrakharoṣṭrādi praveśane || p. 12) agādhe bhūmipatane grāmādīnāṃ maheśvari | gambhīraiśca nadīsrotaiḥ liṅge grāmādināśane || caityavṛkṣādipatane vane vā sarvapādapaiḥ | parvate śakalairbhinnairyadi bhūme nipātite || evamādīni nāmāni utpātāni maheśvari | tatra doṣaṃ pravakṣyāmi śṛṇu devi varānane || rājñastu maraṇaṃ sadyaḥ caturaṅgabalakṣayaḥ | tadrāṣṭrapattanaṃ * * āyudhānāṃ maheśvari || vetraṃ ca balidīpaṃ ca śaṅkhabheryādipātane | deśike pārake devi bimba dāruka eva vā || vādyake sevake devi patite ca maheśvari | śibike rathabhaṅge ca vāhane patite tathā || vāhanārthaṃ gajāśvādyaiḥ vṛṣabhaiścāpyalaṅkṛtaiḥ | senānāyakavastrāṇāṃ dhārakaiśca nṛbhiḥ priye || parasparavirodhena patite raktapātane | muṣṭiyuddhe daṇḍayuddhe nakhadantakṣate sati || p. 13) śastrairvāhataduṣṭebhyaḥ etaiḥ prāṇi mṛte sati | praveśe maraṇe prāpte śṛṇudevi samudbhavam || vanyairvā prāṇibhirduṣṭaiḥ dūṣite ca catuṣpadaiḥ | dvipadaiḥ kṣudrajantū nadīṃ vyālairpā haṃsagṛdhrakaiḥ || madhupañjarasaṃbhūtaiḥ valmīkaiśca samudbhavam | bṛhatpipīlikā kṣudrapraveśetekameva vā || śāntikarmaprakurvīta dīkṣāṃ kuryādguruḥ priye | vapanaṃ snānamaunaṃ ca śuklāmbaradharaṃ śuciḥ || kṣīrānnabhojanaṃ nityaṃ dussaṅgādivivarjitaḥ | brahmacaryavrataṃ kuryāt ācāryādi dvijāṃ priye || dīkṣākarma prakartavyaṃ navarātrau yathāvidhi | trirātraṃ caikarātraṃ ca dīkṣākarma na kārayet || yāgadravyāṇi saṃpādya hotṛbhirjāpakādibhiḥ | prātarutthāya vidhivaddantadhāvanapūrvakam || prātassnānaṃ prakurvīta ācāryo yajamānakaḥ | sandhyākarma prakurvīta nityakarmavidhāya ca || p. 14) mṛttikāsnānapūrvaṃ ca kuśagomayabhasmanā | sarvaghoṣasamāyuktaṃ puṇyastrībhiḥ samanvitam || nānāmaṅgalavādyaṃ ca vedaghoṣaiśca sūktakaiḥ | snānaṃ kṛtvā vidhānena śāntiṃ kuru maheśvari || tato devālayaṃ gatvā phalapuṣpaṃ samarpya ca | prārthayenyajamānena namaskāraiśca bhaktitaḥ || ācāryaḥ sahavipraiśca praviśedyāgamaṇṭapam | ācāryavandanaṃ pūrvaṃ pūrvevā caiśakoṇake || darbhāsane copaviśya prāṇāyāmaṃ samācaret | pūṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca prokṣayetpraśana priye || daśadigbandhanaṃ kṛtvā mātṛkānyāsapūrvakam | dinasaṅkhyaṃ samuddiśya saṅkalpya vidhipūrvakam || gaṇeśaṃ ca samārādhya nāndīkarma samācaret | puṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca prokṣayetprāśana priye || varaye bhūsurān devi ācāryādidvijottamān | svaśākhoktaratān sarvān brahmadeśikahotṛkān || p. 15) ghoṣakān jāpakān devi svasvaśākhayutāḥ priye | varaye bhūsurān mantrī phalaṃ datvā pṛthak pṛthak || alaṅkāraṃ suvastraṃ ca madhuparkaṃ ca dāpayet | aṅkurārpaṇapūrvaṃ ca śodhayenmaṇṭape gurūḥ || dvāratoraṇakumbhāṃśca sthāpayet pūjayet priye | rākṣa(so)ghnaṃ vāstuhomaṃ ca pūjā bali samācaret || gaṇeśakṣetrapālaṃ ca bhūsūktaṃ vāstusaṃjñakam | rākṣoghaṃ caturastraṃ ca mṛtyuñjayanavagraham || mahāsauraṃ saptaśatiṃ prāsādaṃ ca maheśvari | śaktipañcākṣarīṃ japya vedapārāyaṇaṃ pṛthak || vinidrākarma kurvīta punaḥ sūryodaye priye | nityakarmāṇi kurvīta puṇyāhaṃ prokṣaṇādikam || maṇṭapaṃ pūrvadigbhāge grahamaṇḍalamullikhet | caturasraṃ samaṃ kṛtvā grahākāraṃ vicakṣaṇaḥ || grahasaṃkhyāni kurvīta tatra koṣṭhe maheśvari | tattadvarṇavibhedaiśca likhettaṃ pañcaraṅgikam || p. 16) godhūmādīni dhānyāni tattatsthāneṣu pūrayet | karṣamātrasuvarṇaiśca ardhaṃ vāpi tadardhakam || tattadgrahavibhedaiśca pratimāṃ ca prakalpayet | kumbhaṃ tatra pratiṣṭhāpya grahasaṃkhyāni pārvati || sūryādigrahabhedaiśca pūjayecca vidhānataḥ | tadagre padmamālikhya pūrayecchālitaṇḍulaiḥ || likhedyantraṃ sūryabījaṃ dvādaśādityarūpakam | saṃpūjya vidhinā mantrī pratisūryasya darśane || īśānakoṇe saṃlikhya padmamaṣṭadalaṃ priye | dhānyadroṇamitaṃ pūrya ādhārādi yathākramam || suvarṇapratimāṃ kuryāllakṣaṇāni yathākramam | kandaṃ nālaṃ ca padmaṃ ca diggajaiścāṣṭabhiryutam || pūrṇaṃ kūrmaṃ ca dharaṇiṃ kṛtvā sthāpayetpūjayedgurūḥ | dikpāla paritaḥ pūjya prāgādiṣu yathāvidhi || bhūkampe cetpidaṃ pūjya tattannāmādibhiḥ priye | vedimadhye ca saṃsthāpya sahasraṃ vā tadardhakam || p. 17) kalaśān pūjayenmantrī pūrvoktena vidhānataḥ | tataḥ kuṇḍāntikaṃ gatvā hotṛbhissaha deśikaḥ || brahmāṇaṃ dhanadaṃ devi upaviśya yathākramam | kuṇḍasaṃskārapūrvaṃ ca janayetpāvakaṃ priye || tadagniṃ vibharenmantrī prāgādiṣu yathākramam | agnikāryoktavatkuryāttattatkuṇḍeṣu mūrtipāḥ || pradhānakuṇḍe juhuyāt mūlamantraṃ maheśvari | ayutaṃ ca tadardhaṃ vā sahasraṃ vā maheśvari || bhūbījaṃ bhuvaneśīṃ ca ādhārādīśca pūrvake | aghoraṃ cāgnikoṇe ca tadardhārdhaṃ maheśvari || mṛtyuñjayaṃ ca yāmye ca nair-ṛtyāṃ ca varāhakam | prāsādaṃ vāruṇe kuṇḍe vāyavyai śāntidaurgakam || pañcabrahmā ca some ca īśāne tatvamantrakān | sahasraṃ ca huneddevi tattanmantraṃ pṛthak pṛthak || samidājyacarudravyaiḥ sarṣapaiśca tilaissaha | vrīhibhissaktubhiścaiva godhūmaiḥ pṛthukairhunet || p. 18) kuṇḍasya parito dikṣu hutasaṃkhyāśca hotṛkān | vibhajya ca yathā mantrī dinasaṃkhyena pārvati || pūrvoktasaṃkhyayā hutvā uddiśya divase guruḥ | upahomaṃ tataḥ kuryāt rutvigbhissaha deśikaḥ || gaṇeśaṃ kṣetrapālaṃ ca triyambakanavagrahān | dikpālamantrairhutvātha sviṣṭakṛttadanantaram || pūrṇāhutiṃ hunedante bhūkampe cetpidaṃ priye | pratisūrye darśane ca hunenmantrī yathākramam || ādityaṃ pūrvakuṇḍe tu aghoraṃ cāgnigocare | vāme mṛtyuñjayaṃ hutvā nair-ṛtyāṃ ca navagraham || vāruṇe dikpatīn mantrān vāyavyeśāntidaurgakām | some ca dvādaśādityān īśe pañcākṣarīṃ hunet || pūrvoktadravyasaṃkhyaiśca hunenmantraṃ pṛthak priye | homānte sviṣṭakṛnmantrī pūrṇāhutimathācaret || sthāpitān kalaśān mantrī secayettava liṅgake | mahārudrāṃśca vidhivanmahāpañcāmṛtaṃ priye || p. 19) secanānte ca udvartya mahāpūjāṃ samācaret | nānāpuṣpaiśca gandhaiśca naivedyaṃ bahudhā priye || nīrājanaṃ ca saṃbhrāmya upacāraissamarpayet | daśadānaṃ ca datvātha sūryaṃ svarṇena nirmitam || dvādaśa pratimāṃ kṛtvā brāhmaṇebhyaḥ pradāpayet | bhūcakraṃ kārayeddevi daśaniṣkapramāṇataḥ || brāhmaṇāya pradātavyaṃ dakṣiṇābhiḥ samanvitam | ācāryaṃ pūjayitvātha gobhūvāso hiraṇyakaiḥ || tatropakaraṇaiḥ sārdhaṃ pradadyācca maheśvari | dakṣiṇāṃ dāpayedbhaktyā mūrtipebhyo yathākramam || brāhmaṇān bhojayetpaścāt yathā vibhavavistaram | bhūmidānaṃ tato dadyāt rātrau dīpotsavaṃ guruḥ || bhūtebhyaśca baliṃ datvā kṛcchradānaṃ pradāpayet | ityevaṃ kārayedbhaktyā bhūkampe ca maheśvari || pratisūrye darśane ca śāntiṃ kuryādidaṃ priye | āyurārogyamaiśvaryaṃ sarvasampatkaraṃ nṛṇām || p. 20) subhikṣaṃ bhavedbhūmau āyurvṛddhikaraṃ nṛṇām | brahmakṣatriyavaiśyānāṃ svadharmamabhivṛddhaye || sarvaprāṇihitaṃ puṇyaṃ sarvāghaughanivāraṇam | prāyaścittamidaṃ devi tava prītyā mayoditam || iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe bhūkampādipratisūryadarśanaśāntividhirnāma ekacatvāriṃśatpaṭalaḥ || ataḥ paraṃ pravakṣyāmi indukṣayadinaṃ śive | niśi nakṣatranāśe ca rātrāvindradhanūtthite || divā nakṣatradarśe ca yadi jāte maheśvari | māṃsau cedadhike nyūnā ubhau prāpte ca vatsare || krūrādi grahayoge ca pañcame vātha saptame | dvātriṃśatketurutpanne rūdhirasrāvapātane || vahnivṛṣṭistathā bhūmau yadi jāte maheśvari | p. 21) masauce | doṣaṃ śāntiṃ labhandevi krameṇa śṛṇu pārvati || indukṣaye ṛkṣanāśe rātrāvindradhanūtthite | divā nakṣatradarśe cet yatrakutra sthale śive || deśe deśapatiścaiva mantrisenādhipakṣayaḥ | māsau cedadhike nyūna ubhau prāpte ca vatsare || senājano grāmapaśca durbhikṣasyānmaheśvari | krūrārigrahayoge cet jāte rāśau nṛṇāṃ priye || mṛtyubādhā bhavecchīghraṃ ṣaṇmāsāntaṃ na saṃśayaḥ | yadi ketuśca ye dṛṣṭe tvakasmādvividhe śive || kṣāmakṣayau bhavedrājye bhūpāmṛtyumṛtiṃ yayuḥ | vahnivṛṣṭistathā bhūmau rudhirasrāvapātane || anāvṛṣṭistathā devi phalanāśaṃ ca sarvataḥ | sasyanāśaṃ bhavelloke vatsarāṇāṃ na saṃśayaḥ || tasmāttaddoṣaśāntyarthaṃ rājadhānyāṃ tavālaye | deśe deśe pṛthaggrāme śāntikarma samācaret || daśahastamitenādau maṇṭapaṃ kārayedguruḥ | p. 22) ekaṃ vā pañcakuṇḍaṃ vā hastatrayasamanvitam || lakṣaṇaṃ pūrvavaddevi pramāṇena vicakṣaṇaḥ | dvārādi bhūṣaṇādīni racayenmaṇṭapaṃ gurūḥ || sutithau ca sunakṣatre rājagrāmānukūlake | tataḥ prāta samutthāya snānasandhyāditarpaṇam || samāpya vidhinā mantrī brāhmaṇaissaha bhaktitaḥ | devālayaṃ praviśyātha vighneśārcanapūrvakam || puṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca nāndīkarma samācaret | varayedbhūsurān mantrī ācāryādi yathoktavat || alaṅkāraṃ bhūṣaṇādivastrahemāṅgulīyakaiḥ | tāmbūlaṃ ca phalaṃ datvā madhuparkaṃ yathoktavat || aṅkuraṃ tu prakurvīta sadyo vātha maheśvari | maṇṭapaṃ śodhayedrātrau tatkumbhān sthāpya homayet || vāsturākṣoghnahavanaṃ balipūjāṃ samācaret | vedapārāyaṇaṃ dikṣu vidikṣvastramanuṃ śive || kṣetrapālaṃ vāstumantraṃ mṛtyuñjayanavagraham | p. 23) mūlamantraṃ diśāmantraṃ bhūsūktaṃ viṣṇusūktakam || abhayaṅkaraṃ śāntidurgāprāsādaṃ bhuvaneśvarīm | saptaśatīn ketumantrān aṣṭau vākyaṃ tadukṣakān || japet homāvasānāntaṃ rakṣābandhaṃ samācaret | tataḥ prāta samutthāya nityakarma vidhāya ca || brāhmaṇaissaha saṃyuktaḥ saṃkalpya vidhipūrvakam | puṇyāhaṃ vācayeddevi svakuṇḍe vidhivadguruḥ || jananāgniṃ ca kurvīta brahmāṇaṃ hotṛbhissaha | tadagniṃ cānyakuṇḍeṣu sthāpayecca yathākramam || agnikāryoktavatkuryāt kuṇḍasya paritaḥ pṛthak | upaviśya yathānyāyyaṃ prayutaṃ mūlamantrakam || pradhānakuṇḍe juhuyādaghoraṃ pūrvakuṇḍake | grahamantraṃ dakṣiṇe ca paścimecābhayaṅkaram || triyambakaṃ cottare ca tatanmantraṃ hunet pṛthak | khadiraṃ ca palāśaṃ ca arkamaudumbaraṃ tathā || dūrvā ca samidhaṃ hutvā prādhānādi yathākramam | p. 24) ghṛtaṃ caruṃ tilaṃ ceti sarṣapaṃ pṛthukaṃ priye || saktuṃ vrīhiṃ ca godhūmaṃ madhukṣīraṃ yathākramam | pūrvoktasaṅkhyayā hutvā ṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ || upahomaṃ tato hutvā pradhānādi yathākramam | śāntidurgāmanuṃ homaṃ tattanmāsarkṣadevatāḥ | pañcabrahmaṃ ca prāsādaṃ sahasraṃ ca hunetpriye | sthāpayedvedi madhye tu sahasraṃ cottamaṃ śive || tadardhārdhaṃ ca saṃpūjya kalaśān vidhivadguruḥ | japapārāyaṇaṃ kuryāt uddiśyadivasāntakam || pūrṇāhuti hunedante tadghaṭān secayedguruḥ | śatarudraṃ cātirudraṃ tattatkalpoktamārgataḥ || secayettava liṅgaṃ ca mahāpañcāmṛtaiḥ pṛthak | nānāsūktaiścābhiṣicya tato gandhavilepayet || pūjayettava liṅgaṃ ca nānāpatraiḥ prasūnakaiḥ | dhūpadīpaṃ ca naivedyaṃ ṣaḍrasānnaiśca bhakṣakaiḥ || phalapakvaṃ ca tāmbūlaṃ nīlājanamanantaram | p. 25) balidānaṃ tato dadyāt brāhmaṇān bhojayedbahūn || rātrau dīpotsavaṃ devi raṅgapūjāṃ samācaret | mahābhūtabaliṃ dadyāt daśadānaṃ pradāpayet || indu-ṛkṣādināśe ca tadrūpapratimāṃ priye | kārayetsvarṇajaṃ dadyāddakṣiṇāṃ ca viśeṣataḥ || bhūridānaṃ tato dadyāt kṛcchradānaṃ tataḥ param | ācāryaṃ pūjayedbhaktyā vāhanairbhūṣaṇādikaiḥ || gobhūmyādini datvā tu dakṣiṇāṃ ca svaśaktitaḥ | brāhmaṇaṃ ca sadasyaṃ ca hotṛkādi yathākramam || tattadaṃśaṃ dakṣiṇāṃ ca dāpayecca pṛthak pṛthak | ityevaṃ kārayecchāntiṃ sarvamaṅgalaṃ nṛṇām || rājāmātyaprajānāṃ ca sarveṣāṃ vṛddhidaṃ śive | iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde indunakṣatranāśaketudarśanaśāntividhirnāma dvicatvāriṃśatpaṭalaḥ || śrīdevyuvāca - śrutaṃ deva mayā sarvaṃ nityanaimitikādhikam | prāyaścittavidhiṃ samyak tvayokto me sadāśiva || idānīṃ śrotumicchāmi utpātā bahavo bhuvi | kathate dudbalaṃ deva kāraṇaṃ vada sāmpratam || teṣāṃ nāma kathaṃ deva doṣāṇāṃ ca kathaṃ pṛthak | tacchāntiśca kathaṃ śambho vadasva kṛpayā śiva || īśvara uvāca - sādhu devi tvayā pṛṣṭha utpātā bahavodbhavāḥ | kathaṃ cedudbhavaṃ devi kāraṇaṃ śṛṇu tatvataḥ || kecit sthānavināśāya kecinmṛtyubhayaṃ śive | kecicchatrubhayaṃ nṝṇāṃ durbhikṣaṃ jāyate bhuvi || kecidvasuharaṃ nṝṇāṃ grāme janapurakṣayam | evamādiṣu kāleṣu utpādyante mayā bhuvi || tasmājjñātvā nṛṇāṃ śreṣṭhaḥ taddoṣaśamanāya ca | śāntiṃ kurvīta vidhivat sarvaprāṇi hitāya ca || p. 27) teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi krameṇa śṛṇu pārvati | bhūmikampaṃ diśāṃ dāhaṃ pratisūryasya darśanam || divā nakṣatramutpannaṃ rātrāvindradhanusthitam | niśinakṣatranāśe ca indukṣayadine śive || māsau cedadhike nyūnā ubhau prāpte ca vatsare | krūrārigrahayoge ca pañcame vātha saptame || dvātriṃśatketurutpanne anyaiśca bahubhiśśive | vahnivṛṣṭistathā bhūmau rudhirasrāvapātanam || divyantarikṣabhūmyāṃ ca jāyate ca maheśvari | devālaye gṛhe vāpi grāmevā nagare sthale || pattane rājadhānyāṃ ca vane copavane'pi vā | nadītīre taṭāke vā kānane parvate sthale || sindhutīre ca diksthāne bhūmyā * * * * * * | * * * * * * * * rājalakṣmībahirgate || tadbimbaṃ ca prayatnena punaḥ prāpte guruḥ priye | śānti kuryācca saṃpūjya utsavaṃ ca samārabhet || p. 28) yadi nāśādike bimbe yathāpūrvoktalakṣaṇam | navaṃ bimbaṃ ca kurvīta pratiṣṭhāśāntimācaret || tiṣṭhatyūrdhvamukhe bimbe karapādavihīnake | adhomukhādyanekāni hīnāsyakṛśavāmanāḥ || darśanaṃ cedidaṃ bimbaṃ vismayīkṛtya tatkṣaṇāt | vetālakṣetrapālāśca bhūtabādhā ca vardhate || sarpavyādhibhayaṃ rājñaḥ deśe tatra prājāyate | taddoṣaśamanārthāya prāyaścittaṃ samācaret || tavaliṅgādibimbe ca bimbadoṣādikān kramāt | samyaguktaṃ mayā devi tacchāntiṃ vistarācchṛṇu | bhinnadoṣādike prāpte yathāvadanupūrvaśaḥ | ācāryaṃ bhojayetpūrvaṃ pāyasena ghṛtena ca || hemaratnādikaṃ tasya dātavyaṃ vāhanādikam | maṇṭapaṃ devadakṣasthe kalaśaṃ pūrvavadyajet || homaṃ kṛtvā vidhānena saṃhāroktena deśikaḥ | liṅgamabhyarcya santarpya tritatvaṃ ca visarjayet || p. 29) dvāramācchādya vastreṇa phalapakkaṃ nivedayet | tataḥ sandhāya pūrvoktaṃ liṅgaṃ vā bimbameva vā || prāyaścittaṃ prakartavyaṃ guruḥ kuryānmaheśvari | tavāgre ceśabhāge ca uttamottamamaṇṭapam || navakuṇḍaṃ prakalpyātha yathāpūrvoktamārgataḥ | racayenmaṇṭapaṃ devi dvāratoraṇabhūṣaṇaiḥ || sutithau ca sunakṣatre suyogakaraṇānvite | prāyaścittaṃ prakurvīta sadyovāthamaheśvari || tataḥ prātaḥ samutthāya brāhmaṇaiḥ saha deśikaḥ | nityakarmāṇi nirvartya mṛttikāsnānapūrvakam || dhautavastrāmbaracchannaḥ vibhūtyādyairalaṅkṛtaḥ | devālayaṃ tato gatvā prārthayecca maheśvari || upaviśyāsane mantrī pūrve vā caiśakoṇake | prāṇāyāmaṃ tataḥ kuryānmātṛkādi yathākramam || nyāsaṃ kṛtvā tato mantrī guruvandanapūrvakam | dinamuddiśya saṃkalpya pañcasapta navāhakam | p. 30) mamātmajaṃ prapūjyātha nāndīpuṇyāhamācaret | varayedbhūsurān devi pūrvoktalakṣaṇairyutān || guruṃ vidhiṃ ca dhanadaṃ sadasyaṃ cāṣṭamūrtipān | homasaṅkhyamitān devi hotṛbhiśca yathoktavat || japārthaṃ ca tadardhaṃ syāt vedapāṭhārthaṣoḍaśān | parārthaṃ daśa viprāṃśca rudrasaṃkhyāṃśca secakān || pūjārthaṃ daśaviprāṃśca namaskārapradakṣiṇe | ṣaḍjanān varayenmantrī madhuparkaṃ ca dāpayet || vastrālaṅkārakaṃ dadyāt phalatāmbūlameva vā | aṅkurārpaṇapūrvaṃ ca mṛttikāharaṇaṃ guruḥ || dhvajārohe tataḥ paścāt navarātrau maheśvari | eka tripañcarātrau tu dhvajaṃ vā pūjayedguruḥ || sāyaṃ sandhyāmupāsyātha yāgagehaṃ praviśya ca | puṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca kuṇḍamaṇḍapaśodhanam || vidyeśādighaṭān sthāpya dvāratoraṇakumbhakam | taṇḍulāḍhyaṃ jalāḍhyaṃ ca rākṣoghnaṃ vāstuhomakam || p. 31) baliṃ ca vikiredvāsto rakṣabandhakriyāṃ nayet | sthānaśuddhighaṭān nyastvā bimbaśuddhiṃ tathaiva ca || liṅgaśuddhiṃ ghaṭān sthāpya pūjayedvidhinā guruḥ | vedapārāyaṇaṃ dikṣu vidikṣustamanuṃ japet || sarvamantrān japeddevi tattatsūktāṃśca mantrataḥ | adhivāsaṃ ca kurvīta yathā pūrvoktavadguruḥ || liṅgaśuddhiṃ tataḥ paścāt pūrvoktadravyamantrakaiḥ | vinidrāṃstu tataḥ kṛtvā tatpare prātarutthitaḥ || snānasandhyākriyā nītvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ | deśikāgniṃ samānīya prādhāne ca nyaset priye || tadagniṃ janayenmantrī hotṛbhirjāpakādikaiḥ | vedapārāyaṇaṃ sārdhaṃ homakarmasamācaret || mūlamantrapradhānaṃ syāt lakṣaṃ vātha tadardhakam | pūrvādikuṇḍe juhuyāt kalāvṛddhiṃ ca tatvakam || śāntidurgāṃ mṛtyujitaṃ tadardhaṃ ca yathākramam | vidikṣu kuṇḍe juhuyāt caturastraṃ pṛthak pṛthak || p. 32) samidājyādikairmantrī daśadravyeṇa homayet | upahomaṃ tataḥ paścāt pradhānādi yathākramam || liṅgaśuddhiṃ bimbaśuddhiṃ sthānaśuddhimanuṃ priye | prāsādaṃ ca diśāmantraṃ grahahomaṃ ca mantravit || mūrtihomaṃ gaṇeśaṃ ca kṣetrapālamanuṃ śive | sahasraṃ ca tadardhaṃ vā sarpiṣā juhuyāt pṛthak || japapārāyaṇaṃ kuryāt tattanmantrān bahūn priye | sthāpayet kalaśān mantrī sahasraṃ ca yathoktavat || pūjayecca tataḥ paścāt spṛṣṭenmūlamanuṃ priye | uddiśya divasāntaṃ ca hotṛbhiśca pṛthak pṛthak || pūrvoktasaṃkhyayā hutvā tataḥ pūrṇāhutiṃ hunet | homānte tava liṅge ca kalāṃ saṃyojya deśikaḥ || sthāpitaṃ jīvakumbhaṃ ca secayenmantravittamaḥ | nirīkṣākarma kartavyaṃ mukhavastraṃ visarjayet || tataḥ pañcāmṛtairliṅgaṃ secayedrudramantrataḥ | nānāsūktaṃ pāvamānaiḥ tattanmantreṇa pārvati || p. 33) snāpayetkalaśairmantrī sahasraiśca yathākramam | secanānte tadudvṛtya aṣṭagandhaṃ vilepayet || mahāpūjāṃ ca kurvīta nānāpuṣpaiśca nāmabhiḥ | bilvapatrairdrāṇapuṣpaiḥ kamalaiśca maheśvari || svarṇena nirmitaiḥ kuryāt pūjayettavaliṅgake | naivedyaṃ bahudhāpānnaṃ bhakṣabhojyaiśca pāyasaiḥ || nivedayettato mantrī mūlamantreṇa pārvati | tāmbūlaṃ ca samarpyātha nīrājanamanantaram || balidānaṃ tataḥ kuryāt utsavaṃ ca viśeṣataḥ | dine dine prakartavyaṃ uddiśya divasāntakam || daśadānaṃ tato dadyāt liṅgaṃ svarṇamayaṃ priye | bimbaṃ vātha prakurvīta dakṣiṇāṃ ca svaśaktitaḥ || dadyācca gurave bhaktyā kṛcchradānaṃ pradāpayet | brāhmaṇān bhojayeddevi yathā cāhutisaṃkhyayā || dakṣiṇāṃ dāpayedante ācāryādi yathoktavat | bhūmidānaṃ tato dadyāt gurupūjāṃ samācaret || p. 34) gobhūmyādīni datvā tu tantropakaraṇaissaha | ityevaṃ kārayecchāntiṃ liṅganāśādike priye || bhinne ca sphuṭite dagdhe khaṇḍite yatrakutracit | tadardhārdhaṃ ca kurvīta bimbe vātha maheśvari || rodanādiṣu doṣeṣu kīṭakādi nidarśane | karapādavihīne tu darśane kṛśavāmane || patanādiṣu doṣeṣu tasyārdhaṃ ca tadardhakam | śāntiṃ kurvīta pūrvoktaṃ sarvadoṣanivāraṇam || sarvaśāntikaraṃ loke sarvasampatkaraṃ nṛṇām | caturaṅgābhivṛddhiḥ syāt rājño rājyābhivardhanam || putrapautrādi vṛddhiśca sarvatra vijayo bhavet | sarvamṛtyuharaṃ śīghraṃ āyurvṛddhikaraṃ priye || sannidhānaṃ bhavelliṅge sarvābhīṣṭapradaṃ śive | garbhāgārādi vakṣyāmi doṣaṃ śāntiṃ kramācchṛṇu || garbhagṛhe maṇṭape ca prākāre gopure tathā | prāsādādiṣu sarvatra dahane sphuṭite sati || p. 35) chinne bhinne khaṇḍite ca prāveśe maraṇe sati | vāhane parivārāṇāṃ dhvaje vā kalaśe yadi || balipīṭhe kṣetrapāladvārapālau maheśvari | dīpastambhe cordhvamālāśchatracāmarakādiṣu || śibike vāhanādīnāṃ pāduke vādyakādiṣu | patite khaṇḍite dagdhe corairapahṛte sati || evamādi samutpanne rājārāṣṭrabhayaṃ bhavet | garbhagṛhe ca saṃprāpte rāṣṭranāśaṃ janakṣayaḥ || maṇṭape gopure devi trimāsān sacivakṣayaḥ | prāsādādiṣu saṃprāpte senānāyakanāśanaḥ || vārnane parivāreṣu yadi prāpte maheśvari | coramāribhayaṃ tatra duṣṭabādhā ca vardhate || vastuvāhananaśyanti trivarṣāntaṃ na saṃśayaḥ | dhvaje vā kalaśe bhaṅge balipīṭhe pramādataḥ || kṣetrapāle dvārapāle dīpastambhādike priye | śatrubādhādbhavetsadyaḥ bhūtabādhā ca vardhate || p. 36) na sannidhyaṃ bhavelliṅge tatsthānaṃ nāśamāpnuyāt | chatracāmarasevādi śibike pādukādiṣu || balidīpe vādyakādi patite khaṇḍite sati | rājñāṃ bhogavināśaḥ syāt gajāśvapaśunāśanam || sarvabhaṅgaṃ bhavetsadyaḥ grāmalakṣmīrbahirgatā | evaṃ doṣādike prāpte śāntiṃ pūrvoktamācaret || aghoraṃ niyutaṃ hutvā mūlamantraṃ ca pārvati | diśāhomaṃ śāntidurgāmṛtyuñjayamanuṃ guruḥ || tadardhārdhaṃ ca hutvātha yathādoṣabalābalam | sahasrārdhaṃ ghaṭaṃ mantrī tadardhārdhaṃ ca secayet || dānaṃ ca vividhaṃ dadyāt sarvaṃ pūrvoktamācaret | śāntikarmamayetyuktaṃ liṅgabimbādināśane || sarvasampatpradaṃ nṝṇāṃ sarvadā maṅgalapradam | deśakośābhivṛddhiḥ syāt mama loke vasecciram || iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde liṅgabimbādidoṣaśānti sandhānavidhirnāmatricatvāriṃśat paṭalaḥ || | svastu | p. 37) rathabhaṅgapravakṣyāmi kāmye naimittike yadi | vatsarādyutsavādīnāṃ ādimadhyāvasānake || śakaṭādirathe bhinne pathite śithile sati | dagdhe naṣṭe khaṇḍite ca tadaṅge ca maheśvari || tavotsave cādbhute ca yadi prāpte pramādataḥ | doṣaṃ śāntiṃ ca sandhānaṃ tatphalaṃ śṛṇu pārvati || cakre hīne tvalakṣmī syāt tadgrāmaṃ nāśanaṃ bhavet | rājñā daṇḍe balaṃ hanti dhananāśaṃ ca pārvati || tiryadgāṇḍe ca sacivaṃ nāśanaṃ paṭṭikā bhavet | mūrtiyukpalake stambhe svarājyaṃ pattanakṣayam || pāntarāle ca madhye vā yadi namre ca pārvati | rogabādhā ca tadrājñaḥ svastrīnāśanamāpnuyāt || rathadvārādike nāśe rājalakṣmī bahirgatā | rathabhittau vihīnettanantale ca vihīnake || durbhikṣaṃ prāpnuyussarve mṛtyubādhāṃ ca pārvati | p. 38) śalāke rajjubandhe ca senānāyakamantriṇām || nāśanaṃ ca bhavenmṛtyuḥ baliberasthale śive | bhaume cāntaramadhye vā khaṇḍite mriyate'pi vā || ākuñcite vā patane tadrājā mṛtyumāpnuyāt | balibimbe ca patane deśikādijane sati || deśanāśo bhavetsadyaḥ caturaṅgabalakṣayaḥ | rājadānī vinaśyeta śatrubādhā bhavennṛṇām || chatre caiva patāke vā alaṅkāravihīnake | yaśaḥ kīrtyādikaṃ hanti rājabhogaṃ ca naśyati || rathāgrakalaśe bhinne rathāgre pātite sati | tadrājñaḥ sarvabhaṅgatvaṃ daridratvaṃ na saṃśayaḥ || trimāsānmṛtyumāpnoti rājalakṣmīrbahirgatā | rajjucchede dhvaje bhaṅge tajjanena nipātite || jayābhigamanaṃ nāsti bandhunāśaṃ ca pārvati | sarvāṅge śithile jāte sarvārthaṃ naśyati dhruvam || rathe vā patite devi khaṇḍite bhūtale yadi | p. 39) tadrājamaraṇaṃ sadyaḥ caturaṅgabalakṣayaḥ || tadrāṣṭraṃ nāśamāpnoti trivarṣāntaṃ na saṃśayaḥ | dikpālaṃ tu tato vakṣye patite ca maheśvari || sārvabhaumakṣayaprāpyāṃ gehāgneyyāṃ ca bhūpatiḥ | yame kṣayaścakravarti maṇḍalikastathā sure || prabhukṣayaśca vāruṇyāṃ vāyavyāṃ prabhusārathiḥ | some mṛtirmaṇḍalikaḥ īśe bhūpasatikṣayaḥ || tasmācchāntiṃ prakartavyā sarvalokahitāya ca | sarvadoṣaharaṃ nṝṇāṃ śāntiṃ kuryānnṛpottamaḥ || rathabhaṅgaṃ tadā rājñaḥ darśayenna kadācana | ācāryaḥ śilpibhiścaiva saśiṣyaiścārakādibhiḥ || rathabhaṅgaṃ tadā dṛṣṭvā punastatraiva sandhayet | sudṛḍhaṃ śilpibhiḥ kuryāt * * * * * * * * || puṇyāhaṃ vācayettatra vighneśārcanapūrvakam | cakrādimantraṃ juhuyāt sāṣṭottaraśatāhutim || ghoramantraṃ ca tasyārdhaṃ mūlamantraṃ ca pārvati | p. 40) prāyaścittaṃ ca śāntiṃ ca diśāmantraṃ hunedguruḥ || samidājyacarudravyai tuṭikaissarṣapaissaha | pṛthaṅmantreṇa hotavyaṃ tadaṅge śithile guruḥ || snāpayedghaṭatoyena sāṣṭottaraśataṃ guruḥ | bhinnasthānaṃ ca tadbimbaṃ snapayecca maheśvari || tadrathaṃ snapayetpaścāttadardhaṃ ca pṛthak pṛthak | pūjayecca tato mantrī vedapārāyaṇādikaiḥ || daśadhā dāpayeddānaṃ kṛcchradānaṃ maheśvari | rathasya parito dikṣu praśastāścānnarāśayaḥ || kūśmāṇḍaśakalaissārdhaṃ tato bhūtabaliṃ haret | lāṅgulyādisphalaistāḍya śeṣaṃ cotsavamācaret || mahāśāntiṃ tataḥ kuryāt vidhānaṃ na gurūttamaḥ | tadrathaṃ yadi sandhānaṃ na kṛte cettadā śive || tava bimba cāvaropya svastisūktena deśikaḥ | śibikādyaissamāropya utsavaṃ ca samācaret || śeṣaṃ karma samāpyātha navaṃ kṛtvā dṛḍhaṃ ratham | p. 41) yathā pūrvoktavatkuryāt trimāse saptame śive || tadūrdhve vatsare māse tadṛkṣe tattithāvapi | bījakarmādi tīrthāntaṃ punarūtsavamācaret || mahāśāntiṃ ca pūrvedyuḥ guruḥ kuryādvidhānataḥ | rathotsavaṃ tataḥ kuryāt dhvajārohādipūrvakam || mahāśāntiṃ pravakṣyāmi vistarācchṛṇu pārvati | tavāgre maṇṭapaṃ kuryāt īśānye vātha deśikaḥ || dvātriṃśaddhastaparyantaṃ caturaśraṃ samantataḥ | hastamātraṃ connataṃ syāt madhye vediṃ salakṣaṇām || dvātriṃśastambhasaṃyuktāṃ caturdvāraṃ prakalpayet | daṇḍaṃ saṃsthāpya kudalīṃ toraṇaiścāpyalaṅkṛtam || dvihastasaṃmitaṃ kuṇḍaṃ caturaśraṃ caturdiśi | vidikṣu vṛttakuṇḍaṃ syāt vedikoparikalpayet || indracaiśānayormadhye vṛttakuṇḍaṃ pradhānakam | kuṇḍanābhisamāyuktaṃ mekhalopari śobhitam || ityevaṃ maṇṭapaṃ ramyaṃ śāntiṃ kuryānmaheśvari | p. 42) etaddineṣu niścitya satyavādī jitendriyaḥ || dīkṣāvān karmaniṣṭhajjñaḥ viprānāhūya deśikaḥ | prātaḥ snānaṃ prakurvīta nityakarma samāpya ca || tato devālayaṃ gatvā phalapuṣpaṃ samarpya ca | prārthayecca tato mantrī śāntiṃ kuryāttavājñayā || tataḥ karmāṇi kurvīta ācāryādi dvijaissaha | niśi sāyaṃ divā prātaḥ karmārambhaṃ samācaret || maṇṭapaṃ ca praviśyātha āsane copaviśya ca | guruvandanapūrvādi prāṇāyāmaṃ samācaret || dinamuddiśya saṃkalpya yathāvibhavavistaram | vighneśamarcanāndyādi puṇyāhaṃ pañcagavyakam || madhuparkaṃ ca varayedācāryaṃ yajamānakam | brahmaṇaṃ mūrtipān devi yathā cāhutisaṃkhyayā || dinasaṅkhyamitaṃ jñātvā varayedvṛtvijān kramāt | vedapārāyaṇārthaṃ tu ṣoḍaśabrāhmaṇān śive || japārthaṃ ca śatārdhaṃ syāt sevanārthaṃ ca pārvati | p. 43) rudrasaṅkhyān pūjanārthaṃ daśaviprān pṛthak pṛthak || pradakṣiṇa namaskārān ṣaḍghanāṃśca maheśvari | cārārthaṃ daśaviprāṃśca pratyekaṃ varayedguruḥ || vastraṃ ca bhūṣaṇaṃ datvā phalatāmbūlameva vā | deśikaṃ makuṭādyaiśca svarṇayajñopavītakaiḥ || dukūlapādukādyaiśca chatravyajanapātrakaiḥ | suvarṇakuṇḍalaṃ caiva aṅgulīyaṃ maheśvari || datvā vibhavasāreṇa deśikaṃ tu samarcayet | maṇṭapaṃ śodhayetpaścāt saṃmārjya vipragomayaiḥ || devālaye vitānādyaiḥ toraṇaiścāpyalaṅkṛtam | darbhadāmnā ca tānveṣṭya saṃskāraṃ ca daśāṣṭakān || maṇṭapāntasthakumbhānāṃ sthāpayetpūjayedguruḥ | aṅkuraṃ tu prakurvīta sadyo vātha maheśvari || vāsturākṣoghnahavanaṃ balipūjāṃ samārabhet | rakṣāsūtraṃ bandhayitvā ācāryādi dvijān pṛthak || vedapārāyaṇaṃ kuryāt tattanmantraṃ japetpriye | p. 44) rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā nirāhāro jitendriyaḥ || tataḥ prātassamutthāya nityakarma samāpya ca | puṇyāhaṃ ca tataḥ kuryātkalaśān sādhayetpriye || sahasraṃ cottamaṃ devi pūjayecca yathāvidhi | jananāgniṃ pratiṣṭhāpya gurukuṇḍasthapāvake || viharedanyakuṇḍeṣu agnikāryoktamācaret | agnimadhye samāvāhya tava mūlena pārvati || aghoraṃ pūrvakuṇḍe tu āgneyyāṃ ca sudarśanam | mṛtyuñjayaṃ dakṣiṇe syāt pañcadurgāṃśca rākṣase || devyāstraṃ vāruṇe devi prāsādaṃ ca mamātmakam | vāyavyakuṇḍemāvāhya some tattvaṃ kalāṃ hunet || īśānye śāntidurgāṃ ca tattanmantreṇa pārvati | aṣṭamūrtīssamāvāhya mūrtipāśca tato hunet || ghoramantraṃ cāyutaṃ syāt mūlamantraṃ tathaiva ca | tasyārdhārdhaṃ ca juhuyāt tattatkuṇḍe ca pārvati || gaṇeśakṣetrapālāṃśca dikpālāṃśca hunet pṛthak | p. 45) navagrahān mūrtimantrān rathadevān hunedguruḥ || samidājyacarudravyaiḥ truṭikaissarṣapaissaha | godhūmaṃ ca pṛthak lājān saktuṃ vrīhiṃ ca pārvati || tattanmantreṇa hotavyaṃ uddeśatyāgapūrvakam | pūrṇāhutiṃ hunedante uddiśya divase guruḥ || snapayedghaṭasāhastraiḥ rudramantraiśca sūktakaiḥ | mahāpūjāṃ prakūrvīta bahudhā ca nivedayet || balidānaṃ tataḥ kuryāt daśadānaṃ pradāpayet | brāhmaṇān bhojayetpaścāt yathā cāhutisaṅkhyayā || kumbhasaṃkhyāthavā devi bhakṣabhojyairyathepsitam | bhinnasthānaṃ ca tadgātrau saṃhāroktena mārgataḥ || rathapūjāṃ ca hotavyaṃ snapanaṃ kārayetpriye | taddevāṃśca visṛjyātha mahābhūtabaliṃ haret || svarṇaṃ vā rājataṃ vātha rathaṃ kṛtvā tu dāpayet | dānāni buhudhā datvā bhūridānaṃ ca kārayet || mahotsavaṃ tataḥ kuryādācāryaṃ pūjayetpriye | p. 46) gobhūmyādīni datvātha draviṇaṃ ca yathepsitam || tatropakaraṇaṃ devi savastrapratimānvitam | kalaśān maṇṭapaṃ devi dāpayetpūrvakaṃ ratham || deśikaṃ toṣayeddevi sarvadoṣanivāraṇam | dakṣiṇāṃ dāpayedbhaktyā karma kuryācca bhūsurān || śāntikarma samāpyātha tava liṅge gurūttamaḥ | itthaṃ kurvīta yo bhaktyā rathabhaṅge ca pārvati || sarvadoṣaharaṃ nṝṇāṃ sarvāriṣṭanivāraṇam | cirāyuṣyaṃ mudaṃ bhūpo putrapautrasamanvitaḥ || sthirāṃ lakṣmīmavāpnoti caturaṅgabalānvitaḥ | bhuktvā ca vipulān bhogān kīrtimān dhanavān bhavet || rathabhaṅgetvidaṃ devi prāyaścitamidaṃ śubham | iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe rathabhaṅgaprāyaścitta nirūpaṇavidhirnāma catuścatvāriṃśatpaṭalaḥ || p. 47) ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śṛṇu devi yathākramam | vāhanārthaṃ gajāśvādyaiḥ vṛṣabhaiścāpyalaṅkṛtaiḥ || etatprāṇivirodhena patite raktapātane | nakhadantakṣate śṛṅgī ghāte yadi mṛte sati || yadi vighne ca saṃprāpte nityabalyādi cotsave | pakṣe māsotsave devi ayane vatsarotsavaiḥ || ādimadhyāvasāne tu yadi prāpte maheśvari | bahudhā śatrubādhā syādanāvṛṣṭirbhaviṣyati || durbhikṣaṃ saṃbhavelloke mahāmāribhayaṃ nṛṇām | nidhanaṃ prāpnuyādrājā rājalakṣmīrbahirgatā || na sānnidhyaṃ bhavelliṅge yadi naṣṭe ca pārvati | tasmāttaddoṣa śāntyarthaṃ mahāśāntiṃ samācaret || na kṛte karmabāhulye tatkāle śāntimācaret | karmārambhāvasānāntaṃ śeṣaṃ cotsavamācaret || tadūrdhvamāse saṃprāpte tadṛkṣe tattithāvapi | trimāse pañcame vāpi saptame navame śive || p. 48) mahāśāntiṃ ca kurvīta vidhānaṃ śṛṇu pārvati | gururdevāgrataḥ kuryāt uttamottamamaṇṭapam || savedikāsamāyuktaṃ sarvabhūṣaṇabhūṣitam | dvihastaṃ saṃmitaṃ kuṇḍaṃ sayoninābhisaṃyutam || vedikāyā madhyamasya paritaḥ kuṇḍakalpanam | caturaśraṃ tu vṛttaṃ vā pradhānaṃ parikīrtitam || caturdikṣu prakurvīta caturaśraṃ ca kuṇḍakam | trimekhalā samāyuktaṃ gurūstallakṣaṇoktavat || dvijānāhvāpayedrātrau vighneśārcanapūrvakam | nāndīmukhaṃ ca puṇyāhaṃ madhuparkasamanvitam || varayedbrāhmaṇān sarvān ācāryādīn pṛthak pṛthak | sadyo'ṅkuraṃ prakartavyaṃ kuṇḍamaṇṭapaśodhanam || vāsturākṣoghnahavanaṃ baliṃ vāstossamācaret | vidyeśādi ghaṭānyaṣṭvā toraṇaṃ gaḍḍukādikam || sthāpanaṃ ca tataḥ kuryādrakṣābandhaṃ samācaret | sthānaśuddhiṃ tataḥ kuryāttatsthāne ca maheśvari || p. 49) khananaṃ haraṇaṃ dāhaṃ pūraṇaṃ gonivāsanam | viprocchiṣṭaṃ ca gavyaṃ ca sthānaśuddhiriyaṃ priye || saṃmārjanopalepaṃ ca vikiretsarvapāṭikān | rakṣābandhaṃ tataḥ kuryāddarbhadāmnā ca veṣṭayet || vāstoṣpateti mantrābhyāṃ pāvamānamudīrayet | bhūsūktabrahmasuktābhyāṃ tatsthānaṃ prokṣayedguruḥ || vedapārāyaṇaṃ kuryājjapenmantraṃ yathoktavat | tataḥ prātassamutthāya nityakarma samāpya ca || vighneśamarcya puṇyāhaṃ saṅkalpavidhipūrvakam | dinamuddiśya saṅkalpya homakarma samārabhet || brahmāṇaṃ ca sadasyaṃ ca śatārdhān hotṛkā priye | nānāsūktādi mantrajñān daśapañca maheśvari || caturo vedapāṭhārthaṃ caturdikṣu yathākramam | parārthaṃ ṣaḍghanān devi rudrasaṃkhyaṃśca secakān || pūjārthaṃ daśaviprāṃśca namaskārapradakṣiṇe | ekamekaṃ pṛthak mantrī brāhmaṇaiśca samanvitaḥ || p. 50) yāgagehe copaviśya āsaneṣu yathākramam | pradhāne madhyame kuṇḍe hotṛbhirdaśabhissaha || dhanadena sadasyena brahmaṇā saha deśikaḥ | kuṇḍasaṃskārapūrvaṃ ca janayetpāvakaṃ śive || aghoreṇāyutaṃ homaṃ uddeśatyāgapūrvakam | pratyekaṃ daśabhirvipraiḥ caturdikṣu pṛthak pṛthak || homayenmanunā devi ṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ | udumbaraśamīdūrvā khadiraṃ ca palāśajam || tattatkuṇḍeṣu juhuyātpradhānādi yathākramam | ghṛtaṃ caru tilaṃ caiva sarṣapaṃ tuṭikaṃ tathā || marīcaṃ jīrakaṃ lājaṃ pṛthukaṃ ca hunetpṛthak | pūrvoktasaṃkhyayā hutvā anyamantran yathākramam || mṛtyuñjayamanuṃ pūrve dakṣe pāśupataṃ manum | śāntidurgā paścime ca mūlamantramantraṃ tu cottare || pratyekamayutaṃ caiva kuṇḍe kuṇḍe yathākramam | homayenmanunā devi japeyurbrāhmaṇottamāḥ || p. 51) navagrahaṃ vāstuśāntiṃ rākṣoghnaṃ bhuvaneśvarīm | caturastraṃ kṣetrapālaṃ gaṇeśaṃ ca sarasvatīm || mṛtyuñjayaṃ ca prāsādaṃ saptaśatyādikaṃ japet | snapayedghaṭasāhasraiḥ tadardhairvā maheśvari || pūrvoktenaiva saṃpūjya savastrapratimādikaiḥ | auṣadhaṃ ca vinikṣipya mūlamantraṃ japetpriye || homānte secayeddevīṃ rudramantraiśca sūktakaiḥ | liṅgaṃ pañcāmṛtaiḥ snāpya gandhairālipyadeśikaḥ || pūjayedbahudhā mantrī naivedyaṃ bahudhā śive | valyutsavaṃ tataḥ paścādgobhūmyādīni dāpayet || gajāśvavṛṣabhaṃ gatvā punassandhānamācaret | dakṣiṇāṃ ca tato dadyādyathā vibhavavistaram || brāhmaṇān bhojayet paścāt sahasraṃ ca maheśvari | deśikaṃ toṣayedante tatropakaraṇaissaha || śāntikarmamayetyuktaṃ sarvadoṣanivāraṇam | sarvapāpaharaṃ devi subhikṣaṃ tatkṣaṇādbhavet || p. 52) rājyadurgādivṛddhissyāccaturaṅgabalapadam | sarvaśatruharaṃ sadyaḥ sthirāṃ lakṣmīmavāpnuyāt || iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde gajāśvavṛṣabhādiśāntividhirnāma pañcacatvāriṃśatpaṭalaḥ || athātaḥ saṃpravakṣyāmi śastradhāranṛṇāṃ priye | senānāyakabhṛtyānāmanyeṣāṃ samavāyinām || parasparavirodhena yuddhe jāte maheśvari | muṣṭiyuddhe daṇḍayuddhe nakhadantakṣate sati || pāṣāṇairāyudhādyaiśca kṣate jāte maheśvari | patite raktajāte ca manuje ca mṛte yadi || vighne jāte tatkāle nityanaimittike'pi vā | utsave balikāle vā doṣaṃ śāntiṃ śṛṇu priye || muṣṭiyuddhe mahārogaṃ daṇḍayuddhe kulakṣayam | nakhadantakṣaye devi durbhikṣaṃ jāyate bhuvi || p. 53) pāṣāṇasaṃbhave yuddhe prajā nāśatvamāpnuyāt | anāvṛṣṭirathānyatvaṃ śoṇite patite yadi || kṣate jāte manuṣyāṇāṃ mānino bhaṅgamāpnuyuḥ | maraṇaṃ ca yadi prāpte rājā maraṇamāpnuyāt || tava liṅgena sānnidhyaṃ caturaṅgabalakṣayam | śriyamāyurharecchīghraṃ grāmantaṃ nāśamāpnuyāt || taddoṣaśamanārthāya prāyaścittaṃ vadāmyaham | pūrvoktamaṇṭapaṃ kuryānnavakuṇḍaṃ ca pañca vā || salakṣaṇaṃ ca kurvīta dvāratoraṇabhūṣitam | tavālayaṃ ca saṃbhūṣya kṣālayedgomayodakaiḥ || tataḥ prātassamutthāya nityakarma samāpya ca | ādau gaṇapatiṃ pūjya nāndīkarma tataḥ param || puṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca prokṣayenmanunā guruḥ | varayedbhūsurān devi pūrvoktadvijasaṃkhyayā || madhuparkaṃ ca datvātha śodhayenmaṇṭapo guruḥ | dvāratoraṇakumbhāṃśca pūjayetsvasvanāmabhiḥ || p. 54) vedapārāyaṇaṃ kuryāccaturastraṃ japetpriye | vāsturakṣoghnahavanaṃ balipūjāṃ samācaret || dehaśuddhiṃ tataḥ kuryāttatsthānaṃ śodhayedguruḥ | khananādi viśuddhiṃ ca saṃmārjya prokṣaṇādibhiḥ || bhūsūktaṃ pāvamānaṃ ca viṣṇusūktaṃ ca pārvati | vāstusūktena vikiretsarṣapañcāstramantrataḥ || rakṣābandhaṃ tataḥ kuryādadhivāsanamārabhet | pūrvoktena vidhānena tattatkuṇḍāṃśca homayet || bhūbījaṃ ca tato hutvā aṣṭottaraśataṃ priye | bhūtebhyaśca baliṃ datvā gehasya parito guruḥ || nṛttagītasamāyuktaṃ punassūryodayāntikam | punaḥ prātasamutthāya nityakarma samāpya ca || puṇyāhaṃ vācayetpaścālliṅgaśuddhiṃ samācaret | bimbaprāsādaśuddhiṃ ca tattanmantraiśca dravyakaiḥ || śodhayecca tato mantrī yāgagehaṃ praviśya ca | brahmaṇā dhanadenātha hotṛbhiśca yathoktavat || p. 55) upaviśya yathānyāyaṃ pratikuṇḍe maheśvari | jananāgniṃ ca kurvīta viharedanyakuṇḍake || homayenmūlamantreṇa ayutaṃ ca maheśvari | ādhāraṃ pūrvakuṇḍe tu āgneyyāṃ tu tavāstrakam || yāme mṛtyuñjayaṃ caiva diśāhomaṃ tu rākṣase | prāsādaṃ vāruṇe devi vāyavye śāntidaurgakām || kalāvṛddhiṃ saumyadeśe pañcabrahmāṇamīśake | homayecca pṛthaṅmantrī yathāpūrvoktasaṅkhyayā || pūrvoktadravyahomāñca upahomaṃ ca pūrvavat | pūrṇāhutiṃ hunedante snapayetkalaśaiḥ priye || sahasrairvidhivanmantrī tadardhārdhena vā śive | pañcāmṛtaṃ droṇamitaṃ kṣīrādidravyapañcakam || phalapañcāmṛtaṃ devi mahārudrairyathāvidhi | anyasūktaiśca saṃsnāpya udvartyāmalakaiśśive || aṣṭagandhaṃ samālipya nānāpuṣpaiśca pūjayet | śālyānnaṃ pañcabhakṣādyaiḥ naivedyaṃ ca samarpayet || p. 56) nīrājanaṃ ca tāmbūlaṃ prasannayajanaṃ caret | dānaṃ daśavidhaṃ datvā yathāśaktyā bahūn priye || tilaṃ ca puruṣaṃ kṛtvā svarṇaṃ vātha maheśvari | dakṣiṇāṃ dāpayedbhaktyā yathāvibhavavistaram || balidānaṃ cotsavaṃ ca brāhmaṇān bhojayedbahūn | rātrau dīpotsavaṃ kuryādbhūtebhyaśca baliṃ haret || kriyāsamarpaṇaṃ devi kṛcchradānaṃ ca dāpayet | dakṣiṇāṃ dāpayedbhaktyā ācāryādiyathākramam || ityevaṃ kārayeddevi sarvadoṣaharaṃ nṛṇām | putrapautrādisampattissarvatra vijayo bhavet || sarvamṛtyuharaṃ śīghraṃ āyurvṛddhikaraṃ muhuḥ | tava liṅge ca sānnidhyaṃ sarvaprāṇisukhaṃ bhavet || kṣate jāte nṛṇāṃ devi nāśanaṃ ca midaṃ mahat | catuṣpadāñca dvipadāṃ vanyānāṃ duṣṭajīvinām || praveśe maraṇe prāpte pūrvavaddoṣasaṃyute | prāyaścittaṃ tadardhaṃ vā yathā doṣabalābalam || p. 57) śāntiṃ kurvīta mantrajñaḥ yathāpūrvoktamārgataḥ | iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe dvipadacatuṣpadapraveśamaraṇamuṣṭiyuddhavirodhaśāntividhirnāma ṣaṭcatvāriṃśatpaṭalaḥ || ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pattanādigṛheṣu ca | utpāte codbhave devi prāyaścittaṃ śṛṇu priye || pattane rājadhānyāṃ ca tava kṣetre ca durgake | rājñāṃ gehe cānyagṛhe dvijādīnāṃ maheśvari || anaḍvān mahiṣa vyāghra kharoṣṭrādi praveśane | yadi gehe cādhirohe yadyakasmānmaheśvari || tatsthānaṃ nāśamāpnoti mahiṣī mṛtimāpnuyāt | praveśe maraṇe prāpte yatra kutra sthale śive || trimāsānmṛtyumāpnoti rājapīḍā bhavetsadā | madhupañjarasaṃbhūte chatrakai ca pipīlike || p. 58) valmīke yatra dṛśyante tadgṛhe pīḍyate sadā | mṛtyubādhā bhavecchīghraṃ yajamānasya pārvati || govadhe strīvadhe caiva saraṭoḍupraveśane | vyālājagaragṛdhrādi praveśe maraṇe sati || tadgrāmanāśanavathe yajamānaṃ na saṃśayaḥ | tasya putrasya bhrātrā vā vyādhinā pīḍite bhṛśam || maṇḍūke'gnimṛte devi kuṇḍe kumbhasamudbhave | kapotakāka-ṛkṣādi yadi gehe praveśane || gonāśaṃ jananāśaṃ ca arthanāśaṃ ca pārvati | rājapīḍā ripubhayaṃ mṛtyubādhā ca vardhate || anyairvā prāṇibhirduṣṭaiḥ dūṣite ca maheśvari | praveśe maraṇe tasmin sarvārthaṃ naśyati dhruvam || dikphalaṃ ca pravakṣyāmi praveśādi yathākramam | pūrve pūtravināśaṃ syādāgneye strīvināśanam || dakṣiṇe śatruvṛddhisyānnai-ṛ-ṛte cārthanāśanam | vāruṇe mṛtyubādhā syādvāyavye vyādhipīḍanam || p. 59) some nṛpabhayaṃ devi īśe sarvārthanāśanam | praveśadvārato gacche māsamekaṃ gṛhaṃ tyajet || yadi dvārāntaraṃ devi ṣaṇmāsaṃ tu vivarjayet | gṛhamadhye praveśe ca vatsarāṇāṃ na saṃśayaḥ || tadgṛhaṃ varjayeddevi śayanāsanabhojanam | gamanaṃ devi taccaiva viśeṣeṇa vivarjayet || dvāre kaṇṭakapāṣāṇa loṣṭānyanyāni pūrayet | devālaye rājagṛhe varjayenna kadācana || sadyaḥ śāntiṃ prakartavyaṃ yathāpūrvāktamārgataḥ | pattane vā gṛhe devi saptarātraṃ vivarjayet || tataḥ śāntiṃ ca kurvīta sarvadoṣanivṛttaye | tacchāntiṃ ca pravakṣyāmi rājñaḥ gehe dvijādiṣu || praveśasthānadeśe vā pūrve vātha gṛhottare | maṇṭape vā prapāṃyāṃ vā kurvīta samalaṅkṛte || toraṇairaṅgavālyādi kuṇḍaṃ vā sthaṇḍilaṃ śive | tatsthānaṃ śodhayetpūrvaṃ khananaṃ ca mṛdaṃ tyajet || p. 60) lavaṇaṃ vā mṛdaṃ pūrya kṣālayedgomayodakaiḥ | candratārānukūle ca rudrakṣetra tithāvapi || taddine ca prakartavyaṃ śāntiṃ caiva vidhānataḥ | tataḥ prātaḥ samutthāya ācāryo bhūsuraissaha || mṛttikāsnānapūrvaṃ ca kuśagomayabhasmanā | snānaṃ kṛtvā vidhānena sandhyādi japatarpaṇam || nityakarmaṃ vidhāyātha gṛhamāgatya deśikaḥ | gurvādivandanaṃ kṛtvā vighneśārcanamācaret || puṇyāhaṃ pañcagavyaṃ ca prokṣaṇaṃ prāśanaṃ priye | nāndīṃ saṃvācya pūrvoktaṃ madhuparkaṃ yathāvidhi || ācāryaṃ varayetpaścādbrāhmaṇaṃ dhanadaṃ śive | ṛtvijān varayetprājñaḥ tripañca-ṛṣisaṃkhyakān || japārthaṃ vedapāṭhārthaṃ varayecca pṛthak pṛthak | gṛhaśuddhiṃ tataḥ kuryātprokṣaṇaiḥ pāvamānakaiḥ || yavaṃ ca sarṣapaṃ caiva māṣamudgaṃ vikīrya ca | saṃmārjyālipya gandhaiśca vāyumantreṇa cāstrataḥ || p. 61) bhūsūktaṃ pāvamānaṃ ca sarvatra prokṣayedguruḥ | dvārastambhau ca saṃpūjya rākṣoghnaṃ homayettataḥ || vāstuhomaṃ tataḥ kṛtvā vikirecca baliṃ guruḥ | rakṣābandhaṃ tataḥ kuryāttatpare divase guruḥ || gṛhaśuddhiṃ tataḥ kuryādācāryo ṛtvijaissaha | kalaśasthāpanārthāya vrīhirāśiṃ prakalpayet || khāridvayaṃ tadardhaṃ vā tato nyūnaṃ na kārayet | tadroṇakumbhaṃ suślakṣṇaṃ sthāpayedavraṇaṃ ghaṭam || navapañcaikakalaśaṃ pūjayedvidhinā guruḥ | pañcapallavasaṃyuktaṃ pañcagavyasamanvitam || pañcaratnasamāyuktaṃ pūrayetīrthavāriṇā | palārdhena suvarṇena karṣeṇātha svaśaktitaḥ || pratimāṃ kārayedbhaktyā tryambakaṃ ca śacīpatim | aghoraṃ lokapālāṃśca gaṇeśaṃ ca navagrahān || durgāṃ ca kṣetrapālāṃśca tattadrūpān pṛthak pṛthak | kalaśeṣu vinikṣipya vastrayugmena veṣṭayet || p. 62) pūjayitvā tato mantrī tattanmantraṃ japet pṛthak | upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ yadvā pañcopacārakaiḥ || tataḥ kuṇḍāntikaṃ gatvā sthaṇḍile vā gurūttamaḥ | svagṛhyoktaprakāreṇa kuryādagnimukhāntikam || ayutaṃ ca sahasraṃ vā mṛtyuñjayamaghorakam | navagrahaṃ vāstumantraṃ śāntidurgāmanuṃ hunet || abhayaṅkaradikpālān kṣetrapālaṃ hunet priye | pālāśasamidājyaṃ ca caru vrīhi tilān pṛthak || hutvā pūrvoktavān mantrī japapārāyaṇaṃ śive | tataḥ pūrṇāhutiṃ hutvā kalaśaiśca yathākramam || prokṣayedyajamānādīn snapayetkalaśodakaiḥ | daśadānaṃ tataḥ kṛtvā bhūridānaṃ tu dāpayet || brāhmaṇān bhojayeddevi yathāśaktyā bahūn tataḥ | dakṣiṇāṃ dāpayedante ācāryādi yathākramam || ityevaṃ kārayecchāntiṃ sarvāriṣṭavināśanam | sarvamṛtyupraśamanaṃ āyurvṛddhikaraṃ nṛṇām || p. 63) iti śrīvātulottare prāyaścittakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde devālaya rājagṛhadvijaveśmādiduṣṭaprāṇi praveśanamaraṇaśāntividhirnāma saptacatvāriṃśatpaṭalaḥ || devyauvāca - mahādeva namastubhyaṃ mahīpatisukhāya ca | mahājanamudārthāya rājyakośābhivṛddhaye || pūjakādyāśca saṃproktā tvalliṅge snānakarmaṇi | sahasrārdhaṃ ghaṭārcāntaṃ snānakarma tvayeritam || navādhikasahasrāntakalaśasnapanakriyām | kathaṃ vada mahābhāga vistareṇa ca māṃ prati || śrīsadāśivaḥ - śṛṇu devi pravakṣyāmi rājyārthaṃ vibhavāya ca | sahasrasnapanaṃ karma navakumbhādhikaṃ priye || sūtrasaṃkhyāśca vīthiśca tatsandhīn vyūhasaṃkhyakāḥ | p. 64) vyūhanāmānyauṣadhāni vistarātkumbhadevatāḥ || tāsāṃ pūjādi sarvāṇi homakāryāṇi śaṅkari | tava liṅgāgrataḥ kuryānmaṇṭapaṃ cottamottamam || caturaśrasamāyuktamaṣṭadvārasamanvitam | veditoraṇabhūṣādi stambhabhūmau manuttamaḥ || kuṇḍakhātādikaṃ sarvaṃ mama liṅge yatheritam | tathā kurvīta matimān snānakarmavidhānavit || nityanaimittike kāmye pratiṣṭhāyāṃ mahotsave | prāyaścitte tathotpāte yuddhādau tajjayādike || sarvasandigdhakāryeṣu bandhakarmaṇi śāmbhavi | durbhikṣādiṣu kāleṣu snapanaṃ kārayetpriye || kumbhasaṃsthāpanārthāya sūtrapātaṃ samācaret | catuścatvāriñca sūtrāṇi ṣaṭsūtrāṇyadhikāni ca || prāgagrāṇyudagagrāṇi susamāni likhedbudhaḥ | teṣu sūtreṣu manuvinmadhye madhye pṛthak pṛthak || hitvā caiva catussūtraṃ mārjayīta padaikataḥ | p. 65) dṛśyante ca gatavyūhā caiva viṃśādhikāstadā || navakoṣṭhasamāyuktāḥ prativyūhe pṛthak pṛthak | mārgadvādaśa pūrvāgraścottarāgrāstathaiva ca || catvāriṃśacca catvāratsvadhikāḥ śatasandhayaḥ | sandhisaṃkhyāśca vīthīnāṃ mayetyuktā tavānaghe || uccastambha catuṣkasya madhyavedyuccatikramāt | sarvavyūhāḥ samāḥ kuryuḥ madhyavyūhāstavātmakāḥ || tanmadhye ca navavyūhāḥ tadbāhye kālikā vṛtiḥ || tanmadhye ṣoḍaśavyūhāsteṣāṃ bāhye ramāvṛtiḥ | caturviṃśatitanmadhye vyūhaśce parikīrtitāḥ || tadbāhye śāradāvyūhāḥ dvātriṃśatsaṃyutā gaje | vanadurgāvṛtisteṣāṃ bāhye vyūhā maheśvari || catvāriṃśaditi khyātā madhyavyūhaṃ vinā priye | vyūhāvaraṇa pañcātra navavyūhāśca madhyame || vīthiṃ vinātha saṃmārjya koṣṭhalīnaṃ ca thā bhavet | rajobhiḥ pañcabhiḥ paścāt śvetapītādikaiḥ padam || p. 66) rañjayetsarvakoṣṭhāni padmadaṣṭadalādikaiḥ | vīthiśca śyāmalābheti rajasā pūrayettataḥ || tanmadhyasthāpanavyūhe madhyame ca navākṣarīm | kālikāvṛttimadhyastha vyūhānāṃ madhyato'ṣṭake || svarān ṣoḍaśa saṃlikhya prācyādiṣu yathākramam | ramāvaraṇavyūhānāṃ vyañjanaṃ madhyame likhet || śāradāvyūhamadhye tu digvidikṣu ca deśikaḥ | mādi sāntākṣarān likhya bālābījatrayaṃ param || avaśiṣṭavyūhamadhyakoṣṭhake lekhayedbudhaḥ | navadurgāvṛtisthānāṃ vyūhānāṃ madhyame pade || dhāraṇākhyāṃśca nādādi prāgādi manuvittamaḥ | varṇanyāsakramo hyevaṃ pūrayecchālitaṇḍulaiḥ || tavātuka navavyūha madhye dhānyaṃ nagodbhave | prasthatrayaṃ pṛthak pūrva dhānyārdhaṃ taṇḍulaṃ tilam || taṇḍulārdhaṃ ca saṃpūrya pūjayetta samūlataḥ | kālikāvaraṇavyūha madhyakoṣṭhe manūttamaḥ || p. 67) dhānyaprasthadvayaṃ devi sārdhaprasthaṃ taṇḍulam | prasthaṃ tilaṃ ca saṃpūrya kālikāmanunā yajet || ramayāvaraṇavyūhamadhyakoṣṭheṣu śaṅkari | sārdhaprasthamitaṃ dhānyaṃ taṇḍulaṃ prasthamucyate || taṇḍulārdhatilaṃ yojya ramābījena cārcayet | śāradāvaraṇavyūha madhye dhānyayutaṃ guruḥ || pṛthak prasthaṃ taṇḍulaṃ ca dhānyārdhaṃ tatra kovidaḥ | tilaṃ tadardhaṃ saṃproktaṃ śāradāmukhyabījakam (taḥ) || pṛthavyaṣṭvā subhaktyārthaḥ ṣaṇmudrāṃ darśayetparam | navadurgāvṛtirvyūha madhyakoṣṭhe tataḥ param || pādaṃ nyūtamitaṃ prasthaṃ dhānyaṃ dhānyārdhamucyate | taṇḍulaṃ taṇḍulasyārdhaṃ tilaṃ saṃpūrya buddhimān || tairbījairnavabhiryaṣṭvā yonimudrāṃ maheśvari | koṣṭhajāleṣu sarveṣu prasthaṃ dhānyaṃ pṛthak pṛthak || dhānyārdhaṃ taṇḍulaṃ pūrya taṇḍulārdhaṃ tilaṃ guruḥ | tāni koṣṭhāni saṃpūjya tava mūlena vallabhe || p. 68) tālamānayutaṃ darbhaṃ pṛthakkoṣṭhopari nyaset | suvarṇaraupyatāmrādyaiḥ mṛdā mauktika śuktibhiḥ || caṣakaiḥ kalaśāḥ kāryāḥ droṇārdhārdhajalānvitāḥ | jalena kṣālayetsarvān veṣṭayedguṇatantunā || grahadigraniṣaddarbhaiḥ bāṇasaṃkhyādikairguruḥ | kūrcaṃ kurvīta mūlena tava bījena vā priye || ghaṭamantastadūrdhvādaḥ pṛthak kūrcaṃ trayaṃ nyaset | madhyavyūheṣu navasu droṇamānaghaṭān nyaset || sarveṣu madhyakoṣṭheṣu droṇārdhārdhamitān ghaṭān | paritaścopakoṣṭheṣu prasthatrayamitān priye || pramādeva ghaṭānnyasthāṃ pṛthak pūjīta koṣṭhake | ādāvadhomukhān sarvān tataḥ sandhūpyaconmukhān || madhyavyūhādi sarveṣu madhyakoṣṭhādito guruḥ | yathākrameṇa kumbhaughān nyastvā saṃpūjayet kramāt || navagandhāṣṭakaṃ devi lolayitvā śubhodake | tattoyena ghaṭān sarvān pūrayenmanunā guruḥ || p. 69) candanañcaiva karpūramagaruṃ kuṅkumaṃ tathā | kapimāṃsirocanaṃ ca coragandhāṣṭakaṃ tava || madhyakumbheṣu navasu na varaṇaṃ pṛthak nyaset | śeṣavyūhaghaṭeṣvantaḥ pañcaratnāni caṇḍike || sārdhaniṣkapramāṇena suvarṇapratimā nava | pṛthak kṛtvātha tadbījaṃ tāsusaṃlekhya māntrikaḥ || madhyastha navakumbheṣu pṛthaṅnyastvā yathākramam | pratimāniṣkamānena durgābījasamanvitaḥ || kālyādivyūhamadhyastha ghaṭāntarnikṣipedbudhaḥ | upakoṣṭhastha kumbheṣu niṣkārdhapratimāṃ nyaset || auṣadhāni pravakṣyāmi madhyakumbhāditaḥ param | elāpatraṃ lavaṅgaṃ ca uṣiraṃ nāgaraṃ jaṭham || jātīpalaṃ ca marugaṃ davanāntaṃ nava kramam | kumbheṣu navasu nyastvā pallavāṃśca phalāni ca || sapta ṣaṭpañcahastaiśca yuktaṃ vastraṃ dukūlajam | śvetādivarṇabhedena nūtanaṃ guṇitaṃ pṛthak || p. 70) navakumbhopari nyastvā yaṣṭvā mūlena bhaktitaḥ | kālikāvaraṇavyūha madhyakumbheṣvatha priye || pṛthak dravyāṇi vakṣyāmi kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ madhu | śarkarā pañcagavyaṃ ca pañcavṛkṣodakaṃ tathā || tiladarbhayavāścaiva sarṣapaṃ dāḍimaṃ vacaḥ | mātulaṅgaṃ niśākhyaṃ ca lājacūrṇaṃ tathaiva ca || dravyāṇi ṣoḍaśaitāni madhyageṣu ca vinyaset | kāśmīraṃ rocanaṃ koṣṭhaṃ vilaṅgaṃ ca marīcakam || candanaṃ jīrakaṃ rāsnā dravyāṇyaṣṭa maheśvari | taṃ teṣāṃ paritaścāṣṭa kumbhajāleṣu vinyaset || ramāyāvaraṇa vyūha madhyakumbheṣvathocyate | sahadūrvāramābhadra viṣṇukrāntā śatāvarī || śakravallī tathā kāśo vārāhī bhṛṅgapatrakam | śamīpatramapāmārgadvayaṃ karṇidvayaṃ tathā || gopuraṃ bhasmacaṇakamudgacūrṇaṃ tathāḍhakī | māsapiṣṭaṃ ca panasa śrīphalaṃ nālikerakam || p. 71) caturviṃśati saṅkhyāntaṃ dravyāṇyetāni śaṅkari | prāguktamadhyakumbheṣu pṛthaṅmūlena vinyaset || tulasī bilvapatraṃ ca pārijātaṃ tamālakam | hibeṃ bhadramustā ca padmaṃ nīlotpalaṃ tathā || ramāvyūhāṣṭakumbheṣu sarveṣu paritaḥ kramāt | dravyāṣṭakaṃ pativyūhe nyasedbhaktyā vicakṣaṇaḥ || śāradāvaraṇavyūhamadhyakoṣṭhagateṣu ca | dvātriṃśadudakaṃ vakṣye punaḥ prāgāditaḥ kramāt || tulasīmarugākhyaṃ ca bilvapatraṃ ca tairyutam | patrodakamiti khyātaṃ padmaṃ nīlotpalaṃ tataḥ || raktākhyamutpalaṃ ceti smṛtaṃ puṣpodakaṃ tava | nāraṅgavikacāmotthaphalairyuktaṃ phalodakam || kapitthasārasaṃ yuktaṃ valkaṃ bodhipalāśayoḥ | pippalākhyamidaṃ toyaṃ śucirbhūtaṃ tavātmakam || palāśāśvatthacūtānāṃ pallavaiḥ pallavodakam | prāgādipañcakavyūhamadhyakumbheṣu vinyaset || p. 72) hrīberaṃ bhadramustā ca kuśākhyamiti tairyutam | mūlodakamiti khyātaṃ tava sannidhyadāyakam || priyaṅguśālinīvārairyuktaṃ bījodakaṃ smṛtam | vidāryutpalapadmānāṃ tribhiḥ kandaiśca saṃyutam || kandodakamiti khyātaṃ śrīgandhaṃ cāgaruṃ tathā | nimākhyaṃ ceti tairyuktaṃ gandhāmbhastviti kīrtitam || tilairyavaiśca siddhārthaissiddhāmbaḥ kathitaṃ mayā | vahnyādidakṣiṇavyūha paṃcake madhyakeṣu ca || nikṣipenmūlamantrā ca vadan bhaktyā manuttamaḥ | māṇikkamuktavaiḍūryairyuktaṃ ratnodakaṃ smṛtam || svarṇadurvarṇatāmraiśca yutaṃ lohodakaṃ matam | ravikāntamayaskāntaṃ candrakāntaṃ catairyutam || kāntāmbhastūcyate devi makṣikatrayasaṃyutam | mākṣikāmbhastu madhyasthe tvabhrakatrayasaṃyutam || abhrakodakamākhyātaṃ daityeśavyūhapañcake | madhyakoṣṭhagateṣveśi tava mūlamanuṃ vadan || p. 73) nyāsasūktādimantreṇa prāṇamantraṃ vadan tadā | kālayāñjanasaurāṣṭraissaṃyutaṃ jñānavāri ca || sindhūragairikābhyāṃ ca dhātunā sahitaṃ tribhiḥ | dhātūdakamiti khyātaṃ haritālaṃ manaśśilā || kucandanaṃ ca tairyuktaṃ raktodakamiti smṛtam | saritpatiḥ saritkṣetramṛdbhiryuktaṃ ca mṛjjalam || triphalāsaṃyutaṃ vāri kaśāyāmbhaḥ samīritaḥ | pṛthak pañcodakānītthaṃ paścimavyūhapañcake || madhyakumbheṣu vinyasya durgāsūktaṃ vadan guruḥ | kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ ceti tairyuktaṃ ca rasodakam || tribhiḥ kuśaiśca saṃyuktaṃ kuśodakamidaṃ bhavet | vrīhinīvāramāṣaiśca yuktaṃ dhānyodakaṃ tvidam || kapikuṅkumakarpūragandhaiḥ saṃmiśratairyutam | kardamodakamākhyātaṃ kāntimaṅgaladāyakam || tamālagūṃ ca dūrvāgraṃ kuśāgraṃ ceti tairyutam | aṅgurodakamityuktaṃ mārutāśādipañcake || p. 74) vyūhamadhyasthakumbheṣu vinyasedarpayettadā | drākṣākharjūrakadalī tribhiḥ pakvaiśca saṃyutam || pakvodakamidaṃ mugdhe vyūhamadhye gate ghaṭe | taṇḍulaṃ mudgagodhūmapṛthakpūrṇaiśca saṃyutam || cūrṇodakamiti khyātaṃ lokacañcalanāśadam | tilairyavākṣataiścaiva taṇḍuleśvatikairyutam || akṣatodakamityuktaṃ vyūhamadhyasthakumbhake | śakravalli sahālakṣmī strībhirvalyudakaṃ bhavet || campakāśokanāśānāṃ kudmaletaiśca saṃyutam | kudmalodakamākhyātaṃ janasampatpradāyakam || jalanyaivaṃ ca somādi prativyūhaśca pañcake | madhyakumbheṣu vinyasyet āryāsūktādikaṃ vadan || tintriṇīpakvasaṃpanna gulaṃ cūtagulaṃ guḍam | guledekaṃ ca tairyuktaṃ rajodakamathocyate || khurāgarupaṭīrāṇāṃ rajobhiśceti tairyutam | rajodakamidaṃ devi prāgyugmavyūhamadhyayoḥ || p. 75) kumbhayorvinyasettāṃ ca bālā bījatrayanyaset | dvātriṃśadvyūhamadhyastha kumbhānāṃ dravyamīritam || prāgādi paritasteṣāmaṣṭakumbheṣvathocyate | devadāruṃ ca penaṃ ca tālīsāṃkhyaṃ ca māṃsikam || rāsnā rūtthābhidhānaṃ ca kurundraṃ nāgakesaram | kumbhāṣṭakeṣu vinyasya dravyāṣṭakamidaṃ priye || śvetākambakulaṃ caiva mallikākaravīrakam | padmaṃ jātiśca kaṃkoṣṭha caturaṅgulasaṃjñakam || dakṣiṇasthāṣṭakavyūha pṛthagaṣṭaghaṭeṣu ca | kramāddravyāṣṭakaṃ nyastvā mādhavī kuravastathā || bandhūkaṃ pāṭalaṃ caiva nandyāvartaṃ ca ketakī | jalaṃ hemākhyapuṣpaṃ ca paścimasthāṣṭavyūhake || dravyāṣṭakasamākhyātamaṣṭakumbheṣu vinyaset | saktuṃ sasaktūṃ śiṃ pañca kulatthaṃ māṣacūrṇakam || pakvaṃ jambūdvayākhyaṃ ca lākṣācūrṇaṃ tathaiva ca | udgvyūhāṣṭake cāṣṭakumbheṣu parito nyaset || p. 76) navadurgāvṛtivyūhamadhyakumbheṣvathocyate | campakaṃ mallikāṃ puṣpaṃ punnāgaṃ ketakī tathā || pārijātaṃ kadambākhyaṃ puṣpaṃ govindasaṃjñakam | sevantikā droṇapuṣpaṃ padmaṃ nīlotpalaṃ tathā || maṇī ca kuñcagoraṇṭaṃ mandāraṃ karavīrakam | japāpuṣpadvayaṃ devi nandyāvartaprasūnakam || aśokaṃ damanaṃ caiva pāṭaliṃ bakulaṃ tathā | palāśākhyaṃ kusumbhaṃ ca loghrāṇyaṃ cilikāsumam || śvetārkaṃ caiva raktārkaṃ bṛhatī vanamallikā | tato duttūrakusumaṃ nālikeraprasūnakam || pūpapuṣpadvayaṃ caiva śaṅkhapuṣpasumaṃ tathā | karṇidvayaṃ ca kalhāraṃ paṅkajaṃ raktasaṃjñakam || arjunākhyaprasūnaṃ ca catvāriṃśatsumaṃ bhavet | madhyakumbheṣu vinyasyet vyūhānāṃ balirāvṛteḥ || candanaṃ ghanasāraṃ ca kapimāṃsīpacorakam | kuṅkumaṃ cāgaruṃ devi rocanāntamathāṣṭakam || p. 77) teṣāṃ ca madhyakumbhānāṃ paritaḥ pṛthagaṣṭasu | nyasetsarveṣu kumbheṣu tava mūlamanuṃ vadan || sarvavyūhastha kumbheṣu dravyamevaṃ mayeritam | kūrcāni pallavāṃścaiva nālikeraphalāni ca || pṛthak pūgaphalāneśi yugmavastrāṇi tatvam | ghaṭānane ca parito veṣṭayedvanyasedguruḥ || devatāssaṃpravakṣyāmi madhyavyūhādi śailaje | śāmbhavī mūladurgā ca vedamātā sukhapradā || oṅkārarūpiṇī viśvā jaganmāyā janapriyā | madhyādi navakumbheṣu jūṣaṇīyāntamarcayet || prāgādi kālikāvyūha madhyakumbheṣu devatāḥ | kālī karālī kalyāṇī kāntidā ca kalāvatī || kīrtidā kāminī kāntā kamalotpalagandhinī | kumadvatī kamalinī kṛśānutapanadyutiḥ || kṛśāvatī kāñcanākṣī kulavṛddhikarā kriyā | devatāḥ ṣoḍaśaitāśca teṣu kumbheṣu pūjayet || p. 78) mādhavī māninī manyā mahāmāyā maheśvari | mātaṅgī mohadā vāṇī devatāṣṭasamīritāḥ || prāk ca vyūhāṣṭakumbheṣu pṛthak saṃpūjayedguruḥ | viśvamātā ca viśveśi viśālākṣā vinodinī || brahmaṇyā vimalādbrāhmī varadāntāṣṭadevatāḥ | dakṣiṇavyūhakumbheṣu pṛthagaṣṭasu pūjayet || jāhnavī ca janmāyā japyā jaṅghālavīcikā | jayā janārdanaprītā hlādinī mohinī punaḥ || paścimavyūhakumbhānāṃ madhyasthānāṃ kalādhare | parite'ṣṭaghaṭeṣveṣu yajedbhaktyā sukhānvitaḥ || gaṅgā gandhavatī gaurī guṇātītā guṇāvatī | goparāgahinī durgā udgvyūheṣu caṇḍike || madhyagānāṃ ca paritaḥ pṛthagaṣṭasukhārcayet | kālikāvaraṇavyūhadevatāḥ parikīrtitāḥ || kamalāvaraṇavyūha madhyakoṣṭhādidevatāḥ | prāgādi saṃpravakṣyāmi ramā rājīvalocanā || p. 79) rājyapradā rogahartrī mahākośapradāyakī | mokṣapradā mahālakṣmīḥ bhāgyādā bhogavavardhinī || dhanyadā dhanadā devī duritaghnī durāpahā | dhairyadā dhanadā dakṣā dharmadā viśvanāyikā || viśvātītā nirātaṅkā nijānandasvarūpiṇī | niṣkalaṅkāhagotpannā ramāvyūha kāmbake || yajenmadhyastha kumbheṣu caturthyantaṃ namontikam | pṛthaksvanāmabhisteṣāmaṣṭakumbheṣu devatāḥ || lāvaṇyā lalitā padmā lokeśī sarvasākṣigā | kāmukī kāmyadā tṛṣṇā tatprāgādyaṣṭasu kramāt || koṣṭhageṣu samabhyarcya śāntā śokaharā umā | śubhadā śaṅkhinī raudrī bhavyā bhadrāntamucyate || dakṣiṇavyūhajāleṣu madhyagānāṃ svanāmabhiḥ | pūjayetparitaścāṣṭa pṛthak kumbheṣu suvrate || jayapradā jāḍyaharā jagajyeṣṭhā nitambinī | bhayaṅkaraharo bhoktā bhūtidā bhūti bhūṣaṇā || p. 80) paścimavyūha madhyānāṃ koṣṭhagānāṃ punarguruḥ | saṃpūjya paritaścāṣṭakoṣṭhageṣu pṛthak priye || sukhandyāmaraśreṣṭhā śauryadā ca suvāsinī | śūlinī śītalā bālā brahmiṣṭhāntāṣṭadevatāḥ || madhyagānāmudagvyūha paritoṣṭasu pūjayet | evaṃ ramāvṛtisthānāṃ kumbhānāṃ devatāḥ pṛthak || saṃproktā samyagīrāṇi śāradāvaraṇe yathā | prāgādi madhyagānāṃ ca vākpādā vākyanāyakī || vāgīśvarī vajrahastā kumārī vindhyavāsinī | sarasvatī ca sarveśī sāmagānapriyā parā || kalā kāṣṭhā tuṣṭidā ca puṣṭivṛddhipradāyinī | varcaskarī balakarī prabalā balavardhinī || sthairyadā subhagā saukhyastriṣu saubhāgyadāyinī | varṇātmikā varṇamayī varṇātītā manonmanī || munistutā mohahantrī daityahṛtsaudarī malā | dvātriṃśaddevatāḥ proktāḥ guṇādhārāntamambike || p. 81) śāradāvṛttivyūhastha madhyakumbheṣu pūjayet | cinmayī citirūpā ca cañcalā bodhinī prabhā || candrikā dhāriṇī sūkṣmā devatāṣṭa mayeritāḥ | prākvaṃstha vyūhajāleṣu paritoṣṭaghaṭeṣu ca || pṛthak svanāmabhiryaṣṭvā namontaṃndentikaṃ guruḥ | jñānātmikā kriyāśaktiricchāśaktiśca niścalā || nityā nirañjanā nandā maṅgalāṣṭāntadevatāḥ | tadrakṣasthavyūhajālamadhyagānāṃ kramāt pṛthak || paritaścāṣṭakumbheṣu svanāmādyairyajettataḥ | nandinī nādinī jāyā gāndhārī ca taraṅgiṇī || mālinī dāhinī mānyā madhyagānāṃ ca paścime | parito'ṣṭasu kumbheṣu pṛthak taṃ nāmabhiryajet || dhanvī dhīrā matirmedhā śuddhā buddhistapasvinī | ghorāntā devatāścāṣṭa udagvyūhakadambake || madhyagānāṃ ca parito veṣṭiteṣu prapūjayet | śāradāvaraṇe'pyevaṃ devatāssamyagīritāḥ || p. 82) navadurgāvṛtau vakṣye prāgādivyūhadevatāḥ | durgā kapālinī cāryā siṃharūḍhā tathāmbikā || mahiṣasthā caṇḍikā ca vāṇī vastupradāyinī | cāmuṇḍī sarasā sarvā vaiṣṇavī caṇḍavikramā || kalyāṇakāriṇī ramyā pratiṣṭhā ca jitendriyā | vahnyātmikā caṇḍaghaṇṭā skandamātā malāpahā || kuśmāṇḍā śivadūtī ca śaṅkarī śaṅkarapriyā | nirāmayā nirābhāsā sarvagā sarvagocarā || kātyāyinī ca kāmākṣī viṣṇumāyā vimāninī | nārasiṃhī ca vārāhī vāmamārgapradāyinī || pavitrā pāvamānī ca paramaiśvaryabhāvinī | catvāriṃśamimā māye māyā proktā tavānaghe || bahirāvaraṇavyūhamadhyage ca samarcayet | sanātani sadānandā sāvitrī ca guṇāgraṇīḥ || gaganasthā ca nākasthā trikūṭasthākhilottamā | bahirāvaraṇavyūhamadhya nāṃ ghaṭāṣṭasu || p. 83) pūrvādiparitasteṣu yajettannāmabhirguruḥ | dakṣiṇe tvatha vakṣyāmi rucirā rogahāriṇī || bhedinī daṇḍinīdrā vinidrā tripurāntake | caṇḍavegāścāṣṭadeviśca paritaḥ pūjayetkramāt || mahānādāṭṭahāsī ca madhurā madhurapriyā | pāśahastā padmahastā jñānapustakadhāriṇī || mahopāyāṃtadeviśvapratīcīvyūhasaṃcaye | madhyagānāṃ ca paritaḥ pṛthagaṣṭasu pūjayet || jñānapradā jñānarūpā jñānapañjarasaṃsthitā | sthāvarā jaṅgamākhyā ca kalātītā kalāmayā || śabdātītāṣṭade viśve udagvyūhasamūhake | paritastanmadhyagātāmaṣṭakumbheṣu pūjayet || evaṃ pañcāvṛtistheṣu vyūhakumbheṣu kālike | devatāśca mayetyuktāḥ pratikumbhe pṛthak kramāt || guruḥ svasāmpradāyena ndeṃtrikañca namontikam | svanāmabhi pṛthakpūjya madhyakumbhe gaṇādikāḥ(taḥ) || p. 84) āvāhanādi ṣaṇmudrāṃ yonimudrāṃ ca kālinīm | dhenumudrāṃ ca liṅgākhyāṃ prasannākhyāṃ pradarśya ca || yajetsaptopapāśāṃśca pratikumbhericakṣaṇaḥ | ādivā sughaṭān sarvān niśāyāmacaturthake || arghyaṃ gandhaṃ ca puṣpaṃ ca akṣataṃ dhūpameva ca | dīpaśceti nivedyāntaṃ upacārāśca sapta ca || prātasnānādikaṃ kṛtvā svanityāni samāpya ca | tavālaye paṇṭape ca nāndīpuṇyāhavācanam || varaṇaṃ madhuparkaṃ ca nītvā karma dvijaissaha | vedikāṃ paritastheṣu kuṇḍeṣu navasu kramāt || homakarmāṇi kurvīta mūrtipaiḥ pāragādibhiḥ | samidājya caruvrīhi yavaidūrvāgrakaistilaiḥ || tava mūlena mantreṇa vāruṇāstreṇa deśikaḥ | hunetsaṅgavakālāntamaṣṭottaraśatāhutiḥ || punaḥ pūrṇāhutiṃ kuryāt saṃpātaṃ yojayedghaṭe | liṅgaśuddhyādikaṃ kṛtvā nityapūjāṃ samarpayet || p. 85) kumbhastha devatāḥ paścāt prasannārthaṃ yajetparam | punaḥ ṣoḍaśanāḍyādau bhūsuraiḥ karmavittamaḥ || chatracāmarabhūṣādyai bhūmipādyairjanairnaraḥ | brahmaghoṣairvādyaravairvīṇā veṇuravaissaha || navakumbhān samuddhṛtya śiṣyaskandhopari nyaset | gehaṃ pradakṣiṇīkṛtya bahirāvaraṇe tava || praviśedgarbhagehāntasthaṇḍilopari vinyaset | navakumbhasthakūrcāni nyastvā tvalliṅgamastake || vastrāṇi vastramantreṇa tvalliṅge bhrāmayettriśaḥ | phalamantraistatphalāni vāyubījena pallavān || navakumbhodakaiḥ siñcet suvarṇapratimādibhiḥ | evaṃ samyak ghaṭān sarvān kālikāvaraṇāditaḥ || pūrvādi madhyakumbhāṃśca tataścāṣṭau samuddharet | snānamaṇṭapamārabhya liṅgadvārāvasānakam || pārśvayorubhayorviprāḥ pantirūpeṇa saṃmukhe | vyavasthitāḥ śucirbhūtāḥ vadantastān manūn dvijāḥ || p. 86) sarvapaṅktisthakāḥ sarve ghaṭān sarvān yathākramam | samuddhṛtyānayeyuste dāpayeyurguruṃ prati || tairghaṭaissaicayelliṅgaṃ sūktamantrān vadan budhaḥ | punastūdriktakumbhāṃśca tadvastrāṇi phalānyapi || vāmapaṅktyā nayeyuste maṇṭape vedikopari | nyastā samūharūpeṇa kālīsūktādikān vadan || ramāsūktaṃ śāradākhya ambhasyādi manūn tadā | navadurgāsūktamantrān vadeyurvedapāragāḥ || secanānte mahāpūjāṃ vidhāyoktaṃ prakārataḥ | tavotsavaṃ tataḥ kuryāt mūlabimbe niyojayet || kriyājālaṃ samarpyānte daśadānāni tatparam | tadante dakṣiṇāṃ dadyādbhojayedbhūsurottamān || navaniṣkaṃ ghaṭān sarvān vastrāṇi ca phalānyapi | ratnāni pratimāṃścaiva maṇṭapaṃ sarvabhūṣaṇam || tatropakaraṇaissārdhaṃ deśikendrāya vallabhe | svasampatyai sukhārthāya pradadyānmanujeśvaraḥ || p. 87) yajamānāya ṣaṇṇiṣkaṃ brahmaṇe pañca ucyate | niṣkatrayaṃ sadasyāya mūrtipe ca pṛthak dvayam || sārdhaniṣkaṃ pāragebhyo jāpināṃ niṣkamucyate | cārakebhyaḥ sārdhaniṣkaṃ tadante bhūridakṣiṇām || pṛthak pṛthak pradātavyaṃ phalaṃ vakṣyāmi tacchṛṇu | tvaliṅge snānakarmeti saśaktyā manujādhipaḥ || sarvasampadbalaṃ kośaṃ vaṃśavṛddhiśriyaṃ yaśaḥ | putra pautraprapautrāṃśca pararāṣṭrajayādikam || kṛpayānantarājyāni tadā prāpnotyasaṃśayaḥ | viśeṣamatha vakṣyāmi sugopyaṃ suradurlabham || purato * dhikārārthaṃ tvatkaṭākṣākṣamambike | tvalliṅge snapanaceti kṛtaṃ śakreṇa bhaktitaḥ || punardevagaṇenetthaṃ svapadarthaṃ kṛtaṃ priye | daityasomau bhāgyārthaṃ kṛtaṃ mātṛgaṇena ca || sarvasaubhāgya sampattyai mahīvṛddhyai jayāya ca | tasmādvīkṣyeti kurvīta pratyaptaṃ tava liṅgake || p. 88) iti śrīparamarahasye vātulottare śivapārvatīsaṃvāde naimittikakarmakāṇḍe durgāsahasrakalaśakarmakathanaṃ nāma trayoviṃśati paṭalaḥ || snāna karmamayetyuktaṃ navadurgāvidhikriyām | tavotpatyādi vakṣyāmi pṛthagbhedādikāṃ kriyām || ādyutpannā mahānandā mūladurgā sukhapradā | jayapradā śatruharā prasannā lokarakṣakā || śaktijālātmakaṃ devi koṭisūryasamaprabhā | kālī lakṣmīti vāṇīti tayā mūrtitrayo bhavat || tasya pādādi guhyāntā kālikākhyā samudbhavā | ramā nābhyā galāntā ca kaṇṭhādyā mastakāntakā || sarasvatīti sañjātā tuṣṭipuṣṭiprakīrtitā | durgetyāryā śūlinīti kumārī cāmbikābhidhā || mahiṣāsuranāśī ca caṇḍiketi sarasvatī | p. 89) vāgītyantaḥ kramāttābhyāṃ pṛthagdānasamanvitāḥ || navadurgātrimūrtibhyo sadā sampatpradāyakāḥ | durgā ca kālikā guhye āryā nābhau samudbhavā || kālīmukhe bhagavatī rāmā pādātkumārikā | ramā nābhau cāmbikākhyā tanmukhe mahiṣāntakī || vāṇī kaṇṭhe caṇḍikākhyā jihvāyāṃ ca sarasvatī | nāsikāyāṃ ca vāgīśī pṛthagetāḥ samudbhavāḥ || tābhyaḥ pṛthak navotpannāḥ prasannā nāmadhārikāḥ || śailajā caṇḍaghaṇṭīti sundarī brahmacāriṇī || kūśmāṇḍā skandamāteti kārtyākhyā kālarātrikā | gaurīti śivadūtyākhyā māhendrī cāgnisaṃjñakā || vārāhī khaḍgadhārīti vāruṇī mṛgavāhikā | kauberī śūlahastā ca brahmāṇī vaiṣṇavī parā || cāmuṇḍeti śavārūḍhā jayeti vijayeti ca | jitā parā jitetyākhyā rocaneti digambarā || udyotanītyumāsaṃjñā mālādhārī yaśasvinī | p. 90) citranetrā śaṅkhinīti yamaghaṇṭā manasvinī || daṇḍinī vindhyasaṃstheti gahinīti trilottamā | śaṅkhinī śarabhetyākhyā suvrateti sugandhinī || toyeśī somapā devī bhrāmarī haṃsavāhinī | kārmukhā maṅgalā śoṇā hrādinī mohinī kṣamā || rakṣaṇī ramaṇī rambhā rogahantrī surapriyā | dhanurdharī balā bālā prabalā sthūlanāsikā || vajriṇī śaktihastā ca daṇḍahastā ca māninī | kāpālinī kāmanīti bhīmādevīti bhairavī || jvālāmukhī nādanīti haṃsagā ghoṣiṇī śubhā | māheśvarī mahānandā jagadāhlādakāriṇī || ityetā navadurgākhyāścaikāśīti samudbhavāḥ | pṛthak kramāḥ samutpannāḥ tābhyāścānantaśaktayaḥ || tavotpattiritikhyātā caṇḍībhedo mayocyate | ekacaṇḍī tricaṇḍīti pañca sapta naveti ca || triṃśaccaikāśītisaṃjñā śatākhyeti sahasrakā | p. 91) caṇḍikābheda ityetāstvayutā lakṣasaṃjñayā (kā) || tathaiva daśalakṣāṇāṃ koṭyāntānantacaṇḍikā | bhedāśca vividhā jñeyā sampatsānnidhyakārakāḥ || daśalakṣādi koṭyāntāḥ suraloke samīritāḥ | bhūtaletvayutānteśi samyaguktā kriyā saha || ekatripañca caṇḍyāntā naittikecāthamāsikāḥ | triṃśāntā saptacaṇḍyādi varānaimittike priye || ekāśīti śatetyākhyā sahasrākhyā śubhapradāḥ | kāmyakarmaṇi saṃproktā vaṃśavṛddhipradāyakāḥ || ayutākhyeti lakṣāntā daśalakṣābhidhāgaje | caṇḍikā caiva koṭyāntā saṃproktā japakarmaṇi || ekatripañca caṇḍyāntā naittike ca mayeritā | naimittike ca saptādi navatriṃśāntakāḥ param || ekāśīti śatākhyeśi sahasrākhyā śubhapradāḥ | kāmyākarmaṇi saṃproktāḥ daityabādhānivṛttaye || putradārādi vṛddhyarthaṃ prabhutvārthaṃ ca yaḥ pumān | p. 92) ekacaṇḍī sadā bhaktyā jape naimittikarmaṇi | dhanarājyābhi vṛddhyarthaṃ maṇḍale kārthamambike | tricaṇḍi vidhinā nityaṃ pararāja bhayāya ca || bhūpārthaṃ sarvabhogārthaṃ pañcacaṇḍījapakriyām | saptākhyāṃ caṇḍibhūmyārthaṃ śatrunāśāya sampade || akaṇṭakamahīprāptyai śatrusenākṣayāya ca | sārvabhaumādhikārārthaṃ balakośābhivṛddhaye || pratyabde ca śaratkāle tathā cānyādine priye | navacaṇḍīṃ jape bhaktyā japapārāyaṇādikaiḥ || vaṃśavṛddhye ca rājyārthaṃ caturaṅgabalāya ca | dhanalābhāya sampattyai triṃśaccaṇḍijapakriyā || kadācidadbhutotpanne saṅkaṭe viṣamādike | mahāpāpavināśārthaṃ vāñchitārthāya kāminī || caṇḍiñcekāśīti saṃkhyāmapamṛtyu harāya ca | sampajjālāya yaśase puṣṭyai rogaharāya ca || rājyasampādanārthāya sarvaśatrujayāya ca | p. 93) gatarājyepsitārthāya naṣṭadravyasya siddhaye | subhikṣārthāya vaśyārthaṃ mahāmṛtyuharāya ca | kāntyai sarvajaneṣṭāya śatacaṇḍitriyā śubhā || sahasrākhyāṃ vāñchitārthaṃ ripusenā kṣayāya ca | paramaiśvaryakāṅkṣārthaṃ mahāmaṇigaṇāya ca || balavṛddhyādi dārārthaṃ magaṇyadravyasiddhaye | rājyadurgādi vṛddhyarthaṃ durbhikṣe ripunāśane || ayutākhyāṃ mahāmārī bhayādau ripusaṅkaṭe | dvīpāntaragatadravyalābhārthaṃ suravandite || paśujālasamuddhyarthaṃ gajavājīrathāya ca | suratnajālasiddhyarthaṃ kāmitārthāya śaṅkari || caṇḍī caivātha lakṣākhyaṃ sarpabādhāsu māraṇe | bhūgatadravyasidhyarthaṃ yadi dvīpasthameva vā || sindhusthaṃ parvatasthaṃ ca nadīmadhyagataṃ tu vā | sarvasampatsamṛddhyarthaṃ bījakarmāṇi sādhayet || caṇḍījapavidhiṃ kartuṃ dravyalābhe ca māninī | p. 94) ekacaṇḍyādi pañcāntaṃ navābdāntaṃ japet priye || saptābdāntaṃ ca saptādi triṃśāntaṃ menakātmaje | ekādhikamaśītyādi sahasrāntaṃ japet kriyām || nītvā bhaktyā vakṣyamāṇā vidhinā manuvittamaḥ | yugmāṣṭāntaṃ cāyutākhyaṃ japaṃ kurvīta bhaktitaḥ || lakṣacaṇḍījapaṃ karma vatsarāṇāṃ mayocyate | tadardhantaṃ trimāsāntaṃ yāvattāvadayāvadhi || caṇḍībhedādikāśceti mayākhyātā nagodbhave | tavālayapurobhāge prākāre caiśakoṇake || catuṣpathe tathodyāne japavīthisthamaṇṭape | grāmasīmni nadītīre rājadhānyāṃ ca parvate || sindhutīre grāmahāre japasthānamidaṃ śubham | ekacaṇḍikriyāḥ prātaḥ tricaṇḍīsaṅgave japet || madhyāhne pañcasaptākhya japārcana hutakriyām | tavayāme navatriṃśamekāśītikriyāṃ guruḥ || śatasaṅkhyāvidhiṃ rātrau gānarātrau sahasrakām | p. 95) ayutākhyaṃ madhyarātrau japahomatavārcanam || lakṣasaṃkhyākriyāṃ devi vāme kurvīta buddhimān | sarvāsāṃ caiva caṇḍīnāṃ karma kartuṃ varānane || tava yāmaḥ śubhaḥ śreṣṭhaḥ kṣipramiṣṭārthadāyakaḥ | tasmājjñātveti deveśi sarvacaṇḍi kriyāṃ guruḥ || tvalliṅge tava yāme ca prakuryācchuddhacetasā | japārcanaṃ homakarma tarpaṇaṃ bhojanaṃ pṛthak || pravakṣyāmi śṛṇu snigdhe tava sānnidhyahetave | iti śrīvātulottare naimittikakarmakāṇḍe śivapārvatī saṃvāde durgotpattyādi caṇḍī bhedakarma nirūpaṇaṃ nāma pañcaviṃśatiḥ paṭalaḥ || atha vakṣyāmyahaṃ devi nitya caṇḍi japakriyām | tvalliṅgāgre śāṅkare ca maṇṭapaṃ caturaśrakam || pañcahastamiti kuryāccatudvārasamanvitam | [asmin patre etāvadeva vartate | itaḥ paraṃ alekhaḥ] p. 96) caṇḍī bhedāḥ kriyāścāstassamyaguktā mayāgaje || sampadrājyajayārthāya navadurgāvidhiṃ śṛṇu | karmārambhadinātpūrvapakṣe caiva prabhūttamaḥ || tavāṅge śāṅkare bhāge navahastaiśca maṇṭapam | caturaśrasamāyuktaṃ dikṣu dvāropaśobhitam || pañcatribhūmabhittyādi vātāyanayutaṃ priye | darpaṇodarasaṃkāśaṃ tadagre kalaśānvitam || tatribhāgaika bhāgena vedikāṃ caturaśrakām | tanmadhyame prakurvīta paritaḥ kuṇḍakarma ca || caturaśrāṇi vṛttāni digvidikṣu vicakṣaṇaḥ | śivendrayoḥ pradhānākhyaṃ vṛttakuṇḍaṃ sureśvari || vidhinā navakuṇḍāni yoninābhiyutāni ca | kuṇḍasadmāni sadmāntarmekhalātritayāni ca || kuṇḍamānāni khātāni bhūṣaṇāni puroktavat | krijārthaṃ dravya jālāni sarvadravyāṇi suvrate || sampādya bahudhā bhaktyā saṃśodhya kṣālitāni ca | p. 97) śubhasthale nyasettāni tanmūlamanunā guruḥ || devyālayamalaṃkṛtya tataḥ karma samārabhet | āśvayujyāṃ site pakṣe navamyāntaṃ manūttamaḥ || pratipatprātarutthāya snātvā nadyāṃ dvijaissaha | śuddhātmānaścārakādyāstadādau gomayodakaiḥ || lepanaṃ prokṣaṇaṃ kuryuḥ tava gehaṃ nagātmaje | samyak saṃśodhya mūlena vāruṇāstreṇa haṃsahe || raṅgavālyai rañjayitvā tavāgre maṇṭapādike | rajobhiḥ pañcabhistatra pūrayet kamalāni ca || svanityādisamālyānte gurvādyāste dvijottamaḥ | vapayeyuśca mūlena kṣuramantreṇa sundari || sunadyāṃ caiva loṣṭādyaiḥ sacelaṃ snānamācaret | tantrevācamya saṃjapya svarṇaraupyādikaṃ ghaṭam || nadījalena saṃpūrya gaṅgāmantreṇa taṃ(saṃ) jayet | rathayānādike nyastvā vedaghoṣaidvijaissaha || sarvavādyaravairnāṭyaistava gehaṃ praviśya ca | p. 98) nadītoyaṃ ca vardhinyāṃ yojayenmanuvittamaḥ || pūjayetprārthayeddevīṃ vakṣyamāṇavidhānataḥ | śaktijālātmakaṃ devi namaste bhogadāyakī || navadurgākriyāṃ kartuṃ anujñāṃ dehi caṇḍike | iti saṃprārthya sadbhaktyā tavāgre yogamaṇṭape || maṇḍalāni likhetpūrvaṃ sampūjya gaṇanāyakam | gururnāndyādikaṃ gavyaṃ puṇyāhaṃ vacayetparam || deśikaṃ varayedādau dhanadaṃ brahmasaṃjñakam | homārthamaṣṭamūrtīśān vedārthaṃ ṣoḍaśa dvijān || viṃśaddvijān japārthāya nava sūktaprajāpakān | tarpaṇārthaṃ caikavipraṃ rudrasaṃkhyāṃśca secakān || trīn viprān cārakārthaṃ ca tanmūlamanunā kramāt | madhuparkaṃ ca kṛcchraṃ ca datvā mūlena kautukam || badhnīyānmūlaberādi rakṣāmantreṇa śāṅkarī | vidhinā mṛdamānīya nyastvā tadbījamaṇṭape || ketuṃ mantreṇa yaṣṭvātha phalādyaiśca nivedayet | p. 99) yāgabhūmiṃ samāsādya brahmaṇā dhanadādikaiḥ || puṇyāhaṃ vācya tanmantraiḥ kuryānmaṇṭapasaṃskṛtam | sthānaśuddhiṃ ca bimbākhyaṃ hutvā tanmaṇṭape guruḥ || vedikāpūrvabhāgādi dvārakumbhādikā nyaset | koṇākhyaṃ gaṇḍakā devi vidyeśyākhya ghaṭāṣṭakam || kumbhatrayaṃ kālikādi yāgākhyaṃ mūlasaṃjñakam | dvāradeśeṣu koṇeṣu dvārakumbhasamīpage || vedikāyāṃ cāṣṭadikṣu madhyadeśe ca madhyame | kamalāni likhetteṣu cakramaṣṭadalāni ca || śaṅkhamāvartapadmāni trikoṇaṃ vartulaṃ tathā | yathākrameṇa saṃlekhya pūrayecchālitaṇḍulaiḥ || pṛthakprasthamitaṃ dhānyaṃ tadardhaṃ taṇḍulaṃ tilam | tasyārdhaṃ caiva saṃpūrya yajettanmūlamantrataḥ || tantunā veṣṭitaghaṭān vinyasettaṇḍulopari | gandhodakaiścandanādyaiḥ payobhiśca himodakaiḥ || kaṣāyairmadhunā pūrya mūlakumbhaṃ tu sarpiṣā | p. 100) pūrayitvā kramāddevīṃ mātṛkābhirvilottamaḥ || maṇīcakaṃ ca mūlena kramukāni nyasetpunaḥ | kūrcādi navaratnāni pallavāṃśca phalāni ca || nikṣipya mūlamantreṇa suvarṇaṃ pratimāstataḥ | niṣkaṃ niṣkārdhamānena kartavyāḥ pratimāḥ śubhāḥ || dukūlaṃ tantujaṃ vāpi śvetapītādi bhedataḥ | navavastre saptabhirvā kumbhavastramitaṃ priye || tenaivācchādya kalaśān procyante devatā pṛthak | prāgādigaṅgāyamunāṃ yajedgodāvarīṃ guruḥ || sarasvatīṃ nirmadāṃ ca sinduṃ kāverikāṃ tataḥ | tāmraparṇīṃ kramādvārā kumbheṣvāvāhya pūjayet || kāntidāṃ karuṇāṃ bālāṃ kalyāṇīṃ kogeśū ca | gāndhārīṃ gāṇi durgāṃ ca gāyatrīṃ gānahāyakīm || gaḍḍukākhya ghaṭeṣvetāḥ pṛthaktaṃ nāmabhissaha | viśveśīṃ vītarāgākhyāṃ vajrahastāṃ vaśaṅkarīm || vāgīśīṃ vasudāṃ(dhāṃ) vegāṃ vārāhīṃ ca tataḥ punaḥ | p. 101) vedikāṣvaṣṭaghaṭeṣvaṣṭa vidyeśīrarcayetpunaḥ || ghaṭatraye ca mūlena kālīṃ lakṣmīṃ sarasvatīm | yāgakumbhe ca yāgeśīṃ mūladurgāṃ ca taṭghaṭe || āvāhanādisaṃskārairupacāraiśca pañcabhiḥ | kumbhatrayapurobhāge svarṇaraupyādi pittalaiḥ || palatrayamite nālau yantraṃ kurvīta bhaktitaḥ | likhedaṣṭadalaṃ tatra pūrayecchālitaṇḍulaiḥ || navākṣaraṃ likhedyantre svarayuktaḥ prakārataḥ | prāṇākhya manunā yaṣṭvā nyasettanmaṇḍalopari || yajetprāguktamārgeṇa vedikāparitastvadhaḥ | navārṇa sāmpradāyajñāścopaviśya pṛthak janaḥ || argalādi rahasyāntāṃ navākṣaryā samanvitām | japeyuste saptaśatiṃ trivāraṃ saṃpuṭānvitān || brahmāstraṃ śaṅkare koṇe vahnau vahnyastramucyate | daityakoṇe ca cakrāstraṃ mārutāstraṃ tathānile || pradhānakuṇḍasāmīpye yāgamantrajapedvijaḥ | p. 102) devīsūktaṃ ca tadrakṣe navavāraṃ japet param || tarpayet saumyadigbhāge daśāṃśaṃ ca payombubhiḥ | catudvāre caturvedān vadeyuścāṣṭabhūsurāḥ | tavagehe caturdikṣu tathaivāṣṭapraghoṣakāḥ | paritaḥ prāṅkaṇe devi navadurgāprajāpakāḥ || vināyakamanuṃ dakṣe kālīsūktaṃ ramātmakam | gosūktaṃ śāradākhyaṃ ca durgasūktaṃ japetparam || sūktaṃ pratyaṅgirākhyaṃ ca śāntidurgākhyamucyate | pṛthak sahasraṃ prajapedyāvaddhomāvasānakam || secakān secanaṃ kuryuḥ tavaliṅgaṃ sudhārasaiḥ | payombubhiśca tanmantraiḥ homakarma samārabhet || śodhayennavakuṇḍāni vīkṣaṇādi prabhedataḥ | prāgāmi paritastheṣu kuṇḍeṣu navasu kramāt || mūrtipādigurun yaṣṭvā brahmāṇaṃ ca vasupradam | kuṇḍādi devatāḥ sarvā vakṣyāmāṇavidhānataḥ || gandhapuṣpādibhiryaṣṭvā pṛthak tāsāṃ ca nāmabhiḥ | p. 103) vāmadevī vajriṇīti vaṃśadā balavṛddhidā || jayapradā jaganmātā niṣkalā ca nitambinī | mahāmāyeti saṃproktāḥ kuṇḍānāṃ devatā imāḥ || pṛthagāvāhya saṃpūjya pratikuṇḍe dhanapradaḥ | kṣitimūrtiṃ pūrvakuṇḍe agnyākhyāmagnigocare || dakṣiṇe yajñamūrtiṃ ca sūryākhyāṃ daityakuṇḍake | vāruṇyāṃ jalamūrtiṃ ca mārutākhyāmathānile || somākhyāṃ saumyadeśasthe vyomasaṃjñāṃ ca śaṅkare | kuṇḍeṣvaṣṭasu saṃpūjya pradhāne mūlasaṃjñakām || uṣādimūrtipān devi dvijeṣvaṣṭasu pūjayet | vijayā janayedagniṃ jvālākāṣṭhādi bhedataḥ || pradhānakuṇḍayonau ca nyastvā saṃskāramācaret | kuṇḍamadhye nyasedagniṃ garbhādhānādi ṣoḍaśa || kriyāḥ kuryādyathānyāyaṃ mūrtikuṇḍāṣṭasu kramāt | tadagniṃ sarvakuṇḍeṣu viharecca mukhakriyāḥ || gururādau svakuṇḍe ca samidājya caruṃ priye | p. 104) sarṣapaṃ caiva godhūmaṃ tilaṃ ca tuṭikaṃ tataḥ | jātīphalaṃ ca durvāgraṃ pāyasānnaṃ daśa kramāt | kālikādistribhirmantraiḥ samidājyacarūn hunet || mūlena ca navānnena ṣaḍdravyaṃ sarṣapādikam | khali(gi)nyādi daśaślokaiḥ pāyasānnaṃ tataḥ param || sarvadravyāṇi durgāṇi yāminyāmanuvittamaḥ | homayeyurmūrtipāste pṛthak kuṇḍāṣṭake punaḥ || śatāhutiḥ kālikāyā ramāyā dviśatāhutiḥ | triśatāśca sarasvatyā mūlamantrāhutistataḥ || sahasrārdhāśca saṃproktā navākṣaryā sahasrakāḥ | durgāmantreṇa sarveṣu kuṇḍeṣu navaja pṛthak || sahasrāhuti saṃkhyātāḥ pratikuṇḍe nagodbhave | pūrṇāhutiśca homānte hutvā kuṇḍabaliṃ haret || mekhalāyāḥ pṛthak kuṇḍapūrve ca haviṣā param | navapiṇḍān prakurvīta gurukuṇḍādyathā kramam || nyastvā piṇḍe parisnigdhe kāṣṭhadīpān prabodhya ca | p. 105) homakarma samākhyātā vedikumbhān yajedguruḥ || tato navākṣarīyantraṃ yaṣṭvā sacātamarcayet | vedikādhaśca paritaḥ kamalāni likhedbhuvi || pṛthak prasthamitaṃ dhānyaṃ tadardhaṃ taṇḍulaṃ tilam | saṃpūryāṣṭaghaṭān paścāddigvidikṣu nyasettataḥ || pradhānakuṇḍasāmīpye ghaṭaṃ vāgīśisaṃjñakam | pūrayedgandhatoyena pallavāṃśca phalāni ca || ratnamantaḥ suvarṇena pratimāpaṇamānataḥ | pṛthak pṛthak parinyastvā vastramācchādya pūjayet || durgākumbhaṃ samādāyā vedamaṅgalanisvanaiḥ | mūrtipādi dvijaissārdhaṃ prākāre ca tavālayam || pradakṣiṇavaśānmantrī ghaṭamantaḥ praveśayet | liṅgaṃ saṃpūjya mūlena durgākumbhodakena ca || tasyāḥ sūktena saṃsiñcet yathāvidhi purassaram | mahāpūjā prakartavyā mātṛkānyāsa pūrvakam || golakā piṇḍikānyāsamadhvanyāsamanantaram | p. 106) ṣoḍhā nyāsādi sarvāṇi pūjākāle samācaret || tribhirmantraiḥ kālikādyaiḥ kālīṃ lakṣmīṃ sarasvatīm | dinadurgāṃ samāvāhya ṣaṇmudrāṃ darśayedguruḥ || tāsāṃ ca nāmabhiḥ paścāt sahasraiśca pṛthak param | pūjāṃ prāguktamārgeṇa vidhāya vidhivadguruḥ || naivedyaṃ dhūpadīpābhyāṃ mūlena ca nivedayet | samidājyacarūn hutvā mūlenāṣṭottarāhutiḥ || tavāgrasthaṃ ca naivedyaṃ visarjya vidhivattataḥ | dadyānmūlena tāmbūlaṃ dīpaughān bhrāmayetpunaḥ || vāhanaṃ ca dhvajaṃ yaṣṭvā parivārān samarcayet | bhūtānāhūya ghaṇṭādyaiḥ baliṃ dadyādatho guruḥ || tadante cotsavaṃ kuryādyathā vibhavavistaram | padmadīpaiḥ paribhrāmya devīmantaḥ praveśayet || prasannārghyaṃ ca datvā yuścandradīpaṃ pradarśayet | karmaṃ śālaṃ cārpayitvā bhūsurān bhojayetprabhuḥ || śuddhātmānaśca tatsāyaṃ deśikādyā dvijottamāḥ | p. 107) devīṃ pañcopacārādyaiḥ bhaktyā saṃpūjya lālase || liṅgasyeśānadigbhāge prāṅkaṇe dvijamaṇṭape | saṃśodhya vidhivattatra tasminnavapadaṃ likhet || śāliṃ ca taṇḍulaṃ pūrya prasthaṃ prasthārdhameva ca | tava bījenārcayitvā tripade ca tripālikāḥ || madhya pañcamukhī nyasyet śarāvāśca padatraye | saṃpūjya gandhapuṣpādyairnavabījāni caṇḍike || śāliṃ ca sarṣapaṃ śimbaṃ māṣaṃ mudgaṃ yavaṃ tilam | niṣpāvaṃ ca kulatthāntaṃ salilāplāvitāni ca || sudhābījena payasā secayitvātha nirvaset pe | navadevi samāvāhya somaṃ saṃpūjayetparam || pañcavādyakhaiḥ sārdhaṃ dhūpadīpau pradarśayet | kṣīrānnaṃ bhakṣasaṃyuktaṃ ghṛtapāyasasaṃyutam || nivedayetsudhāmantraiḥ pṛthaṅmūlena māninī | somakumbhaṃ ca payasā saṃpūryātha vidhānavit || bījakarma samāpyānte garbhagehaṃ praveśayet | p. 108) siñcetpañcāmṛtairliṅgaṃ śrīsūktena payodakaiḥ || devīsūktena durgāyāḥ sūktena ca śubhodakaiḥ | tvaritākhyena sūktena niśāsūktena mātrikaḥ || secanānte mahāpūjāṃ gururāsanapūrvakam | nyāsajālādikān devi vidhāya vidhivat priye || kālīṃ ramāṃ śāradāṃ ca pṛthak mūlena saṃjayet | mūladurgāṃ dineśīṃ ca ḍāmare ca yatheritam || tatkalpoktaprakāreṇa pūjākarma samācaret | nāmabhiḥ pūjayet paścāt sāhasraiḥ kālikādikāḥ || durgā nāmasahasraitāṃ dinadevīṃ yajetparam | śālyānnaṃ saghṛtaṃ bhakṣaṃ pāyasaṃ ca payodadhi || madhuśarkarayā yuktaṃ sūpaśākasamanvitam | citrāntaṃ kusumānnaṃ ca mūlenāgre nyaset kramāt || phalāni pañcajālāni navamantreṇa nāyakī | nivedayedathāmbāya dhūpadīpādideśikaḥ || raṅgapūjā prakartavyā tava tṛptipradāyakī | p. 109) dhvajāntaṃ gopurāntaṃ vā yathāvidhi vidhānavit || tatho naivedyamudvāsya tāmbūlānyarpayettataḥ | dīpaughān bhrāmayet paścāt himāntaṃ girisaṃbhave || mantrāśiṣā mumaṃ dadyādakṣatāṃśca niśāmayān | tavāgre vātha paritaḥ prāṅkaṇāntarmanūttamaḥ || suvāsinī dampatīśca kanyakāśśatasaṃkhyakāḥ | abhyaṅgodvartanādyaiśca toṣaye strījanādikān || pūjayeddhūpadīpāntaṃ tato vastrāṇi dāpayet | navavastre saptabhirvā dānavastramidaṃ priye || śvetapītādi vastrāṇi kambukāni tathaiva ca | dukūlādīni vastrāṇi navatantūdbhavāni ca || saṃśodhya prokṣayettāni prājāpatyādimantrakaiḥ | gandhapuṣpādikairarcya tavamūlaṃ samuccaran || dānakarma tataḥ kuryādindrādīśāvadhi kramāt | diksthānāṃ ca śvetavastraṃ kañcukāni tathaiva ca || kālīmantraṃ vadan bhaktyā koṇapārśvagayostataḥ | p. 110) kañcukaṃ pītavastraṃ ca ramāmantraṃ samuccaran || raktavastraṃ pradātavyaṃ antarāle pṛthak tayoḥ | citravastraṃ kañcukādi śāradāmūlamuccaran || tṛptyarthaṃ mūladurgāyā mithunārcā tataḥ param | yathāvittānusāreṇa datvā pūjāṃ vidhāya ca || durgādidinadevīśca navamyāntaṃ kramāt pṛthak | ekaikottaravṛddhyā tā yaṣṭvā vastraṃ tathā guruḥ || kañcukaṃ kaṇṭhasūtrāṇi pradadyānnūpurādikam | devatāvarṇavastrāṇi kañcukāni tathaiva ca || dampatīḥ kanyakāścaiva bhojayestrīkudambakān | bījaṃ ketuṃ vāhanaṃ ca parivārānyajedatha || jayaghaṇṭādikairnādaiḥ pañcavādyaravaissaha | balidevīssamāhūya tattaddravyasamanvitaḥ || dvārādi balipīṭhāntaṃ dikpālānāṃ ca mātṛkam(ṇām) | śāstādi balidevīnāṃ dhvajāntaṃ dāpayedbalim || pālikāntaṃ pṛthak datvā svanāmādyairgurūttamaḥ | p. 111) tadante cotsavaṃ kuryāt bahudhā vibhavādikaiḥ || sabhāpūjāṃ vidhāyātha baliberaṃ ca bhaktitaḥ | praviśya prāṅkaṇaṃ paścāt pradakṣiṇavaśāt priye || garbhagehaṃ nayedbimbaṃ nyastvā liṅgastu dakṣiṇe | liṅge saṃyojya caitanyaṃ himadīpaṃ pradarśayet || namaste jagadādhāre namaste lokapāvane | pratipatkarmajālāni gṛhāṇa parameśvari || prārthayitveti sadbhaktyā kṛtaṃ karmasamarpayet | deśikādi janāssarve vīṇāveṇukhādikaiḥ || vedaghoṣādikaiḥ śaṅkhaiḥ vividhairvādyanissvanaiḥ | purāṇaśravaṇairbhaktyā vandimāgadhapāṭhakaiḥ || kuryarvinidrāṃ bhaktyādyā nartakairhāsakaissaha | dvārakumbhādikān sarvān gurukuṇḍasthapāvakam || vedimadhyagataṃ yantraṃ bījavāpaṃ taraṅgiṇīm | navamyāntaṃ ca saṃrakṣya japapārāyaṇādikam || homakriyāṃ vedikastha ghaṭārcāṃ yantrapūjanam | p. 112) sūktādi secanaṃ karma pṛthak kalpoktapūjanam || vastradānaṃ cotsavaṃ ca sabhāpūjāṃ ca bhojanam | navamyantaṃ kramādevaṃ sarvaṃ karma kudambakam || prakurvīta jaganmāye viśeṣamadhunocyate | dvitīyāyāṃ tithau prātaḥ snātvā karma dvijaissaha || tavālayaṃ praviśyātha puṇyāhaṃ vācya bhaktitaḥ | liṅgaṃ yantraṃ ca saṃsecya prokṣyadurgādisūktakaiḥ || pūjāṃ pañcopacārādyaiḥ vidhāya vidhivattamaḥ | pūrvaghasrārcitāṃ durgāṃ tanmūlamanunāttataḥ || svadehe ca samāropya kālīṃ lakṣmīṃ sarasvatīm | āryāmūlena tāṃ devīṃ liṅge yantre ca tatparam || yaṣṭvā bījaṃ niśātoyairūkṣṇaṃ kārayettataḥ | secanādi kriyājālaṃ japapārāyaṇādikam || homaṃ prāguktavanmantrī āryāmūlena tatparam | kumbhānyantaṃ yajetpaścāt saṃpātājyaṃ samarpya ca || homakarma samarpyāryaḥ āryākumbhaṃ samuddharet | p. 113) gehaṃ pradakṣiṇīkṛtya ghaṭamantaḥ praveśya ca || āryāsūktena saṃsecya śeṣaṃ pūrvoktamārgataḥ | tadrātrau te vaśūddhātmā kālikādyaśca devatāḥ | kalpoktavadyajettāśca tathācāryāṃ samarcayet | śeṣaṃ pūrvoktavatkuryāt karmajālārpaṇaṃ tataḥ || namastubhyaṃ sadānande jagadāhlādakāriṇī | dvitīyā karmajālāni gṛhāṇa suravandite || trivāramiti saṃprārthya kṛtaṃ karma samarpayet | tṛtīyā prātarutthāya snātvā viprottamaissaha || puṇyāhaṃ vācya garbhāntaṃ liṅgaṃ secya vidhānataḥ | yantraṃ ca vedikāmadhyasthaṃ prokṣya pañcopacārakaiḥ || saṃpūjya mūlamantreṇa prāgāryā svayamātmani | saṃyojya śūlinīṃ tatra samāvāhya yajedguruḥ || sevanādikriyājālaṃ homakarmāvasānakam | hutaśeṣaṃ samarpyātha śūlinīghaṭamuddharan || liṅgaṃ prāguktamārgeṇa secayitvā samarcayet | p. 114) kṛtakarmāṇi tadrātrau prārthanādi maheśvari || namastubhyaṃ kalādhāre maṅgale maṅgalaprade | tṛtīyāyāṃ kṛtaṃ karma gṛhāṇedaṃ sureśvari || bahudhā prārthayitveti kriyājālaṃ samarpayet | bherīpaṭahaśaṅkhādyairvinidrāmācayettataḥ || caturthe'hniguru prātaḥ snātvā nityaṃ nivartya ca | etadeveti mantreṇa puṇyāhaṃ yāgasadmani || liṅgagehe ca saṃvācya yantraliṅgaṃ samarcya ca | śūlinīṃ yojayedehe kumārīmarcayettadā || bījāni gandhatoyena secayitvā vidhānataḥ | vidhāya homakarmāntaṃ kumārīkumbhamuddharet || praveśya garbhagehāntaḥ kumārīsūktamuccaran | siñcelliṅgaṃ śanairbhaktyā śeṣaṃ prāguktavat priye || devīṃ saṃprārthya mūlena vakṣyamāṇena māninī | bhadrakālī namaste'stu mahābhayavināśinī || gṛhāṇedaṃ kāmyakarma caturthyāṃ ca mayā kṛtam | p. 115) vinidrākarma kartavyaṃ pañcamyāṃ prātarutthitaḥ || snātvā liṅgaṃ yajedyantraṃ upacāraiśca pañcabhiḥ | kumārīṃ hṛdi saṃyujya mūlenāvāhya cāmbikām || sarvaṃ karmātha homāntamambikāghaṭasecanam | bījaṃ payodakaiḥ secyaṃ rātrau karma samarpaṇam || sugandhīni namastubhyaṃ sampajjālapradāyikī | pañcamyāmāmbake karma gṛhāṇedaṃ tilottame || iti prārthya mahādevīṃ paścājjāgaraṇaṃ nayet | ṣaṣṭyāṃ prātaḥ samutthāya susnātvā bhūsuraissaha || pavamānādi mantreṇa prokṣayetparitastataḥ | saṃprokṣya yantraliṅgaṃ ca siñcetpañcopacārakaiḥ || yaṣṭvāmbikāṃ ca mūlena hṛdi saṃyojayedguruḥ | mahiṣaghniṃ samāvāhya liṅge yantre ca tāṃ yajet || jalodakena bījāni secayitvā kriyāḥ param | homakarma samāpyāryaḥ prāguktavidhināgaje || mahiṣagnī ghaṭenātha tatsūktenaiva secayet | p. 116) karmaughaṃ madhyarātrāntaṃ kṛtvā sadbhaktipūrvakam || tuṣṭyarthaṃ prārthayeddevīṃ vaṃśavṛddhipradāyakīm | mahiṣaghnī namastubhyaṃ kāmitārthapradāyinī || mayā ṣaṣṭyāṃ kṛtaṃ karma gṛhāṇa surapūjite | ityarcayetkriyājālāmarcayenmūlamantrataḥ || tato nidrāṃ nivāryaiśi saptamī prātarutthitaḥ | snānādīni svanityāni samāpya vidhinā tataḥ || puṇyāhasalilairādaugururliṅgālayādike | yāgabhūmau ca sarvatra prokṣya mūlājanā varam | yantraṃ liṅgāṃśca kumbhāṃśca saptabhiścopacārakaiḥ | yaṣṭvā tā mahiṣaghnīṃ ca hṛdi saṃyojya mūlataḥ || mūlena liṅge yantre ca punarāvāhya caṇḍikām | homāvadhi kriyājālaṃ caṇḍikāghaṭasecanam || niśi pūjāmarcayitvā tuṣṭyarthaṃ prārthayettadā | namaste girisaṃbhūte sarvaśatrubhayaṅkarī || saptamyāṃ kṛtakarmaughaṃ gṛhāṇāśu dhanaprade | p. 117) iti kriyāssamarpyānte bodhayeyurmahājanāḥ || tathāṣṭamī prabhāte ca gururutthāya bhaktitaḥ | cārakākādyairdijassārdhaṃ snātvā nityakriyāṃ nayet || puṇyāhaṃ manunā vācya liṅgaṃ yantraṃ ca secayet | saṃprokṣyataṃ navāstena yajetsaptopacārakaiḥ || caṇḍikāṃ hṛdi saṃyojya mūlamantreṇa māninī | sarasvatīṃ samāvāhya manunā liṅgayantrayoḥ || bījāni secayedante homakarmoktavatpunaḥ | maṇṭapasthaghaṭān yantraṃ śāradākumbhameva ca || yaṣṭvā tatkumbhamādāya sarvaghoṣairdvijaissaha | punaḥ praveśya garbhāntaḥ tatsūktena manuttamaḥ || siñcet prāguktavatpūjāṃ vidhāya manunāpriye | bhūtarātrāvasānānta muktakarma kadambakaḥ || prārthanādyarpaṇaṃ paścāt śāradāmanunā tataḥ | kalāvati namastubhyamakārādyakṣarātmike || dināṣṭake kṛtaṃ karma gṛhāṇasuranāyaki | p. 118) iti tvāṃ prārthya sadbhaktyā kriyāssarvāssamarpayet || nidrāṃ ninatihāsādyaiḥ navamyāṃ prātarutthitaḥ | snānaṃ vidhāya viprādyaissva nityāni nivartayet || punarnāndīṃ ca gavyaṃ ca gehe bimbe ca maṇṭape | pṛthak puṇyāha toyena prokṣya tanmunā guruḥ || liṅgaṃ yantraṃ samabhyarcya prokṣaṇaṃ secanādikam | śāradāṃ hṛdi yojyātha vāgīśīmarcayetpunaḥ || bījāṅkurāṇi sampūjya sudhābījena tatparam | homaṃ pūrvoktavatkuryuḥ pratikuṇḍe ca bhūsurāḥ | pratiślokaiḥ pradhānākhye pāyasaṃ ca ghṛtaṃ tilam | yathoktaṃ ḍāmare tantre sarvatantrottamottamam || argalādyaistribhiḥ ślokaiḥ saptaśatyā punarguruḥ | juhuyādāhutiḥ sarvā suvastraṃ kañcukaṃ punaḥ || tataḥ pūrṇāhutim paścānnavakuṇḍeṣu suvrate | samāpya homakarmāṇi saṃpātājya sureśvari | kumbhe yantre ca liṅge ca samarcyātha pṛthagyajet | p. 119) yātrārthaṃ pūrṇayāgārthaṃ pūrayetkalaśadvayam || prāgghaṭodakamādāya vedimadhye ghaṭānvitā | pṛthak tanmūlamantreṇa pūrvavitvekakumbhake || tatkumbhaṃ caiśabhāge ca nyastvā yaṣṭvā janā param | dvāragaḍḍukakoṇasthān vidyeśyantū ghaṭān guruḥ || sudhābījena mūlena pūrayetkuṅkumodakaiḥ | brahmaghoṣādikairghoṣaiḥ vāgīśākhyaghaṭaṃ dvijaḥ || deśikādi samādāya praviśedgarbhamandiram | vāgīśīsūktamantreṇa liṅgaṃ saṃsicya bhaktitaḥ || pūjāṃ baliṃ cotsavaṃ ca bhojanaṃ pūrvavaccaret | tatkṣapāyāñca susnātvā liṅgaśuddhiṃ vidhāya ca || secaye vividhaiḥ sūktaiḥ nāmapūjādibhiḥ param | mahākālyādidevīśca yathākalpaṃ yajedguruḥ || naivedyamuktavaddevyāḥ kusumāni niśākṣatān | samarcya mūlamantreṇa vastradānamataḥ param || bhojayedvipramukhyāṃśca kanyakāśca suvāsinīm | p. 120) dampatī bhojayitvānte balidānādyathotsavam || sabhāpūjāvidhācānte pūrṇayāgaṃ samārabhet | tavāgre kaṭakaṃ nyastvā yaṣṭvā mūlena śaṅkari || rocanaṃ kuṅkumaṃ gandhaṃ niśācūrṇaṃ ghanaṃ guruḥ | tavāgrasthe ca kaṭake lolayecca śubhodakaiḥ || pūjayetprārthayedbhaktyā cūrṇaṃ mūlena mantravit | navarātravratasthānāṃ saṃpūrṇaphaladāyikī || navadurgātmake devi namastubhyaṃ śubhaprade | cūrṇotsavaṃ kariṣyāmi gṛhāṇa suravandite || iti saṃprārthya saṃjapya cūrṇatoyaṃ manūttamaḥ | mūlaliṅgaṃ ca bimbaughaṃ pālake vāhanaṃ dhvajam || digīśānmātaraścaiva balideviścatatparam | kṣetreśīmaṅkuraṃ devi parivārāmarān pṛthak || dvārakumbhādikān sarvān tadyantraṃ kuṇḍadevatāḥ | pṛthak saṃprokṣya tāḥ sarvāḥ sabhābimbaṃ punarguruḥ || tadbimbamanunā prokṣya svakaṃ dehaṃ tataḥ param | p. 121) dhanadāya sadasyāya brahmaṇe ca kramāt priye || mūrtipebhyaḥ pāragebhyo jāpakebhyastataḥ param | pradadyāccūrṇasalilaṃ bhūsurebhyaḥ pṛthak punaḥ || nṛpādibhyaśca sarvebhyaḥ tattoyaṃ caiva sampade | bhūtabalyutsavaṃ kuryādgrāmasīmāntameva vā || grāmāntaṃ rathavīthyāntaṃ muṣṭinā vikiredbalim | mahābaliṃ samāpyāryaḥ prākāraṃ ca praveśayet || āsujālātmikāmante tanmūlamanunā prabhuḥ | pūjya santarpya santāḍya nālikeraphalādikaiḥ || bimbe ca garbhagehāntaṃ nyastvā liṅgasya dakṣiṇe | taccaitanyaṃ mūlaliṅge bhojayitvā subhaktitaḥ || bhrāmyatāṃ himadīpena prasannārghyaṃ pradāpayet | tato mantrī sarvaghoṣa.iḥ yāgagehaṃ praveśya ca || svakuṇḍāgniṃ ca saṃprokṣya vahnimantreṇa deśikaḥ | jātādi pūrṇahomāntaṃ mayādattāhuti prabho || svīkṛtya vāñchitārthaṃ me datvā gaccha hutāśana | p. 122) ityuktvāgniṃ visṛjyātha yantraṃ saṃprārthya bhaktitaḥ || ramādevi namastubhyaṃ rājyamaṅgaladāyakī | pūjāṃ gṛhāṇa kṛpayā rājyaiśvaryaṃ prayacchame || iti yantraṃ prārthayitvā yāgeśākhyaghaṭaṃ param | yāgeśvari namastubhyaṃ sarvayāgaphalaprade || gṛhāṇa tava kumbhārcāṃ dehi me dhanasampadam | mūlena prārthayitveti pūjayecchāradāghaṭam || sarasvati namastubhyaṃ vidyasampatpradāyikī | ghaṭārcanaṃ gṛhāṇedaṃ sarvavidyāḥ prayaccha me || mahālakṣmi namastubhyaṃ dhanarājyapradāyinī | kośaṃ vīyaṃ jayaṃ dehi gṛhāṇedaṃ kṛtārcanam || mahākāli namaste'stu tava kalpoktapūjanam | gṛhītvā putradārādi vaṃśavṛddhiṃ ca dehi me || namastubhyaṃ mūlamāye nijānandasvarūpiṇī | vividhān vibhavān dehi gṛhaṇa tava pūjanam || namo vidyeśī nāmākhyaḥ sadā kumbheṣu saṃsthitaḥ | p. 123) kumbhāṣṭakārcanaṃ yūyaṃ gṛhṇantu suranditāḥ || kumbheśvari namastubhyaṃ sarvakumbhādhivāsinī | sarvakumbhārcanaṃ devi gṛhāṇa kulavṛddhide || dvārakumbhādikān sarvān iti prārthya visarjayet | karma dvijaiścārakādyaiḥ vedamaṅgalanisvanaiḥ || vādyajālaravaissārdhaṃ hāsakairgītanartakaiḥ | chatracāmarasaṃyuktaiḥ ghaṇṭānādairjanaissaha || cārakumbhādikān sarvān tadyantraṃ ca tadaṅkuram | samuddhṛtya kramādbhaktyā malamantraṃ vadan tadā || pradakṣiṇavaśādgehaṃ nītvā garbhaṃ praveśya ca | yantraṃ pīṭhe ca vinyasya tanmantraṃ pūjayecchatam || prāgghaṭasthodakairādau siñcetpāṭājanāpadam | dvārakumbhajalaiḥ pīṭhaṃ pīṭhamantreṇa bhaktitaḥ || tatkoṇaṃ koṇakumbhasthaiḥ koṇamantreṇa caṇḍike | granthimantrerantarālaṃ gaḍḍukasthodakaiḥ param || liṅgaṃ prāguktasūktena vidyeśyādighaṭodakaiḥ | p. 124) kālikādyaistribhiḥ sūktaiḥ tattrikumbhodakaiḥ param || devīsūktaṃ vadan paścānmūladurgāghaṭodakaiḥ | kautukādi parityajya mūlabimbādi mānini || nyastvā liṅgottare bhaktyā kautukaṃ mūlamuccaran | yāgakumbhasthodakena cūrṇayātrā ghaṭodakaiḥ || balibimbaṃ ca tadyantraṃ yāgamantreṇa secayet | ramāsūktena tatsecya daśasaṅkhyopacārakaiḥ || yaṣṭvā bījāṅkuraiḥ paścātsudhābījena cāryayet | bhrāmayedbahudīpaughān mantraiḥ puṣpākṣaṇān punaḥ || samarcya mūlamantreṇa navamyantaṃ gurūttamaḥ | prasannārthaṃ punaḥ pūjāṃ vidhāya prārthya śāmbhavīm || namo devyai mahāmāye sarvadānandarūpiṇī | navarātroktakarmaughaṃ navamyantaṃ mayā kṛtam || samyak svīkṛtya tatsarvaṃ kriyāpūrṇaṃ phalaṃ śriyam | dehi me putradārādi vaṃśavṛddhiṃ nagodbhave || ityuktvā mūlamanunā kriyāssarvāssamarpayet | p. 125) dakṣiṇāṃ dāpayettatra gurvādibhyaḥ kramāt priye || navaniṣkaṃ deśikāya pradadyāddhanadāya ca | pañca tribrahmaṇe devi sārdhaniṣkaṃ ca niṣkakam || hotṛbhyaḥ cārakebhyaśca jāpakebhyaśca tatparam | niṣkārdhaṃ sūktajāpibhyaḥ secakebhyastathaiva ca || tathā tatpūjakebhyaśca tattarpaṇa kṛte tathā | niṣkārdhārdhaṃ prabhū bhaktyā cārakebhyastathaiva ca || dakṣiṇāṃ ca pṛthak datvā tāsāṃ te bhūridakṣiṇam | śaktyā vittānusāreṇa karmopakaraṇādikam || dadyāttanmaṇṭapaṃ sarvaṃ mantriṇe maṅgalāya ca | gobhūmyādīni dānāni bhūsurebhyaḥ śubhāya ca || dānānte bhūmipādīnāṃ putradārādikāṅkṣiṇām | pādodakaṃ cāṅkurāṇi kautukāni pradāpayet || sahadevīṃ samabhyarcya savastraṃ kañcukādikam | suvāsinyai ca datvānte gurukuṇḍastha pāvakam || gṛhītvā dhanadaḥ paścāddeśikādi dvijaissaha | p. 126) vedaghoṣairvādyaravaiśśaṅkhaghaṇṭāravādikaiḥ || prabhūttamādikaissārdhaṃ praveśyāryālayaṃ punaḥ | deśikāgnau tu saṃyujya pūjayedupacārakaiḥ || navamyāntaṃ kṛtaṃ karma mayetyuktaṃ tavānaghe | sarvapāpaharaṃ divyaṃ sarvadā maṅgalapradam || rājyadurgapradaṃ rājño dhanakośabalapradam | putrapautraprapautrādi vaṃśavṛddhipradaṃ priye || āyurārogyadaṃ puṃsāṃ dhairyaṃ vīryaṃ manojayam | yaśaḥ pradaṃ śokaharaṃ sarvadāridryanāśanam || navarātroktakarmedaṃ caturvarṇodbhave nare | pratyabdaṃ caiva yaḥ kuryātsadbhaktyā śuddhacetasā || vipraścedaihike jñānaṃ śriyaṃ bhogān bahūnapi | mokṣamāpnoti dehānte rājyaiśvaryaṃ jayaṃ yaśaḥ || dhanāni ratnajālāni sarvasampadbalāni ca | dravyajñānāni dharmāṇi sārūpyaṃ kṣatriyottamaḥ || vaiśyaśceddhanadhānyāni sāmīpyaṃ labhate dhruvam | p. 127) śūdrasukhaṃ sadārogyaṃ vṛddhiṃ sālokyamāpnuyāt || itthaṃ jñātveti karmaughaṃ navamyantaṃ payaḥ pumān | samyak kurvīta sampattyai vaṃśavṛddhyai śubhāya ca || navadurgākramo hyevaṃ tūlākarma vadāmyaham | iti śrīvātulottare durgābhedeśivapārvatīsaṃvāde kāmyakāṇḍe navarātriyajanavivaraṇaṃ nāma ekonatriṃśatpaṭalaḥ || devī - śrutaṃ deva mayā sarvaṃ tvatprasādānmaheśvara | idānīṃ micchāmi tulābhāraṃ kada vadā || kiṃ nimittaṃ tadārohaḥ kiñca dravyaṃ ca kiṃ phalam | tadvidhānaṃ kathaṃ samyak vistareṇa vada prabho || īśvaraḥ - p. 128) sādhu pṛṣṭaṃ mahādevi tvayā yatparibhāṣitam | tatsarvaṃ ca pravakṣyāmi śṛṇu śvekāgramānasā || purā gaṅgānadītīre ṛṣidevagaṇāśrite | puṇyaṃ pāpaṃ ca papraccha loke ko hyadhiko bhavet || ahaṃ puṇyasyādhika syāt loke'haṃ pāpapūruṣaḥ | parasparavirodhena viṣṇuṃ śaraṇamāgatau || kimarthamāgatau brūtamiti prāha janārdanaḥ | iti tadvacananaṃ śrutvā mā virodhaḥ parasparam || tataḥ sarvagato viṣṇuḥ śūlārohaṇamabravīt | tatra puṇyaṃ vādhikaṃ syādathavā pāpapūruṣaḥ || taṃ dṛṣṭvā tau viniścitya manaśśāntiṃ samāgatau | kupitau sāntvayan tau hi tulāmuddhārayeddhariḥ || ubhau sthitau tulāpātre madhye dhṛtvā janārdanaḥ | atholayadyathā nyāyyaṃ tulite tena viṣṇunā || puṇyaṃ samādhikatvacca bhūbhāgaṃ ca samāviśat | pāpaṃ ca lāghavādgauri tacchatvāducchritaḥ khilā | p. 129) tulāyāmadhikaṃ dṛṣṭvā lajjitaḥ pāpapūruṣaḥ | avaruhya tulāpātrān svayaṃ bhūmiṃ samāgamat || tadārabhya tulaṃ dṛṣṭvā dūrādeva palāyate | tasmāttulāmāruhanti devaśce manujāstathā || dharmādharmakṛtaṃ bhāraṃ tulayā vijigīṣayā | etasmāt karaṇālloke tulābhāraṃ viśiṣyate || tasyā smaraṇamātreṇa sarvapāpavināśanam | kadācicca tulārohe sarvamṛtyubhayaṃ nṛṇām || apasmārādi saṃprāptaṃ tatkṣaṇādeva naśyati | brahmahatyādipāpānāṃ prāyaścittamidaṃ smṛtam || iti datvā varaṃ viṣṇuḥ tulāyai lokarakṣakaḥ | śivālayādiṣu sthitvā tule tvaṃ pāpahāriṇī || nuda pāpaṃ nṛṇāṃ nityaṃ bhaktānāṃ ca hitaprade | ityājñayā mayā viṣṇuḥ tulābhāramidaṃ priye || taddravyaṃ ca pṛthagbhedaṃ tadvidhaṃ tatphalaṃ śṛṇu | krameṇa saṃpravakṣyāmi nimittāni pṛthak pṛthak || p. 130) svarṇena vittaśaktaścettulāmārohayettadā | cakravartī nṛpaśśreṣṭhaḥ sa bhavetsaptajanmani || tadante śivasāyujyamihāpi sukhamaśnute | rājate vyādhināśaḥ syāt putrapautrādisaṃyutaḥ || ciraṃ bhuktvā bahūn bhogān viṣṇuloke mahīyate | tāmreṇa śatrunāśaṃ syāt ihaloke sukhaṃ bhavet || tadante brahmalokaṃ syāt phalaṃ guhyaṃ varānane | kāṃsyena jvaranāśaṃ syāt sarvaśāntikaraṃ nṛṇām || trapuṇā roganāśāya kīrtaye dhanavṛddhaye | sīsena pāpanāśāya apasmāravināśanam || dāruṇā sarvanāśaḥ syāt śilayā svakulakṣayam | mṛṇmayaṃ putranāśāya taddravyaṃ varjayetpriye || kṣīreṇa sarvasaubhāgyaṃ hṛdrogādi vināśanam | daghnā ca dhanavṛddhiḥ syāt sarvaśatrujayo bhavet || āyurvṛddhikaraṃ cājye subuddhiśca manohare | mākṣikeṇa tulārohe bhūtagrastādi śānti yuk || p. 131) guḍaśarkarayā vāpi sthiralakṣmīmavāpnuyāt | pañcagavyatulārohe brahmahatyādināśanam || tilatailasamārohe apamṛtyuvināśanam | nālikeraphalārohe śīghraṃ putrādisaṃpadaḥ || kadalīpanasāmrādyaiḥ putramitrasamṛddhidam | drākṣākharjūrakaistuṣṭaḥ ihaloke paratra ca || candanāgarukarpūratulārohe maheśvari | śīghraṃ śriyamavāpnoti sarvatāpanivāraṇam || kramukaṃ nāgavallībhiḥ tulārohe śubhapradam | śvetavastratulārohe tuṣṭipuṣṭipradaṃ śive || etaddravyāṇi sampādya yathā śaktyānusārataḥ | sāmbaliṅgādikai kṣetre harīśe śumbhavidviṣe || ṣaṇmukhe ca gaṇādhyakṣe tatsamāruhya bhaktitaḥ | brahmakṣatriyavaiśyairvā śūdraiśca manujottamaiḥ || ṛṣidevagaṇairdevi māmuddiśya yathoktavat | sudinaṃ caiva niścitya candratārānukūlakam || p. 132) devālayapurobhāge śā"kare vā viśeṣataḥ | maṇṭapaṃ kārayedbhaktyā kuṇḍe vā sthaṇḍile'pi vā || puṣpamaṇṭapikāṃ vāpi dvāratoraṇa bhūṣitam | stambhaṃ tatra dṛḍhībhūtaṃ sāradārumayaṃ tu vā || pañcalohena tulayā rajvā patrai prayujya ca | tulāṃ saṃyojya kūṭasthaṃ viśvakarmokta śāstrataḥ || tataḥ prātaḥ samutthāya nityakarma samāpya ca | brāhmaṇaiḥ saha śuddhātmā maṅgalasnānamācaret || vastrāharaṇamālyaiśca alaṅkṛtya varānane | devālayaṃ samāgatyā maṇṭapaṃ praviśetpriye || gaṇeśvaraṃ samārādhya nāndīpuṇyāhamācaret | madhuparkaṃ tataḥ kuryādvarayedbhūsurottamān || ācāryaṃ yajamānaṃ ca ṛtvijaṃ vedapāragam | brāhmaṇaṃ ca sadasyaṃ ca japapārāyaṇa dvijān || suvarṇaṃ ca phalaṃ vastraṃ datvā ca varayet priye | tato niśīthe saṃprāpte saṃskṛte maṇṭape guruḥ || p. 133) dvāratoraṇakumbhāṃśca pūjayecca manohare | vāsturākṣoghnahomaṃ ca baliṃ vāstossamācaret || japapārāyaṇaṃ kuryāccaturastraṃ tathaiva ca | gaṇeśakṣetrapālaṃ ca mṛtyuñjaya navagraham || ācārya yajamānādyairupavāsaṃ ca jāgaram | pañcagavyaṃ ca pītvā tu jitendriyadṛḍhavrataḥ || tataḥ prātaḥ samutthāya nityakarma samāpya ca | tato maṇṭapamāsādya gaṇeśaṃ pūjayedguruḥ || homayenmūlamantreṇa aṣṭottarasahasrakam | mṛtyuñjayaṃ diśāhomaṃ gṛhahomaṃ samācaret || caturdikṣu krameṇaiva samidājyacarūn kramāt | tilaṃ ca sarṣapaṃ mantrī homayedṛtvijaissaha || īśānye pūrvabhāge ca kalaśān sthāpayet guruḥ | yāvadvarṣamitaṃ mugdhe śivakumbhaṃ ca vardhinīm || tāvatsaṃkhyān susaṃpūjya homānte secayeccamām | aṣṭagandhaissamālipya vastrābharaṇapuṣpakaiḥ || p. 134) naivedyaṃ dīpajālaiśca toṣayecca sureśvari | prārthayedyajamānastu svarṇapuṣpakarasthitaḥ || devadeva jagannātha saṃsārābdhi bhayāpaha | tulāmāroḍhumicchāmi tvatprītyarthaṃ tvadājñayā || iti puṣpāñjaliṃ datvā tulāmaṇṭapamāviśet | saṃpūjya ca tulāṃ mantrī brahmāviṣṇuśivādikān || viṣṇumāyāṃ jagaddhātrīṃ pratimāṃ svarṇanirmitām | tulākūṭe ca madhye ca sthāpayetpūjayecca mām || dakṣiṇe viṣṇumabhyarcya vāme brahmāṇamarcayet | dikpālakāṃśca sampūjya paritaśca yathākramam || tulāpātre ca rajvośca aśvinyau candrabhāskarau | śūlapāṇiṃ paraśupāṇiṃ caturvedān yathākramam || mṛtyuñjayaṃ tulādravye pūjayetsvasvanāmabhiḥ | gandhapuṣpaiḥ samabhyarcya naivedyāntaṃ sureśvari || prārthayedyajamānastu kṛtāñjalipuṭa sthitaḥ | namaste jagadādhāre namaste sarvasākṣiṇe | p. 135) māmuddhara tulādevi rakṣa rakṣa namo'stute | iti saṃprārthayedbhaktyā phalasvarṇakara svayam || pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā vedamaṅgalanisvanaiḥ | tulādravyaṃ ca pūrvoktaṃ svasya dakṣiṇato nyaset || vāme tulāṃ samāropya upaviśya gurūttamaḥ | kiñciddravyaṃ viśeṣeṇa svasmādbhāraṃ sureśvari || karatālairvedaghoṣaiḥ govindeti samuccaret | kṣaṇamātraṃ tata sthitvā manasā cintayecca mām || trirāvṛtyā ca santolya tulāpātramadho nayet | avaruhyaṃ phalaṃ svarṇaṃ gurave ca samarpayet || alaṅkāraṃ ca vastraṃ ca gobhūmyādi viśeṣataḥ | pūjayecca yathā bhaktyā dānāni vividhāni ca || brāhmaṇebhyaśca datvā tu savatsāṃ gāṃ sureśvari | dakṣiṇāṃ dāpayedbhaktyā karmakṛdbhyaśca deśikaḥ || tulādravyaṃ ca vibhajeddevatārthaṃ vibhāgakam | bhūmidānārthamekaṃ ca dāpayecca pṛthak pṛthak || p. 136) brāhmaṇān bhojayetpaścāt yathāśaktyā varānane | viprāśīrvacanaṃ gṛhya tadante ca samarpaṇam || tulābhāraṃ mayetyuktaṃ devatārthaṃ sureśvari | tava snehena vaktavyaṃ kimanyat śrotumicchasi || iti śrīvātulottare durgābhede śivapārvatisaṃvāde kāmyakāṇḍe tulābhārakriyāvivaraṇaṃ nāma dvātriṃśatpaṭalaḥ | || svasti || vande vighneśvaraṃ devaṃ sarvavighnādidaivatam | tannamāmi gaṇādhyakṣa vande vāñchitasiddhaye || devyuvāca - bhasmoddhūlitasarvāṅga jaṭājūṭa digambara | paṣapradoṣakāleṣu viṣṇubrahmādikaiśśiva || sarvadevagaṇaiśśambho siddhavidyādharaissaha | kinnarairyakṣagandharvairmunisaṅghaissamāvṛta || parivāragaṇaissārdhaṃ sarvalokahitāya ca | guhyādguhyatamaṃ samyak rahasyaṃ suradurlabham || paripṛcchāmi deveśa prasannātman jagatpate | aṣṭāviṃśatimantrāṇi vātulāntāni śaṅkara || tvayeritāni gopyāni tāni bhedāni samyak | yeṣa tantreṣu malliṅgalakṣaṇādi kathaṃ vada || lakṣaṇaṃ pañca sūtrāṇāṃ sakṛnmalliṅgapīṭhayoḥ | liṅgāṅgakalpanaṃ samyaggehabandhanalakṣaṇam || 6 || p. 138) liṅgagehādimānāni maṭapaṃ prāṅkaṇādikam | prākāradvāraharmyādi mūlaprāsādalakṣaṇam || dvārādibalidevānāṃ vāhanasya dhvajasya ca | teṣāṃ pṛthak padaṃ deva vāpī kūpataṭākayoḥ || paritaḥ parivārākhyavimbānāṃ lakṣaṇaṃ katham | teṣāṃ ca nilayānāṃ cedāyataṃ connataṃ vada || dravyāmbara nāgāragehe bandhana lakṣaṇam | snāna yāga sabhāsthāna kuṇḍānāṃ caiva lakṣaṇam || āyudhānamathāstrāṇāṃ lakṣaṇaṃ tatpadaṃ vada | prāsādagopurāgrādi kumbhanyāsakramaḥ katham || deśikādi dvijātīnāṃ padaṃ tadgehabandhanam | nṛpādīnāṃ ca sarveṣāmālayānāṃ ca lakṣaṇam || gośālādi gajāśvānāṃ kathamāpaṇikādinām | cārāṇāṃ sevakādīnāṃ vādyakānāṃ gṛhādikam || kathaṃ ratisthalaṃ deva vaiśyānāṃ nilayaṃ vada | svarṇakārādijātīnāṃ kāṃsyatāmrakṛtāṃ padam || p. 139) rajakādyambarakṛtā cakriṇāṃ dhvajināṃ gṛhān | śilpināmambarāṇāṃ ca padaṃ sandhikṛtāṃ vada || puṣpodyānasthalaṃ kutra sūtrasopānalakṣaṇam | puṣpanyāsasthalaṃ deva tulasyā vāla lakṣaṇam || śibikādirathāṅgānāṃ nilayaṃ lakṣaṇādikam | ātitheyānna saṃsthānaṃ dīpastambhasya lakṣaṇam || dīpajālādimālānāṃ rathavīthyādi lakṣaṇam | sopānasyopavīthīnāṃ lakṣaṇaṃ ca kathaṃ vada || pūjakāsparśakāścaiva liṅgasyā sparśakāṃ pada | ācāryalakṣaṇaṃ kiṃ vā nityakarmakramaḥ katham || naimittikārcanaṃ karma pavitrāropaṇaṃ katham | nityanaimittike kāmye snānakarmakramaḥ katham || tavotpattiḥ kathaṃ bhedaṃ navadurgāvidhiḥ katham | tulābhārakriyāṃ deva kṛtikādīpalakṣaṇam || vatsarodyutsavaṃ kālaṃ rathārohakramaṃ vada | damanāropaṇaṃ deva vasantotsavalakṣaṇam || p. 140) bandhotsavakriyājālaṃ bandhanatpeṣaṇaṃ vadā | taddravyaṃ sāmpradāyaṃ ca bandhe jīrṇe kathaṃ vada || jayaghaṇṭā mahāghaṇṭā kṣudraghaṇṭādināṃ hara | karakāpātrajālādi karaṇānāṃ ca lakṣaṇam || bherīpaṭahaśaṅkhādi vādyānāṃ mauriṇāṃ tathā | vīṇāmṛdaṅgatālādi tittivīṇādinādakam || nityādi karmalopānāṃ prāyaścittavidhiḥ katham | liṅge bimbe tadaṅgecedbhinne naṣṭe hṛte katham || mūlaprāsādaśikhare maṇṭape gopurādike | tadagrakalaśe deva prākāre prāṅkaṇādike || dīpastambhe dhvaje dvāre parivāre ca vāhane | balipīṭha gaṇe yatra pātrajālādike'thavā || deśikādijanastome cārake sevakādike | vādyajāle vādake cetpatite ca mṛte katham || halite khaṇḍite bhinne palite dahane yathā | kadācidadbhutotpāte pararājabhaye katham || p. 141) yasmin tantre ca yadguhyaṃ mantramudrādilakṣaṇam | devatāvivṛtiṃ sarva karmaṇāṃ naitrikādinām || etattantre ca tatsarvaṃ vistarā prāṇavallabhā | prītyā mudā mahādeva mama sānnidhya hetave || sasāmpradāya yuktātman brūhi me bhogadāyaka | iti śrīparamarahasye vātulottare śivaṃ prati pārvatīsaṃvāde praśne nirūpaṇa paṭalaḥ prathamaḥ || athātaḥ saṃpravakṣyāmi tava liṅgādilakṣaṇam | kalābhedaṃ codbhavaṃ ca sakṛttvalliṅgapīṭhayoḥ || lakṣaṇaṃ pañcasūtraṃ ca gehabandhanalakṣaṇam | tadaṅge kalpanaṃ devi krameṇa śṛṇu pārvati || layaṃ gacchanti bhūtāni saṃhāre tvakhilaṃ yataḥ | sṛṣṭikāle yathā sṛṣṭistasmālliṅgamudāhṛtam || dvividhaṃ liṅgamākhyātaṃ niṣkalaṃ sakalaṃ priye | p. 142) niṣkalaṃ mama rūpaṃ ca sakalaṃ tava rūpakam || ubhayossaṃpuṭaṃ yatra liṅgākārasamudbhavam | parātparataraṃ hyasmāt śivaśaktessamudbhavam || niṣkalaṃ hi kalāhīnaṃ sakalaṃ tu kalānvitam | sakalaṃ niṣkalopetaṃ liṅgākāraṃ maheśvari || munidevamanuṣyaiśca pūjitaṃ liṅgamādarāt | yogināṃ rakṣaṇārthāya śāstrāṇāmudbhavāya ca || prāṇināmupakārāya devatānāṃ hitāya ca | rākṣasānāṃ vadhārthāya tasmālliṅgasamudbhavam || svayambhuvaṃ sāmbaliṅgaṃ durlabhaṃ ca varānane | svarṇarekhā ca madbhedaṃ tava bhedaṃ ca cihnitam || tava bhāge cādhike ca sarvaliṅgottamottamam | sarvābhīṣṭapradaṃ liṅgaṃ tava loke praśasyate || rājataṃ yatra dṛśyante cihnaṃ viṣṇośca śaktayaḥ | pravālaṃ yatra dṛśyante brahmaśaktyā sarasvatī || ūrdhvarekhā bhavecchaktiḥ tiryagrekhā śiva smṛtaḥ | p. 143) iti cihnāni vartante durlabhaṃ śṛṇu pārvati || tryaṅgulordhve yadā liṅgaṃ dṛśyate ca maheśvari | pañcāṅgulaṃ navāntaṃ ca bhuktimuktipradaṃ nṛṇām || phakvajambūphalākāraṃ nālikerākṛtiṃ śive | vartulaṃ paṅkajākāraṃ tvalliṅgaṃ putrapautradam || nadītīre saṅgame ca udyāne parvate taṭe | eṣu sthāne samudbhūte navaliṅge maheśvari || sarvābhīṣṭapradaṃ loke rājño rājyābhivṛddhidam | liṅgalakṣaṇamākhyātaṃ pīṭhalakṣaṇamucyate || liṅgasya vistaraṃ pīṭhaṃ unnataṃ vā maheśvari | tatsamaṃ caturaśraṃ syāttannālaṃ ca tadardhakam || unnataṃ ca tadardhaṃ syāt ekaditri ca paṭṭikām | vāṇīṃ lakṣmīṃ mahākālīṃ brahmāviṣṇuṃ ca rudrakān || tava pīṭhaṃ ca śaktiśca āśritaṃ ca ubhau sthitaḥ | liṅgamūlena saṃsthāpya sarvalakṣaṇa lakṣitam || ūrdhvabhāgaṃ ca tyaktvādau liṅgaṃ saṃyojya pīṭhake | p. 144) pūrvāsyaṃ ca sthitaṃ liṅgaṃ praṇālaṃ cottare nyaset || pratyaṅmukhasya liṅgasya praṇālaṃ dakṣiṇe nyaset | udaṅmukhasya liṅgasya paścimābhimukhe nyaset || dakṣiṇābhimukhe liṅge pūrvasyābhimukhe nyaset | pīṭhādhike bhavenmṛtyuḥ hīne liṅge maheśvari || pañcasūtravihīnaścet kulakṣayakaraṃ nṛṇām | pīṭhasya lakṣaṇaṃ proktaṃ gehabaddhaṃ tataḥ śṛṇu || prītasya triguṇaṃ garbhaṃ tadardhaṃ cāntaraṃ priye | dvāradvayasamāyuktaṃ lakṣmīmaṇṭapabāhyataḥ || garbhasya dviguṇaṃ kuryāt taddvāraṃ ca prakalpayet | maṇṭapasya triguṇitaṃ prākāraṃ parita priye || vāhanaṃ maṇṭapaṃ kuryāt tadardhāṃ ca pārvati | prākāraṃ ca triguṇitaṃ bahiḥ prākārakalpanam || maṇṭapasyādhikaṃ dvāraṃ bahidvāraṃ tu pārvati | prathame liṅgabhittisyāddvitīye dvārabhittikā || tṛtīye gopure devi caturthe pīṭhabhittikā | p. 145) bahi prākārabhitti syāt pañcamāvaraṇaṃ priye || garbhagṛhe catustambhaṃ tadbāhye cāṣṭabhiḥ priye | maṇṭape dvādaśastambhaṃ prākārādiṣu sarvataḥ || aṣṭottaraśatastambhaṃ dviśataṃ triśataṃ priye | mūtiyuk paṭṭikādīni antaraṃ ca tadantaram || gehārdhaṃ śikharaṃ kuryāt tadardhaṃ kalaśe nyaset | svarṇaraupyāditāmrādyaiḥ kumbhaṃ kṛtvā ca śilpinā || eka tripañca kumbhaṃ syāt saptakumbhaṃ nyaset priye | prāsādādiṣu sarvatra tatkumbhaṃ sthāpayedguruḥ || śilpiśāstroktamārgeṇa gehaṃ kṛtvā vidhānataḥ | yadi hīne kṛtaṃ gehe lakṣaṇaṃ pūrvamuktavat || pūjā nārhati talliṅgaṃ piśāca brahmarākṣasaiḥ | sa bhavecca mahāmārī tadgrāme pīḍyate sadā || tasmāt sarvaprayatnena lakṣaṇaṃ vīkṣya muktavat | upadeśadgurośśilpī kurvīta tava cālayam || śilāyā nirmitaṃ gehaṃ kulakoṭi samuddharet | p. 146) ante mama puraṃ prāpya ihaiva sukhamaśnute || ceṣṭake dārujaṃ vāpi putrapautrādi sampadaḥ | sarvabhogāṃśca labhate sarvatra vijayo bhavet || dehānte mama lokaṃ tu āpnotyeva na saṃśayaḥ | lakṣaṇaṃ cālayasyoktaṃ tadāṅgāni nigadyate || kumbhaṃ pīṭhaṃ ca vāstuṃ ca vāhanadhvajasaṃyutam | etatpañcāṅgamityuktaṃ tatra doṣo mayocyate || kumbhanāśe kīrtināśaṃ pīṭhanāśe dhanakṣayam | vāstuvāhananāśe tu dhvajanāśe bhavedyadi || nityādi sarvakarmāṇi pūjā nārhanti ca tadālaye | dharmārthaṃ kāmamokṣāṇāṃ na praśastaṃ ca pārvati || devatāṃ sannidhānārthamasurāṇāṃ ca nāśanam | tasmāt pañcāṅgayuktaṃ ca ālayaṃ parikalpayet || ālayaṃ cāṅgamityuktaṃ dvārapālādikān śṛṇu | iti śrīvātulottare nityakāṇḍe liṅgalakṣaṇādi gehabandhanalakṣaṇavidhirnāma dvitīyaḥ paṭalaḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dvārapālādi lakṣaṇam | vāhanaṃ dhvajapīṭhaṃ syāt parivārālayaṃ śṛṇu || śilāditāmrakaṃ vāpi kāṃsyaṃ vā pittalaṃ priye | rājataṃ svarṇajaṃ śreṣṭhaṃ tava liṅge viśeṣataḥ || liṅgasya pañcaguṇitaṃ ucchritaṃ ca maheśvari | tripañcahastamānaṃ vā tava bimbākṛtiṃ guruḥ || haste daṇḍaṃ ca dhṛtvātha śaṅkhacakrādidhāriṇaḥ | antardvāre gopure ca dvārasyobhayapārśvataḥ || caṇḍikāmambikānnāma dvārapāle maheśvari | ślādinī mohinī nāma gopurobhaya pārśvataḥ || kātyāyinī jayantī ca lakṣaṇena samanvite | sudṛḍhaṃ sthāpayeddevi yathā vidhyukta mārgataḥ || tava liṅge dvārapāle lakṣaṇaṃ kathitaṃ priye | vāhanaṃ ca pravakṣyāmi śilādi dravya bhedataḥ || li"gasyordhvaṃ ca kurvīta vistāraṃ sārdhahastakam | liṅgasya triguṇaṃ vātha pañcasyo lakṣaṇoktavat || p. 148) sthāpayedvidhinā mantrī pīṭhamaṇṭapayordhvaje | iti bhedasthale devi vāhanasya tu lakṣaṇam || dhvajasya lakṣaṇaṃ vakṣye tava liṅge maheśvari | śilādaṇḍaṃ candanaṃ ca devadāruṃ ca gandhajam || padmasāraṃ garbhasāraṃ dṛṣṭvā daṇḍaṃ parigrahet | śikharastha ghaṭāgrasya midaṃ daṇḍāyataṃ priye || pañcahastādhikaṃ kṛtvā khātvā stambhaṃ ca bhūtale | caturaśraṃ daṇḍamūle ekadvitriṃ ca paṭṭikām || tadūrdhve cāṣṭadhārāśca tasyordhve vartulākṛtiḥ | mastake vāhanaṃ nyasya dhvajavediṃ prakalpayet || śilāceṣṭakayā baddhvā sārdhahastapramāṇataḥ | pañcatrayāntaraṃ kuryāt sthāpayedvidhinā guruḥ || śilādaṇḍaṃ sthāpanaṃ ca vaṃśavṛddhikara priye | dārujaṃ sarvasaṃpattiḥ tāmrādyaiḥ kavace kṛte || sarvaśatrujayaṃ nṝṇāṃ svarṇaṃ rājyapradaṃ śive | dhvajalakṣaṇamityuktaṃ balipīṭhaṃ tataḥ śṛṇu || p. 149) śilādi nirmitaṃ pīṭhaṃ tripañcāṅgulavistṛtam | tasyordhvaṃ ca prakurvīta caturaśraṃ ca vṛttakam || tattanmūrtyaṅkitaṃ pīṭhaṃ padmaṃ vātha maheśvari | caṇḍikādyā devatāśca kalpaye sthāpayedguruḥ || devatāṃśca tato vakṣye śṛṇu devi yathākramam | caṇḍikāmambikāṃ siṃhaṃ dvārasyobhaya cāgrataḥ || dakṣiṇe gaṇanāthaṃ ca śaṃkaraṃ ca maheśvari | svasvadikṣu ca dikpālān brahmāṇaṃ śāṅkare diśi || anantaṃ nair-ṛte sthāne prathamāvaraṇe śive | dvitīye saptamātṛśca pīṭhalakṣaṇamucyate || hastamātraṃ ca vistāraṃ ūrdhvaṃ saptāṅgulaṃ priye | vīrabhadraṃ gaṇeśaṃ ca tatpīṭhe dvāradeśataḥ || paṅktirūpaṃ ca tatpīṭhe kamalākṛtisaptakam | tadbahiśca caturdikṣu ūrdhvādhaśca sthale śive || mātṛbhyo lokamātṛbhyaḥ sarvamātṛgaṇeṣvapi | sarvamātṛgaṇādhyakṣo lakṣmī bhūcari khecarī || p. 150) yamadeśe ca saṃprāpya śāstāraṃ ca samīpataḥ | vāyośca purato durgā durgāsāmīpyato guham || dhanadaṃ somasāmīpye sthāpayecca maheśvari | someśānantare madhye muṇḍinīṃ sthāpayedguruḥ || liṅgapīṭhākṛtiṃ kuryāt saptāṅgulasuvistaram | saptāṅgulaṃ tadūrdhve tu pañcasūtraṃ salakṣaṇam || gopuradvārapārśve tu bahirantaśca sthāpayet | gopurāgre mahākālīṃ karālīṃ vahnigocare || yamadeśe ca virajāṃ daityadeśe ca mandarām | vindhyākhyāṃ caiva vāruṇyāṃ suprabhāṃ vāyugocare || saumyasthāne siṃhavaktrāṃ śāṅkare daityamardinīm | prāgādi sthāpayetpīṭhaṃ kṣetrapālaṃ ca śāṅkare || vistāraṃ hastamātraṃ ca caturaśraṃ supaṅkajam | tripīṭhaṃ ca samāyuktaṃ tadūrdhvaṃ hastamātrakam || kṣetrapālaṃ ca saṃsthāpya mahāpīṭhaṃ tataḥ śṛṇu | sārdhahastamitaṃ kuryāt caturaśraṃ savistaram || p. 151) tadūrdhvaṃ ca samaṃ liṅgaṃ aṣṭapatraṃ ca mūrdhani | tripīṭhaṃ ca samāyuktaṃ paṭṭikāṃ kārayet priye || adhaḥ pīṭhe cāṣṭadikṣu kamalākṛtimuktavat | liṅgagre dhvajasāmīpye gopuradvāra bāhyataḥ || sthāpayecca mahāpīṭhaṃ devatāḥ parikalpayet | brahmaghoṣīṃ sughoṣīṃ ca yatheṣṭaṃ sukharāgiṇīm || sumukhīṃ subhujāṃ caiva pramodihyātmanīṃ punaḥ | prāgādi paritaḥ pīṭhe kalpayecca maheśvari || piṅgalākhyāṃ tvadhaḥ pūjya sukeśīmūrdhvataḥ priye | evaṃ saṃsthāpya tatpīṭhe tava gehe guruḥ śive || pīṭhasya lakṣaṇaṃ proktaṃ parivārālayaṃ śṛṇu | bahiḥ prākāraparitaḥ īśānādi yathākramam || garbhagṛhaṃ maṇṭapaṃ ca pañca saptakaraṃ priye | caturaśrāyataṃ kuryāddhastamātraṃ taducchrayam || bhityantaradvayaṃ kuryāttatra dvāraṃ prakalpayet | catustambhaṃ cāntarāle tadbahiścāṣṭabhiḥ priye || p. 152) kūṭākāraṃ ca kurvīta śilpiśāstroktamārgataḥ | tadagre kalaśaṃ nyasya kumbhamekaṃ ca svarṇajam || sthāpayetparivārāṃśca vīreśādi yathākramam | ṣaṇmukhaṃ ca gaṇeśaṃ ca gopālaṃ mārutātmajam || tattanmūrtiṃ prakurvīta śilādidravyabhedataḥ | ekahastaṃ trihastaṃ vā pañcahasta nava priye || lakṣaṇena samāyuktaṃ tattadāyudhabhūṣaṇam | tattadvāhanasaṃyuktaṃ śilpiśāstre yathoktavat || sthāpayedvidhinā mantrī yathāpūrvoktamārgataḥ | parivārālayaṃ śreṣṭhamanyaiśca bahubhiḥ śive || kārayedbahudhā bhaktyā tattanmūrtiṃ tadālayam | sthāpayedvidhinā mantrī bahiḥ prākāradeśake || parivārālayaṃ proktaṃ kūpasthānaṃ śṛṇu priye | tavālaye caiśabhāge prākāre ca maheśvari || bhūmiṃ khātvā jalāntaṃ vā caturaśraṃ ca vṛttakam | vistāraṃ ca tripañcā vā badhvā ceṣṭaśilādibhiḥ || p. 153) puruṣāntaṃ jalaṃ cāntaḥ dvitripūrṣamitaṃ priye | matsyaḥ kūrmaṃ paṅkajaṃ ca svarṇaṃ vā rājataṃ priye || nikṣipejjalamadhye tu chādayetphalakaṃ priye | darśanaṃ ca na kurvīta śodhayedvarṣavarṣake || kūpalakṣaṇamityuktaṃ taṭākālakṣaṇaṃ śṛṇu | tavālayāgrataḥ kuryāt paścime vātha cottare || aśītihastaṃ khātvātha caturaśra samantataḥ | sopānaṃ ca caturdikṣu śilābhiśceṣṭakaiḥ priye || badhvā ca paṭṭikāṃ śilpī tripañcanavakaṃ pṛthak | jalāntaṃ ca dṛḍhaṃ vadhvā jalaṃ ca puruṣāvadhi || pañcatrīṇimitaṃ khātvā jalasthānaṃ prakalpayet | matsyaṃ kūrmaṃ paṅkajaṃ ca kārayellakṣaṇānvitam || vinyasecca tato mantrī madhye maṇṭapalakṣaṇam | kārayettava liṅgāgre taṭākaṃ ca manoharam || yaḥ kuryāddevadeveśi nṛpo vā bhūsurottamaḥ | vaiśyaḥ śūdro'thavā devi sarvān kāmānavāpnuyāt || p. 154) anye ca mama sāmīpyaṃ satya satyaṃ varānane | iti śrīvātulottare nityakāṇḍe dvārapālādi taṭākalakṣaṇavidhirnāma tṛtīyaḥ paṭalaḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi dravyāgārādilakṣaṇam | dhanāgārāmbaragṛhaṃ snānayāgagṛhaṃ pṛthak || namaste devadeveśa sarvadevanamaskṛta | liṅgasaṃpūjakākke ca rathādyutsavakarmaṇi || ācāryatve ca ka śreṣṭhaḥ ke janāsparśakā vada | tathaivā sparśakā deva garbhāgārādi bhedataḥ || tatra doṣaṃ phalaṃ śāntiṃ śrotumicchāmyahaṃ guro | śivaḥ - śṛṇu vakṣyāmyahaṃ devi sarvaṃ lokahitāya ca || rājyakośābhivṛddhyarthaṃ rahasya suradurlabham | caturaṅgabalārthāya subhikṣārthaṃ manohare || dīkṣāvān sakulīnaśca vedaśāstrāgamānvitaḥ | p. 155) vaṃśavān tattvavedī ca sa dvijo liṅgapūjakaḥ || kuṭumbī satyavādī ca liṅgārcanarataḥ śuciḥ | liṅgasānnidhyavettā ca mitabhāṣī jitendriyaḥ || yājñikaścāstiko dharmī kṛtasaṃskārapūrvakaḥ | varṇāśramācāraparaḥ tava liṅgārcanārhakaḥ || madamātsaryarahitaḥ kṛtadīkṣodhidīkṣitaḥ | dayāvān dānaśūraśca sadā santuṣṭavān kṣamī || janānusāramatimān sāmbaliṅgārcane varaḥ | sthiraliṅgādiliṅgānāṃ pūjakā sparśakā ime || ācāryalakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu devi varānane | āryāvartodbhava śrīmān sarvalakṣaṇalakṣitaḥ || yatra viprāssadācārāḥ yatayaśca tapodhanāḥ | santi vedāstathā yajñāḥ āryāvarta iti smṛtaḥ || vayaṣṣoḍaśakādūrdhvamadhassaptatirucyate | kriyādijñānaparyantamekatantre suniścitam || adhyāpanaṃ ca kartavyamaṣṭāviṃśati saṃhitāḥ | p. 156) uktāni pratisiddhāni punaḥ saṃbhāvitāni ca || sāpekṣa nirapekṣāṇi mama vākyāhyanekadhā | pratiṣṭhādyutsavannṛtta karma kuryādvicakṣaṇaḥ || devāgnipūjako nityaṃ gurubhaktiparāyaṇaḥ | sāṃpradāya viśuddhātmā dīkṣāṃ dadyācca śiṣyake || devatāvyāptitatvajñaḥ ṣaḍvidhādhva viśāradaḥ | āstikaḥ karma kurvīta ācāryaḥ śreṣṭha ucyate || anyathā tu kṛtaṃ yattu ābhicārastathaiva ca | tatphalaṃ devadeveśi karturvaṃśasya nāśanam || devī - ācārya vaṃśa deveśa bhavedbahujane yadi | tatkarmakena kartavyaṃ vadaśambho mayi priya || śivaḥ - śṛṇu devi varārohe tava snehānmayādhunā | pravakṣyāmi samāsena śivadaṃ vṛddhidaṃ priye || vayovṛddhena tadvaṃśe tāntrikaṃ tu samācaret | p. 157) tadanyena kṛtaṃ cettu śatrabhirbhayamādiśet || rogabādhā bhavetsadyo tadrāṣṭre tu viśeṣataḥ | tasmādyatnena girije vayohīno na kārayet || tadvṛddhenaiva kurvīta kīrti śrīrājyasiddhaye | rājavaṃśe tathā devi prabhuvaṃśe tathaiva ca || gṛhiṇā yajvinā vaṃśe tattadāryeṇa kārayet | anyathā doṣamāpnoti tasmādyatnena varjayet || iti samyak samākhyātaṃ praśnottaramahaṃ priye | devi - yadyakasmādvaya śreṣṭho pūjāñcotsavakarmaṇi || na kṛte cettadādeka kathaṃ karmakṛtaṃ vada | deśikendreṇa na kṛte yadyakasmānmaheśvara || utsavādīni karmāṇi kartavyaṃ kena ca prabho | śivaḥ - utsavādīni karmāṇi na kṛte ca guruḥ priye || deśikendrasya sahajaḥ kaniṣṭho vā maheśvari | p. 158) tatputro vātha pautro vā bāndhavo vā tadājñayā || sadīkṣitāstadādeśāḥ āgamārtha viśāradāḥ | sagotrajāṃśca kurvīta noktadoṣaḥ kathañcana || āryakenārcite mūḍhaiḥ gāyatryākṣara samanvitam | yāvadvarṣasahasrāṇi tavannirayamaśnute || tatkarma niṣphalaṃ devi na sānnidhyaṃ na saṃśayaḥ | devī - idānīṃ śrotumicchāmi ācāryasya jaṭādhara || brahmahatyādi pāpe ca yadi prāpte kathaṃ vada | śivaḥ - śṛṇu devi pravakṣyāmi ācāryasya dvijasya ca || brahmahatyādi pāpaṃ vā upapātakameva vā | jñānādajñānato vāpi yadi prāpte varānane || tatra karma na kurvīta ācāryaḥ sarvakarmasu | prāyaścittaṃ kadā nāsti brahmahatyādi saṃbhave || yadyakasmātparokṣeta pātake copapātake | p. 159) prāyaścittena śuddhiḥ syāt yathā doṣabalābalāt || tatpāpaṃ ca nivṛtyātha nṛpasyānujñayā śive | tataḥ karmārhako devi tatra karma samācaret || prāyaścittādvinā tantra karma kuryānna buddhimān | na spṛśelliṅgabimbe vā nārcayecca maheśvari || yadi bimbaṃ spṛśelliṅgaṃ pūjāṃ cotsavamācaret | na sānnidhyaṃ bhavelliṅge lakṣmīrgrāmādbahirgatā || caturaṅgabalaṃ hanti tadrājā mṛtyumāpnuyāt | śatrubhiḥ pīḍyate devi jvarāpasmārakādibhiḥ || tasmād jñātvā guruḥ samyak prāyaścittaṃ samācaret | ācāryalakṣaṇaṃ proktaṃ aspṛśyān śṛṇu pārvati || liṅgasyā sparśakān devi kṛtadoṣajanānapi | adīkṣitorcite liṅge tvasānnidhyaṃ bhaveddhruvam || adīkṣitaścaturvedī na spṛśeccāpi mārcayet | bubhukṣurvā mumukṣurvā samayī sādhako'pi vā || ācāryo dīkṣito devaṃ pūjayetsvarthasiddhaye | p. 160) yathā mṛgapatiṃ dṛṣṭvā bhīto yāti vane gajaḥ || adīkṣite'rcite liṅge tathā bhīto maheśvari | śraddhāhīno'ti kṛpaṇo bahubhāṣitadīkṣitaḥ || kṛtaghno vedahīnaśca durācārī ca durjanaḥ | liṅgamasparśakāścaite satyahīnādayo dvijāḥ || tava liṅgādikaṃ liṅgaṃ sthirākhyaṃ sampadātmakam | tasmād jñātvā dvijā hyete na spṛśeyuḥ kadācana || pramādā sparśayeyuste tvasānnidhyaṃ bhaveddhruvam | tasmāditthaṃ muhurjñātvā śāntikarma samācaret || gehapraveśakān vakṣye mukhanāsyādi bhedataḥ | śrotriyāssukhanāsyantaṃ gantuṃ yogyaṃ varānane || ramāmaṇṭapamadhyantaṃ dvijāssarve'pi vanditāḥ | pramādādagragatiṣu mūlaṃ prāṇamanuṃ japet || pṛthak sahasrasaṃjapya śatakumbhaiśca secayet | dvijetarā khā(pā)likāntaṃ kṣatriyā vāhanāntakāḥ || vaiśyāḥ śūdrāḥ prāṅkaṇāntaṃ tadagragamanādiṣu | p. 161) mahāśāntiṃ prakartavyaṃ nāndī gavyādi māntrikaḥ || puṇyāhaṃ vācya varayeddeśikaṃ ca hiraṇyadam | catvāro hotṛkānvedapāragāṃśca tathā guruḥ || jāpakaṃ daśaviprāṃśca secakān rudrasaṃkhyakān | varayenmūlamantreṇa liṅgapañcāmṛtādikaiḥ || rudramantraiśca sūktādyaissalilairgandhasaṃyutaiḥ | homayettava mūlena tavāstreṇa kalādhare || manunā śāntidurgāyā ghoradurgādimantrakaiḥ | samidājyaṃ caruṃ kṣaudraṃ tuṭikaṃ sarṣapaṃ tilam || gokṣīraṃ caiva dūrvāgramayutārdhāhuti kramāt | japapārāyaṇaissārdhaṃ homayennanuvittamaḥ || tavamūlaṃ tavāstraṃ ca pañcadurgāmanūn kramāt | gaṇeśaṃ yoginīmantrān caṇḍīn saptaśatīn guruḥ || ayutārdhaṃ sahasraṃ ca pṛthak mantraṃ japettadā | punaḥ pūrṇāhutiṃ kuryātsampātaṃ ca samarpayet || sahasrārdhaghaṭaissiñcet tasyārdhaiśca tadardhakaiḥ | p. 162) bahudhā pūjayeddevīṃ śālyādyannaṃ nivedayet || dīpajālaṃ paribhrāmya dānaṃ daśavidhaṃ punaḥ | datvā vipragaṇān bhojya kriyājālaṃ samarpayet || dakṣiṇāṃ dāpayedante praveśāghaharāya ca | śāntiṃ vināśadurbhikṣaṃ sannidhānaṃ vinaśyati || tasmācchāntiṃ prakartavyā guruḥ prāguktamārgataḥ | rajako nāpitaścaiva karmakārī dhvajī priyā || citratāraḥ kulālaśca punarambarasandhikṛt | kaivartakaḥ svarṇakārī dhvajāntaṃ praviśetsadā || doṣabhāgagragamane rāṣṭranāśo balakṣayaḥ | rājā ca nidhanaṃ yāyāranāvṛṣṭirbhaviṣyati || mūlena ghoradurgāyā mantreṇa ca gurūttamaḥ | śāntiṃ prāguktavatkuryāt sahasrārdhaghaṭaiḥ śivām || vipramukhyāṃśca saṃbhojyāṃ mahābhūtabaliṃ haret | mṛtajātādikotpannasūtakāviṣṭamānuṣe || balidvārādiliṅgāṅgaṃ praviṣṭe cetkathaṃ vada | p. 163) prākāre prāṅkaṇe devi vāhanākhye ramā sthale || nāsyaṅgabhīsabhāsthāne parivārālayādike | dravyambara dhanāgāramātitheyānnasadmani || naivadyabhakṣaśālāyāṃ prāsādaśikharādike | dhvajālaye mahāpīṭhe gopure dharmamaṇṭape || tavālaye ca sarvatra rathavīthyāṃ ca māninī | vṛddhikṣaya maghāriṣṭajane caiva praveśite || pṛthak doṣaṃ pravakṣyāmi vistareṇa nagodbhave | durbhikṣaṃ rogabādhā syācchatrubādhā bhavetsadā || pararājabhayaṃ rājño rājasainyaṃ vinaśyati | tadrājā mṛtimāpnoti balanāśo dhanakṣayaḥ || nidhanaṃ kośanāśaśca rājadāni vinaśyati | dhānyanāśaṃ ca sasyādi rājyanāśaṃ na saṃśayaḥ || kīrtināśo bhūtabādhā mahāmārī bhayaṃ nṛṇām | sampajjālādikaṃ sarvaṃ nāśamāpnotyasaṃśayaḥ || ityadyāṃśca mahurjñātvā dhanarajyābhivṛddhaye | p. 164) sūtakāviṣṭamanujaḥ kadācinna praveśayet || sakṛpa * * kṣyāmi śāntiṃ vighneśārcanapūrvakam | nāndīgavyādi puṇyāhaṃ vācayettadanantaram || guruṃ ca dhanadaṃ caiva hotṛkān ghoṣakān pṛthak | caturo varayeddevi jāpakān navasaṃkhyakān || sūtakāṃśca tathā viprān secakārudrasaṃkhyakān | liṅgaśudhyan gavyamantrairādau gavyena secayet || punaḥ puṇyāhatoyena liṅgaṃ pañcāmṛtaiḥ param | rudramantraiśśuddhajalaiḥ sūktaiśca navabhiḥ śivām || sūktanāmāni vakṣyāmi śrīsūktaṃ tava saṃjñakam | pañcadurgādisūktāṃśca sūktaṃ pratyaṅgirākhyakam || ramāsūktādibhiḥ snigdhe sūktanāma mayeritam | gavyamantreṇa tadgavyaṃ prāṇākhyena payo guruḥ || carubhiḥ samidājyādyaiḥ gavyena payasā hunet | tathā sahasrasaṃkhyāntaścāhutirmanuvittamaḥ || sahasrārdhāhutibhirvā śatamaṣṭottarāhutiḥ | p. 165) punaḥ pūrṇāhutiṃ kuryāt sampātājyaṃ samarpayet || sūtakāviṣṭamatye cet yatra yatra gamiṣyati | tattanmūlena hotavyaṃ pṛthagevaṃ vicakṣaṇaḥ || śatakumbhe tadā siñcet sarṣapaṃ lavaṇaṃ tilam | kūśmāṇḍaṃ māṣadhānyaṃ ca bhūsurebhyaḥ pradāpayet || bahuviprāṃśca saṃbhojya pūjayenmūla devatā | sādhāraṇakramo hyevamadhipaṃ procyate'dhunā || garbhe nāsyāṃ ramāsthāne pratiṣṭhe sūtakānvite | dvije caiva mahāśāntikriyā prāguktamārgataḥ || prāṇamantreṇa mūlena tavāṅgamanubhistataḥ | ayutārdhaśca tasyārdhatadardhaścāhutīrhunet || snapaye ghaṭasāhasraissahasrārdhestadardakaiḥ | gobhūmyādīni dānāni dadyāttaddoṣa śāntaye || viprāṃścaiva bahūn bhojyā śeṣaṃ karma puroktavat | brahmahā madyapā svarṇasteyī ca gurutalpagaḥ || tatsaṃyogādayo viprāḥ liṅgagehaṃ nagātmaje | p. 166) na viśeyurna sandeho pramādāddevatālayam || yadi praveśayeyuste prākārādiprabhedake | pṛthak doṣaṃ ca tacchāntiṃ śṛṇu devi yathākramam || brahmahatyāpite mantye prākārānta praveśite | rājño rāṣṭrasya bhaṅgatvaṃ durbhikṣa syānna saṃśayaḥ || tajjanaṃ ca parityajya vidhivacchāntimācaret | tatra śānti prakurvīta akṛte bahudoṣa bhāk || maṇṭape sukha nāsye cet praviṣṭe brahmaghātake | pararājabhayaṃ rājño virājyatvaṃ na saṃśayaḥ || dhanadārādi nāśasyāt rājabhogastathaiva ca | tasmājjñātveti doṣaughān tatkṣaṇāttaṃ parityajet || śāntiṃ ca vidhivat kṛtvā mahābhūtabaliṃ haret | brahmahā garbhagehāntaḥ praviṣṭe cenmaheśvari || pramādālliṅgasaṃsparśe sannidhānaṃ vinaśyati | rājño mṛtirbhavetsadyo rājadānī tathaiva ca || śatrubādhā virājyatvaṃ rājavaṃśakṣayo bhavet | p. 167) tasyāmātyāssainyapādyāḥ vinaśyanti na saṃśayaḥ || mahāmārībhayaṃ nṝṇāṃ prajānāśo bhaviṣyati | parityajya tadai śū brahmahādi janān guruḥ || punaḥ śāntiṃ prakartavyā vakṣyamāṇena mārgataḥ | tacchāntiṃ saṃpravakṣyāmi saṃkṣepeṇa kalādhare || vināyakaṃ samabhyarcya nāndīkarma tataḥ param || puṇyāhaṃ vācayettatra pavamānādimantrakaiḥ | prākāraveśanī devamaṣṭottaraśatairghaṭaiḥ || secayettadvidhānena na prāṅkaṇe ca praveśite | snapaye dviśataiḥ kumbhaiḥ aṣṭāyugmādhikaiḥ śivān || maṇṭape bhūsurābhye ca sukhaśālāṃ praveśite | sahasrārdhaghaṭaiḥ siñcaiḥ deva devīṃ ca śāmbhavīm || liṅgagehaṃ praviṣṭaścelliṅgasaṃsparśane yadi | vidhivadghaṭasāhasraiḥ sāmbaliṅgaṃ tavātmakam || tato homaṃ prakurvīta mama gāyatrimantrataḥ | mūlamantreṇa ghoreṇa prāṇamantreṇa deśikaḥ || p. 168) ayutārdhārdhāhutibhiḥ ayutārdhāhutirhunet | ayutaṃ maṇṭapenāsyāṃ liṅgagehapraveśane || samidājyādibhirdravyaiḥ hunet sārdhāyutāhutiḥ | gāyatrīṃ mūlamantraṃ ca ghoramantrīṃ navākṣarīm || brahmamantraṃ ca dikpālān parivāramanūnapi | japeddhomāvasānāntaṃ daśadānaṃ tataḥ param || annadānādikaṃ dadyāttaddoṣaśamanāya ca | bhojayedbahuviprāṃśca prākārādi sthale śucā || iti śrīvātulottare durgābhede nityakarmakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde liṅgapūjakādi nirūpaṇaṃ nāma aṣṭādaśa paṭalaḥ | mahādeva namastubhyaṃ mahīpati hitā (sukhā)ya ca | namaste jagadādhāra namaste phālalocana || malliṅge naittikaṃ karma ghaṭibhedena śaṅkara | tatkarmanivṛtirnāma ghaṭibhedena vistarāt || p. 169) uṣatkālādi rātrāntaṃ guruḥ kālādi māninī | śṛṇu vakṣye viśeṣeṇa sampadrājyābhivṛddhaye || uṣaḥkāle kamutthāya svaguruṃ cintayedbudhaḥ | namaste devadeveśa sarvadevanamaskṛta || liṅgasaṃpūjakāḥ ke ca rathādyutsavakarmaṇi | ācāryatve ca kaḥ śreṣṭhaḥ ke janā sparśakā vada || tathaivāsparśakā deva garbhāgārādi bhedataḥ | tatra doṣaṃ phalaṃ śāntiṃ śrotumicchāmyahaṃ guro || śrīśaṅkaraḥ - śṛṇu vakṣyāmyahaṃ devi sarvalokahitāya ca || rājyakośābhivṛddhyarthaṃ rahasya suradurlabham | caturaṅgabalārthāya subhikṣārthaṃ manohare || dīkṣāvān satkulīnaśca vedaśāstrāgamānvitaḥ | vaṃśavān tattvavedī ca sa dvijo liṅgapūjakaḥ || kuṭumbī satyavādī ca liṅgarcanarataḥ śuciḥ | liṅgasānnidhyavettā ca mitabhāṣī jitendriyaḥ || p. 170) yājñikaścāstiko dharmī (iduhindi sammandha) kannaḍalipi mahādeva namastubhyaṃ mahīpatisukhāya ca || mahājanamudārthāya rājyakośābhivṛddhaye | namaste jadādhāre namaste phālalocana || malliṅge naittikaṃ karma ghaṭibhedena śaṃkara | tatkarmavivṛtirnāma kathaṃ karmamitaṃ śiva || viprasaṃkhyāndaiśikādi pṛthak teṣāṃ ca dakṣiṇām | tattanmantraṃ tatpalaṃ ca śrotumicchāmyahaṃ vada || śaṅkara uvāca - tvalliṅge naittikaṃ karma ghaṭibhedena vistarāt | uṣaḥkālādi rātrāntaṃ guruḥ kālādi māninī || śṛṇu vakṣye viśeṣeṇa sampadrājyābhivṛddhaye | uṣaḥkāle samutthāya svaguruṃ cintayedbudhaḥ || cārakādi dvijaissārdhaṃ nadīṃ gatvāruṇodaye | śaucācāravidhiṃ nītvā snātvā vipragaṇaissaha || nāḍyāñca nava pañcāśat svanityāni samāpayet | p. 171) tavālayaṃ samāgatya viprabṛndādikaissaha || pālike prārthayitvāryaḥ kavoṭodghāṭanaṃ kriyāt | jayaghaṇṭādi nādena śaṅkhabheryādi nissvanaiḥ || sarvavādyaravaissārdhaṃ stotraṃ gītaṃ ca nartanam | vīṇīveṇuravairdevi vādayettava bodhane || samyak prabodhya dīpāṃśca dīpamantraṃ vadan budhaḥ | deśikānujñayā viprāḥ liṅgaṃ pīṭhaṃ ca tadgṛham || saṃśodhya kṣālayeyuste siddhisādhanamasūyakaiḥ | saṃmārjya vāyubījena prokṣaṇaṃ saudhabījataḥ || kṣālanaṃ vāruṇāstreṇa tava mūlena śailaje | sukhanāsiṃ maṇṭapaṃ ca vāhanākhyaṃ ca gopuram || sabhāmaṇṭapaharmyādi parivārālayādikam | ṣaṣṭināḍyāṃ dvijādyāśca varṇabhedena cārakāḥ || tatra tatra pṛthak kuryuḥ bahirdvārāvadhi priye | tavāgre dvāradeśe ca dharmaśravaṇa maṇṭape || ghaṭisthāne sabhākhye ca parivāra niketane | p. 172) rañjayedraṅgavālyādyaiḥ rajobhiḥ pañcabhiḥ param || naḍikā prathamādau tu ghaṭikāpātramarcayet | tanyastvā sauramantreṇa vedaghoṣādibhi svanaiḥ || nadītoyaṃ samānīya vardhanyāṃ yojya mūlataḥ | svaśākhokta dvijaissārdhaṃ tavavandanapūrvakam || gururantaḥ praviśyātha liṅgadakṣiṇa bhāgake | maṇḍalāni likhedādau samārādhya vināyakam || nāndī karmādi puṇyāhaṃ mūlaliṅgagṛhāditaḥ | sūpadhānyādi sarvatra vāpayedvarayeddvijān || guruṃ pitāmahaṃ dravyadāyakaṃ bimbavāhanam | sadasyaṃ caturo vedaghoṣakān pañcasūktakān || śrīrudrasevakan pañca pūjakān jāpakān tathā | pradakṣiṇa kṛtastrīṃśca nṛtyarthaṃ trīn janān tadā || cārārthaṃ daśaviprāṃśca pṛthak tanmūlamantrataḥ | pavamāna ghaṭaṃ nyasya kumbhaṃ yaṣṭvā vidhānataḥ || kālī ghaṇaṃ(ṭaṃ) rudrakumbhaṃ yajetpañca sudhārasān | p. 173) gavyakumbhastha gavyena gavyamantramudīrayet || pāvamānena sūktena tadghaṭasthodakena ca | siñcelliṅgañca gaṅgāyāḥ sahasrairnāmabhiḥ param || yaṣṭvā pañcopacārādyaiḥ tava bījasamanvitaiḥ | sārdhadvināḍyā dadhyannaṃ samarpya manunā tava || tāmbūlaṃ dāpayeddevyāḥ savatsāgāṃ nirīkṣayet | pañcāṅgaśravaṇaṃ paścāt nīrājyaṃ bhrāmayettataḥ || mantraiḥ puṣpaṃ samabhyarcya punaḥ pañcāmṛtaiḥ śivām | tairmantraissecayelliṅgaṃ rudramantreṇa tatparam || rudrasaṃkhyāvṛtaṃ rudraṃ tvadantaḥ secya bhaktitaḥ | kālīsūktena durgāyāḥ sūktenāryābhidhena ca || śūlinīsūktamantreṇa secayitvā pṛthak guruḥ | rudrakumbhodakenānte kālīghaṭajalena tu || tavālaya caturdikṣu vedapārāyaṇādikam | kālīmanuṃ ca sauraṃ ca natikaṃ tarpaṇaṃ tadā || durgāmanuṃ ca vahnyastraṃ śūlinimanumuttamam | p. 174) japettavopahārāntaṃ pṛthak pallavasaṃyutam || pradakṣiṇaṃ natiṃ caiva balidānāvadhi priye | kālīmālāmanuṃ paścāddurgāmālābhidhaṃ guruḥ || āryā bhagavatī mālāṃ tava mālāmanuṃ kramāt | japan sahasramardhaṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā || tvalliṅgadakṣiṇe bhāge paścime vātha cottare | koṇe koṇāntarāle vā mūlagehe tvathāpi vā || maṇṭape vāhanākhye ca pṛthaṅmantrān japet tadā | karvīta manunā prārthya kālīkalpoktavadguruḥ || yaṣṭvā tannāmabhirliṅgaṃ sahasraiḥ bījasaṃyutaiḥ | durgāryaśūlinīnāṃ ca sahasrairnāmabhiryajet || pañca puṣpāñjalirdatvā sāmpradāyoktavadyathā | upacāraiṣṣoḍaśabhiḥ tava mūlaṃ japecchatam || mudgānnaṃ ghṛtasaṃyuktaṃ sūpaśākarasānvitam | madhuśarkarayā yuktaṃ bālacūtaphalairyutam || pāyasaṃ bhakṣapānīya lehyacoṣyādi saṃyutam | p. 175) pañcanāḍyañca mūlena dhūpadīpādikaṃ guruḥ || nivedayettato bhaktyā dvāramācchādya vastrataḥ | homagehaṃ praviśyātha mūlenāṣṭottaraṃ śatam || hutvā sampātamādāya tava mūlan vadan budhaḥ | prakṣālya pādāvācamya ghaṇṭātāḍanapūrvakam || tyajedācchādanaṃ paścānnivedyāni visarjayet | prasannārghyāṃ ca datvānte tāmbūlārpaṇamāditaḥ || bhrāmayeddīpajālāṃśca nīrājyāntaṃ ca buddhimān | nīradīpaṃ darśayitvā mantrapuṣpārcanaṃ tataḥ || parivārān samabhyarcya jayaghaṇṭāravādikaiḥ | bhūtānāhūya mūlena mālāmantreṇa deśikaḥ || balidānaṃ ca ṣaṇṇāḍyāmutsavaṃ ca pracārayet | padmadīpaṃ samarcyeśi pādaprakṣālanāditaḥ || tava bimbaṃ praviśyāntaḥ candradīpaṃ pradarśayet | karmajālaṃ samarpyānte sadbhaktyā mantravittamaḥ || karma saṃpūrṇatāvācyai kṛcchraṃ dadyātparaṃ guruḥ | p. 176) pañcottaraṃ ṣaṣṭikarma prātaḥkāle mayeritam || sarvabhogapradaṃ divyaṃ sarvāghaughavināśanam | subhikṣadaṃ śokaharaṃ sarvaśatrujayapradam || vaṃśavṛddhikaraṃ sadyaḥ kāmitārthapradaṃ priye | iti śrīvātulottare durgā bhede nityakarmakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde ghaṭibhedena durgāḥ prātaḥkāla nityakarma vivṛtividhānanirūpaṇaṃ nāma ekonaviṃśati paṭalaḥ | madhyāhna naimittika karma pravakṣyāmyatha sundari | saṅgavī saptanāḍyādi dvādaśāntaṃ manūttamaḥ || śuddhātmā bhūsuraissārdhaṃ svanityāni samāpya ca | deśakālau ca saṃkīrtya tava putraṃ yajetparam || puṇyāhaṃ vācya varayeduktavadbhūsurottamān | guruṃ ca dhanadaṃ caiva sadasyaṃ sarvato'dhikam || secakān rudrasaṃkhyāṃśca vāhakaṃ vedavādikam | p. 177) sūktakān pūjakān devi pṛthak pañca dvijottamān || mantrapallavasaṃyuktān jāpakān pañcaviṃśatiḥ | pradakṣiṇa janān pañca natyarthaṃ pañca bhūsurān || dharmaśāstra pravaktāraṃ jyotiṣajñaṃ janapriye | varayettava mūlena kṛcchraṃ dadyātsvaśaktitaḥ || rudrasaṃkhyadvijaissārdhaṃ yaṣṭvā rudraghaṭaṃ punaḥ | sudhārasairamākumbhaṃ nyastvā tadvidhinārcya ca || liṅgaṃ sudhārasaissiñcet te sarve nyāsapūrvakāḥ | rudramantrāmbadantasthe pṛthagaikādaśāhutiḥ || secayitvā janairliṅgaṃ mantrajālān japet kramāt | caturvedān gehadikṣu vidikṣvastramanūn punaḥ || brahmāstraṃ vāruṇāstraṃ ca tavāstraṃ cakrasaṃjñakam | ramāmantraṃ kumāryākhyamambikā manusaṃyutam || navadurgāmanuṃ devi vāhanākhyaṃ gaṇeśvaram | skandaṃ ca vīrabhadraṃ ca vāyuputramanuṃ guruḥ || pālike parivārākhyaṃ tava mūlamanuṃ tadā | p. 178) caṇḍīṃ saptaśatīṃ tatra vivārṇajñā dvijottamāḥ || tava saṃkhyāśca te proktāḥ sāmpradāyavidastadā | ramākumbhasya pūrvādi paritaḥ pariveṣṭitāḥ || japeyustaṃ spṛśeyuste secanāntaṃ vicakṣaṇāḥ | nati pradakṣiṇaṃ caiva dīpāntaṃ parivartayet || dharmaśāstra purāṇāni vācayitvā tadagrake | rudrakumbhodakenānte liṅgaṃ secya manūttamaḥ || naivedyaṃ vividhaṃ sthāpya dīpajālāṃśca darśayet | trayodaśe ca nāḍyādau siñcetpañcāmṛtaiḥ punaḥ || pañcapuṣpaissamabhyarcya ramāsūktena tatparam | kumāryāścaiva sūktena devīsūktena mantravit || ambikāsūktamanunā ghanasārodakādikaiḥ | vanākhyāyāśca sūktena ramākumbhodakena ca || ramānāmasahasrādyaiḥ kumārīnāmabhistadā | sahasrairambikāyāśca mahiṣāntakyāścanāmabhiḥ || gāyatrīnāmabhiḥ paścāt sahasraiḥ kusumākṣataiḥ | p. 179) yaṣṭvā saṃprārthya bahudhā liṅgamudrāṃ pradarśayet || naivedyaṃ dhūpadīpādyamarpayitvā vidhānataḥ | ghaṭikātithisaṃkhyāntaṃ bhaktyā pūjāṃ vidhāya ca || mahāpūjā prakartavyā ramākalpoktavadguruḥ | pūjayetsopacārādyaistava mūlā janā tadā || śālyānnaṃ sūpaśākādyaṃ ghṛtabhakṣasamanvitam | pāyasaṃ lehya coṣyādi ṣaḍrasaiḥ saṃyutaṃ priye || devasyatveti mantreṇa puṣpākṣatajalānvitaḥ | nivedayettato devyai dvārācchādanapūrvakam || pālike vāhanaṃ yaṣṭvāhavirdadyātsvanāmabhiḥ | brahmaṇā dhanadenāryaḥ sadasyena sadehavat || yāgabhūmiṃ tato gatvā kuṇḍe vā sthaṇḍilādike | samidājyaiśca payasā sarpiṣā caruṇā saha || tava mūlena juhuyāt aṣṭottaraśatāhutiḥ | pūrṇāhutiṃ hunedante homakarma samāpya ca || taccheṣaṃ ca samādāya mūlamantraṃ vadan guruḥ | p. 180) liṅgagneyyāṃ ca nikṣipya sampātājyasamanvitaḥ || saṃkṣālya hastau pādau ca ācamya saha bhaktitaḥ | ghaṇṭātāḍana pūrvādi dvārasyācchādanaṃ tyajet || naivedyaṃ visṛjedante tatra saṃkṣālya tatparam | prasannārghyaṃ ca tāmbūlaṃ tatvārcya gururācamet || kapilāṃgāṃ samānīya pradakṣiṇavaśāttataḥ | savatsāṃ maṇḍanaiyuktāṃ mūlenāgre yajettadā || nirīkṣyārcya havirdatvā prārthayitvā vidhānataḥ | vedamaṅgalaghoṣādyaiḥ pañcavādyaravaissaha || sadbhaktairgāyakādyaiśca vandimāgadhapāṭakaiḥ | prabhūttamairjanaissārdhaṃ dīpaughān bhrāmayedguruḥ || dhūpaṃ dadyātpaṭākāraṃ dīpaṃ vṛttena bhrāmayet | trivāraṃ caikadīpaṃ ca pañcavāraṃ śarākhyakān || sapta śeṣākhyakān devi cakradīpāṃstathaiva ca | navavāraṃ bhaumadīpān daśa nīrājanaṃ tataḥ || trivāraṃ caiva candrākhyaṃ tattanmantrān vadan budhaḥ | p. 181) pṛthak saṃbhrāmayedante mantrapuṣpārcanānvitaḥ || parivārān samabhyarcya dhūpadīpādikaiḥ param | bhūtānāhūya ghaṇṭādyaiḥ nāḍyānaṣṭādaśa kramāt || dvārādi balipīṭhāntaṃ baliṃ dadyāt svanāmabhiḥ | kṣetrapāya tato datvā tattanmantreṇa deśikaḥ || tadante cotsavaṃ kuryādutsavānte tadagrake | tava bimbaṃ paribhrāmya padmadīpena suvrate || tatpāṅkaṇaṃ praviśyātha niśāmantreṇa mantravit | niśātoyaṃ samādāya tava beraṃ triśaḥpunaḥ || tava mantraṃ vadan bhrāmya visṛjedvāmagocare | tava bimbaṃ praveśyāntaḥ pādaprakṣālanāditaḥ || liṅgasya dakṣiṇe nyastvā taccaitanyaṃ niyojayet | arghyaṃ datvā prasannārthaṃ candradīpaṃ pradarśya ca || karmajālaṃ samarpyānte tava mūlaṃ japecchatam | pādodakaṃ tu nirmālyaṃ viprāṇāṃ karmacāriṇām || bhaktānāṃ caiva sarveṣāṃ dadyādvāhana dakṣiṇe | p. 182) valabhyāṃ bandhayedvāraṃ nāḍyaṃ viṃśati deśikaḥ || caturviṃśati nāḍyānta ātitheyādi bhūsurān | dampatiṃ kanyakāścaiva vipramukhyān nagātmaje || kṛśānandhāṃśca badhirān daridrāṃśca kuṭumbinaḥ | ananyagatikāṃścaiva bhojayettoṣya bhaktitaḥ || karmasaptati vikhyātaṃ madhyāhnāntaṃ naittikam | sarvapāpaharaṃ divyaṃ rājyakośābhivṛddhidam || sarvarogaharaṃ saukhyaṃ tāpatrayavināśakam | trailokyavaśyadaṃ devi bhūpatervibhavapradam || dehānte tava rūpatvapradaṃ sāyujyadaṃ priye | iti śrīvātulottare durgā bhede nityakarmakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde ghaṭibhede navadurgamadhyāhna nityakarmavivṛti vidhānanirūpaṇaṃ nāma viṃśatiḥ paṭalaḥ | Page ṇo. 182 is missing p. 183) sāyādi bhūrūrātrāntaṃ karmajālaṃ ca naittikam | pravakṣyāmi nagodbhūte vistarācchṛṇu sāṃpratam || viprottamaiścārakādyaiḥ sārdhaṃ snātvā gurūttamaḥ | tava gehaṃ praviśyātha bherīśaṅkharavādibhiḥ || saptaviṃśati nāḍyāśca dvārabandhaṃ tyajetpunaḥ | saṃmārjya prokṣya garbhādi sarvatra kṣālayettadā || prājāpatyādi mantreṇa puṇyāhaṃ vācya bhūsurān | varayeddeśikādīṃśca tava mūlena suvrate || deśikaṃ dhanadaṃ caiva brahmāṇaṃ sarvabodhakam | tvaritākhyaṃ rudrasaṃkhyān balyarthaṃ bimbadhārakam || sūktārtha nāmapūjārthaṃ pañca pañca pṛthak dvijān | pradakṣiṇārthaṃ natyarthaṃ ṣaḍghanān varayet param || dharmaśāstrapurāṇāya nyāyaśāstrāya caṇḍike | dvau viprau varayetpaścāccārārthaṃ daśa bhūsurān || tvaritākhyaghaṭaṃ yaṣṭvā śāradākhyaṃ sudhārasān | samarcyoktavidhānena rudrasaṃkhyādvijāstadā || p. 184) namo rudrebhya ityādi vadanti nyāsapūrvakam | siñcetsudhārasairliṅgaṃ punaḥ śuddhodakairdvijāḥ || tadghaṭasthodakenānte gurustadvidhinārcayet | ardhāmbikeśamantreṇa sahasrairnāmabhiḥ param || bahūnyantāni naivedyaṃ vividhaṃ bhakṣasaṃyutam | pāyasaṃ sūpaśākādyaṃ kṣīramadhvājyasaṃyutam || nāḍyāṃ caikonaviṃśatyāṃ samarpya tava mūlataḥ | darśayeddīpajālāṃśca mantraiḥ puṣpārcanaṃ param || tato godhūlikākāle triṃśannāḍyāvasānake | ghaṭiyantraṃ samuddhārya tanmūlamanunā guruḥ || gosūktaṃ pravadan secya samarcoktavidhānataḥ | bhūṣitāṅgān samānīya lakṣaṇairvatsasaṃyutām || gehaṃ pradakṣiṇīkṛtya samarcyokta havirdadet | naivedyamarcya mūlena dīpajālāṃ pradarśayet || pañcapuṣpārpaṇāntā ca balidīpanatiṃ tadā | punaḥ sudhārasaiḥ siñcedrātrisūktena mantravit || p. 185) caṇḍikāyāśca sūktena vāṇīsūktena tatparam | sūktena bhuvaneśvaryāḥ liṅgaṃ saṃsecayetpṛthak || vāṇīghaṭodakenānte secayitvārcayet tataḥ | vāṇīkalpoktavanmantrī pūjākarma samācaret || pārāyaṇaṃ dikṣu kuryātpurāṇa paṭhanādikam | vidiṅmantran caṇḍikādi vāṇī vāgīśasaṃjñakān || pratyaṅgiraḥ pañcadurgāṃ mṛtyostulyaṃ ca sundarīm | rakṣāghnaṃ vāstumantraṃ ca dhāraṇākhyāṃ ca bālakām || indrākṣīṃ śivakavacaṃ tu sādhyanāmā sahaiva tu | natiṃ pradakṣiṇaṃ caiva bhūtāhvānāntamucyate || caṇḍikānāmabhiścādau śāradāyāśca nāmabhiḥ | sahasrairvākyanāyakyā lalitānāmabhiḥ param || sahasraiśca pṛthak pūjya japenmūlamanuṃ gatam | tato nāḍyā trayastriṃśe naivedyaṃ vividhaṃ guruḥ || samarpya tava mūlena dīpaughān bhrāmayettadā | pañcapuṣpāṇi mūlena datvā natvā vidhānataḥ || p. 186) tadante ca mahāpūjāṃ nyāsajālādi māntrikaḥ | mātṛkāṃ golakānyāsamadhyanyāsaṃ ca pīṭhakām || ṣoḍānyāsādi sarvāṇi vidhāya tava mūlataḥ | yaṣṭvā liṅgaṃ ca bahubhiḥ patraiḥ puṣpaistilākṣataiḥ || upacāratvasaṃkhyāyāṃ dhūpadīpasamanvitam | nivedayettato devyā homagehaṃ praviśya ca || mūlena samidājyādi havi vrīhīn payastilān | dūrvāgraṃ ca hunedagnau śatamaṣṭottarāhutiḥ || vyāhṛtyā mūlamanunā punaḥ pūrṇāhutiṃ hunet | homaśeṣaṃ gave datvā sampātājyasamanvitaḥ || prakṣālitāṅghrī hastau ca mantreṇācamanīyakam | nītvā dvāraṃ ca yaṣṭvāryaḥ tadvastraṃ ca visarjayet || havirudvāsya taccheṣaṃ muṇḍinyai ca pradāpayet | prasannārghyaṃ ca datvānte tāmbūlānyarpya bhaktitaḥ || raṅgapūjā prakartavyā dhvajāntaṃ ca viśeṣataḥ | purāntaṃ gopurāntaṃ vā gehadvārāvasānakam || p. 187) pārśvayoḥ paritaścaiva bahudīpān prabodhayet | bodhayeccandradīpāntaṃ dīpajālān vicakṣaṇaḥ || mantraiḥ puṣpaṃ samarcya(rpyā)nte parivārān yajettadā | jayaghaṇṭādikairvādyairbhūtānāhūya mūlataḥ || aṣṭatriṃśadguruṃ nāḍyāṃ balidānaṃ svanāmabhiḥ | datvā samāpya balyante vīṇākāhalanisvanaiḥ || pañcavādyaravaissārdhaṃ dutsavaṃ bahirāvṛtau | nītvā bimbaṃ cotsavānte nijabhaktajanaissaha || catvāriṃśadvināḍyādau praviśyāsthānamaṇṭapam | tadantarādibhedena pravakṣyāmi manohare || devāntaraṃ ca dīpākhyaṃ tadante deśikāntaram | viprāntaraṃ ca daṇḍākhyaṃ pañcāntaramṛdāhṛtam || devāntaraṃ ca deveśi nyastvā saṃpūjayetpunaḥ | dīpastambhau ca dīpākhye tava dakṣiṇavāmayoḥ || vinyasettāṃ devasaghyau dīpapātratrayānvitau | sa gurorantare devi tathaiva guruvāhakau || p. 188) pratiṣṭhetāṃ gurorvāme dhanadaśca pitāmahaḥ | jyotiṣajña sama(da)syādi vipramukhyā vyavasthitāḥ || tava pṛṣṭhe gurośśiṣyāścārā vāhakadakṣiṇe | punarviprāntare devi dakṣiṇe vedapāragāḥ || bimbapṛṣṭhe jāpakādyāḥ tadvāme stotravācakāḥ | tavāgre pārśvayoścaiva dharmaśāstraprabodhakau || daṇḍāntare svarṇadaṇḍabibhrakau stotravācakau | vyavasthitau ca taddakṣe pṛṣṭhe vāmapradeśake || vyavasthitāḥ śucirbhūtāḥ balidīpadharā janāḥ | daṇḍāntarādadhasthāne tavāgre ca samasthale || pañcahastāntaraṃ tiryagghitvā bhūmiṃ sureśvari | tatpārśvayordvayordevi paṅktirūpeṇa vāgyatāḥ || ardhahastāntaraṃ madhye paṅktisthānānyathākramāt |(mam) | nītvā pṛthak pṛthak tatra sevakādi prabhedataḥ || chatrakau vāyupaṭakau maṅgalāyudhasaṃyutau | daṇḍavījanamartyau ca gāyakau vāyubījakau || p. 189) rūpayauvana saṃpanna cāmarastrīkadambakau | tāmbūlabibhrake devi tāmbūlocchiṣṭapātrake || bibhrake jalapātre ca punarādarśadarśake | balidīpadharau martyau puṣpavṛṣṭikarau narau || viprottamā dakṣapaṅktau vāmapaṅktau nṛpādikāḥ | vādyakā nāṭyakā snigdhe gaṇikā nṛttavedikāḥ || vyavasthitāḥ payauḥ paṅktau gajāśvādyā dhvajānvitāḥ | bhaktā bhaṭā darśakādyā tayoragre vyavasthitā || tato devīṃ samārādhyā caṇakaiśca phalādikaiḥ | pakvaiśca vividhaissārdhaṃ dhūpadīpāyutaṃ guruḥ || naivedyaṃ cārpayettasmāttāmbūlaṃ dāpayetparam | bhaumākhyān cakradīpāṃśca padmanīrājasaṃjñakam || himāntaṃ bhrāmayeddevīṃ manupuṣpārcanaṃ tataḥ | sevājālaṃ ca vedādi śrāvayetprārthanādikam || namastubhyaṃ mahākāli siddhagandharvasevite | rājño rājyābhivṛddhyarthaṃ ṛggṛcaṃ śṛṇu pārvati || p. 190) mahālakṣmi namastubhyaṃ brahmādi surasevite | dhanakośābhivṛddhyarthaṃ yajurvedamanuṃ śṛṇu || sarasvati namastubhyaṃ sarvadevagaṇānvite | kīrtikānti subhikṣārthaṃ sāmagānaṃ śṛṇu priye || mūrtitrayātmakaṃ devi namastubhyaṃ maheśvari | atharvaṇa ṛcaṃ śrutvā vāñchitārthaṃ prayacchame || kramādvedamanūn śrāvya puṣpaṃ dadyāt pṛthak pṛthak | vedānte gāyakau gāne śaṅkhanādaṃ tadantare || maukhīcakravādyāni pañcavādyāni tatparam | vādayedgativādyāni nartanaṃ bharatoktataḥ || nartako mardakaścaiva gāyako vaṃśakastathā | tato mauralikāścaite pañcācāryāḥ prakīrtitāḥ || rūpayauvanasaṃpannāstrī nāṭye kuśalānvitāḥ | nartako mardakaścaiva tava dakṣe vyavasthitau || gāyako vaṃśakākhyaśca vāmabhāge vyavasthitau | agre mauralikā saumye vādayenmukhaṃ tathā || p. 191) gaṇikā nartanaṃ kuryuḥ sarvalakṣaṇasaṃyutāḥ | nartanante padmadīpān vakṣyamāṇa vidhānataḥ || svarṇadaurpaṇa tāmrāttha dīpapātrāṇi kārayet | tālamānāni vṛttāni dalāṣṭakayutāni ca || karṇikābhiḥ saṃyutāni teṣāṃ madhye vicakṣaṇaḥ | navapātrāṇi vā sapta pañca trīṇyekameva vā || teṣu dīrghān prabodhyānte trivāraṃ bhrāmayetpriye | divā rātrau sahārcāyāṃ gaṇikā nṛttalālasāḥ || gānaśāstroktamārgeṇa bhrāmayeyuḥ striśaḥ param | dīpānte sarvavādyāni vādayeyuśca vādakāḥ || caṇakādiphalaṃ pakvaṃ navadhā vibhajetpunaḥ | tava nirmālyadānānte deśikādi prabhedataḥ || ekabhāgaṃ deśikāya bhāgārdhaṃ vāhakāya ca | dvau bhāgau vipramukhyebhyaḥ nṛpādibhyastathaiva ca || trīn bhāgān sevakādibhyaḥ pradadyāddaṇḍadhārakaḥ | ardhabhāgaṃ svayaṃ gṛhya sevājālaṃ samāpya ca || p. 192) sevājālaṃ samanteta * * * * * * * * | * * * tava bimbaṃ ca prāṅkaṇaṃ praviśedguruḥ || pradakṣiṇavaśāttatra mūlamantraṃ vadan priye | tato gānena niśśabdaiśśanairgehaṃ tavātmakam || catvāriṃśatpañcanāḍyāṃ bimbamantaḥ praveśya ca | tava bimbātu caitatanya mūlaliṅge niveśayet || punaḥ pañcopacārādyairarcayitvā maheśvarīm | kṣīrānnaṃ ca kaśāyotthaṃ jalatāmbūlasaṃyutam || samarcya tava mūlena nīrājyaṃ himasaṃjñakam | dīpaṃ pradarśayitvāryaḥ prasannārthaṃ yajetvaram || kriyānyūnātiriktārthaṃ suviprāya svaśaktitaḥ | kṛcchraṃ datvā pratoṣyātha karmajālaṃ samarpayet || bhaktānāṃ parivārāṇāṃ sevakādi nṛṇāṃ priye | kpāthodakaṃ tu nirmālyaṃ dadyāt tvalliṅgavāmake || catvāriṃśat saptanāḍyāṃ kavāṭaṃ bandhayedguruḥ | parito geharakṣārthaṃ śatasaṃkhyajanāḥ param || p. 193) vaseyuśca vinidrāste gṛhaṃ gacchenmanuttamaḥ | viṃśottaraṃ śataṃ karma niśārdhe samyagīritam || sampajjālapradaṃ saukhyaṃ rājño rājñāṃ ca vaṃśadam | nityaṃ kālatrayepyevamuktaṃ karma nagodbhave || niyamenaiva yaḥ kuryāt kasyaṃ puṇyaṃ vadāmyaham | aihike ca bahūn bhogān subhikṣaṃ ca jayaṃ yaśaḥ || prāpnuyātsārvabhaumatvaṃ saptajanmasya saṃśayaḥ | dehānte tava rūpatvaṃ mamatvaṃ ca manohare || rahasyaṃ tatra vakṣyāmi trikāle nāḍi bhedataḥ | kāle kāle prakartavyamuktaṃ karmavicakṣaṇaḥ || kālātīte niṣphalaṃ syāddurbhikṣaṃ rājyanāśanam | tasmād jñātvā mayoktena nāḍī bhedena pārvati || kāle samyagguruḥ kuryāt kriyājālamatandritaḥ | saptadeveṣvidaṃ karma kartavyaṃ manuvittamaḥ || pṛthak tanmantrabhedena kriyābhedena śāmbhavi | karmapūrṇaphalāvāptyai rājñaḥ śreyo'bhivṛddhaye || p. 194) tvalliṅge nityakarmārthaṃ pratyabde dakṣiṇāṃ kramāt | dhanadādi pravakṣyāmi sevakāntaṃ maheśvari || viṃśottaraśataṃ niṣkaṃ dhanadāya pradāpayet | śataniṣkaṃ deśikāya karmopadraviṇaissaha || niṣkasaptatikaṃ devi brahmaṇe dāpayetparam | śatārdhaṃ ca sadasyāya sarvabodhakakarmiṇe || catvāriṃśadvāhakāya jyotiṣajñāya tatparam | ghaṭikāsthāpanārthāya triṃśaniṣkaṃ kalādhare || dharmaśāstrapurāṇāni vaktṛbhyāṃ pañcaviṃśati | viṃśanniṣkaṃ caturvedaghoṣakebhyaḥ pṛthak pṛthak || śrīrudrajāpakebhyaśca niṣkaṃ caikonaviṃśakam | dadyātteṣāṃ sevanārthaṃ pṛthak dadyāt prabhūttamaḥ || niṣkaṃ cāṣṭādaśa proktaṃ sūktakebhyaḥ sureśvari | tvannāmapūjakebhyaśca niṣkamaṣṭādaśaṃ pṛthak || saptaśatyādi viprebhyaḥ niṣkasaptadaśa kramāt | jāpakebhyaḥ kalāsaṃkhyaniṣkaṃdadyācca tatparam || p. 195) pradakṣiṇa namaskāra kṛdbhyaśca tithisaṃkhyakam | pṛthak kumbhārcakebhyaśca taddravyai saha buddhimān || niṣkaṃ caturdaśaṃ proktaṃ cārakebhyaśca tatparam | pṛthak daṇḍadharābhyāṃ ca niṣkaṃ dvādaśa ucyate || daśaniṣkaṃ chatrakebhyaḥ paṭakebhyastathaiva ca | daṇḍavījanamartyānāṃ nava niṣkaṃ ca dāpayet || viṃśanniṣkaṃ gāyakābhyāṃ vījakābhyāṃ navaṃ pṛthak | vārastrīṇāṃ cāmarādi pṛthak ṣaṇṇiṣkamucyate || balidīpajanebhyaśca pañcaniṣkaṃ punaḥ param | dhūpadhūmakarābhyāṃ ca caturniṣkaṃ prabhūttamaḥ || niṣkatrayaṃ puṣpavṛṣṭikṛdbhyāṃ datvātha sundari | vandibhyo māgadhebhyaśca pāṭakebhyaḥ pṛthak pṛthak || daśaniṣkaṃ pradātavyaṃ niṣkaṃ sārdhaśataṃ punaḥ | vādyakebhyo nṛttavidbhyaḥ pṛthak dadyācca vetanām || vaijantī bibhṛkebhyantrī niṣkaṃ caiva vallabhe | rakṣakebhyo gajāśvādīn pṛthak dvādaśasaṃkhyakān || p. 196) dvārādi pālakebhyaśca dadyācca manusaṃkhyakam | dravyāmbara dhanāgāra pālakebhyastrayodaśa || nava niṣkaṃ cātitheyādyannakṛdbhyaḥ pradāpayet | paritaḥ parivārāṇāmarcakebhyaścaturdaśa || niṣkaṃ pṛthak pradatvānte toṣayedbahudhā janān | tvadgeharakṣakādibhyaḥ saptaniṣkaṃ nageśvari || sarvamuktaṃ mayādevi dakṣiṇā karmacāriṇām | cārādi sevakādīnāṃ sarveṣāṃ vetanaṃ kramāt || pratyabdaṃ niyamānetthaṃ datvā toṣya mahājanān | bhaktyā natvā natyakarma kartavyamiti vācayet || karma nyūnaṃ na kartavyaṃ kāle kāle ca deśikaḥ | yadi nyūne tu saṃprāpte rājasampatkṣayo bhavet || tasmānmantrī muhurjñātvā sarvalokahitāya ca | dhanadhānyādi vṛddhyarthaṃ subhikṣārthaṃ varānane || sampadrājyasamṛddhyarthaṃ sarvabhogārthameva vā | nyūnaṃ vinā prakartavyaṃ kriyājālaṃ nagātmaje || iti śrīvātulottare durgābhede nityakarmakāṇḍe śivapārvatīsaṃvāde ghaṭibhede navadurganiśi karmavivṛtinirūpaṇaṃ nāma ekaviṃśati paṭalaḥ devadeva jagannātha lokānugrahakāraka | malliṅge prātarārabhya nityārcanavidhiḥ śrutaḥ || samyaguktastvayā deva sarvalokahitāya ca | idānīṃ śrotumicchāmi kāmyārthaṃ sādhakāya ca || naimittikārcanavidhiḥ vaktavyaḥ parameśvara | śivaḥ - tatsarvaṃ tava vakṣyāmi yattvayā paripṛcchitam || tvalliṅge ca viśeṣeṇa kāmyārthaṃ tava pūjanam | vidhānaṃ vistarāddevi śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ || sarvavṛddhikaraṃ loke śrīkaraṃ putrapautradam | akālamṛtyuśamanaṃ śatruṇāṃ vijayo bhavet || p. 198) sarvavyādhipraśamanaṃ āyurvṛddhikaraṃ nṛṇām | sādhakānāṃ tvayā devi kalau sidhyati nānyataḥ || smaraṇāddarśanāccaiva trayolokaścakampire | bhaktyā saṃpūjite liṅgaṃ trailokyaṃ ca vaśī bhavet || cintitārtha pradaṃ nṝṇāṃ bhogamokṣapradaṃ śive | tasmāt sarvaprayatnena kāmyārthaṃ tava pūjanam || kasyāṃ tithau ca pūjāyāṃ vakṣyāmi śṛṇu pārvati | māghe vā phālgune māse caitre vaiśākhamāsake || jyeṣṭhamāse cāśvayuje kārtikeṣṭaśubhe dine | dvitīyā pañcamī caiva aṣṭamī navamī śubhā || daśamī ca trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ ca paurṇamī | somo bṛhaspatiḥ śukraḥ bhaumavāre śubhaṃ bhavet || candratārānukūle ca pūjādravyaḥ samāharet | prātarutthāya vidhivat nityapūjāṃ vidhāya ca || brāhmaṇaiḥ sahasaṃyuktaḥ deśikādi janaiḥ priye | nadīsnānaṃ prakartavyaṃ ṣaṭkoṇaṃ bījapūrvakam || p. 199) likhatvā tīrthamadhye tu snānārthaṃ tarpaṇaṃ caret | tava prītyai ca saṃkalpya nimajjecca trivārakam || dhautavastrāmbaracchannaḥ vibhūtyādyairalaṅkṛtaḥ | mūlamantraṃ japettatra aṣṭāviṃśatisaṃkhyakaiḥ || svarṇapātrādi saṃpūrya tava mūlena caṇḍike | tattīrthaṃ ca samādāya aghamarṣaṇamantrataḥ || vedamaṅgalapāṭhaiśca nṛttagītādi vādyakaiḥ | devālayamalaṅkṛtya phalapallavatoraṇaiḥ || siñceyurgandhavāribhyaḥ sthalaśuddhiṃ vidhāya ca | bhūṣayitvā gṛhaṃ gatvā vandayetparamāṃ śivām || namaste devi kalyāṇi vāñchitārthapradaṃ śive | naimittikasya pūjārthaṃ anujñāṃ bhaktavatsale || iti saṃprārthya sadbhaktyā tadagre sthāpayetphalam | nirvighnārthaṃ ca saṃpūjya gaṇeśaṃ ca samārabhet || nāndīṃ saṃvācya puṇyāhaṃ dravyaśuddhiṃ tu kārayet | karmārthaṃ varayetprājñaḥ deśikādi dvijottamān || p. 200) karmajālaṃ prakartavyaṃ śrīrudraṃ pāvamānakam | lakṣmīsūktaṃ prakartavyaṃ tattatkalpoktamārgataḥ || secayettava liṅgaṃ ca pañcāmṛtavidhānataḥ | prasthādi droṇamānāntaṃ dravyasaṃkhyamitīritam || vidhinā secayenmantrī liṅgaśuddhiridaṃ bhavet | devāgre cerābhāge ca racaye padmamuttamam || aṣṭottaraśataṃ devi tadardhaṃ pañcaviṃśatiḥ | nava dvādaśa pañcaiva sthāpayetkumbhamuttamam || vidhinā pūrayetpaścāt ratnāṇīṃ gandhavāribhiḥ | kṣīraṃ ca pañcagavyaṃ ca kaṣāyaṃ ca sutailakam || phalodakaiśca vividhaiḥ savastrapratimānvitaiḥ | caturthyante ca mantreṇa devamāvāhya pūjayet || kalāmantrairmūlamantrai spṛṣṭvā japya gurūttamaḥ | gaṇeśaṃ kṣetrapālaṃ ca mṛtyuñjayanavagraham || adhorāstraṃ saptaśatiṃ navadurgāmanuṃ śive | tava mūlena mantreṇa sahasraṃ saṃjapedguruḥ || p. 201) pradakṣiṇanamaskāraṃ śatamaṣṭottaraṃ priye | kuṇḍaṃ vā sthaṇḍilaṃ kuryāccaiśabhāge viśeṣataḥ || jananāgniṃ ca saṃsthāpya mūlamantreṇa homayet | śāntidurgāmanuṃ paścāttadardhaṃ juhuyādguruḥ || śatamaṣṭottaraṃ devi sahasraṃ cottamaṃ bhavet | samidājyaṃ pāyasaṃ vā saptadravyeṇa homayet || arpaṇaṃ mūlamantreṇa sugandhapayasāmbubhiḥ | pūrṇahutiṃ tataḥ kuryāt abhiṣekaṃ samācaret || snāpayedghaṭatoyena tava liṅgaṃ manūttamaḥ | snānaṃ vicitratailena sugandhena manoharaiḥ || udvartya piṣṭacūrṇaiśca niśāpūrṇairmaheśvari | uṣṇodakena saṃsthāpya kastūrīkuṅkumodakaiḥ || aṣṭagandhaṃ samālipya akṣatāṃśca manoharān | tilakaṃ ca sa kastūrī haridrācūrṇamañjanaiḥ || paṭṭavastraiḥ svarṇayutaiḥ navatantusamudbhavaiḥ | vastradvayaṃ tato dadyāt kañcukaṃ ca samarcayet || p. 202) muktāvaiḍūryakhacitatāṭaṅkaṃ bhūṣaṇādibhiḥ | sugandhapuṣpamālābhiḥ pūgapuṣpaṃ sarpayet || āvāhanādi saṃpūjya ṣoḍaśairupacārakaiḥ | sahasrairnāmabhiḥ pūjya praṇavādi samanvitaiḥ || bilvapatraiśca kamalaiḥ droṇapuṣpaistilākṣataiḥ | mallikādyaiśca puṣpaiśca pūjayenmantravittamaḥ || tadante svarṇajaṃ devi yathā śaktyā samarpayet | dhūpadīpaṃ ca naivedyaṃ ṣaḍrasānnaṃ sabhakṣakam || phalaṃ nānāvidhaṃ devi sūpaśākasamanvitam | pānīyaṃ ca sakarpūraṃ tāmbūlaṃ ca samarpayet || nīlāñjanaṃ mantrapuṣpaṃ stotrapāṭhaṃ gurūttamaḥ | balidānaṃ tato dadyānnaimitye ca viśeṣataḥ || brāhmaṇān bhojayeddevi homasaṃkhyān maheśvari | dampatīn pūjayetpūrvaṃ navasaṃkhyasuvāsinīḥ || sahasraṃ cottamaṃ devi śatamaṣṭottaraṃ pṛthak | gurupatnīṃ samāyukta pativratadharāstriyaḥ || p. 203) tailābhyaṅgaṃ vidhāyātha śucirbhūtvā pṛthak pṛthak | tavālayasya paritaḥ paṅktirūpaṃ supīṭhake || upaviśya yathānyāyaṃ gurupūjāṃ samācaret | mama rūpaṃ ca saṃpūjya tava rūpaṃ samanvitam || śivaṃ śaktiṃ samāvāhya pādyamācamanādikam | vastrālaṅkārakaṃ dadyādubhayośca pṛthak pṛthak || yathāvibhavasāreṇa pūjayitvā yathākramam | upāyanaṃ tato dadyātparamānnaṃ saśarkaram || apūpaṃ ca phalaṃ devi caṇḍikā priyatāmiti | tataḥ suvāsinīpūjāṃ kuryādbhaktiyutaḥ priye || āvāhanārghyapādyādi pṛthak sahasranāmabhiḥ | śatamaṣṭottaraṃ vāpi navasaṃkhyāni pārvati || tavamaṣṭottaraśataṃ navadurgāṃśca pūjayet | nāmabhiśca caturthyantaiḥ pṛthak saṃpūjya dāpayet || nālikeraphalaṃ devi nāgavallidalairyutam | pūgapuṣpaṃ niśāmūlaṃ taṇḍulaṃ kañcukādibhiḥ || p. 204) suvastraṃ ca dadedbhaktyā mūlamantraṃ vadan guruḥ | tava prītyā ca datvātha āśiṣaṃ pratigṛhya ca || bhojayedbhakṣa bhojyādyaiḥ tāmbūlaṃ ca dadat pṛthak | rātrau saṃpūjayet paścāt raṅgapūjāṃ samācaret || gehalī toraṇādyeṣu dīpamugdhodaye priye | balidānaṃ tato dadyāt naimitye cāhutirdadet || rathe vā śibikāyāṃ vā vāhane vā vibhūṣite | utsavaṃ ca tataḥ kuryāt grāmasīmāntameva vā || praviśya devīṃ saṃpūjya kriyājālaṃ samarpayet | tataḥ prāta samutthāya snānasandhyāditarpaṇam || vidhāya devatāgāraṃ tava liṅge maheśvari | saṃpūjya snapayenmantrī karmalopārthamambike || tavamaṣṭottaraśataṃ japenmūlamanuṃ guruḥ | savatsāṃ gāṃ tato dadyāt dakṣiṇāṃ dāpayedguruḥ || bhūridānaṃ tato dadyāt kṛcchradānaṃ tataḥ param | ityevaṃ kārayedbhaktyā brāhmaṇaśca nṛpottamāḥ || p. 205) kāmitārtha pradaṃ śīghraṃ satyaṃ satyaṃ mayoditam | manasā cintitaṃ kāryaṃ pūjayāśca prabhāvataḥ || sarvān kāmānavāpnoti vidhinā pūjite priye | mahāpūjāvidhiḥ samyak tavasnehena coditam || iti śrīvātulottare durgābhede śivapārvatīsaṃvāde nityakarmakāṇḍe naimittikapūjāvidhirnāma dvāviṃśatiḥ paṭalaḥ || || svasti || devī - devadeva mahādeva sarvajña karuṇānidhe | acinyaguṇa rūpāḍhya śiva sarvajagatprabho || saptakoṭiṣu mantreṣu pratiṣṭhādyutsaveṣu ca | vahnihomavidhiḥ proktaḥ tvayā guhyaḥ sadāśiva || pṛthak vidhānaṃ vahneśca havanaṃ ca kathaṃ vada | kinnimittaṃ kathaṃ homaḥ kiṃ ca dravyaṃ ca tatphalam || p. 206) tvanmukhācchrotumicchāmi vistareṇa vada prabho | śivaḥ - sādhu pṛṣṭaṃ tvayā devi guhyādguhyatamaṃ mahat || agnikāryaṃ suraśreṣṭhaṃ sarvakāmaphalapradam | mama tejomayo vahniḥ tavarūpaṃ na saṃśayaḥ || jiṃhvārūpeṇa nau devi tattaddravyaṃ hi bhujyate | anyatra bhujyate dṛṣṭvā tṛpti bhavetpriye || etasmātkāraṇācchreṣṭhaṃ vahnihomaṃ ca kārayet | rahasyaṃ paramaṃ devi muktidaṃ ca dvijanmanā || havyadattaṃ tu bhuñjīta yadi śreṣṭhaṃ dvijottamaḥ | śūdratvaṃ karmahīnatvaṃ patitatvaṃ na saṃśayaḥ || sāyaṃ pratarnityahomaṃ prakurvīta dvijottamaḥ | ihāpi sukhamāpnoti ante sāmīpyamīśvari || lakṣahomādi koṭyantaṃ kāmyakarmaṇi kārayet | homāddaśāṃśaṃ tanmantrajapasaṃkhyā maheśvari || śatāṃśaṃ tarpaṇaṃ kuryātsahasraṃ kumbhapūjanam | p. 207) ayutaṃ bhojayedviprān pradakṣiṇanamaskṛtim || dānāni vividhaṃ dadyāt gobhumyādi viśeṣataḥ | itthaṃ kuryādvidhānajñaḥ sarvamṛtyunivāraṇam || sarvaśāntikaraṃ caiva śatrūṇāṃ nāśakāraṇam | āyurārogyadaṃ dehe dejobalavivardhanam || lakṣmīpradaṃ viśeṣeṇa santānādi vivardhanam | tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ rājñāṃ rājyakośavivardhanam || gajāśva sainyadurgādi vṛddhidaṃ kīrtidaṃ tathā | divyantarikṣādyutpātadussvapnādi vināśanam || grahabhūtapiśācādi vināśanakaraṃ param | bhuktidaṃ muktidaṃ caiva sarvavāñchāphalapradam || amunā homavidhinā bahuprīti bhavenmama | brahmādyā mayi saṃtuṣṭe tuṣṭā devā na saṃśayaḥ || itthaṃ śreṣṭhaṃ homakarma kalau siddhipradāyakam | tasmāt sarvaprayatnena kārayeddhomamarthavān || tadvidhānaṃ pravakṣyāmi lakṣahomavidhaiḥ pṛthak | p. 208) tatkālaṃ tatsthalaṃ kuṇḍamaṇṭapādi salakṣaṇam || dinasaṃkhyāṃ ca tatkarmaṇyācāryādīṃśca ṛtvijaḥ | homadravyaṃ tatphalaṃ ca vistareṇa śṛṇu priye || kārtike māsi kurvīta paurṇamyādinduvāsare | māghamāse kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ maheśvari || phālgune māsi kurvīta aṣṭamī daśamī dine | caitre māsi trayodaśyāmekādaśyāmathāpi vā || vaiśākhe ca tṛtīyāyāṃ jyeṣṭhamāsi śubhe dine | anyatpuṇyatithau mantrī grahaṇe ravisomayoḥ || amauḍhye nādhimāse ca candratārānukūlake | śubhalagnagrahayute duṣṭagrahavivarjite || kartuścaivānukūlarkṣe śubhagrahanirīkṣite | evaguṇayute kāle lakṣahomaṃ ca kārayet || sāmbaliṅgaśivakṣetre ārāme parvate taṭe | udyāne śrotriyāgāre saṅgame ca nadītaṭe || anyatpuṇyasthale devi homaṃ kuryā nṛpottamaḥ | p. 209) tatsthalaṃ ca samāvīkṣya pūrve vahne tathaiśake || khananādi prakurvīta śodhayedduṣṭavarjite | caturaśraṃ samaṃ kṛtvā ṣaṭtriṃśaddhastamātraka || ekaviṃśati hastaṃ vā saptottaradaśa priye | tāvanmaṇṭapavistāraṃ yāvatkuṇḍamitirbhavet || ratnimātrasamutsedhaṃ darpaṇodarasannibham | tattribhāgaikabhāgena maṇṭapasya maheśvari || kuṇḍāni racayenmantrī nava pañcaikameva vā | pūrve ca caturaśraṃ syādāgneyāṃ tu bhagākṛtiḥ || ardhacandraṃ tu yāmyāyāṃ nair-ṛtyāṃ tu trikoṇakam | vāruṇe vartulākuṇḍaṃ vāyavyāṃ ca ṣaḍaśrakam || uttare padmakuṇḍaṃ tu īśānyāmaṣṭakoṇakam | aindra śāṅkarayormadhye vṛttakuṇḍaṃ tu kārayet || caturdikṣu ca catvāri caturaśraṃ tu kārayet | vṛttakuṇḍaṃ tathaiśānyāṃ pañcakuṇḍe'thavā śive || kuṇḍamekaṃ ca kurvīta vṛttaṃ vā caturaśrakam | p. 210) īśāne pūrvabhage vā kalpayecca maheśvari || caturhastaṃ caikakuṇḍaṃ trihastaṃ pañcakuṇḍakam | dvihastaṃ navakuṇḍaṃ ca tāvaṃ khātapramāṇataḥ || vistāraṃ tāvadūrdhvaṃ syādūrdhvamekhalayā saha | kuṇḍasya yādṛśaṃ rūpaṃ tādṛśī mekhalā bhavet || trimekhalaṃ ca yuktaṃ syādaṣṭaṣaṭcaturaṅgulaiḥ | ṣaḍbhiścaturbhiśca tathā dvikara trikarasya tu || mekhalopari madhye tu yoniḥ pippalapatravat | ṣaḍaṅgulasya vistārā vistārārdhaṃ tadūrdhvataḥ || muṣṭerevaṃ tathānyeṣāmaṅgulāṅgulavardhanāt | ekāṅgulaṃ samutsedhamaṣṭāṅgulasavistṛtam || praṇītā sthānametaddhi brahmasthānaṃ tathā bhavet | caturaśraṃ praṇītāyāṃ brahmaṇe padmameva ca || itthaṃ kuṇḍaṃ prakalpyātha lakṣaṇena maheśvari | sthaṇḍile ca na kartavyaṃ devatāśāpadaṃ bhavet || alakṣaṇakṛtaṃ kuṇḍaṃ kulakṣayakaraṃ bhavet | p. 211) pūrvoktana vidhānena kuṇḍaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ || tanmadhye vedikāṃ kuryāddhastamātraṃ tadūrdhvataḥ | catustambhaṃ ca tanmadhye parito dvādaśa kramāt || tadbahirviṃśatistambhāḥ unnataṃ cāṣṭa ṣaṭkaraiḥ | tadbahi pañcahastaṃ syāt sthāpaye potikādibhiḥ || ekabhaumaṃ tribhaumaṃ vā kārayenmaṇṭapaṃ śive | catudvārasamāyuktaṃ catustoraṇabhūṣitam || prāgdvāre pītavarṇaṃ ca dakṣiṇe kṛṣṇavarṇakam | paścime raktavarṇaṃ ca uttare śvetavarṇakam || cakratriśūlaḍamarupadmanandivicihnitam | evaṃ dvāraṃ prakurvīta pūrvādikramataḥ priye || caturdikṣu dhvajaṃ kuryātpatākāsyurdiśi sthitāḥ | daśastodhvaje daṇḍaḥ caturaśraśca vṛttakaḥ || saptahastāḥ patākāḥsyuḥ dīrghadaṇḍapramāṇataḥ | saptahastadhvajapaṭaḥ vasanā nūtanena ca || tattadvāhanacihnāni lekhayecchilpinā guruḥ | p. 212) viṃśatyaṅgulavistārāḥ patākā syurmaheśvari || lokapālānuvarṇena vāhanāyudhalāñchanaiḥ | digvidikṣu prakurvīta sthāpayedvidhinā guruḥ || vastrairācchādayestuṅgān vitāna phalaśobhitān | dvāre dvāre ca kumbhau dvau kumbhau tāraṇamūlakau || cūtapallavaśobhāḍhyau pratyekaṃ kaṇṭhavāsasau | kadalīstambhavinyāsai sragdāmā cūtapallavaiḥ || śobhayitvā bahiḥ paścāddarbhadāmnā ca veṣṭayet | evaṃ maṇṭapakuṇḍāni kurvīta vidhinā priye || navāhaṃ saptarātraṃ vā pañca tryekāhameva vā | lakṣahomaṃ prakurvīta uttamaṃ madhyamaṃ bhavet || adhamaṃ ca na kurvīta dinasaṃkhyavidhau śive | vapanaṃ snānamaunaṃ ca śuklāmbaradharaḥ śuciḥ || kṣīrānnabhojanaṃ nityaṃ dussaṅgādi vivarjitaḥ | brahmacaryavrataṃ kuryādṛtvigbhiḥ saha deśikaḥ || itthaṃ dīkṣā prakartavyā navarātre maheśvari | p. 213) trirātre caikarātre ca dīkṣākarma na kārayet || yāgadravyāṇi sampādya hotṛbhiḥ jāpakān dvijān | dīkṣāvān karmatatvajñaḥ satyavādī jitendriyaḥ || sapatnīkān dvijaśreṣṭhān āhūya yajamānakaḥ | tailābhyaṅgādikaṃ kṛtvā ācāryartviksamanvitaḥ || sutithau ca suniścitya pūrvoktena maheśvari | prātarutthāya vidhivaddantadhāvanapūrvakam || prātaḥ snānaṃ prakurvīta ācāryāya dvijottamaiḥ | sandhyākarma prakurvīta nityakarma samāpya ca || mṛttikāsnānapūrvaṃ ca kuśagomayavāriṇā | sarvaghoṣasamāyuktastattanmantreṇa lepayet || nānāmaṅgalavādyaiśca vedaghoṣaiśca suktakaiḥ | snānaṃ kṛtvā tato mantrī homārthaṃ ca dvijottamaiḥ || dhautavastrāmbaracchannaḥ vibhūtyādyairalaṅkṛtaḥ | devarṣitarpaṇaṃ kṛtvā namaskṛtvā divākaram || tato devālayaṃ kṛtvā phalapuṣpasuvarṇakaiḥ | p. 214) mamāgre vinyaseddevi yajamānaḥ subhaktitaḥ || pañcopacārairabhyarcya prārthayecca kṛtāñjaliḥ | śivādi sarvadevānāṃ sadyaḥ tuṣṭikaraṃ bhavet || lakṣahomaṃ karomīti svāmivijñāpanaṃ caret | iti vijñāpya deveśaṃ praviśedyāgamaṇṭapam || prakṣālya pāṇipādau ca pūrve vā caiśakoṇake | padmapīṭhaṃ ca saṃsthāpya navavastroparinyaset || tasyopari nyasau * bhān āsaneṣūpaviśya ca | guruvandanapūrvādi prāṇāyāmaṃ samācaret || dinamuddiśya saṃkalpya yathāvibhavavistaram | vighneśamarcya nāndyādi puṇyāhaṃ pañcagavyakam || madhuparkaṃ vidhāyātha varayeddeśikādikān | ācāryandhanaṃ devi brahmāṇaṃ ca sadasyakam || bhavādi mūrtipānaṣṭau hotṛbhiśca yathoktavat | dinasaṃkhyamitān jñātvā varayecca pṛthak pṛthak || japārthaṃ tu śatārdhaṃ syādvedapārāyaṇaṃ śive | p. 215) ṣoḍaśa brāhmaṇaḥ kuryāt tarpaṇārthaṃ daśa dvijān || kumbhārcane caikamevaṃ namaskārapradakṣiṇe | daśa viprāṃśca varaye"rarcārtha dvādaśa dvijān || ācāryādīn svaśākhādi pravaraprocya gotrakam | śarmātha vṛṇuyātkartā ślokairebhiśca tān kramāt || sarvakarmadhurīṇastvaṃ śivatuṣṭyai dvijottamaḥ | tvāmāhaṃ gurumācāryamasmin homavidhau vṛṇe || kartuḥ pratinidhitve tu dvijamanyaṃ tadājñayā | ācāryo vṛṇuyādatra ślokenaiva tato'munā || kartuḥ pratinidhitvena karmakārayituṃ dvija | tvāmahaṃ yajamānārthaṃ tasmin homavidhau vṛṇe || yathā caturmukho brahmā svargeloke pitāmaha | brahmāṇaṃ cāmahaṃ sākṣāttasmin homavidhau vṛṇe || mantratantrādilopāṃśca draṣṭuṃ nasyuryathā tathā | asmin homavidhau vipra sadasyaṃ tvāmahaṃ vṛṇe || homārthaṃ mūlamantrāṃśca tattanmantraṃ śivasya tu | p. 216) ṛtvijo'smin homavidhau dvijā yuṣmānahaṃ vṛṇe || tarpaṇārthaṃ ca pūjārthaṃ kalaśasya maheśvari | mūlamantrajapārthāya vedapārāyaṇārthakam || pradakṣiṇa praṇāmārthaṃ dvijā yuṣmānahaṃ vṛṇe | ityevaṃ varaṇaṃ kṛtvā tebhyaḥ pādyādikaṃ dadet || pādyamarghyaṃ tathācāmaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca | kuṇḍale cāṅgulīyādi bhūṣāśca vividhā api || rudrākṣamakuṭādyaiśca svarṇayajñopavītakaiḥ | dukūlapādukaṃ devi chatravījanajāmaraiḥ || ācamaṃ jalapātrāṇi yāgopakaraṇāni ca | phalaṃ svarṇaṃ ca tāmbūlaṃ dāpayenmanunā śive || mūlena mama gāyatryā pañcabrahmāṇubhistathā | ācāryāya pradatvauvaṃ gandhādyaistaṃ samarpayet || evaṃ brahma sadasyādīn tathaivānyān dvijān kramāt | yathā yathocitaṃ vastrabhūṣaṇādyaiśca toṣayet || aṅkurārpaṇapūrvaṃ ca mṛttikāmāharettataḥ | p. 217) sadyoṅkuraṃ vā kurvīta dinasaṃkhyamitaṃ śive || dhvajasthāpanapūrvoktaṃ patākān sthāpayetpriye | vṛṣayāgaṃ tataḥ kuryātpatākadhvajadevatāḥ || sampūjya vidhivanmantrī tattanmantreṇa pārvati | pañcagavyaṃ hunedante gaṇeśaṃ ca navagrahān || tattanmūlena hotavyaṃ tattaddravyaṃ pṛthak pṛthak | etatkarma divākāle guruḥ kuryānmaheśvari || sāyaṃ sandhyāmupāsyātha śucirbhūtvā gurūttamaḥ | prakṣālya pāṇipādau ca mūrtipādyairdvijottamaiḥ || praviśya paścime dvāraṃ yāgagehaṃ maheśvari | astradṛṣṭyā vilokyātha dikpatīn rakṣoṇadyattat || nai-ṛtyāṃ diśamāsādyā upaviśyāsane guruḥ | guruvandanapūrvādi diśadigbandhanaṃ śive || bhūtaśuddhiṃ nyāsajālān saṅkalpaṃ ca vidhāya ca | gaṇeśa sthaṇḍile pūjya sugandhakusumādibhiḥ || sthāpayetkalaśaṃ devi yojayetpañcagavyakaiḥ | p. 218) ekāṃśakaṃ tu gomūtraṃ gomayaṃ ca tadardhakam || saptāṃśakaṃ tu gokṣīraṃ tryaṃśakaṃ tu dadhi smṛtam | ājyamekāṃśamityevaṃ sadyojātādi pañcakaiḥ || astramantreṇa saṃspṛṣṭvā śatamaṣṭottaraṃ japet | puṇyāhaṃ vācayetpaścādṛtvigbhiḥ sahito guruḥ || maṇṭapaṃ mārjayeddevi vāyumantreṇa deśikaḥ | pālāśapallavairdarbhaiḥ vahnyādīśāvasānakam || mama gāyatrimantreṇa lepayedgomayāmbhasā | astramantraṃ śatāvṛtyā tato rājīśca deśikaḥ || vikīrya mārjayenmuṣṭyā maṇṭape manuvittamaḥ | prakṣālyaṃ hastau deveśi puṣpāṇi daśa dikṣu ca || nikṣipya mama gāyatryā cakramudrāṃ pradarśayet | sasūtradarbhamālāṃ ca yuktaṃ bodhidupallavaiḥ || astramantraśataṃ japtvā veṣṭayaṃ maṇṭapaṃ śive | abhyukṣya pañcagavyena mūlamantreṇa deśikaḥ || vikīrya mārjanaṃ mantrī punaḥ pūrvoktamantrataḥ | p. 219) gandhatoyena saṃprokṣya gururāpaḥ punantviti || dvārapūjantataḥ paścādakṣataiḥ kusumādibhiḥ | kaiḥ | astratoyena saṃprokṣya pūrvādrikramataḥ priye || śānti bhūti balārogyā saṃjñābhistoraṇe nyaset | yugmātvidānyajedūrdhve śūleṣvarkapuroditān || praśāntaśiśirādīṃśca pratyūṣādi vasūnapi | bhūrbhuvādikalokāṃśca somabhaumādikān grahān || śāntirnidrānivṛttiśca pratiṣṭhādvāramūrdhani | gaṇeśaṃ bhāratīṃ lakṣmīṃ sarvadvāropari nyaset || pūrvadvāraṃ samārabhya śāyayordakṣavāmayoḥ | nandyādidvārapālāṃśca gaṅgādisaritastathā || saṃpūjya tān caturthyantān śivajñāṃ śrāvayedathā | yajñasya rakṣaṇārthena sthātavyaṃ mahadādaraiḥ || vajrādīni patākā syuḥ kumudādi dhvajeṣu ca | pūrvoktān vinyaseddevi sarvavighna bhayaṅkarān || dvāratoraṇasaṃpūjya prārthayenamunā guruḥ | p. 220) maṇṭapastambhapūjāṃ ca prārabhe tu tataḥ priye || antastambheṣu sarveṣu ādhārādi yathākramam | praṇavādi namontaiśca dharmādiṣu samarcayet || vidyeśādi ghaṭaśceṣu dvāratoraṇakumbhakān | yāgeśvaraṃ ca dikpālān sthāpayetpūjayetpriye || niṣkaṃ niṣkārdhahemnā vā pratimān vinyasedguruḥ | suvastraṃ suphalaṃ nyastvā prārthayeddeśikottamaḥ || bho bho śakra tvayā svasyāṃ diśi vighnapraśāntaye | sāvadhānena yāgāntaṃ sthātavyaṃ tu śivājñayā || sarveṣāṃ lokapālānāṃ anekakramayogataḥ | iti vijñāpya dikpālān yāgeśaṃ prārthayettataḥ || śaṅkarāya namastubhyaṃ viśvarūpadharāya ca | mayā pravartitaścāyaṃ lakṣahomaḥ kṛte tava || lakṣaṇīyaḥ tvayaitarhi samāptiryāvadasya hi | iti saṃprārthya yāgeśamakṣatairavakīrya ca || ataḥ saṃpūjya vāstuṃ ca rākṣoghnaṃ vāstuhomakam | p. 221) baliṃ ca vikireddevi svasvamantrairgurūttamaḥ || tataḥ pratisaraṃ badhvā yāgārthaṃ ca yathoktavat | ācāryaṃ yajamānaṃ ca brahmāṇaṃ ca sadasyakam || mūrtipān tarpaṇaṃ devi yāgeśapratimādiṣu | badhnīyurūrṇāsūtraiśca tanmantraṃ ca puroktavat || vahnisādhanakaṃ paścāt hotṛbhiḥ saha deśikaḥ | sūryakāntodbhavaṃ śreṣṭhakāṣṭhajño madhyo bhavet || śrotriyāgārajo vahniradhamaḥ parikīrtitaḥ | sūryakāntaśilāyāṃ vā bodhivṛkṣādivā śive || ādāya mantaḥ sārāṇi kṛtvā maraṇikadvayam | saṃyogaḥ kramataḥ kuryāt śilpiśāstroktamārgataḥ || trihastarajjunā veṣṭyā sudṛḍhaṃ triguṇīkṛtam | gomayālepitaṃ bhūmiṃ śatapatraṃ sukarṇikam || likhet saṃpūrayeccūrṇaṃ pañcavarṇaṃ vibhedataḥ | śālisaṃpūrayetpīṭhaṃ droṇamātraṃ maheśvari || araṇiṃ vinyasetpīṭhe darbhadāmnā ca veṣṭayet | p. 222) gandhapuṣpaiḥ samabhyarcya ācāryo ṛtvijaiḥ saha || āvayośca samāvāhya naivedyāntaṃ maheśvari | mūlamantrajapaṃ kuryātpañcabrahmādi sūktakaiḥ || mathitvā praṇavenāgniḥ tuṣakārpāsakādibhiḥ | karīśaṃ ca samāyojya agnijātakaṇādikaiḥ || jvalayecca tato mantrī tāmrapātre śarāvake | agnibījena caitanyaṃ hṛdā saṃhāramudrayā || ādāya yojayedbindau pūrakeṇa tato hṛdi | sthāpayenmanunā devi agniśca citimantrataḥ || tejorūpamahaṃ vahniṃ sākṣādbrahmasvarūpakam | evaṃ dhyātvā tato mantrī saṃpūjya ca hutāśanam || dāpayedguruṇā paścāt yajamānāya bhaktitaḥ | devasyatvā tatoddhṛtvā ṛtvijāṃśca tato dadet || rakṣaṇīyaṃ dvijaḥ śreṣṭhāḥ homārthaṃ ca maheśvari | ityuktvā yajamānāya kṛtāñjalipuṭa sthitaḥ || ācaryaṃ pūjayeddatvā śayyāvāhanabhūṣaṇaiḥ | p. 223) dhenuśca ṛtvijāṃ dadyāt athavā vāsasīṃ dadet || itthaṃ datvā tu deveśi vahniḥ suprītado bhavet | tato jāgaraṇaṃ paścāt vedapāṭhaṃ dvijottamaiḥ || itthaṃ kṛtvā tu deveśi punaḥ sūryodayāntike | iti śrīvātulottare kāmyakāṇḍe umāmaheśvarasaṃvāde lakṣahomamaṇṭapādi vidhirnāma pañcacatvāriṃśatpaṭalaḥ | athātaḥ saṃpravakṣyāmi karaṇānāṃ ca lakṣaṇam | kuṇḍaśodhanapūrvaṃ ca vahnerjananakarma ca || pātrāṇāṃ sādhanavidhiṃ krameṇa śṛṇu pārvati | ācāryastu śucirbhūtvā kṛtvā caivāhnikakriyām || ṛtvigbhiḥ saha deveśi yāgagehaṃ praviśya ca | sampūjyādau gaṇeśānaṃ phalādyaistoṣayettataḥ || puṇyāhavācanaṃ kuryāt mūrtipaiśca dvijottamaiḥ | gatvā kuṇḍāntikaṃ mantrī viṣṭare pūrvadiṅmukhaḥ || p. 224) upaviśya samānīya sādhanānyuñcitāni vai | guruvandanapūrvādi ātmaśuddhiṃ samācaret || tato juhvāṅgamanunā nyāsajālaṃ vidhāya ca | tataḥ saṃpūjayenmūrdhni svagurūn deśikottamaḥ || hṛtpadme pūjayeddevaṃ gaṇeśānamathorcayet | kuṇḍaśuddhiṃ prakurvīta vakṣyamāṇena vartmanā || mūlamantran japan mantrī tatkuṇḍaṃ ca samīkṣayet | astramantreṇa saṃtāḍya daśadigbandhanaṃ tataḥ || saṃprākṣya varmaṇā mantrī tāreṇakhananaṃ śive | mṛttike hana mantreṇa uddhare mṛttikāṃ tataḥ || pūjayecca hṛdā mantrī samīkṛtidṛśāṇunā | secayedamunā kuryāt kuṭṭayedastramantrataḥ || mārjayetkavacenātha lepanaṃ hetināṇunā | kalātmakaṃ kalābhistu trisūtrīkaraṇaṃ śive || kavacenārcayenmantrī hṛnmantreṇa ca pārvati | astreṇa vajrīkaraṇaṃ hṛnmantreṇa kuśaistataḥ || p. 225) catuṣpathaṃ tanutreṇa tanuyādakṣapāṭanam | ityete kuṇḍasaṃskārāḥ aṣṭādaśa maheśvari || caturaśraṃ purā kṛtvā kuṇḍamadhye ca vālukaiḥ | devasyatveti mantreṇa hrādakena śalākayā || ādāya ca likhedrekhāṃ pūrvāgre cottarāgrake | tisraḥ pūrvamukhā rekhāstadvatsaumyamukhāstathā || brahmā vaivasvataḥ somo madhye dakṣiṇavāmayoḥ | rudro viṣṇuśca śakraśca madhye paścimapūrvayoḥ || brahmajajñānamantreṇa nāke manu yathākramam | ṣaḍrekhāṃ ca likhenmantrī bhūśuddhyarthamiheśvari || gandhapuṣpādibhiścaiva tato nāmnaiva pūjayet | tato yantraṃ samuddhṛtya pūrvāgre cottarāgrake || bhavatyekona pañcāśatpadādyantra tadāsphuṭam | bahirīśānakoṣṭhādi tanmadhya ca maheśvari || mātṛkāṃ varṇasaṃlekhya pradakṣiṇyena deśikaḥ | tanmadhye'ṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikākesarairyutam || p. 226) viṣṭarārthaṃ sukūrcaṃ tu viṃśaddarbhakṛtaṃ tataḥ | pīṭhapūjāṃ ca tatraiva āvāhya puruṣaṃ param || tataḥ pārśve mahādevyā cintayecca guru priye | dvinetrāṃ dvibhujāṃ ramyāṃ pīnīnnatapayodharām || muktābharaṇasaṃyuktāṃ padmahastāṃ sulocanām | śuddhasphaṭikasaṃkāśāṃ raktāvāhogribhūṣitām || ṛtusnātāṃ sukūrcasthāṃ vāgīśasya ca vāmake | kāraṇaṃ jagatāṃ devaṃ sarvajñaṃ sarvasākṣiṇam || anādinidhanaṃ śuddhaṃ sākṣādbrahmasvarūpiṇam | evaṃ dhyātvā tato mantrī samarcya ca maheśvari || devadevau ca saṃpūjya mūlamantreṇa pārvati | pādyamarghyādikaṃ dadyāt kuṅkumaṃ raktacandanam || raktapadmāni saṃpūjya dhūpadīpādikaṃ priye | śivabījena tārādi namontena tataḥ param || tadekatāṃ samāpannāṃ bhūvayetnaṃ vicintayet | darśayodyoni mudrāṃ ca liṅgamudrāṃ tathā hṛdā || p. 227) ityevaṃ manasā bhāvyā krīḍārthaṃ ca pradarśayet | tadā ratistrayoryāvat tāvadagnimathāṅguruḥ || pāṇinā sāmbhasā yoniṃ sa mṛjyādastramantrataḥ | paścāddevasya devyāśca dadyādācamanīyakam || vadhnīyāṃ garbharakṣārthaṃ darbhaṃ kaṅkaṇavatkare | ekīkṛtya tradarbheṇa badhnīyānmūlamantrataḥ || sādhitaṃ ca tato vahniṃ bhasmadhūmādivarjitam | gurupatnyā ca ṛtvigbhyaṃ ādāya ca maheśvari || kuṇḍayonau pravinyasya devasyatveti mantrataḥ | vahnibījajapan mantrī kravyādāśaṃ parityajet || astramantreṇa saṃprokṣya dakṣadruṣpādi vīkṣaṇaiḥ | śoṣadāhapravanāni tatanmantreṇa pārvati || akuñcanaṃ tato dīptaṃ bahiḥ piṅgalayā guruḥ | vyavargasya dvitīyā tu bindunā bhūṣitaṃ ca yat || vahnibījamidaṃ proktaṃ trivāraṃ ca samuccaran | bibhāvya nirgataṃ tatra yojayedāntarā * nam || p. 228) spṛṣṭvā darbhadvayenaiva japtvā tāreṇa cāṣṭaśaḥ | dhenumudrāṃ pradṛśyātha rakṣayedastramantrataḥ || avakuṇṭhya tanutreṇa mūlamantreṇa pārvati | pañcopacārairabhyarcya jānuyugmaṃ * * * || kuṇḍordhvaṃ triḥ paribhrāmya mūlamantramanusmaran | tanmadhye vinyasedagniṃ ātmano'bhimukhaṃ guruḥ || saṃprokṣya kāṣṭhaśirasā nikṣipecca maheśvari | citpi"galaṃ ca manunā jvalayedanalaṃ śanaiḥ || vyajanaṃ dhamanīṃ vātha praṇayenmantravittamaḥ | agniṃ prajvalitaṃ vande manunānena prāñjaliḥ || prārthayitvāpyupasthāya gurustanmupasīdatu | guruvandana pūrvaṃ ca daśa digbandhanaṃ tataḥ || tato nyāsaṃ vidhāyātha kṛśāno manubhirnyaset | jiṃhāṅgamūrtimanubhiḥ hiraṇyādi yathākramam || liṅgepāne tathā mūrdhni vadane ca gurūttamaḥ | nāsikānayanadvandve sarvāṅgeṣu ca vinyaset || p. 229) ṛṣyādimaṅgavinyāsaṃ hṛdayādi nyasedguruḥ | jātavedāḥ saptajihvo havyavāhanasaṃjñakaḥ || dhruvāgnaye padādyāścandreṇamontāḥ kramādamūn | mūrdhāṃsa pārśvakaṭyādi pradakṣiṇavaśādbudhaḥ || itthaṃ nyāsaṃ vidhāyātha prāṇāyāmaṃ samācaret | pañcasaṃkhya samadbhiśca sādhayecca maheśvari || tataḥ saṃkalpamuccārya juhuyācca pṛthak pṛthak | sadyojātādibhirmantraiḥ samidbhiśca yathākramam || idhmabandhanarajjūṃśca badhvā caikīkṛtaṃ priye | dakṣiṇe ca pravinyasya darbhamuṣṭiṃ tathottare || pālāśodumbarāśvattha plakṣanyagrodhajodbhavaḥ | aṣṭādaśa punastisro kuṇḍamānasamucchritāḥ || aṣṭottarasahasraṃ vā paristaraṇadarbhakaiḥ | ṣaḍaṅgulasuvistāraṃ muṣṭidarbhaṃ śataṃ guruḥ || rajjudve tatvasaṃcaiśca prokṣaṇī saptadarbhakaiḥ | praṇītārṇavadarbhaiśca dvādaśairbrahmakūrcakam || p. 230) sruksruvau mānunaṃ sapta ājyasaṃskāra ṣaṭkuśaiḥ | dvedarbhe caruśuddhiḥ syāt pātrāṇāṃ sādhanārthake || śatārdhaṃ ca tadardhaṃ vā kuśakuptividhīyate | svarṇaṃ vā rājataṃ vāpi tāmraṃ vātha śarāvakam || pūritaprasthamekaṃ vā tanyūnaṃ ca na kārayet | sruk sruvau hastamātrau ca śuktimātraprapūritam || etatpātrāṇi saṃpādya kālabhinnāni varjayet | tataḥ parisamūhyāgniṃ juṣṭedāhutimantrataḥ || pariṣicya jalenātha astramantreṇa deśikaiḥ | dikparistaraṇaṃ kuryāt devasyatveti mantrataḥ || dakṣiṇānuttarān devi nuttarānadharān guruḥ | mekhalāpari madhye tu vinyasecca yathākramam || pātrāṇāṃ sādhayet paścāt kuṇḍasyottara pārśvage | bhūtale kuśamāstīrya praṇītāṃ prokṣaṇāṃ tathā || ājyapātraṃ carusthālīṃ sruksruvau kuśamuṣṭikam | idhmapravaścanaṃ devi sādhayeddeśikottamaḥ || p. 231) dvandvarūpeṇa hastābhyāṃ mantreṇāsminnadhomukham | arghyodakena saṃprokṣya darśayedastramudrikām || prokṣaṇīmanmukhaṃ kṛtyā sukūrcaṃ vinyasettataḥ | jalerāpaḥ punantveti pūrayeddhenumudrayā || karābhyāṃ tattrirutpūya tajjalaiḥ prokṣya cāstrataḥ | vidhmaṃ visrasya granthiṃ ca varmaṇā ca maheśvari || pātrāṇyetāni tāsukṣya unmukhīkṛtya prokṣayet | dakṣiṇe padmapīṭhaṃ ca darbhakūrcaṃ nyasettataḥ || āvāhya ca dvijaśreṣṭhaṃ bhūpatetvatha mantrataḥ | arvāvasoḥ samāvāhya gandhapuṣpaiḥ samarcayet || tatpurastātpraṇītānāṃ nidhāyādbhiḥ prapūrayet | brahmabījau mantreṇa siddhamantreṇa pārvati || āvāhya varuṇaṃ paścādbrahmāṇaṃ ca samarcayet | dorbhyāṃ nāsāntamuddhṛtya brahmaṇaścāpyanujñayā || dhaneśeśvarayormadhye pūrvapīṭhaṃ kuśopari | nidhāya darbhamācchādya * * * aṣṭavāraṃ guruḥ || p. 232) ghṛtasthālīṃ samādāya prokṣayedastramantrataḥ | tatra goghṛtamāpūrya netramantreṇa vīkṣayet || vāyavyāṃ diśi māsthāpya mekhalasya samīpataḥ | tanutreṇa ca nīrājyaṃ tadagnau nikṣipedguruḥ || punardarbhadvaye mantrī astramantreṇa pārvati | trivāraṃ darśayitvā tu manunāgnau vinikṣipan || ādāya yonau vinyasya aṅgārān saha yojayet | darbhau prādeśamātreṇa madhye granthiyutena ca || śukramasīti mantreṇa vahnimadhye ca nikṣipet | caruṃ ca śrapayetpaścāt nirvapāmīti mantrataḥ || agnaye vo juṣṭaṃ prokṣyāmi agnaye vo juṣṭaṃ nirvapāmiti devatā ca pradhānakam | trivāramiti muccārya darbhau sandarśa gāmayet | abhighāryottare nyasya jananāgnirna karma ca || sruksruvau śodhayetpaścāt dakṣavāmakaradvaye | agramadhyamamūleṣu kuśayugasya śodhayet || p. 233) agnau niṣṭapya saṃmṛjya mūlamantreṇa vai triśaḥ | evameva srucaṃ śodhya nyasettatraiva tān punaḥ || paridhīṃśca gṛhītvātha varmanetrāsumantrakaiḥ | paścime dakṣiṇe nyasya uttare ca maheśvari || tadūrdhvasamiddhanyasya kavacena dvayaṃ guruḥ | anuyājasamittatra praṇītordhve nyasedguruḥ || pāvakaṃ gandhapuṣpādyaiḥ jiṃhvādi paripūjayet | lokapālādikān pūjya kuṇḍamekhaladevatāḥ || brāhmī vajrī tathā caindrī dhanvirākṣī maheśvarī | śabalā ca tathā vegā kramātkuṇḍāni devatāḥ || paridhiṃ paristaraṇaṃ devi brahmāṇaṃ ca yathākramam | vāṇīṃ lakṣmīṃ pārvatīṃ ca kramādāvāhya pūjayet || samidhaṃ ca tato hutvā pariṣecanamārabhet | aditetyādi mantreṇa paritaśca yathākramam || agnaye jātavedāśca arcayeduktamārgataḥ | grāhyaṃ pañcadaśedhmaṃ tu gandhapuṣpaiḥ samarcayet || p. 234) praśnītāyāmimāṃ rajjuṃ nyasedvalayavattataḥ | samitsamūhamājyena samyagāplāvya deśikaḥ || dviśīrṣaṃ caikahṛdayaṃ catuśrotra dvināsikam | āsyadvayaṃ ca ṣaṇṇetraṃ piṅgalaṃ saptahastakam || trimekhalaṃ tripādaṃ ca saptajiṃhvābhirāvṛtam | catuśṛṅgaṃ vṛṣārūḍhaṃ balādityasamaprabham || upavītasamāyuktaṃ jaṭāmakuṭamaṇḍitam | savyabhāge caturhastaṃ trihastamapasavyake || sruksruvau cākṣamālāṃ ca śaktiṃ dakṣiṇahastake | tomaraṃ vyajanaṃ caiva ghṛtapātraṃ tu vāmake || evaṃ dhyātvā tato mantrī brahmaṇo'nujñayā purā | idhmahomaṃ tataḥ paścāt sruveṇājyaṃ hṛdāṇunā || nāḍīsandhau tu vijñeyā vaktrodghāṭanamādarāt | dakṣanetregnaye svāhetyudaran juhuyāt guruḥ || vāmatastvājyamādāya vahne vāmavilopane | hṛdā juhotu somāya svāheti ca guruḥ priye || p. 235) madhyanetra tato vahne gṛhītvā madhyato ghṛtam | agnīṣomābhyāṃ svāheti sṛvanmantreṇa netrataḥ || ghṛtamādāya deveśi dakṣabhāgāddhṛdāṇunā | vahnivaktre'gnaye sviṣṭakṛte svāheti homayet || vahnimantraṃ tato hutvā tāravyāhṛtibhistriśaḥ | jiṃhvāṅgamūrtimanubhiḥ juhuyācca yathākramam || ṛṣi triṣṭubha mantrairṇaissaṃjapya ca guru priye | ādau mūlena saṃpūjya upacāraiśca deśikaḥ || juhuyāt samidhaṃ paścāttanmūlamanuvittamaḥ | aṣṭāṣṭājyāhutirhutvā krameṇa ca pṛthak pṛthak || garbhādhānādikāḥ kuryāt vivāhāntāḥ kriyāḥ kramāt | garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantaṃ balijātake || syānnāmakaraṇaṃ paścādupaniṣkramaṇaṃ tataḥ | annaprāśanakaṃ caulamupanītaṃ tato guruḥ || catvāri vedaprathitā vratāni snānakarma ca | vivāhāntamiti proktāḥ garbhādhānādi karmaṇām || p. 236) paścāt karma karomīti pratyekaṃ samidhaṃ hunet | ājyena homayedante vahno pūrṇāhutiṃ hunet || tataḥ sūtakaśuddhyarthaṃ jātakarmavidhau kṛte | tatparistaraṇādīni sādhanāni parityajet || saṃprokṣya gomayajalaiḥ tatkuṇḍaṃ ca maheśvari | pūrvavatsādhanaṃ kuryādyathāvadanu deśikaḥ || jiṃhvāmantrairmūrtimantraiḥ daśabhedavibheditaiḥ | mahāgaṇapatermantraiḥ pūrvapūrvāpitairhunet || pīṭhapūjyātha tadvahnau devaṃ dhyātvā tato guruḥ | uddiśya devatārūpaṃ yajetsāvaraṇādikaiḥ || saṃmukhīkaraṇārthaṃ ca pañcaviṃśāhutirhunet | devatāhyatanāmaikyaṃ bhāvayenmūlamantrataḥ || ekādaśāhutirnāḍī sandhānāya hunettataḥ | ekaikamāvṛtīnāṃ ca devatābhyo ghṛtāhutiḥ || ityevaṃ ca guruḥ kuryāt vahnerjananakarmaṇi | na kuryācca huneddhomaṃ taddhomo niṣphalaṃ bhavet || p. 237) iti śrīvātulottare umāmaheśvarasaṃvāde kāmyakāṇḍe agnijananavidhānaṃ nāma pañcacatvāriḥ paṭalaḥ | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi mūrtipaiḥ sahito guruḥ | dravyahomādi pūrṇāntaṃ tarpaṇaṃ kumbhapūjanam || tattajjapaṃ tatphalaṃ ca krameṇa śṛṇu pārvati | maṇṭapāntasthakumbheṣu mūrtipāścopaviśya ca || āsanādi viśuddhiṃ ca nyāsaṃ kuryānmaheśvari | kuṇḍaśuddhiṃ prakurvīta sadyojātādi pañcakaiḥ || śodhanaṃ kṣālanaṃ caiva śoṣaṇaṃ pālanaṃ tathā | abhyukṣaṇaṃ ca pañcaite stvanyakuṇḍeṣu saṃsmaraiḥ || ācāryakuṇḍādanalaṃ pūrvādi viharettataḥ | agnimīleti mantreṇa pūrvopasthāya cānalam || iṣe tvorjeti mantreṇāgneyāñca nyasettataḥ | dakṣiṇe ca tvamagneti upatvāgne ca nair-ṛte || p. 238) vāruṇe jātavedādi vāyavye vyāhṛtiṃ priye | agniṃ dūtaṃ cottare ca agnimagnīti caiśake || viharedanalaṃ paścāt prāṇāyāmaṃ samācaret | jiṃhvāṅgamūrtinyāsādi tataḥ saṃkalpapūrvakam || hutvā dravyāṇi saṃkhyābhiḥ devatānāmamoccaran | abādhānādi deveśi gurumūrtidharā pṛthak || svasvakuṇḍe ca taissarvairuktavatkārayet kramāt | caruṃ vinā na kartavyaṃ brūhitā brahmapakvakam || paridhiṃ ca maheśāni mūrtipaiśca na kārayet | bhavādyaṃ mūrtimāvāhya pūjayetpīṭhamantrakaiḥ || ekaikaśaśca juhuyuḥ jiṃhvādi manubhistathā | ṛtvijo deśikādyāśca ṛṣicchandāṃsi mūlataḥ || pakvāhutiṃ ca juhuyuḥ pañcabhiścāghṛtāhutim | dravyāṇāmāhutiṃ paścājjuhuyurdeśikādikāḥ || hṛdaye vaṃśaśūnyaṃ ca udare vṛṣṭināśanam | kaṭau tu sthānanāśaṃ ca jānumuccāṭanaṃ bhavet || p. 239) maraṇaṃ bāhumūle tu jiṃhvāyāṃ sarvakāmadam | tasmādagnerviśeṣeṇa jiṃhvāyāṃ homamācaret || hutvā mudrāṃ ca deveśi mṛgī haṃsī ca sūkarī | mayūrī kukkuṭī caiva homadravyagṛhe priye || mudrāhīnastu yo homaḥ sa sarvo niṣphale bhavet | ājyaṃ samiddhaviścaiva godhūmaṃ sarṣapaṃ śive || tilaṃ ca truṭikaṃ lājān saktuṃ kṣīraṃ daśa kramāt | dvisahasraṃ goghṛtaṃ ca kuḍupaṃ ca maheśvari || pālāśī khādirī vātha ṣaḍaṅgulasuvistṛtā | anādrā vakrahīnā ca śobhitā ca samidbhavet || śālyudbhavaistaṇḍulaiśca prasthaṃ pañcaśataṃ bhavet | haridrāsaṃyutaṃ pakvaṃ kliṣṭadoṣādivarjitam || godhūmādi dravyamanyat tadardhaṃ parikīrtitam | kṣālitaṃ śodhitaṃ pātre pūrayenmūlamantrataḥ || uddiśyadevatāmantraṃ praṇavādi yathākramam | mūlamantraṃ ca juhuyāt gurumūrti dharāḥ pṛthak || p. 240) sahasrordhvaṃ pañcaśataṃ cāṣṭāhuti guruṃ priye | pradhānakuṇḍe juhuyāduddeśyatyāgapūrvakam || homayeyurmūrtipāste pṛthak kuṇḍāṣṭake punaḥ | sahasraṃ triśataṃ devi daśasapta catustathā || mūrtipānāṃ pṛthak homoditaṃ pratididinaṃ prati | pṛthak dravyaṃ lakṣamitaṃ pūrvājyaṃ cāparājyakam || uttamaṃ ca huneddhomo uddiśya divasāntakam | daśa dravyāṇi vā devi hunerlakṣaṃ gurūttamaḥ || dravyānte homayedājyaṃ madhyamaṃ ca maheśvari | sarvadravyaṃ hunerlakṣaṃ adhamaṃ parikīrtitam || tato vai vedikāmadhye pañcaviṃśottaraṃ śatam | padaṃ pūrvoktavat kuryāt padmamālikhya deśikaḥ || pañcavarṇakacūrṇaiśca pūrayecca pṛthak pṛthak | śālitaṇḍulamāpūrya droṇārdhaṃ ca tadardhakam || prasthaṃ prasthaṃ ca sarveṣāṃ pradhānādi yathākramam | svarṇādikumbhaṃ saṃgṛhya pañcaviṃśottaraṃ śataṃ || p. 241) droṇavāri dhṛtaṃ kumbhaṃ tadardhaṃ ca tadardhakam | anyeṣāṃ pūritaṃ prasthaṃ chinnabhinnādi varjitam || kṣālitān kalaśān devi astramantreṇa deśikaḥ | varmaṇā tantunāveṣṭyā dhūpaiḥ saṃdhūpya mūlataḥ || sthāpayetkalaśaṃ paścāt kavacena maheśvari | adhomukhaṃ ca kumbhaṃ ca pūjayecca kalātmakam || astramantreṇa saṃprokṣya kumbhamuddhṛtya conmukham | ṣaṭtriṃśadarbhakūrcaṃ ca pañcaviṃśatikurcakam || saptaviṃśati kūrcaṃ ca pañca pañca yathākramam | darbhakūrcaṃ ca vinyasya payasā pūrayedghaṭam || vāriṇābhyaṣṭagandhaṃ ca pañcagavyaṃ kuśodakam | pañcāmṛtaṃ kaṣāyaṃ ca pūrayennarmalodakam || navaratnaṃ pañcaratnaṃ vinyase mātṛkādikān | daśaniṣkaṃ suvarṇaṃ ca pradhānakalaśe nyaset || aṣṭavidyeśakumbheṣu pratimāṃ pañcaniṣkakām | niṣkeṇa pratimāṃ hemnāṃ bahirāvaraṇe nyaset || p. 242) paṇena hemnā pratimāmanyeṣu kalaśeṣu ca | vinyaset prāṇamantreṇa auṣadhāni vinikṣipet || cūtapallavameteṣu vinyase netramantrataḥ | nālikeraphala nyastvā kavacena maheśvari || dukūlavāsasācchādya astramantreṇa pārvati | vicitrairnavavāsobhiḥ śvetavastrairyathākramam || sarvakumbhān samācchādya kūrcaṃ śirasi mantrataḥ | prāṇāyāmādi vinyāsaṃ pīṭhapūjāṃ samācaret || kumbheṣvāvāhya deveśān vidyeśādi yathākramam | sarvān devān samāvāhya pra * māvaraṇādikān || pañcaviṃśottaraśatam āvāhyābhyarcya māntrikaḥ | kalān saṃpūjya deveśi ṣaṭtriṃśattatvamantrataḥ || pañcabrahmamanūn paścādupacāraissamarcayet | daśa viprāṃśca parito japeyurmūlamantrataḥ || sahasraṃ pañcaviṃśatyā ṛṣyādinyāsapūrvakam | caturastraṃ caturdikṣu gaṇeśaṃ kṣetrapālakam || p. 243) durgāmanuṃ ca vāṇīṃ ca prāsādaṃ ca triyambakam | bhuvaneśīṃ ca vāstuṃ ca rākṣoghnaṃ ca navagrahān || śrīrudraṃ pāvamānaṃ ca śrīsūktaṃ viṣṇusūktakam | bhūsūktaṃ brahmasūktaṃ ca dhṛtasūktamanuṃ tataḥ || japet saptaśatiṃ devi paritaśca yathākramam | caturdvāre caturvedān vadeyurbhūsurottamān || tarpayet saumyadigbhāge daśāṃśaṃ ca payombubhiḥ | daśaviprāṃścopaviśya padmamālikhya maṇḍale || śālitaṇḍulamāpūrya tatra pātrāṇi vinyaset | payasā vāriṇāpūrya gandhapuṣpaṃ ca nikṣipet || āvāhya pūjayeddevaṃ tarpayettilataṇḍulaiḥ | sahasraṃ dviśataṃ sārdhaṃ mantrī mūlāṇunā yutaḥ || yāvaddhomāvasānāntaṃ navaṃ kuryānmaheśvari | homānte sviṣṭakṛddhomo yadasyetyaṇunā guruḥ || kṛtvānuyājasamidhaṃ rajjuṃ hutvā tataḥ param | jayādiṃśca tato hutvā prāyaścittāhutiṃ tataḥ || p. 244) tato mahāvyāhṛtibhirekaikāṃ sarpiṣāhutiḥ | tataḥ pūrṇāhutiṃ devi brahmāṇaṃ ca visṛjya ca || hāmaṃ samāpayedante balidānaṃ samācaret | navapiṇḍān prakurvīta ājyena haviṣā tataḥ || gurukuṇḍādikā nyastvā kāṣṭhadīpān prapadya ca | vedikumbhān yajet paścādācāryo yajamānakaḥ || śiṣyamāhūya tatkumbhaṃ pradhānaṃ ca maheśvari | śirasā dhārayenmantrī vedamaṅgalavisvanaiḥ || sarvān kumbhān samādāya mūrtipādi dvijottamaiḥ | pradakṣiṇavaśānmantrī ghaṭamantaḥ praveśayet || liṅgaṃ saṃpūjya mūlena pradhānādi yathākramam | tasyāḥ sūktena saṃsiñcet mūlamantreṇa pārvati || mahāpūjā prakartavyā prāguktena maheśvari | sarvebhyaśca baliṃ datvā tatsarvaṃ ca samarpayet || sahasradviśataṃ sārdhaṃ bhūsurān bhojayet priye | śālyānnaṃ saghṛtaṃ kṣīrasūpaśākasvādusamanvitam || p. 245) bhakṣaṃ pāyasasukṣīraśarkarā madhusaṃyutam | bhūkteṣu teṣu deveśi tāmbūlaṃ ca pradāpayet || mantrāśīrvacanaṃ grāhyaṃ yajamānena bhaktitaḥ | evameva samuddiṣṭadināntaṃ ca dine dine || pūrṇāhutistadante tu kṛtvā cāvabhṛtakriyām | visujya kaṅkaṇaṃ paścāt śuddhasnānaṃ samācaret || yāgagehaṃ praviśyātha gurukuṇḍasamīpataḥ | bhūsurebhyaścopaviśya yajamāne guruḥ priye || gobhūmyādīni dānāni chāgaṃ ca mahiṣaṃ tathā | khaḍgaṃ ca tilatailaṃ cānaḍvāhaṃ ca dāpayet || puṣpaṃ phalaṃ ca tāmbūlaṃ pānīyaṃ śayanādikam | dadhyodanaṃ yajñasūtraṃ kanyādānaṃ maheśvari || vijanaṃ pādukaṃ chatraṃ cāmaraṃ svarṇakumbhakam | tadante guptadānaṃ ca kṛcchraṃ dadyānmaheśvari || bhūsurāṇāṃ deśikādi dakṣiṇāṃ vidhivadbudhaḥ | pañcaviṃśatiniṣkaṃ ca vijanaṃ vāhanaṃ tathā || p. 246) chatraṃ ca cāmaraṃ caiva tantropakaraṇaiḥ saha | guptadānaṃ ca dāsaṃ ca deśikāya pradāpayet || taduktaṃ māntrikāyātha dadyādvibhavavistaram | saptaṃ ca daśaniṣkaṃ ca paryaṅkaṃ śayyayāvṛtam || svayaṃ gṛhya maheśāni ācāryāya pradāpayet | daśaniṣkaṃ suvastraṃ ca brahmaṇe dāpayet priye || saptaniṣkaṃ pādukaṃ ca sadasyāya pradāpayet | mūrtigānāṃ pañcaniṣkaṃ pṛthak dadyācca kuṇḍalam || sārdhaniṣkaṃ dvijātibhyaḥ tarpakebhyaḥ pṛthak pṛthak | sārdhaniṣkadvayaṃ vedaghoṣakāṇāṃ pradāpayet || jāpakānāṃ sārdhaniṣkaṃ mūlamantrasya pārvati | anyeṣāṃ jāpakādīnāṃ cārāṇāṃ niṣkamucyate || pradakṣiṇakṛtāṃ caiva pūjakānāṃ tathaiva ca | dīnāndhabadhirādīnāṃ yathāśaktyātha dakṣiṇām || iti datvā krameṇaiva saṃpūrṇaphalamaśnute | uktārdhe ca phalārdhaṃ syāduktāṃśe ca phalāṃśakam || p. 247) jñātvā dharmamiti prājño svavaṃśasyābhivṛddhaye | lakṣahomamimaṃ devi yaḥ kuryācca nṛpottamaḥ || brahmahatyādi pāpaghnaṃ sarvamṛtyunivāraṇam | sarvaduḥkhopaśamanaṃ sarvadā maṅgalapradam || sarvaśāntikaraṃ jñeyaṃ putrapautrābhivṛddhidam | tuṣṭipuṣṭipradaṃ devi kīrtidaṃ kānti vṛddhidam || āyurvṛddhikaraṃ saukhyaṃ sarvatra vijayaṃ bhavet | bhūmidānena yatpuṇyaṃ tatphalaṃ bahubhirmakhaiḥ || dehānte mama sāyujyaṃ trissaptakulasaṃyutaḥ | kāmitārthaphalaṃ śīghraṃ satyaṃ satyaṃ mayoditam || iti śrīvātulāgame umāmaheśvarasaṃvāde kāmyakāṇḍe lakṣahomavidhi karmavidhivivara vidhānaṃ nāma saptacatvāriṃśat paṭalaḥ || || svasti || yasmin deve bhaveddevi nityakāryabalidvayam | tadā naimittike mantrī trikālaṃ balimāharet || nitye vā vartamāne tu trikālaṃ balikarmaṇi | tadā naimittikaṃ kuryānnityabalyā sahaiva tu || athavānyaprakāreṇa bhave naimittike baliḥ | prātareva vinirvatya baliṃ nityaṃ maheśvari || madhyāhne caiva sāyāhne baliṃ naimittikaṃ haret | nityamādau vinirvartya baliṃ nāḍīdvayātparam || naimittikabalimantrī prakuryādevameva vā | kāmye balividhau devi viśeṣaḥ kvacidiṣyate || madhyāhne vātha sāyāhne kuryāttaddvitaye'pi vā | nityabalyā sahaivātra pṛthagvā pūrva tadbalim || evaṃ nityādike devi balikrama itīritaḥ | parivārāmarāṇāṃ ca saṃtṛptirnityakarmaṇām || paripūrṇaphalāvāptirdevasya ca bhavedyataḥ | p. 259) sukhaṃ ca sarvajantūnāṃ tasmānnityaṃ caredbalim || brahmalokādilokeṣu saṃsthitā ye surādikāḥ | teṣāṃ prītirbhavedyena bhūpateḥ sarvasampat || śivasyātipriyaḥ kuryāttasmānnaimittikaṃ balim | kartuḥ kāmyaphalāvāptiḥ sarvaśatrunivāraṇam || sarvaśāntirbhavedyena tasmātkāmyabaliṃ caret | pūrvāhve brahmaṇaḥ prītiḥ viṣṇormadhyandine bhavet || sāyāhne śaṅkarasyaiva balidānaṃ hi pārvati | sṛṣṭyādi bhedataḥ kalpya baliḥkālatraye tridhā || atrādhidevā vijñeyā brahmaviṣṇuśivastathā | dvivaraṃ ca trivāraṃ ca caturvāraṃ pṛthak kramāt || nitye naimittike kāmye devatābhyo baliṃ haret | || svasti || ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kālabhedena sāmpratam || śivādīnāṃ ca devānāṃ krameṇa śṛṇu pārvati | p. 250) nityādi karmabhedeṣu balidānavinirṇayam || balibhugdevatāścāpi balidravyaṃ tathaiva ca | balimantrāṃśca balyuktavādyāni trividhāni ca || indrāditālagānānāṃ nāmānyatra vadāmyaham | tṛptyarthaṃ sarvadevānāṃ sukhārthaṃ sarvadehinām || rājñāṃ vijaya rājya śrīputrāyuṣyādi vṛddhaye | sarvāriṣṭanivṛttyai ca sarvalokahitāya ca || balidānaṃ prakartavyaṃ tasmāddevi prayatnataḥ | prātaḥkāle ca madhyāhne sāyāhne ca krameṇa vai || balidānaṃ prakurvīta nitye naimittike tathā | kāmye cāpi vidhau mantrī yathāvidhi maheśvari || madhyandine ca sāyāhne nityakarmaṇi cāthavā | baliṃ dadyānmahotpāte mahāsnapanakarmaṇi || prāyaścitte gurau caiva pratiṣṭhāyāṃ viśeṣataḥ | mahotsavādi kāleṣu trikālaṃ balimāharet || śaive śāstari caivaṃ syāt balidānavidhikramaḥ | p. 251) durgāyāṃ gaṇanāthe tu balinnityādi karmasu || madhyāhne caiva sāyāhne kuryādvācotsavādiṣu | kālatraye ca viṣṇau tu ṣaṇmukhe śaṅkarācyute || dvikālaṃ vā trikālaṃ vā nityādiṣu baliṃ haret | evaṃ śivādi devānāṃ nityanaimittikādiṣu || balikālavibhedoktā balidevān śṛṇu priye | nandī caiva mahākālo gaṇeśo dakṣiṇeśvaraḥ || śūlapāṇiṃ paraśupāṇiṃ dikpālāḥ sasurādhipāḥ | tataḥ paraṃ mahānandī vīrabhadro vināyakaḥ || brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā | vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍāssaptamātaraḥ || mātaraśca tathā lokā mātarassarvamātaraḥ | sarvamātṛgaṇā lakṣmīrbhūcarī khecarī tathā || śāstā durgā guhaḥ śrīdaścaṇḍanāthastathaiva ca | tīkṣṇa dauṃṣṭra mṛgāsyau ca gopuradvārapālakau || bhṛṅgī caiva mahākālo bhūtanātho mahīdharaḥ | p. 252) parvateśo guheśaśca kālapāśakapālinau || tadantye kṣelapālaśca mahāpīṭhe tu tatparam | bhūtido durnirīkṣaśca bhīmarūpaṃ sulocanaḥ || sumukhaśca subāhuśca kālapāśakapālinau | adhaḥpiṅgalakeśāśca harasenastadūrdhvataḥ || ete balibhujo nitye devāḥ śaive samīritāḥ | caṇḍaḥ pracaṇḍo garuḍo'nanto vighneśvaraḥ śivaḥ || dikpālavīrabhadraikadantau brāhmyādikastathā | śāstā durgā ca dhanado viṣ.vakseno'tha gopure || cakrapāṇiḥ śaṅkhapāṇiḥ śrībhūmiḥ parito bahiḥ | kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko'tha vāmanaḥ || śaṅkukarṇaḥ sarpanetraḥ sumukhaḥsaṃpratiṣṭhitaḥ | kṣetreśontye cātha balipīṭhe kiṣkandhapūrvakāḥ || kiṣkindhaḥ śaṅkaro bhaumo bhīmaśca sukumārakaḥ | tato bāhulakaścaiva vijayo'nantavikramaḥ || p. 253) punaḥ piṅgalakeśākṣo harasenastu madhyataḥ | dvārādi balipīṭhāntaṃ balidevā ime harau || caṇḍikā cāmbiko siṃho dakṣiṇe gaṇapeśvarau | dikpā vīreśa vighneśamātṛkādyāḥ puroditāḥ || śāstā durgā ca dhanado muṇḍinī gopure tataḥ | hlādinī mohinī dvāri vijayantī tataḥ param || kātyāyanī bahiratho kālyādyā bali devatāḥ | kālī karālī virajā mandarā vindhyavāsinī || suprabhā siṃhavaktrā ca daityamardinyataḥ param | kṣetreśo balipīṭhe tu brahmaghoṣyādi devatāḥ || brahmaghoṣī sughoṣī mā yatheṣṭī sukharāgiṇī | saṃmukhī subhagā dikṣu pramodinyatha cātmani || brāhmī madhye caivamuktā durgāyā bali devatāḥ | vajrapāṇiḥ śaktipāṇiḥ sukumārāhvayastataḥ || p. 254) bhadrasenaḥ śikhī bhāsya dakṣiṇāmūrtilokapāḥ | mātṛśāstrambikāḥskando dhanado dhūrtasenakāḥ || agniketuḥ sūryaketuḥ gopuradvāri tadbahiḥ | devasenāpatiścāgninetro dagdhosidhāryatha || pāśahastāṃ hayaḥ ketuhastasaṃjño gadādharaḥ | tataḥ śūlavilāsinyādīśānyantastathopari || viprapriyo'tha kṣetreśo balipīṭhe tataḥ param | bhūtidādyāstu śaivoktā deva atraiva coditāḥ || bali devā iti proktāḥ skandasya paramātmanaḥ | kṣurikā khaḍgapāṇyantadvārapālau bahistathā || vīrabāhurmahāvīro nīlāśmebhāsyaśaṃkarau | dikpālamātaraḥ śāstā dhanado ghoṣavāṃstathā || tīkṣṇaśca tīkṣṇadantaśca gopure parito bahiḥ | goptā ca piṅgalākṣaśca vīrasenaśca śāmbhavaḥ || tridik śūlī dakṣabhīmarūpā kṣetrapa eva ca | p. 255) vīrabāhurmahāvīro vidyudvāsavilāsinau || tīkṣaśca tīkṣṇadantaśca tārākṣaśca bhavodbhavaḥ | adhaḥ piṅgalakeśākṣaḥ śāstrasenastathopari || balipīṭhe tvime śāstra balidevā itīritāḥ | vajradantagajāsyau ca mahāpāśo vināyakaḥ || śivadikpā mātṛśāstṛdurgāskandāṃ hayāstataḥ | kumbhodaro gopure tu caṇḍavikramasaṃjñakaḥ || tato vighnakaro dikṣu vajradanto gajāsyakaḥ | bhīmaśca mahiṣāsyaśca meghanādastathaiva ca || virūpākṣaśca varadaḥ sarvabhakṣaka eva ca | tadāntyakṣetrapālaśca gajavaktrādikastataḥ || gajavaktragaṇeśākhyau tataścaiva vināyakaḥ | caṇḍavikramako vighnakaraśūrpāyumekhalāḥ || śūrpakarṇastato nāgadantī syādrudravaktrajaḥ | balipīṭhasya dikṣu syuradha urdhve tvime smṛtāḥ || p. 256) evaṃ dvārādi saṃproktā vighneśabalidevatāḥ | nandī caṇḍa jayatsena viṣvaksena vṛṣāstathā || garuḍo'nanta vighneśau śiva dikpālamātaraḥ | śāstā durgā guhaścaiva caṇḍaseno'tha gopure || śūlāriṇau bahirdikṣu nandī caiva samantataḥ | mahākālāṃ hayaḥ paścādbhūtanātho mahīdharaḥ || kumudaḥ kumudākṣaśca puṇḍarīko'tha vāmanaḥ | kṣetrapālastathaiśānyāṃ balipīṭhe tataḥ param || āyāntu pāśadāḥ sarve śāṅkarā vaiṣṇavāśca ye | balipīṭhe'tra santuṣṭā nivasantu yathāsukham || onnamo yukpārṣadebhya ityārādhya baliṃ haret | itaḥ paraṃ ca śarvādi balidravyaṃ śṛṇu priye || ghṛtānnaṃ bilvapatraṃ ca jātīkusumameva ca | śrīgandhaṃ cākṣataṃ vāri dhūpadīpau tathaiva ca || balidravyamidaṃ śaive dadhyannaṃ tulasī tathā | p. 257) kalhārakusumaṃ raktacandanādyaṃ samīritam || agaruṃ jambupatraṃ ca mallikākusumaṃ tathā | kṣīrodanaṃ ca durgāyāmanyatsarvaṃ ca pūrvavat || skande gorocanopetaṃ gandhaṃ caiva guḍodanam | śatapuṣpaṃ ca nirguṇḍī patrañcāpagaṇādhipe || kucandanaṃ ca madhvannaṃ punipuṣpaṃ tathaiva ca | nyagrodhacchandanaṃ vātha mudgānnaṃ śaṅkaracyate || karpūrāgaruyuggandhaṃ droṇapuṣpaṃ tathaiva ca | apāmārgadalaṃ proktaṃ śāstarcyatha nigadyate || kṛsarānnaṃ ca karpūramiśracandanameva ca | nandyāvartasumaṃ bilvapatraṃ cānyat puroktavat || deveṣu nikhileṣūktadravyālābhe'thavaiṣu ca | śuddhodanaṃ vā dravyeṣu yathālabdhāni kevalam || gandhapuṣpāṇi patrāṇi bhaveyurbalikarmaṇi | balidravyamiti proktaṃ balimantrān śṛṇu priye || dhyātvādau devamabhyarcya mantrī gandhādi mudrikāḥ | p. 258) pradṛśya tattaduktaiśca balimantrairbaliṃ haret || gandhaṃ kaniṣṭhayā puṣpa aṅguṣṭhāgreṇa deśikaḥ | dhūpaṃ dadyācca tarjanyā dīpaṃ madhyamayā tathā || anāmayānnamityuktā mudrāgandhādikāḥ kramāt | onnamontaṃ savedādi devanāma jalaṃ tataḥ || arcayāmuccareddevaṃ patraṃ puṣpaṃ tathaiva ca | evamannaṃ vadenmantrī vahnijāyāvasānakam || pṛthak pṛthak dvārapādi devānāṃ ca yathākramam | balimantrā ime nityavidhau sarvāmareṣu ca || santi naimittikādye tu balikarmaṇi kenacit | upasthānānnavaścaiva mālāmantrāḥ sadāṃ tathā || manavaḥ pārṣadāṃ caiva mātṝṇāṃ tatra tatra vai | balidevagaṇādhīśāḥ kecitpārṣadādikāḥ || nocyaṃ tatra mayoktatvādutsaveṣu savistaram | balimantrā iti proktā vādyāni śṛṇu sāmpratam || śreṣṭhaṃ dvādaśavādyaṃ syā saptavādyaṃ ca madhyamam | p. 259) adhamaṃ pañcavādyaṃ syā vādyāni trividheti ca || bherīśaṅkhamṛdaṅgāśca paṇavo maddalastathā | vīṇāveṇuśca tālaṃ ca kahalaṃ nāgavādyakam || yallarī kambuvādyaṃ syādevaṃ dvādaśavādyakam | śaṅkho mṛdaṅgaḥ paṇavo vīṇā tālaṃ tathaiva ca || kahalaṃ dundubhiśceti saptavādyaṃ prakīrtitam | maddalaścaiva tālaṃ ca tathaiva jayaghaṇṭikā || śaṅkhaśca kalahaṃceti pañcavādyaṃ prakīrtitam | indrādi tālanāmāni procyante'tha yathākramam || samatālaṃ sureśasya vahnerbandhāpaṇāṃhvayam | yāmyaṃ syā bhṛṅgitālaṃ tu mallatālaṃ tu nair-ṛtam || vāruṇaṃ nava tālaṃ syānnāgatālaṃ tu mārutam | kauśikākhyaṃ tu saumyaṃ syāddakkarīśānatālakam || vṛṣatālaṃ mahokṣasya mātṝṇāṃ śaśitālakam | skandasyotkalatālaṃ syāddaurgaṃ taṭaprahārakam || caṇḍanāthasya viṣamamathagānaṃ samīryate | p. 260) prācyāṃ tu gānaṃ gāndhāraṃ kolli cāgneyagocare || dakṣiṇe kauśikī caiva naṭabhāṣā ca nair-ṛte | vāruṇaṃ kāmaraṃ gānaṃ karkaśī vāyugocare || tattadrāgaṃ cottare tu śālāpāṇī ca gocare | evaṃ tālāni gānāni nitye balyutsave vidhau || nityamūrtiṃ bhrāmayettu yadā naimittikādike | naimittikyā sahaivaināṃ balimūrtyā gurusstadā || asurājena saṃyuktāmantaliṅgena cāthavā | iti parameśvaratantre aṣṭatriṃśatpaṭalaḥ || oṅkāraṃ bhuvaneśvarīṃ kṣitipāraṃ gorocanāḍhyam vande dvākāraṃ tu virūḍhasaṃpuraṃ padam | nityotsavāya berāṇi kalpitāni vadhūni cet | tadardhaṃ kalpayetteṣu yatheṣṭaṃ beramunnatam || ekakālaṃ dvikālaṃ vā tricatuḥpañcakālam | p. 261) ṣaṭ saptavasukālaṃ vā sarvadā cārcayecchivām || nityetvevaṃ samādiṣṭasarvābhīṣṭaphalapradā | prātaḥkāle tu madhyāhne sāyāhne yadi pārvati || balikarmaṇi hīne tu prāyaścittaṃ samācaret | puṇyāhaṃ vācayitvā tu nāndīkarma vidhāya ca || aghorāstreṇa vaṅkuryādaṣṭottaraśataṃ tathā | pañcabrahmaṣaḍaṅgaiśca homaṃ kuryādyathā vidhi || snāpayetkalaśairdevaṃ pañcabhirnavabhistu vā | devaṃ sāvaraṇaṃ pūjyā nivedyaṃ madhuraṃ dadet || devatābhyo baliṃ dadyādbrāhmaṇān bhojayettataḥ | evaṃ prātarvidhi prokto madhyāhne dviguṇaṃ bhavet || sāyāhne tatsamaṃ devi prāyaścitavidhikramāt | iti candrajñāne | ########### END OF FILE #######