#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: M00271 Uniform title: vijñānabhairava Manuscript : BHU C4245 Description: Notes: Data entered by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S.G. Dyczkowski. Revision 0: April 7, 2012 Internet publisher : Muktabodha Indological Research Institute Publication year : Publication city : Publication country : India #################################################### vijñānabhairavabhaṭṭārakoyaṃ likhyate | oṃ namaḥ parama bhairavāya || śrutaṃ deva mayā sarvaṃ rudrayāmalasambhavam | trikabhedamaśeṣeṇa sārātsāravibhāgaśaḥ || 1 || adyāpi na nivṛttaṃ me saṃśayaḥ parameśvara | kiṃ navātmaka bhāvena bhairave bhairavākṛtau || 2 || p. 73a) triśiro bhedabhinnātmā kiṃ vā śakti trayātmakam | nādabindu mayaṃ vāpi kiṃ candrāvanirodhakam || 3 || cakrārūḍhamanaskaṃ vā kiṃ vā śakti svarūpakam | parāparāyāḥ sakalamaparāyāśca vā punaḥ || 4 || parāyā yādi tadvat syāt puratvaṃ tadviruddhyate | na hi varṇavibhedena dehabhedena vā bhavet || 5 || paratvaṃ niṣkalatvena sakalatvena tadbhavet | prasādaṃ kuru me nātha niśśeṣaṃ cchindisaṃśayam || 6 || sādhu sādhu tvayā pṛṣṭaṃ tantrasāramidaṃ priye | gūhanīyatamaṃ bhadre tathāpi kathayāmite || 7 || yatkiñcit sakalaṃ rūpaṃ bhairavasya prakīrtitam | tadasāratayā devi vijñeyaṃ cakrajālavat || 8 || māyāsvapnopamaṃ caiva gandharvanagarabhramam | dhyānārthaṃ bhrāntabuddhīnāṃ kriyāḍambaravartinām || 9 || kevalaṃ varṇitaṃ puṃsāṃ vikalpanihatātmanām | tattvato na navātmāsau śabdarāśirna bhairavaḥ || 10 || na cāpi triśirā devo na ca śaktitrayātmakaḥ | na cakrakramasaṃ bhinnaṃ na ca śaktisvarūpakaḥ || 11 || aprabuddhamatīnāṃ hi etābālavibhīṣikāḥ | mātṛmodakavatsarvaṃ pravṛtyarthamudāhṛtam || 12 || dikkālakalanā muktā deśoddeśāṃ viśeṣiṇī | vyapadeṣṭrasuśaktyāsānaśaktyāparamārthataḥ || 13 || antaḥ svānu bhavānandā vikalponmuktagocarā | p. 74a) yāvasthabharitākāryā bhairavī bhairavātmanaḥ || 14 || tadvapustattvato jñeyaṃ vimalaṃ viśvapūraṇam | evaṃ vidhe pare tattve kaḥ pūjyarkaśca tṛpyati || 15 || evaṃ vidhā bhairavasya yāvasthā parigīyate | sā parāpararūpeṇa parādevī prakīrtitā || 16 || śakti śakti mato yasmādabhedaḥ sarvadā sthitaḥ | atastaddharmadharmitvāt parāśaktiḥ parātmanaḥ || 17 || na vahnerdāhikāśaktirvyatiriktā vibhāvyate | kevalaṃ jñānasattāyāṃ prārambheyaṃ praveśane || 18 || śaktyovasthāṃ praviṣṭasya nirvibhāvena bhāvanā | tadāsau śivarūpīsyāccaivīmukhamihocyate || 19 || yathā loke na dīpasya kiraṇairbhāsakarasya vā | p. 74b) jñāyate digvibhāgādi tadvadbhaktyā śivaḥ priye || 20 || deva deva triśūlāṅka kapālakṛtabhūṣaṇa | digdeśakālaśūnyā ca vyapadeśīvavarjitā || 21 || yā śaktirbharatākārā bhairavaḥ sopalabhyate | kairupāyairmukhaṃ tasya parādevī kathaṃ bhavet || 22 || yathā samyagahaṃ vedmi tathā me brūhi bhairava || ūrdhvaprāṇo hyadhojīvo visargātmāsaroccayet | utpatti dvitayaṃ sthāne bharaṇādbhavita sthitiḥ || 24 || saratontarbahirvāpi vidyādyugmanivartanāt | bhairavyā bhairavasyertthaṃ bhairavi vyajyate vapuḥ || 25 || na vrajenna viśecchaktirmarudrūpāvikāsate | p. 75a) nirvikalpatayāmadhye tathā bhairavarūpadhṛt || 26 || kumbhitāre citāvāpi pūritā vā yathābhavet | tadante śāntanāmāsau śaktācāntaḥ prakāśate || 27 || āmūlātkiraṇābhāsaṃ sūkṣmāsūkṣmatarātmikam | cintayonte dviṣaṭkānte śāmyante bhairavādayaḥ || 28 || udgacchantī taḍidrūpāṃ praticakraṃ kramāt kramam | ūrdhvaṃ muṣṭitrayaṃ yāvat tāvadante mahodayaḥ || 29 || bhramadvādaśakaṃ samyag dvādaśākṣarabheditam | sthūlasūkṣmaparisthityā muktvā muktvā tataḥ śivaḥ || 30 || tayā pūryāstu mūrddhāntaṃ bhakṣyābhṛkṣe pasettanā | nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā sarvorddhve sarvagodgamaḥ || 31 || śikhipakṣaiścittarūpairmaṇḍalaiḥ śūnyapañcakam | p. 75b) dhyāyatonuttaraḥ śūnye praviśo hṛdaye bhavet || 32 || īdṛśena krameṇaiva yatra yatrāpi cintayet | śūnye vaktre pare pātre svayaṃ līnā varapradā || 33 || kapālāntarmanonyasya tiṣṭhenmīlita locanaḥ | krameṇa manaso dārḍhyāllakṣate lakṣamuttamam || 34 || madhyanāḍī madhyasaṃsthā visasūtrāvasū trayā | dhyātāttayo mahādevyā tayā devaḥ prakāśate || 35 || kararuddha dṛgastena bhrūbhedāddvārarodanāt | dṛṣṭe bindau kramālīne tanmadhye paramāsthitiḥ || 36 || dhāmāntaḥ kṣobhasambhūtā sūkṣmāgni tilakā kṛtiḥ | binduṃ śikhānte hṛdaye layānte dhyāyate layaḥ || 37 || p. 76a) anāhate pātrakarṇe bhagnaśabdapariśrute | śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ paraṃ brahmādhi gacchati || 38 || praṇavādi samuccārāt plutānte śūnyabhāvanāt | śūnyayā parayā śaktyā śūnyatā ceti bhairavi || 39 || yasya yasyāpi varṇasya pūrvāntāvanu bhāvayet | śūnyayā śūnya bhūtosau śūnyākāraḥ pumānbhavet || 40 || tantryādi vādyaśabdeṣu dīrgheṣu kramasaṃsthitaḥ | ananyacetāḥ pratyante paraṃvyomavapurbhavet || 41 || piṇḍamātrasya sarvasya sūkṣmamantrakrameṇa tu | ardhendubindunādāntaḥ śūnyoccārādbhavacchivaḥ || 42 || nijadehe sarvadikkaṃ yugapadbhāvayeddvayam | nirvikalpamanāstasya viyatsarvaṃ pravartate || 43 || p. 76b) pṛṣṭhaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ yugapadbhāvaye ca yaḥ | yugapannirvikalpatvānnirvikalponayastataḥ || 44 || tanūddeśe śūnyatayā kṣaṇamātraṃ vibhāvayet | nirvikalpaṃ nirvikalpe nirvikalpā svarūpabhāk || 45 || sarvadehagataṃ dravyaṃ ni * dvyāptaṃ mṛgekṣaṇe | vibhaveyadyatastasya bhāvanā sā sthirī bhavet || 46 || na kiñcidantaraṃ tasya dhyāyannadhyeya bhāgbhavet | hṛdyākāśavilīnākṣaḥ padmasaṃpuṭamadhyagaḥ || 47 || ananya cetāḥ subhage paraṃ saubhāgyamāpnuyāt | sarvataḥ svaśarīrasya dvādaśāntaṃ manā nayet || 48 || dṛḍhabuddhirdṛḍhībhūtaṃ tattvalakṣaṃ pravartate | p. 77a) yathā yathā yatra yatra dvādaśānte manaḥ kṣipet || 49 || pratikṣaṇaṃ kṣīṇavṛttervai lakṣaṇyaṃ dinairbhavet | kālāgninā kālapurādurthi tena svakaṃ puram || 50 || pluṣṭaṃ vicintayedante śāntābhāsastadā bhavet | evameva jagatsarvaṃ dagdhaṃ dhyātvā vikalpitaḥ || 51 || ananyacetasaḥ puṃsaḥ puṃbhāvaḥ paramo bhavet | svadehe jagato vāpi sūkṣmasūkṣmatarāṇi ca || 52 || tattvāni yāni nirayaṃ dhyātvāntarvyathate parā | pīnāṃ ca durlabhāṃ caiva dhyātvā dvādaśagocare || 53 || praviśya hṛdaye dhyāyanyuktaḥ svātantrya māpnuyāt | bhuvanatvādi rūpeṇa cintayettapasokhilam || 54 || sūkṣmasthūlaparityāgaṃ yāvaddatte manolayaḥ | asya sarvasya viśvasya paryanteṣu samantataḥ || 55 || p. 77b) adhvaprakriyayā tattvaṃ devaṃ dhyātvā mahodayaḥ | viśvametanmahādevi śūnyabhūtaṃ vicintayet || 56 || tatraiva śamanolīnaṃ tatastallayabhājanam | nirvṛkṣagiribhittyādi deśe dṛṣṭiṃ vinikṣipet || 57 || vilīne mānase bhāve vṛttikṣīṇā prajāyate | ubhayorbhāvayorjñāne dhyātvā madhyaṃ samāśrayet || 58 || yugapaśca dvayaṃ tyaktvā madhye tattvaṃ prakāśate | bhāve tyakte niruddhā cennaiva bhāvāntaraṃ vrajet || 59 || tadātanmadhyabhāvena vikasatyati bhāvanā | sarvadehe tanmayaṃ hi jagadvā paribhāvayet || 60 || yugapannirvikalpena manasā paramodbhavaḥ | vāyu dvayasya saṅghaṭṭādantarvā bahirantataḥ || 61 || p. 78a) yogī sa tattvavijñānaṃ samutgamanabhājanam | sarvaṃ jagat svadehaṃ vā svānandabharitaṃ smaret || 62 || yugapat svādṛtenaiva parānandamayo bhavet | kuhareṇa prayogena sadya eva mṛge kṣaṇe || 63 || samudena mahānande yena tattvaṃ prakāśate | sarvasroto nibandhena prāṇaśaktyādhvaśāsanaiḥ || 64 || pippīlasparśa velāyāṃ prathame paramaṃ sukham | vahnerviṣaya madhye tu cittaṃ sukha mayaṃkṣipet || 65 || kevalaṃ vāyupūrṇaṃ vā smarānandena yujyate | śaktisaṅgamasaṃkṣubdhaṃ śaktyā veśāvasānikam || 66 || yat sukhaṃ brahmatattvasya tatsukhaṃ svaikyamucyate | lehanāmaktanākoṭo strīmukhasya bharāt smṛteḥ || 67 || p. 78b) śaktyā bhāvepi deveśi bhavedānandasaṃplavaḥ | ānande mahate prāpte dṛṣṭe vā bāndhave cirāt || 68 || ānandamutgataṃ dhyātvā tallayastanmanā bhavet | dagdhamānarasollāasa rasānandavijṛmbhanāt || 69 || tāvatodbharitāvasthāṃ mahānandastato bhavet | gītādi viṣayā svādātsamasaukhyaikatanmanaḥ || 70 || yosinastanmayatvena manorūḍhestadātmanā | yatra yatra manassṛṣṭirmanastatraiva dhārayet || 71 || tatra tatra parānandaḥ svarūpaḥ saṃprakāśate | anāgatāyāṃ nidrāyāṃ pranaṣṭe bāhyagocare || 72 || sāvasthā manasā gamyā parādevī prakāśate | tejasā sūrya dīpāderākāśeśavalī kṛte || 73 || 79a) dṛṣṭiṃ niveśya tatraiva svātmarūpaṃ prakāśate | karaṅkiṇye krodhanayā bhairavyā lelihānayā || 74 || khecaryā dṛṣṭikāle ca parāvyāptiḥ prakāśate | mṛdvāsanesphijaikena hastapādau nirāśrayam || 75 || vidhāyatatprasaṅgena parāpūrṇāmatirbhavet | upaviśyāsanesamyagbāhūrkṛtvāvakuñcitau || 76 || kakṣavyomni manaḥ kurvañca samānaṃ ca cintayet | sthūlarūpasya bhāvasya savyāṃ dṛṣṭiṃ nipātayet || 77 || acireṇa nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā śivaṃ vrajet | āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayet || 78 || svadehaṃ manasi kṣīṇe kṣīṇātkṣīṇāśayā bhavet | calāsane sthitasyāthaśanairvā dehacālanāt || 79 || p. 79b) praśānte mānuse bhāve devidivyaugha māpnuyāt | līnaṃ mūrdhni viyatsarvaṃ bhairavatvena bhāvayet || 80 || tatsarvaṃ bhairavākāraṃ tejastatvaṃ samāviśet | kiñcijjñātve dvetadāyi bāhyalokastamaḥ punaḥ || 81 || vidvāvi bhairavaṃ rūpaṃ jñātvānanta prakāśavat | evamevaṃ durnimāyā kṛṣṇapakṣāgame ciram || 82 || taimiraṃ bhāvayedrūpaṃ bhāvayedbhairavo bhavet | yasya yasyendriyasyāpi vyāghātāśca nirodhataḥ || 83 || praviṣṭasyā dvaye śūnye taddaivātmā prakāśayet | abdhindu sa visargaṃ ca akāraṃ japato mahān || 84 || udeti devi sahasājñānaughaḥ parameśvaraḥ | sa visargasya varṇasya visargāntaṃ citi kuru || 85 || p. 80a) nirādhāreṇa cittena spṛśedbrahmasanātanam | vyomākāraṃ svamātmānaṃ dhyāne digbhiranāvṛtam || 86 || nirāśaya citiḥ śaktiḥ svarūpe darśayet tadā | kiñcidaṅgaṃ vibhāvyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ || 87 || tatraiva cetanā yuktā bhairaveṇāmalāgatiḥ | cittādyantaḥ kṛtannāsti samantarbhāvayediti || 88 || vikalpanāmabhāvena vikalpairujjhito bhavet | mayā vimohanī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam || 89 || * * di tattvaṃ dharmāṇāṃ kalayanna pṛthag bhavet | jagatīicchāṃ samutpannāmavalokyaśamaṃ nayet || 90 || yata eva samudbhūtā tatastataiva līyate | yadāmamecchānotpannā jñānaṃ vākastadāsmi vai || 91 || p. 80b) tattvatohaṃ tadā bhūtastallīnastanmano bhavet | icchāyāmathavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet || 92 || ātmabuddhyānānyacetā tatastattvātmadarśanam | nirādhāraṃ bhavejjñānaṃ nirnimittaṃ bhramātmakam || 93 || tattvatarkasya cinnaita devaṃ vyāpī śivaḥ priye | ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit || 94 || ataśca tanmayaṃ sarvaṃ bhāvayedbhavajījjanaḥ | kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocaraḥ || 95 || buddhiṃ nistimibhāṃ? kṛtvā tattattvamavaśiṣyate | indrajālamayaviśvaṃ nyastaṃ vā cittrakarmavat || 96 || bhramadvā dhyāyataḥ sarvaṃ paśyataśca sukhodgamaḥ | na cittaṃ nikṣipedduḥkhena sukhe vā parikṣipet || 97 || p. 81a) bhairavi jyāyatāṃ madhye kiṃ tattvamavaśiṣyate | vihāya nijadehasthaṃ sarvaṃ nāsmīti bhāvayet || 98 || dṛḍhena manasā dṛṣṭyā nānvekṣiṇyā sukhī bhavet | ghaṭādau yacca vijñānamicchādyaṃ vāmamāntare || 99 || naiva sarvagataṃ jātaṃ bhāvayanniti sarvagaḥ | grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām || 100 || yogināṃ tu viśeṣosti sambandhe sāvadhānatā || svasmādanyaśarīrepi saṃvitti manubhāvayet | apīkṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā vāsī sukhī bhavet || nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpaṃ na vikalpayet | tadātma paramātmatve bhairavo mṛgalocane || 103 || sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ | p. 81b) sa evāhaṃ caiva dharmā iti dārḍhyā bhavecchivaḥ || 4 || jalasyaivormayo vahnerjvālābhaṅgaḥ prabhābharaḥ | mamaiva bhairavasyetā viśvabhaṅgyavibheditāḥ || 5 || bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritaṃ tu vipātanāt | kṣobhaśaktivirāmeṇa parāsañjāyate daśā || 6 || ādhāre tvathavā śaktyā dhyānāccittatalena vā | jātaśaktisamāveśa kṣobhante bhairavaṃ vapuḥ || 7 || saṃpradāyamidaṃ bhadre śṛṇu samyag varānane | kaivalyaṃ jāyate sadyo netrayoḥ stabdhamātrayoḥ || 8 || daśādhike mahāgarte sthitvopari nirīkṣaṇāt | avikalpamate samyak sadyaccittanayasphuṭam || 9 || yatra yatra mano yāti bāhye bāhyāntarepi vā | p. 82a) tatra tatra śivāvasthā vyāpakatvātkayāsyati || 10 || yatra yatrākṣamārgeṇa caitanyaṃ vyajyate vibhoḥ | tasya tanmātradharmitvāccillayādbharitātmatā || 11 || kṣutādyante bhayeśoke gahvare vāraṇadrute | kurdhahale kṣudhādyante brahmasattā mayī paśā || 12 || vastuṣu sma?ryamāṇeṣu dṛṣṭe deśemanastyajet | svaśarīraṃ nirādhāraṃ tataḥ prasarati prabhuḥ || 13 || kvacidvastu na bindasya śanairdṛṣṭiṃ nivartayet | tajjñānaṃ * *? sahitaṃ dehi śūnyālayo bhavet || 14 || bhaktyadrekādviraktasya yādṛśī jñāyate ratiḥ | sā śaktiḥ śāṅkarī nityaṃ bhāvayerthaṃ tataḥ śivaḥ || 15 || vastvantare vedyamāne śanairvastuṣu śūnyatā | p. 82b) tāmevamanu sā dhyātvā viditopi praśāmyati || 16 || kiñcijjñairyaḥ smṛtā śuddhissaśuddhiśśambhudarśane | na śucirhyaśucistasmānnirvikalpaḥ sukhī bhavet || 17 || sarvatra bhairavo bhāvaḥ sāmānye ṣvevagocare | na ca tadvyatirekena parostītyadvayā gatiḥ || 18 || samaḥ śattrau ca mitre ca samomānāvamānayoḥ | brahmaṇaḥ paripūrṇatvāditi jñātvā sukhī bhavet || 19 || na dveṣa bhāvayoḥ * * *? na rāgaṃ bhāvayet kvacit | rāgadveṣavinirmukto madhye brahmaprasarpati || 20 || yadi vedyaṃ yadā grāhyaṃ yacchūnyaṃ yadavāvagam | tatsarvaṃ bhairavaṃ bhāvyaṃ tadante rodhasambhavam || 21 || nitye nirāśaye śūnye vyāpake kalanojjhite | bāhyākāśe manaḥ kṛtvā nirākāśaṃ samāviśet || 22 || p. 83a) yatra yatra manoyāti tattatte naiva lakṣaṇam | parityajya navaḥ sthityā nistaraṅgastato bhavet || 23 || kriyātsarvaṃ ravayati sarva devyāpakokhile | iti bhairavaśabdasya santatoścāraṇā cchivaḥ || 24 || ahaṃ sa samayetyādi pratipatti prasaṅgataḥ | nirādhāre manojāti taddhyānā preraṇācchamī || 25 || nityo vibhurnirādhāro vyāpakaścākhilādhipaḥ | śabdāḥ pratikṣaṇaṃ dhyāyanprakṛtārthānurūpataḥ || 26 || atattvamindrajālābhamidaṃ sarvamavasthitam | kiṃ tatvamindrajālasya iti dārḍhyāacchayaṃ vrajet || 27 || ātmano nirvikārasya kva jñānaṃ kva ca vā kriyā | jñānāyatā bahirbhāvādataḥ śūnyamidaṃ jagat || 28 || p. 83b) na me bandhana mokṣometī tasyaiva vibhīṣikāḥ | pratibimbamidaṃ buddherjaleṣvivavivasvataḥ || 29 || indriyadvārakaṃ sarvaṃ sukhaduḥkhādi saṅgamam | itīndriyāṇi santyajya svasthaḥ svātmani vartate || 30 || jñānaṃ prakāśakaṃ sarvaṃ sarvamātmāprakāśakaḥ | evameva svabhāvatvājjñānajñeyo vibhāvyate || 31 || mānasaṃ cetanā śaktirātmā ceti catuṣṭayam | yadā priyo parikṣīṇaṃ tadātadbhairavaṃ vapuḥ || 32 || nistaraṅgā padeśānāṃ śatamuktāsamāsataḥ | dvādaśābhyadhikaṃ devi yajjñātvā jñānavijjanaḥ || 33 || atra caiva tape yukte jāyate bhairavaḥ svayam | p. 84a) vācākaroti karmāṇi śāpānugrahakārakaḥ || 34 || ajarāmaratāmeti soṇimādi guṇānvitaḥ | yoginīnāṃ priyo devi sarvamelāpakādhipaḥ || 35 || jīvannapi vimuktosau kurvannapi ca ceṣṭitam || 36 || idaṃ yadi vapurdeva parāyāśca maheśvara | evamuktvāvyavasthāyāṃ japate ko japaścakaḥ || 37 || eṣātra prakriyā vakṣye sthūleṣyeva mṛgekṣaṇe | bhūyobhūyaḥ pare bhāve bhāvanā bhāvyate yathā || 38 || dhyāne yā niścalā buddhirnirākārā nirāśrayā | na tu dhyānaṃ śarīrādi mukhahastādi kalpanā || 39 || prajānāmanna puṣpādyairyā matiḥ kriyate dṛḍhā | nirvikalpe pare vyomni sā pūjā hyadarāllayaḥ || 40 || p. 84b) mahāśūnyā laye vahnau bhūtākṣaviṣayādikam | hūyate manasā sārdhaṃ sa homaścetanā srucā || 41 || yāgetra parameśāni tuṣṭirānanda lakṣaṇā | kṣapaṇāt sarvapāpānāṃ trāṇātsarvasya pārvati || 42 || rudraśakti samāveśastatkṣetraṃ bhāvanā parā | anyathā tasya tandrasya kā pūjā kaśca tṛpyati || 43 || yaireva pūjyate dravyaistarpate vā parāparaḥ | yaścaiva pūjakaḥ sarvaṃ sa evaikaḥ prapūjanam || 44 || vrajet prāṇo viśejjīva icchāyā kuṭilā kṛtiḥ | dīrghātmā sā mahādevī parakṣettraṃ parāparā || 45 || asyānu caratastiṣṭhenmahānandamayedhvare | tathādevā samāviṣṭaḥ paraṃ bhairavamāpnuyāt || 46 || p. 85a) ṣaṭkatāni divārātrau sahasrāṇyeka viṃśatiḥ | japo devyāḥ samuddiṣṭaḥ prāṇasyānte sudurlabhaḥ || 47 || itye tatkathitaṃ devi paramāmṛtamuttamam | etacca naiva kasyāpi prakāśyaṃ na kadācana || 48 || pariśiṣyekhile krūre abhakte gurupādayoḥ | nirvikalpamatīnāṃ tu vīrāṇāmunnatātmanām || 49 || bhaktānāṃ guruvargasya dātavyaṃ nirviśaṅkayā | grāmorājyaṃ parodeśaḥ putradārakuṭumbhakam || 50 || sarvametatparityajya grāhyametandṛgekṣaṇe | prāṇā api pradātavyā na deyaṃ paramā mṛtam || 51 || deva deva mahādeva paritṛptāsmi śaṅkara | rudrayāmala mantrasya sarasadyāvadhāritam || 52 | p. 85b) sarvaśakti prabhedānāṃ hṛdayaṃ jñātamadya ca | ityuktvā nanditā devī kaṇṭhe lagnā śivasya tu || 53 || ########### END OF FILE #######