#################################################### MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0 Catalog number: E0010 Uniform title: vijayottaratantra Secondary title: trisahasrasaṃhitā Manuscript : IFP transcript T0190 Description: IFP transcript 190 copied from a MS belonging to the GOML, Madras, No. R 13659. The Vijayottara also called trisahasrasaṃhitā is an Upāgama of the śaivasiddhānta. It deals with śaiva ritual. See Muktabodha digital library, IFP/EFEO collection at www.muktabodha.org for full bibliographic details. Notes: Transcribed by the staff of Muktabodha under the supervision of Mark S. G. Dyczkowski. Revision 0: Feb. 16, 2013 Internet publisher : Muktabodha Indological Research InstituteMuktabodha Publication year : 2013 Publication city : Publication country : United States #################################################### vijayottaratantram śivārcana paṭalaḥ iṣṭirvidhīyate śambhossāmānye tadarūpiṇe | rājādravyaparityāge jīva * * diśyabhāvaḥ || sā ca liṅgāgrayāgreṣu śivena paribhāvitaḥ | liṅgasya gurumūrtiñca vahnirvā mantrasaṃskṛtaḥ || śivavidyādhipāsārdhaṃ śivedyarthavivekalam | liṅgāgniśivavidyāsu tulyaprītiṃ nivasthitiḥ || sthaṇḍile(maṇḍala)maṇḍalaṃ yadvā samūrtiraparaṃ ca yat | yukte sthāna tayā sarvaṃ śambhomūrtiraninditā || mūrdhniktistu dvividyā śambho sākṣikā ca nirākṣikā | kāmyāmanyāparāmūrti nityāvijñānarūpiṇī || tayā nityaṃ śarīrīśaḥ parairvijñātanuśśivaḥ | liṅgādyanyatamāmūrtimevaṃ niścityasādhakaḥ || pratyahaṃ pūjayeddevaṃ pañcaśuddhi purassaram | ātmasthāna guṇādhāra dravyamantraviśuddhayaḥ || śuddhayaḥ pañcamantroktavidhyucyate krameṇa tu | tantramantrakṛtasnānaṃ kṣālikāṃghrikaraḥ śuciḥ || kṛtahastāṅgavinyāsaḥ sāmānyārghyeṇa pūjayet | gaṇeśaṃ bhāratīmūrdhve lakṣmīṃ madhye prapūjayet || p. 2) dvārasya dakṣiṇe bhāge nandi gaṅge prapūjayet | anyatrakālayane gandhaiḥ puṣpākṣataiḥ śubhaiḥ || praviśya savyapādena vidyāṅgāstramathā yajet | vāstu madhye tadīśasyaśca tataḥ saṃśrutyaviṣṭaram || harahastañca sampādya tenaiva bhavarūpiṇā | saṃyojayecchive śuddhe mārgaṃ dhyātvā siraśśamam || hṛtpuṭena sāntena śivātīte śivātmani | pradīptakaraṇe vibhunā yadvā sūryamaṇḍale || hṛdguhā * hino bimbācca śaktitejāt sṛje saḥ | udyatpataṅgasaṅkāśamātmānaṃ prāṇarūpiṇam || ātmānamevasaṃyojya bhūtaśuddhiṃ samācaret | bhūtādyaṃ trinivṛttādya kalāstatvādi dhārajaḥ || * ktaṃ mantritaṃ pītaṃ aśrudhyāyet kamaṇḍalum | pañcotpattau itāntaṃ saṃhitenaiva śodhayet || dharāṃ śuddhyāṃ svataḥ prāptamaptatvaṃ kṣīrasannibham | nābhi bī * tamabjābhaṃ smaret khaṇḍendusannibham || lāntasthaṃ śikhayāśodhyaṃ prāṇāyāmacatuṣṭayam | evaṃ pratiṣṭhāṃ saṃśodhya karṇāntapādatonalam || trayaśraṃ svastike vidyāt rūpaṃ vidyāntarociram | samṛ * tvoddhāte stribhiḥ paścādbhrūyurtamanilaṃ kṣipet || p. 3) ṣaṭkoṇaṃ bindu ṣaṭkāsyāṃ kṛṣṇaṃ hye * śodhayet | huṃ phaḍantāḥ samāyojyā nivṛttādyā viśuddhaye || vyomatantraṃ tatogātraṃ vyāpakaṃ bindu saṃjñakam | śuddhasphaṭikasaṅkāśaṃ vṛttamastreṇa śodhayet || astraṃ śivāstramevoktaṃ nānyatpāśupatāstrakam | evaṃ kalādi śuddhyādi śodhitāśeṣabandhanam || mūrtyāsañcintayenmūrtiṃ praṇavātmikayātmakāḥ | ānīya tasya sātmānamamṛtaṃ cintayet tataḥ || mūlena vauṣaḍantena tava madhye śivāsanam | tatra mūrtiśca sambhāvya brahmāṇyaṅguṣṭhato nyaset || ru(ī)śādīni vibhāpresya śakyataṃ mantravigraham | datvānetraṃ samāvāhya śivamaṅgāni vinyaset || kaniṣṭhāntaḥ śivaṃ bhūyaḥ paraṃ karaṇāya ca | vinyasya * vaṃmaṇāveṣṭya yojayet sarvakarmasu || deha nyāsaṃ tataḥ kuryāt samudrābhi yathocyate | ru(ī)śaṃ tatpuruṣāghoraṃ guhyakājātaśambarāt || āsya hṛdguhyajānyugmatakrūruddhavāditi mukheṣu ca | brahmavaktrākhya yāgaṃsyādālālobhaṃśca vinyaset || ru(ī)śānaṃ parimūrdhnāmnā puruṣeṇa mukhāni tu | dutkarṇāṃsadvayaṃ nābhirjaṭharaṃ cāvaro rasi || p. 4) kuryādaghoramantreṇa vasurūpeṇa mantravit | guhyaliṅgo gajassānu jaṅghāsīt dvitayaḥ kaṭiḥ || pārśve ca kalpayenmantrī vāmadevamanu smaran | pādapāṇītalaṃ ghrāṇaṃ śirobāhūru jānuṣu || evaṃ vidyātanuṃ smṛtvā śivastada * paṃ nyaset | śivāṅgāni nyaset paścāt hṛdādīni hṛdādiṣu || hṛdaye hṛdayaṃ mantrī śiraḥ śirasi vinyaset | śikhāyāṃ tu śikhāṃ nyasya kavacaṃ sarvagātrakam || svahastatalayorastraṃ avasthānaṃ prakṛtyajet | antaryāgaṃ tataḥ kuryāt hṛdaye bhāva bhaktibhiḥ || āsanaṃ manasā kṛtvā śivamūrti dvayaṃ tataḥ | āvāhya ca śivaṃ sāṅgaṃ arghyapādyādi kalpayet || pañcāmṛtābhiṣekādyairdivyagandhānulepanaiḥ | dukūlapaṭṭamevāṅgavāsobhirvividhairapi || hemaraktamayaiḥ puṣpaiḥ dhūpadīpapavitrakaiḥ | naivedyairvividhairdevaṃ sāvāraṃ bāhyavadyajet || nā'stinegaṃ tathā kṛtvā siddhaṃ sandarpayeddivi | bindornirargalasyanti pariśuddhamṛtaiśśivaiḥ || nirdhūpaṃ dhūpadīpāhaṃ bindau śaiva smare saha | evaṃ kṛtvāntariṣṭhasya sthānaśuddhiṃ samācaret || p. 5) talaṃ trayāsta prakāraṃ kavacāveṣṭitaiḥ kramāt | tato'rghyapātramānīya prakṣālyāstreṇa vāriṇā || puṣpataṇḍulasiddhārtha yavadarbhayavastilaiḥ | arghyaṃ saṃhitayā kṛtvā surabhyācāmṛtīkṛtam || amṛtaṃ toyamādhāra śaktistasya ca kuṇḍalī | tadvikārasthilādyarthāmṛtādhārodharādayaḥ || arghyaṃ viśiṣyate tena yena śambhuḥ prasīdati | tena dravyāṇi saṃprokṣya śareṇa(ma)mantrayeddhṛdā || tanāsnānaṃ samamarcya mantraśuddhiṃ samācaret | oṃkārādi namaḥ proktān mantrānekādaśoccaran || vārāvanniṣṭhurapadaṃ prāptānu tanu liṅgakaḥ | gāyatriṣvāpurāpūjāṃ sāmānyārghyeṇa vācayet || sapīṭhaliṅgamastreṇa kṣālayennirmalaṃ yathā | āsanaṃ kalpayet tasya vidhivattadvidhīyate || śaktimādau hṛdā kuryātsamastādhārarūpiṇīm | tathā nandaṃ hṛdā * yamya jñānaṃ vairāgyasampadaḥ || agnitastadviparyāseḥ prāpte gātrāṇi kalpayet | māyā vidyemadibhrūte padmakarṇikayā saha || vāmādi śaktisūryendu vahnibimbārisādhipam | hṛdāsaṃkalpayeddevaṃ pañcāsanamayaṃ vibho || p. 6) śvetaraktañca pītañca kṛṣṇaṃ pādānvicintayet | nānāvarṇāni gātrāṇi * dagnena raktapāṇḍare || padmamaṣṭadalaṃ śvetaṃ karṇikāṃ pītavarṇakam | śaktayaḥ sūryasaṃkāśamā navamī sphaṭikodayam || yogapīṭhe vibhoryevaṃ mūrtisminniveśayet | hṛnmantraṃ puṭiaṃ sadya mūrtimabindvatagocaram || caturmūrtimayaṃ raktaṃ śāntyatītakalānvitam | brahmabhiḥ sakalī kuryāt ṣaṭsaṃkhyaistaṇḍulocanaiḥ || eṣā vidyātanuḥ śambhoḥ svaśakti karaṇātmikā | tatra vidyā tanuṃ kṛtvā brahmarandhrāntagocaram || śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ pañcavaktraṃ trilocanam | daśahastaṃ jaṭājūḍairāraktaiḥ pañcabhiryutam || khaḍgaśca śūlaśśakti prasādābhaya satkarām | sarpākṣamālā samarutpalasāḍimavāhiram || suśveteśānavadanaṃ kuṅkumābhapurānanam | karālaṃ yāmyapadamāmuktottara diṅmukham || kṣīrābdhipaścimośāsyāt ṣoḍaśābdopalakṣitaḥ | dhyātvaivaṃ paramāṃ śambhostanāṃ sakalarūpiṇīm || tasyamāvāhaye * * * * sarpādhvamūrdhvagam | pūrṇā puṣpāñjaliḥ kumbhinivṛttānya manogiti || p. 7) hṛtkaṇṭhatālubhrūrandhra binduparyantagocaram | inena sahodgīrya * * * * * susannibham || sadyamantraṃ samāviśya viśantīṃ brahmavartmanām | sphuradrakta * * nādyaiḥ lalaṭe kūṭasannidhim || apāne samare dvi dvārā vāhanamidaṃ | sadīpta kiraṇa pūrṇā mārgeṇa nirgataṃ || puṣpaṃ jalagataṃ mūrtau hṛdāsaṃgassthāpayecchivam | sannidhiṃ sannirodhañca hṛdādyaṅgāni vinyaset || mahāmudrā prayogañca mūlena vidhivannayet | evamāvāhanādyaistu mahāmudrā vipaścimaiḥ || yāgādhikaraṇaṃ kuryāt saṃskāraiṣṣaḍbhirīśvaram | tatra brahmādisopāna tyāgenātha śivātmanā || ahyatiradhvāmisya bindāvasuda * * sūtiḥ | āhatya pure * * * * * śasthāpanaṃ vibhoḥ || āhatasyopaviṣṭasya svadāsya vinayodabhiḥ | tattatpratigṛhītatvaṃ yattadīśasyasannidhiḥ || asya sannidhi tasya nirodha iti vyākhyāto prabhāvataḥ | hṛdayādibhirastrāntaimaktitthara pradhṛṣyati || avakuṇḍyata manmoktaṃ vyāpī * * * * * * | paśutvasya śivatvasya mocanātvādrāvaṇādaṇoḥ || p. 8) dvyakṣarārthopapanneṣu mudrārucivardhanī | asmādatvikriyāyāṃte viśvānugrahakāriṇī || tvadhīṃ * * * sapta prāptavyamayamayākhilam | ebhūṣādapi vicchinnaṃ madhi daiva tathāgataḥ || ata prahṛṣṭavadanaṃ sarvāvayavasundaram | smṛtvāsapātramutkṣipya pādyamācamanaṃ tathā || sammukhena kareṇākhyaṃ saṃvidadyuddhudā vibho | dhūpayitvā tataśśambhuṃ dūrvāpuṣpākṣatairapi || gavyapañcāmṛtādyaistu snāpayitvā savistaram | to * prasūnadhūpārghyapradānāntaritaṃ yathā || piṣṭāmalaka rajanyādyairvirukṣyairāṃ sapiṇḍakam | prakṣālya nirmalaistoyairante gandhodakena ca || candracandanakāśmīrapiṣṭenālipya dhūrjaṭim | somaṃ dukūlapaṭṭādyairvasanaiḥ paridhāya ca || mukuṭādyābharaṇā proktā visṛjaināvidhairapi | datvā brahmāṅgasaṃghātaṃ yathāsthānaṃ vibhostanau || iṣṭasudhūpamārātryā datvā camanamarghyayoḥ | udbhūtau tu havirdadyātsamudgamabrahmabhirvibhoḥ || tatastāmbuladānānte kanyādibhyo baliṃ kṣipet | paścādāvṛtisaṃpūjya brahmāṇyaṅgānyanujñayā || tattatsthānāt samāhṛtya gandhapuṣpādibhiryajet | madhyaṃ prāgādyasāmyāntaṃmagnīśāsu racāyuṣu || yajedvidhivadastraṃ tu cāturdikṣudalāgrataḥ | p. 9) tato dhūpaṃ samutkṣipya prokṣitaṃ hṛdayārcitam | ārātrikaṃ ca parito dīpāścāvṛtakalpitāḥ || rakṣoghnaṃ tilakaṃ datvā lalāṭeṣu ca bhasmanā | ādarśaṃ cāmaraṃ chatraṃ yadanyamapi maṅgalam || hṛdā nivedayet pūrvaṃ śivaṃ vādyādi maṅgalaiḥ | ārātrikapradānānte rātrau nīrājana kriyā || kalpyā tadvidhiśceha prasaṅgāducyate'dhunā | mahānase'thavā'nyatra kṛte gomayamaṇḍale || pātrāṇi hemaraupyādi kṛtāni kṣālitāni ca | nyasyā tatra nyaset vahni kuṇḍānterārateśvarā || nocedāvatitodbrahme karāguruvartiṣu | ghṛtākteṣu tatastāni gavādvyādi maṅgalaiḥ || vāhayitvā'ṅganābhirvā yadi vā paricārakaiḥ | śivāgre maṇḍalaṃ kṛtvā sadayoreṣu madhyataḥ || nava * bāpañca yadvaikamujjvaddīpasaṃcayāt | saṃprokṣyahetinārghyeṇa hṛdādhūpāntamarcayet || sāmānyavṛttisaṃbhūtaya * dīpāssamāhṛtāḥ | tadā nābhyudinādagnessaṃyojyāhṛtyavinyaset || purakoda * * ktibhyāṃ nītvā sadyādi pañcakam | tatā pūrvoktasaṃskārān kṛtopamabhramayedvibhoḥ || p. 10) tridhātrisyekadhā vāpi lavaṇādyaiśca hṛṣṭavat | tato bhasmapradānānte dīpāntāt prakṣipedbahiḥ || tatraiva nityahomaṃ vā kurvīta samidādibhiḥ | hemaraupyādi pātreṣu yantrikāsārapatriṣu || naivedyābhyāya saṃsiddhi naivedyaṃ vividhaṃ tataḥ | sopaskāraviśeṣeṇa sāvārāya triśūline || pānīyaṃ ca pṛthak datvā bhastodbāhāya candanam | tāmbūlaṃ candrasaṃyuktaṃ datvā caṇḍāyadāpayet || nandyādi parivārāṇāṃ baliṃ ca parito'tha vā | parivāratayā yatra bahirbāhyāṅgasaṃsthitiḥ || tadā bali pradānānte naivedyāpanayādikam | dūrvā puṣpākṣataṃ yajña sūtrañca parameṣṭhinaḥ || sauvarṇaṃ vāsakārpāsaṃ datvā mūlāṇunādataḥ | pūrvavacchivamāvāhya dhūpamārātrikaṃ nayet || japtvā śaktyā hṛdā dadyāt guhyepyādikayā girā | gandhāmbu vidhinā guptaṃ astreṇa kavacena ca || geya nṛtta stuti stotrairjayaśabdādi maṅgalaiḥ | praṇāmastavanādyaiśca toṣayet parameśvaram || tato homāya labdhajño yāyādanalasaṃśrayam | hutvā ca tatra vidhivat bālyā camanapaścimam || p. 11) kṛtvāṅgakara vinyāso homakarma samarpayet | kārayitvotsavaṃ nityaṃ tāṇḍavaṃ ca vidhānataḥ || parāṅmukhena hastena sadātādiva mūrdhniṣu | dattvārghyamaṅgānutthāpya hetimudrā prayogataḥ || yathā sthānaṃ tato śambhoḥ aṅgajālamupāharet | visarjanasyāpekṣaśca śiṣṭaliṅgeṣu santatam || bhūyopyarghya pradānena śivasyāpyupasaṃhṛtiḥ | gamidaṃ nirapekṣaṃ syāt sthaṇḍilādiṣu sarvadā || nirapekṣaṃ śivaṃ tyakte liṅgaśuddhirvidhīyate | nirmālyamanyathā liṅge puṣpādikamavasthitam || pratimāyā yajeddevaṃ catuḥsandhyāmathā'pi vā | pūrvamadhyāhna tatprātaḥ sāyaṃ sāyāntakeṣu vā || pūrvamadhyāhna sāyāhneṣu pūrva madhyāhnayostu vā | niyatātmā yajeddevaṃ gatihaṃsa tato tadā || aṣṭapuṣpikāyā sovyādi snapanāntaram | aśakto hīnavṛtto vā sā ca leśānnigadyate || śivāsanaṃ tato mūrti mūlamaṅgāni pañca ca | dānamebhi prasūtānāṃ syācchivāyāṣṭapuṣpikā || aṣṭapuṣpikayā pūrva sasvanaṃ na samāpyate | sāyānte devadeveśa devyā saha samarcayet || puṣkalairgandhapuṣpādyairapūpādyupadaṃśakaiḥ | samantātpuṣpamālābhiralaṃ kṛtyasuvistaram || p. 12) pūjāvasāne svaguruṃ gandhapuṣpapavitrakaiḥ | sampūjya śraddhayā nityaṃ sveṣṭaliṅgavidhe varam || svasya dhāraṇaṃ liṅga sveṣṭamanyatpareṣvapi | sveṣṭaṃ svasyaiva phaladaṃ anyadanyatphalāvaham || brāhmaṇa kṣatriyovaiśyaśśudrā vāpi tadaṅganā | sauvarṇādyanu lomāśca sveṣṭayāgādhikāriṇaḥ || anyeṣvapi ca pūjyeṣṭā pradakṣiṇa javātmikā | sāmānyaliṅge pūjāṃ vā nānye jātyantaro'pi vā || sādhāraṇeṣu liṅgeṣu parā'nugraha rūpiṇī | pūjayettatastatra samayanāthakāravit || abhiṣiktastato nyeva sādhako dīkṣito'thavā | sa sāraṇārcaye yogyā śivatatvādi tatparāḥ || sveṣṭaliṅgā vidhau naṣṭau vidhinityotsavātmikā | coditā śivapūjaiṣā sarvamantrasanātanī || sarvatantra praveśo'sya śeṣyate śaṃkarāya tat | gopanīyā prayatnena prāga niryāganirmabhiḥ || ata ūrdhvaṃ samāsena vahnikāryaṃ vidhīyate | iti vijayottare tri sahastrisaṃhitāyāṃ śivārcanapaṭalaḥ || sarpārcitoyāgavidhiḥ atha sarpārcito yāgaṃ kāmāyāto vidhīyate | āgneyyāṃ kārayet kuṇḍaṃ vṛttaṃ vā caturaśrakam || hāstikaṃ mekhalā sūtraṃ yonyā copara śobhitam | hastamātrāyatā kuṇḍaṃ dvitrivedāṅgulodayāḥ || mekhalāstaddhanaścāntaḥ karṇamānādbahiḥ sthitaḥ | kuṇḍikā tatpramāṇena vistāra sadṛśaṃ matam || dvihastādi mānāntā tryeṣṭa vibhājite | teṣu bhātoṅguko jñeyaṃ stena tammekhalāṃ nayet || vasu mātra tatiḥ kāryā dairghyato dvādaśāṃgulā | gajeṣu sadṛśe yoni kārya vā kuṇḍasannidhiḥ || karṇapādavavṛttārdha puraḥ pañcāśayogatā | yoni kuṇḍaṃ bhavedeva dyonya hanyadyogikam || vasu bhāgaṃ drumādarghaṃ śabhu krodha śaśāṅgakaiḥ | tribhāga vṛddhitomatsyai stribhirnaiśācaraṃ bhavet || daśāṃśa vṛddhito vṛttaṃ magramādakhilakāmadam | ṣaḍbhāsavṛddhito matsyeṣasa śṛccāganainilaiḥ || padmābhamekhalaṃ padmaṃ mardanaṃ daṇḍana sthitam | gāyatriyāṃgayikadāra karṇāt dyumānataḥ || ā karṇāṃ locane yaṣṭā paṭṭani * di kāṃkṣiṇām | sthaṇḍilaṃ tadabhāve tu yadvā gomayamaṇḍalam || sampādyā lokyadūlena hetinā prokṣyavarmaṇā | abhyukṣyāstreṇa santāsyā khananoddhārapūrayā || samīkaraṇasekau ca tathā kuṭṭana pārjare | lepadaṃ kuṇḍanirmāṇā paridhānārcane tathā || prāṅmukhābhistrirekhābhi rudagreśāvinirmitā | vajrīkaraṇa bhṛṅgādau kartavyau mananāsinā || * * tyastreṇā lekhayā * * * bhūṣaṇaṃ tathā | tato viṣṭhutamadhyasthaṃ kṛtvā dipena viṣṭaram || taṃ madhye pūjayā mantrī hṛdā vāgīśvarā vibho | smṛtyādīśaṃśu tadyogajavī madhyavami vā nalam || garbhanyā syāṃ kṣipet tasyāḥ parityakṣya surāṃśakam | sametya vahni tritaya manya sa vā tatrānu lakṣaṇam || mantrasaṃhitāyā labhya dhenu mudrāmṛtī kṛtam | rapūrjitaṃ kṛtaṃ kṛtvā yamakuṇḍoparitridhā || tato'pi śīṇu manalaṃ * * sadravyaṃ kṣipet | garbhādhānāya sadyena sampūjya juhuyā dhṛtaḥ || puṃ * tvā vāmena pūjyaśirasā juhuyāddhṛdā | iṣvāvoṣeṇa śikhayā hunetsumanta karmani || tayai ca laktaraṇyaṅgāni darbhe nāgneḥ prakalpayet | p. 15) nikṛtyudghāṭane datvā tato'gnerjanana kriyā || tatogniṃ dīpayedvidvān svasena śivaṃ smaran | nare neṣvātanutreṇa tisro dadyāt tilohutiḥ || tatassūtaka nāśāya kuṇḍamarghyeṇa secayet | āstīrya parito darbhān nāsīnālālabhānayet || sakṛt kṛtvā hunet pañca samidhaḥ pañca eva ca | vinyasedviṣṭarasteṣu brahmarudrācyuteśvarān || mekhalāsu ca lokeśān rakṣārthaṃkāri yojayet | ru(ī)śānānāmakarmārthamiṣṭvāstreṇāhutīrdiśet || nāma kuryāt tato vahneḥ śivāgnistvamiti bruvan | tataḥ sruk sruvayoḥ śuddhirvidheyā yāga karmaṇi || sruk sruvau vaikaṅkatī kāryā yadvā yajña tarudbhavaḥ | sā ca sa bāhumānāya sarpāṅgulakṛtānanā || eka karṇāpi sadveti dvimātrā sa ca catuṣkikā | dvisapta daṇḍyakūle tu catuṣkalaśaśobhinā || dvimātrā vā ṣaṭ vṛtta ghṛtapuṣkara śobhitān | pṛṣṭatoṣṭha dalopetakarācākāramaṇḍalān || kaniṣṭhikā pramāṇāni bhāgaktājya nirgamāḥ | sruvegamacalopyaṇyu svādhama ṣaṭtriṃśadaṃśakam || ānepopi dairghyato mātrai tairevatrastryaṣṭa saṃmidhaiḥ | p. 16) aṅguṣṭhamānakarmāsya sakrmaṣādhārapuṣkaraḥ | dvipuṭaṃ purato'nyatra gajamastakasannibham || mūlaṃ ca karṣayā dhāraiḥ kartavyo nāhatassamau | ākaṇḍaraṃ kṛśaḥ kāryo goṣpālamiva kūlatāḥ || kartavyau sruk sruvāpīthaṃ sadā viśvaphalārthibhiḥ | sarva tantreṣu sāmānyaṃ vimānaṃ cāhamaśvaraḥ || sruk kriyā rūpiṇī śaktissruvaḥ sākṣānmaheśvaraḥ | tāsyābhidakriyate homau tatastau śubhalakṣaṇau || kṛtvaivaṃ sruk sruvāvadbhiḥ prakṣālyedaṃ hanopari | bhrāmayitvāthamagreṇa madhyaṃ madhyena barhiṣā || dūlarmūlena spṛṣṭvā sarve sarvātmanātmanaḥ | nyasto paritrikhaṇḍañca śivaśakti tayoryajet || tato gavyaṃ supātrasthaṃ pariśuddhañca vāsasā | ānīyāgnau pratāpyordhe nābhetsaṃplavau nayet || darghāgradvitayaṃ madhya granthitaṃ satpavitrakam | anāmāṅguṣṭhayogā entrayā analassaṃmukham || taṃ mantreṇa tridhā tadvat hṛdayenātmasaṃmukham | taṃ mantreṇa tridhā tadvat hṛdayenātmasaṃmukham || prādeśamātradarbhāgramājyamadhye tato nyaset | nīrājyodītya barhirbhiḥ vakṣyarthaṃ va smaret || p. 17) madhyato'gni sa madhyā tu somadyāt padadvayam | agnisviṣṭa kṛtañcaiva hunet pakṣe site guruḥ || sitetarenyadhā kiṃtu somaṃ hutvā raviṃ haret | evaṃ kṛte bhavedvahni śikhāya śiva karmasu || nā śive śivakarmāṇi kartavyāni kadācana | tato hetoḥ śivaḥ kāryā prayuktena hutāśanaḥ || pravṛttirasya bāṭitvā saṃskārānitarā napi | garbhādhānādi saṃskārāḥ pañcabhitvā śivāgamaḥ || trayāgnena nyathā siddhā saṃskārāḥ kṛte punaḥ | abhicārādi kṛtyeṣu vijñāne naiva siddhaye || anyathā siddhisaṃskāre parṇamantrāṃśa vātmāne | hunedyasiddhaye dūdau nāśayatya vicareṇatam || śaivā nāmeva * * * homaḥ proktaḥ śivānale | anyeṣāṃ prāgatastatra śivāgni * cchivātmaśaḥ || mantraṃ vai vaidikāyāṃ ca kriyābhedādi coditāḥ | śive'nale niyuktaścet sa hotu vitipātrakṛt || asminnavasare vācyaṃ havyakavyādi lotale | āvāsrita śive homa iti śāstrārtha nirṇayaḥ || araṇe saṃbhave yo'gninā garbhādi saṃskriyām | gāyatrī vāraṇī yasmāt santi tasyāḥ prajāyate || p. 18) amantro yoga bhavedagniḥ śṛkāntādi sambhavaḥ | kartavyastasyasaṃskāraḥ pa~cagarbhānadhḥ kramāt || evaṃ śivānale siddhe vinyaset prāśyanānalam | tasminmūrtidvayaṃ nītvā vyaktāvyakta svarūpakam || tatra bhūyaḥ śivaṃ prāgvat anyadvā varaṇānvitam | samitsarpastilairbrīhiryavasyodinādibhiḥ || samaste rathavāryaste homakāryo nijecchayā | ājyā bhāvāt tilairhomaḥ kartavyaḥ kṛṣṇaparjasā || śivadidāṃśake homa svaṅgānāṃ brahmaṇāmapi | evaṃ hutvā svamantrobhiścadūtāṃbulapañcimam || mantrayitvā tato bhasma śivaṃ prāgvat visarjayet | vahniṃ saṃrakṣayennityaṃ caturvyāhṛtihomataḥ || yadvā visarjayedvahniṃ punaḥ saṃskṛtya yojayet | pratyahaṃ kuṇḍasaṃskāro bhasmāpanayapūrvataḥ || tato maṇḍalakaṃ kṛtvā gandhapuṣpādibhiḥ kramāt | rudrādīn parito'bhyarcya balinastoṣayet tathā || prācyāṃ rudrāḥ sthitā yāmye mātaraḥ paścime gaṇaḥ | yakṣasaumye grahāssarve saptārciṣu sura sthitaḥ || pālāśyānīndratau vāyau nāganakṣatrarāśayaḥ | tathā viśva * * cātā kṣetrapo vāyu dakṣiṇe || p. 19) yathā sthānaṃ sthito tejaḥ santarpya balibhiḥ śuciḥ | upasaṃhṛtyatānyāyāt sārdhyapātraḥ śivāntikam || samarpitā kriyā punaraṣṭā sakṛcchivam | visarjaye tatrakadevaṃ tat prakāraḥ puroditaḥ || visarjayitvā devamagni madhye sthitaṃ purā | caramaṃ liṅgamadhyasthā * * nimittakevya ca || rātrau prajāgiraṃ hutvā śivārcā parikalpyate | niśācī bhavanaṃ pūjā giraṃ hutvāśivārcāparikalpyate || niśācī bhavanaṃ pūjāmityāha bhagavāñchivaḥ | agnikāryaṃ samāpte'smin kāryo nityotsavo vidhiḥ || sakalārādhana kramam || atha vakṣye viśeṣeṇa sakalārādhana kramam | svataḥ pradhāna maṅgañca dvidhā tatparikīrtitam || gharivāriyutānāñca dvitīyaṃ tadvivarjitam | punastaddvividhaṃ jñeyaṃ malayācala bhedataḥ || cala lohamayaṃ proktaṃ śailajaṃ ratnajaṃ tu vā | paṭādi likhitaṃ beraṃ mṛṇmayaṃ kāṣṭhajaṃ tu vā || eta deva sthitā kāryaṃ paṭa citravivarjitam | citrahīnaṃ calaṃ śailaṃ citrataṃ cet sthiraṃ bhavet || citritāṃ cārgha citrañca tathā''bhāsamiti tridhā || p. 20) citraṃ sarvāṅga dṛṣṭaṃ syāt darbhamarbhābhugadarśanam | nimnonnatatpahīne yat paṭabhīmādi kalpitam || citrabhāsamiti proktaṃ daivikaṃ mātṛṣu tathā | karmārca sahitaṃ pūjya citrayuktaṃ yadākhilam || maṇiliṅgaṃ tu vā pīṭhaṃ rūpadadarpaṇaṃ tu vā | karmārcasvānuke yojyaṃ kevala sthaṇḍilaṃ tu vā || mūle bero cchrayotthāya dvibhajyāthanavāṃ smṛtam | uttamādi prabhedena navadhā samudīritam || trimātrādapi pātraṃ vā pañcāpañcāṅgalāntakam | padādyuṣṇīṣaparyantaṃ mānaṃ dvādaśadhā matam || dvārārthaṃ navadhā kṛtvā bhāgabhānyottanādikam | navadhāmānakadadiṣṭuṃ dhāmapadārthameva vā || āyādi ṣaṭśubhopetaṃ aṃśairaṃgulibhistvayā | mūlaberākṛtiṃ śreṣṭhaṃ kṛtvā bālenduśekharam || somāskandeśvaraṃ vātha yajamānena labdha vā | svatantreśuddha nṛttāṅgaṃ naivedyāntaṃ tathaivare || snānādi nityānirvṛtya praviśedbāhyamaṇṭapam | viśuddhabhūtale tatra sukhāsīno padaṃ mukham || bhūtaśuddhiṃ punaḥ kṛtvā divyadehaṃ vicintya ca | āplāvyāmṛta dhārābhirantaryāgaṃ vidhāya ca || p. 21) snānaśuddhiṃ tataḥ kuryādastra prākāra kalpayet | kavacenāvakuṇṭhyātha vedikākalpanādapi || dravyāṇi śodhayetpaścāt pūjārthaṃ kalpitāni tu | sāmānyārghya jale prokṣya spṛśet sarvārthamantritaḥ | tatastu śodhayenmantrī oṃkārādi namontakāt | sakṛtā nādāntā śuddhaṃ tatvaṃ samāśrayāt || gandhapuṣpākṣatopetaṃ sāmānyārghyaṃ tu he nire | kalpayitvā tu pādyādīn kramaśaḥ parikalpayet || hemarūpyādike pātre śaṃkhaṃ vā yatrikāspateḥ kṣālite hetinā toyaiḥ pūrito tritaye punaḥ || candano rudhirasaṃyuktaṃ puṣpodakamathā'pi vā | pādyaṃ saṃkalpya pādābhyāṃ sadyojātena pāvakam || lavaṅgakuṭikarpūraṃ puṣpajātiphalānvitam | mukheṣvā camanaṃ dhīmān kalpayenmukhamantritaḥ || kṣīrataṇḍulasiddhārthaṃ kuśāgraṃ samanaḥśilam | yaberabahitaṃ cārghyaṃ kevalaṃ gandhapuṣpa yuk || kalpitaṃ saṃhitā mantraiḥ kavacenāvakuṇṭhitam | kṣīraṃ kṣīrasunākāraṃ mudrayā saṃprarocayet || atha vā vardhanī pātre saṃkalpya caṇdamudbudhaḥ | arghyapātrodakenaiva prokṣayeddvārakaṃ budhaḥ || p. 22) sadā ghaṇṭāravaissārdhaṃ dvārapālān samarcayet | dvāradakṣiṇaśākhāyāṃ tigarbhāṃ ca vāmake || kālīkalīgakanyāṃ ca ga * mūrdhve sarasvatīm | nandiśyāmanibhāstryakṣa caturdaṇḍamaṇḍitaḥ || abhayaṃ sucimudrāñca vāmadakṣakaradvaye | varāvṛtāṅguliṃ vāme tadāntomarameva vā || kālī kuṅkuma varṇābho netrahastaṃ ca nandipat | mahadvirga payadīṃśa yutaṃ tu kṣukara dvayam || bhasmacābhayasaṃyuktaṃ vāmapāṇitale dvayam | jaṭākūṭasaṃyuktamāvyāla yajñopavītinau || daṃṣṭrākarālavadane nandīkālo vicintayet | yadvā dvibhujayuktaṃ cet anyaiḥ pūrvoktavatsudhīḥ || raktavarṇaṃ caturbāhuṃ gajavaktraṃ svadantakam | salassalakuṭhārākṣā mālābhasita trilocanām || vāgīśaṃ śvetavarṇābhaṃ caturhastatrilocanam | sadṛśapustakaṃ cākṣamālāmathakamaṇḍalam || dhārayanti prasannāsyā jaṭāmakuṭamaṇḍitāḥ | gandhādinārcayeddvāra pālānvetānvanāmabhiḥ || divyantarikṣabhūmiṣṭhān puṣṭipuṣṭāṃghri nigrahaiḥ | astreṇoccāṭayedvighnān vāmaśākhāpasāritam || p. 23) praviśya garbhagehaṃ tu vinyasyāstra durbaraiḥ | tadvighnoccaṭamārthaṃ tu mahāpyarṇāṃ pratāsayet || pārparo parimṛṣṭa nāstika pratilomakaiḥ | adarśanārthaṃ tatkāle kṣipedyavanikākāṃbudhaḥ || vāstoṣpatiñca sampūjya devadevaśya pāratham | praṇamya daṇḍavadbhūmau pūjāṃ vijñāpya deśikaḥ || pūrvasandhyārcitāṃ pūjāṃ gāyatryābhyarcyayo marut | brahmabhirmālyamādāya caṇḍeśāya nivedayet || ādyaṃ ceddhoramantreṇa śodhayeddāsakādibhiḥ | śuddhaṃ kṛtvā tu taddevaṃ jalenārghyāmbunā saha || na śunyamastakaṃ devaṃ kuryāmantri kadācana | ādhārarūpiṇīṃ śaktiṃ gokṣīradhavalaprabhām || caturbhujaṃ triṇetrañca pāśāṃkuśavarābhayam | vedapadmāsanāsīnāṃ tato nandaṃ prapūjayet || daśabāhuṃ caturvaktraṃ kundendu sadṛśa prabham | khaḍgakheṭadhanurbāṇa kamaṇḍalasūtriṇām || varābhaya karopetaṃ śūlapaṅkaja pāṇinam | āsanāmbūruhātmānaṃ śaktibuddhābdhisaṃbhavam || dharmajñānañca vairāgyamairśvaryaṃ caraṇā namūn | sitā kāśmīratāmbūla cāruṃ siṃhākṛtiṃ smaret || p. 24) agnirakṣo marutsarpākaṣṭhāsu ca viparyayāt | pūrvādi citra varṇāṃñca gātrakān parikalpayet || ata ūrdhvaṃ cite tatra raktapāṇḍara sannibhaiḥ | nair-ṛteśānayornyasya nālaṃgrathyantakaṃ smaret || tadūrdhveṣṭa dalaṃ padmaṃ karṇikā kesarānvitam | kesareṣu ca vāmādyā sūryakoṭisamaprabham || caturbhujāstathaikasya padmāvarā'bhayānvitā | pūrvapāde cābhimukhaḥ karṇikāyāṃ manonmanīm || jyotsna bhāve maṇḍalīnīkaṃ svasvarūpeṇa cintayet | maṇḍalādhipatiṃ devān brahmaviṣṇuharātmakān || athordhva vyāpinīṃ śaktiṃ pūjayetkuṭilātmikām | vyādhi śuddha vidyāntaṃ vyāptaṃ śivāsanam || snānātpūrvaṃ yajedgandha pūṣpadhūpairvicakṣaṇaḥ | maṇḍalatrayasaṃjātāṃ vyaktāvyaktasvarūpiṇīm || mūrtimīśvaratvāṃgī mūrtimantre prapūjayet | tattadverānusāreṇa vidvān dehaṃ vibhāvayet || brahmaṇi brahmabhūtaṃ yā tanyāsāṅgaṃ svasvadeśike | mūrtayo bahudhā śambhostattatkarmānusārataḥ || dṛśyante niṣkalasyāpi sādhakānugrahe priyā | nirodhanaṃ puruṣeṇaiva kavacenāvakuṇṭhanam || p. 25) amṛtīkaraṇaṃ paścāt mūlamantreṇa deśikaḥ | ityevaṃ pajakti saṃskārasaṃsmṛtaṃ parameśvaram || upacārairyathā bhāva upadiṣṭet samāhitaḥ | somāskandeśvaraṃścettu tayorāvāhanādikam || vidadhyāt svasvamantreṇa svasvavyaktaguruttamāḥ | tāmbūlaṃ mukhavāsaṃ ca bhaktito hṛdayāṇunā || raṇapūjātma taṃ madhyeṣu prayatnataḥ * * * | skandomā sahitaṃ devaṃ * dyebhyarcya samantataḥ || īśapīṭakavaṃ rudraṃ ūrdhvannedre kuṅkumavannaraḥ | dakṣiṇe janavadghoraṃ saumyeva kusumaṃ bhavet || candrāṃśu nirmalaṃ sadyaṃ paścime tu vicintayet | eka vaktrā triṇetrāśca jaṭāmakuṭasaṃyutam || hṛdayāddhṛdayaṃ śvetaṃ āgneyyāṃ tu hṛdā tataḥ | śirasaṃ śirasaiśānyāṃ śirasā kanaka prabham || nair-ṛteyāṃ śivāṅgaṃ ca * * * śikharāruṇam | sarvāṅgaṃ kavacaṃ kṛṣṇaṃ vāyavyāṃ kavacena tu || netraṃ kapilavarṇaṃ tu śivasthānena pūjayet | pūrvādyādi caturdikṣu hatrikālāgni sannibham || evamāvaraṇaṃ yaṣṭvā punardeśaṃ prapūjayet | devī skandādi yuktānāṃ cerāṇāmamadaṅgaṃ ca sarveṣānāvṛtapūjanam | p. 26) snānaṃ prokṣaṇaṃ vā'pi kuryānnityārcanā vidhau | naimittike prabhoḥ kuryāt snapanaṃ maṇḍapādiṣu || pariveṣṭakramaṃ kṛtvā geyanṛttādisaṃyutam | viśuddhatailaṃ bhasmārdha hastathā durvāṅkurākṣatam || piṣṭalakṣaṇaṃ sāraṃ ra * * * malakādivat | varṇonaṃ ca vacchūdrādyu piṣvādi parikalpayet || sugandha vastrapuṣpādyamanyadvāṃgalā hima | viprādyairvāhayitvābhi śaṃkhatūryāyavādibhiḥ || snapanādyogyadeśe tu devadevādimaṃ budhaḥ | saṃprokṣya kaitakannamratī kṛtyamudrayā natvā paryāpakam || paścāt tāmbūla mukhavāsa yuk | śailaṃ saṃsthāpya devāgre saṃprokṣyābhyarcya hetinā || tailādyaṃ vastrabhiḥ puṣpaiḥ bindu devasya mūrdhani | datvā'tha pādayorbāhau mūrdhnidūrvāṅkurākṣataiḥ || paścāt piṣṭāvanoparṇa dvyanyalaṃ sāraṃ * dodakaiḥ | uddhṛtya devaṃ mūrdhānaṃ abhiṣicyodakaiḥ śubhaiḥ || rajanyā lepayetpaścāt puṣpadānāntarī kṛtim | tato grāmārcanaṃ kuryāddevāgrassāpinaiśśanaiḥ || varṇakaścaiva vajrādyaiḥ lājikāstrātra candinā | devatvā nenamīśaḥ syāt śuddhavastre pramṛjya ca || p. 27) vastramābharaṇaṃ gandhaṃ mālyaṃ ca dhūpadīpakam | parivā * nivodyetha kuryādārātrikaṃ śubham || saptapañcati pātrasthairdīpa sthapakainustharaiḥ | prabhūtopiṣṭasaṃsthairājinī * * dvijātibhiḥ || sarvālaṃkārasaṃyuktaiḥ devāgre dakṣiṇe yathā | viśvādhāmastramāvāhya sa sārpapariveśitaḥ || madhyādīśānaparyantaṃ gandhapuṣpābhi pūjitaiḥ | hasta dvikeśvaraṃ brahmaṃ pyarandhrati ṛcyarundhatīvataiḥ || muditairgostanenaiva rathasyādi manādikaiḥ | dattethamaṅgalaisstotrairātodya dhvanimiśitaiḥ || pādatoṣṇīṣaparyantaṃ puṣpāṇi sa tu hetinā | uccairuccaistarassamyak nīcairnīcaistarāvapi || devadevasya viśākhena saha bhaktiyuto guruḥ | somāskandeśvaraṃ cettu kevalaṃ devameva vā || datvā cācamanārghyaṃ ca bhādāyābhi mantritam | aṃguṣṭhānāmikābhyāṃ tu mathi * rpadhipopari || triṃ kṛtvā prakṣipeddīpe tasya vighnopaśāntaye | kṣipenmūrdhni lalāṭe ca gale hṛdi tathāṃvayoḥ || nābhau pāda dvayoḥ pṛṣṭhe kakuddeśe kramādbudhaḥ | devyā lalaṭa galayosskande deva vadā caret || p. 28) bhasmaśeṣaṃ tato dadyāt caṇḍāyā'tha prasādhinām | śaṃtadīpanivātrāṇi vāhayitvāṅganādayaḥ || mahāpīṭhāgrato vāpi taṭāke pādavāgrataḥ | kṣipeyuḥ śaṃkhatūryābhi dinādairbahudīpakaiḥ || śrīmān pañcamahāśabda darpaṇacchatracāmaraiḥ | geyān raktastu taisstotraiḥ dāmabhirnandayet || prabhūtaṃ tu havirdadyāt sarvopacārasaṃyutam | pradāpayet prabhūtādyaiḥ nivedyāni pṛthak pṛthak || hemarūpyādi pātreṣu pādādārabhya patriṣu | daghyanna pāyasādīni śākaparyastakāni tu || dadyādācamanaṃ cānte hastodvartana pūrvakam | tāmbūlaṃ mukhavāsaṃ ca japaṃ kuryāt tato guruḥ || pūjāṃ nivedyadevāya tṛptavāñchemitaṃ phalam | anvakṣamanyatantreṣu jñātvāsampūjya cācaret || evaṃ naimittike puṇyaṃ sarvadurbhikṣanāśanam | jvaragrahamahāmārī pramukhā napi nāśanam || abhyaṅganādi nirvācyā rahitasseva cāmratā | dye dravyaiya nīrājana mathavasa kalpanā lepanaṃ ca puṣpam || dhūpaṃ ca dīpaharavidanahaviramudaṃ haret | puna * * madānāṃ geyacādyasānṛttaṃ tilakatasuraṇa mātrikānte ca pañca | p. 29) ? pañcanādi paskṛti ? ratha mukuraṃcchatraṃ dānaṃ japo devāsavastat | ? padayajanapariti namaskāraṃ dvātriśatyate śiva yajanavidhau ? coditāste pareśa jyaṣṭhaśṛ kvacitṣo sākṣyadivātra pañcāsyam || iti vijayottare sūtrasaṃgrahe trisahasrasaṃhitāyāṃ sakalārādhanapaṭalaḥ || aṅkurārpaṇam adyate saṃpravakṣyāmi saṃkṣepānmaṅgalāṃkuram | tadaṅkurañca mūlaṃ syāt puṃsyākāmamahāmaruḥ || sthāpano sthāpane tīrtha saṃsthāneta mahotsave | damanotsava yāgeyaṃ cāturmāsya vidhāvapi || anyasminnapi kalyāṇe vidadhyānmaṅgalāṃkuram | dvividhaṃ tatsamuddiṣṭaṃ vyaktāvyaktavibhāgataḥ || tattatkarma dināt pūrvaṃ na ca sapteṣu vahniṣu | tamineṣu ca yā bījā nāthavyo vyaktanā mahat || pratyāsatyakālasya sa jā bījapuraṇam | phalapallavasaṃyuktaṃ nālikeraprasūnakam || pālikādiṣu saṃsthāpyaṃ khaṇḍitamukhākṣataiḥ | pavitrairvarṇakairvātha sādhārāṅkuruvattaram || p. 30) vyaktāvyaktaṃ ca mityuktaṃ anyadbhūtāṅkurātmakam | nirdiṣṭa divasātpūrvāt rātrai devāṃkurārpaṇam || ukta ṛkṣa kṣapāyāṃ tu martyānāṃ maṅgalāṃkuram | mṛtakumbhādi vatvena kālātmānaṃ yajeddinam || pālī ghaṭiśarāvākhyāstadādhāraḥ tridhā mataḥ | hemajāstārajastāmraṃ saṃbhava trayamatrayantu vā || pratyekaṃ kalpayedaṣṭau caturo vā svaśaktitaḥ | tadvartakaṃ samāsena vakṣye taṃ mānapūrvakam || aṃgāṅgulaṃ samārabhya vyomāṅgule vivṛddhṛtaḥ | viṃśatyantaṃ viśālocca tatkṣetrasya samīritam || ekāśīti padaṃ kṣetraṃ pravibhajyasamāṅgaṇam | oṣṭasyadantadhānāṃ tuṅga mūrdhādi tatsamaḥ || vyomāgnilasakṣāṃśaiḥ kṣetravyāso dharāntakam | navasapteṣu koṣṭeṣu pālikārṇā gatābjavat || daṇḍaṃ tribhāgavimalaṃ tatpādaṃ saptabhiḥ padaiḥ | pālikā vartanaṃ proktaṃ śarāvākṛtirucyate || pīnoṣṭhaṃ tatra paitoktaṃ yeśca śrāvasasaṃhṛdam | caturaṃśonatāśoccaṃ kintu pālī prabhā mataḥ || āsyadhṛkalaśākāraṃ daṇḍapāda yathākramam | śivavyomarathāgnīndu bhāvocca bhavarāṃgitaiḥ || p. 31) ahaṃ veda phalīndrārpī mānabhāgaissuvismṛtāḥ | vartayetkalaśākāramuktamāneṣu bhittiṣubhiḥ || mukhaṃ pādaṃ ca tannābhaṃ ghaṭayedati sundaram | ānanāgni caturdikṣu * * ridvyaṅgulena tu || ghaṭikā nigadṛhyevaṃ vakṣye sūpana kramam | padādyeśvara pañcāśat kṛtvā viṣṭāktasamatrataḥ | madhya koṣṭhavṛtaṃ bāhye rekhāntaṃ lepayetpadam || pūrvapaścimavāsostu bahiḥkoṇapadāṣṭike | saṃsthāpya yeccharāvārṇi tadanta pālikāṣṭakam || arkākīpāśa candreṣu tadaśca dvipagasthitam | saṃsthāpya ghaṭikā cāṣṭau pādānāmaṣṭake kramāt || bhadrasaṃsthāpanaṃ proktaṃ kṣudrasya vidhirucyate | tatvairvibhajya taṃ kṣetraṃ madhye pada catuṣṭayam || saṃsthāpya lepayedbāhya rekhātamabhitaṃ padam | padadvayamathaikaika dikṣu koṇeṣvavasthitaḥ || śarāvapālikākumbhā kramādīśānato nyaset | uktaṃ mānava kalyāṇaiḥ pālikāpañcakaṃ kvacit || kṣetrenaiva padenaivaṃ dikṣu koṣṭha catuṣṭayam | putrakālānurodhena niścityeka mataḥ kramāt || śūlāstraṃ caṇḍakuddālaṃ samasta vyasta yogataḥ | p. 32) vastrādibhiralaṃkṛtya yathāropya rathādiṣu | snānaiḥ śuklāmbaraiḥ śaivaiḥ soṣṇīṣaissa sādhanaiḥ || dhārayitvāṅkurā dhārā nagrataḥ śārdhamedhase | ākīrṇaṃ rudrakanyābhi rudratadāsibhirāvṛtam || brahmaghoṣasamāyuktaṃ hariśabdasamākulam | saṃgītanṛttavāditra vedibhirjyesavaiditam || cchatracāmarasaṃkīrṇa dhūpadīpaissamāyutam | nānāpariṇopeta devasyā nṛpaterivā .. || vāstuṃ pradakṣiṇīkṛtya prāsādaṃ vā purādikam | nītvā sarittaṭāṃ śuddhāmudyānaṃ caita meva ca || yadvā pradakṣiṇasthānaṃ prāguttara mukhasthitaḥ | saṃprokṣya bhūtalaṃ tatra gandhatoyena bhedinā || navakhaṇḍaṃ prakalpyātha samadhye sādhāraṇātmake | sādyakoṣṭhe'thavābhūmiṃ arcayitvā smantritaḥ || astra mūrtiñca kuddālamapi saṃpūjya hetinā | khātvā mṛdaṃ samāhṛtya pātreṣuskhālikādiṣu || atarya dvaissadvastrairabhyarcya hṛdayenatāḥ | praviśedālayaṃ paścāt vāhayitvā gajādibhiḥ || vāstuṃ pradakṣiṇaṃ paścāt yadadyā pūrvadā hṛdaḥ | antraṃ parīkṣya dhātāya mūrtikāṃ vā pradakṣiṇam || p. 33) yātrā purastadyadi vāso me somārdhaśekhare | anyasminna na podeśe maṇḍapādau vinirmite || maṇṭape'tha vinā nitye bījanirvāpamārabhet | ghaṭṭasya ghaṭikādīnāṃ madhye tadabhimataṃ kramāt || āsanaṃ kalpayet paścāt padmaśālibhistaṇḍulaiḥ | lājatilaiśca sandarbha prasthāna phala pallavaiḥ || alaṃkṛtyāsanaṃ madhye pūjayet praṇavāsanam | nyastvāṃ sarvātmanāṃ madhye candraktāmbhamanoharam || tantunā veṣṭayedgandha vārīṇāṃga calāvadhiḥ? | sragvastra bhūṣitaṃ hema candramaṇḍalagarbhitam || pidhānaṃ kūrcasaṃyuktaṃ indumūrti mayaṃ param | dūrvā pañcāṃkurāṃ caṇḍā mālābhissamalaṃkṛtam || dūrvāpuṣpākṣatāścaiva kuśānāṃ caṇḍapūjitāḥ | aṣṭamūrtikayā pūrṇā pūrṇāṅka yamalāharān || saṭapālī śarāvāstu vinyasedanupūrvaśaḥ | prokṣayitvātha puṇyāhaṃ gandhārghya jalabindubhiḥ || sitāgnitomasantānā mṛtye pratye baṭodare | kundapuṣpanibhaṃ saumyaṃ kumbhada prasavāspadam || pratyaṅvadanasaṃkalpa rohiṇyāṃ saptavāmakam | śabdaṃ mātratatvāntaṃ vyāpti karmasamarcayet || p. 34) sthāṇunā gandha puṣpādyaiḥ datvānte pāyasaṃ haviḥ | tāmbūlaṃ mukhavāsaṃ ca somā mantrayet punaḥ || oṃ candra candrikayā jālasaṃbhudita jagattrayam | bījānyatphalārpyarpyai samādimukhaṃ kuru || cāturvamarde daṇḍaṃ maheśāsu * * * * stu | śaktisaṃbhaveṣu saṃpūjya lājā sa pamudgānimāṣaśālyāsakādi ca | sa tilānyāditaśśakyassaṃgṛhyekamaṅgamaḥ(m) | pātrastha kṣīrasaṃsthāpya manappāmobaśaktidam || prokṣayitvāstramantreṇa samālabhya hṛdāṇunā | abhyarcya somabījena dhenumudrāṃ pradarśayet || bījān nirvapetpaścāt svasvamantreṇa deśikaḥ | āvāhya ca varaṃ śaiva siddhānta padavartibhiḥ || vādayedapi vā brahma niṣṭhātairvedaneṣutaiḥ | śaṃkhakambalavāditraiḥ stotramaṅgalavācakaiḥ || tāmbūlaṃ puṣpakaṃ datvā maṅgalāṃkura sevitam | dhyāyan pūritā kumbhaṃ kuśādikamanantaram || nitarāṃbabā puraircandrakumbha hṛdaṃ śubhaḥ | prokṣayitvā sukhaṃ bījaṃ siṃcannivasudhākaṇaiḥ || pūjayitvā punardevaṃ rodhayitvā kṣatāya ca | toṣayitvā kuṇṭakālayoktanna mudrakādibhiḥ || p. 35) yatraivaṃ kriyate deśe kāladeśaḥ pravarṣati | ītayo naiva vartante tatrāṅgaṃ kakathā nyasat || kadācidbhuvidampatyoḥ na bhavedvirahavyathā | kiṃturbabahunoktena mayabījāṅkuro dhanam || sadaiva sarvajantūnāṃ vardhante kāmya tatkramā || iti vijayottare trisahasrasaṃhitāyāṃ aṃkurārpaṇa paṭalaḥ || śivotsavavidhi paṭalaḥ atha vakṣye viśeṣeṇa śivotsava vidhikramam | ajñāna malasaṃlagnāt jantūnuddhṛtya bandhanāt || prasūtiṃ kurute teṣāṃ jñānasyetyutsavo matam | udbhūta sṛṣṭikāritvāccātha duḥkhanivāraṇāt || nityo naimittikaḥ kāmyastrividhassa tu kīrtitaḥ | nityapūjā vasāne tu yatra * to nitya ucyate || caitra māsādi māseṣu tattanmāsādinā vidhiḥ | rājñāṃ janmāntanakṣatrādyanto naimittiko bhavet || prārthitārtha prasiddhyarthaṃ kṛtaṃ kāmyaṃ vidhirbudhaḥ | svarūpeṇa tayorbhedo yannaimittika kāmyayoḥ || tasmānnaimittikoktiryā kāmyoktiravidhā dayet | trayāṇāmapi caiteṣāṃ nitya pūrvamudāhṛtam || ādyante parameśasya vakṣyate naimittikotsavam | p. 36) citrāviśākhamūlāśca cottarāṣāḍha dināntakam | tathā śravaṇapuṣāthā'śvinī kṛttikāntakam || ādyā puṣyamaghārkṣāntamuttarānta manu kramāt | prakuryādutsavaṃ prājño meṣamāsādiṣu prabho || ārdrāntaṃ sarvamāseṣu jyeṣṭheṣu bhyantameva ca | rājābhiṣeka niryāṇaṃ trirjanmarkṣāvasānakam || lokadeva prasaṃ ṛkṣaṃ nīvyantamapi buddhimān | cakravartī mahārājño yatra vārocite manaḥ || taddināntañca talliṅga pratiṣṭhābhāntameva ca | sauramāsaḥ praśastaḥ syāt cāndramāso praśastikām || tīrtharkṣa dvayasaṃprāpte eka māse paraṃ varam | yatra yoga balaṃ pūrṇaṃ yogo yadvānukūlataḥ || pūrvasminnapi kartavyo yathā vittanusārataḥ | snāyādatramahādevaḥ tatra parvapradhānataḥ || saṃvīkṣya kalpayettīrthaṃ uktāṃ saṃkṣepāśca yostava | dhvajā rohastathā tīrthameka māse dvayostu vā || antyame taddinaṃ śreṣṭhaṃ pūrvaṃ cet kartṛnāśanam | ekatripañcasaptāha navāhānu dineṣu ca || tathā pañcadaśāheṣu nāmānyatra yathākramam | śaivaṃ gauṇaṃ vibhūtiñca bhauvanaṃ daivikaṃ tathā || p. 37) paitṛkaṃ vijayaṃ ceti bhidyannatha tridhā punaḥ | puṣkalaṃ vijayākhyaṃ ca kevalaṃ ca krameṇa tu || nirdiṣṭa divasāt pūrva rātrau yatrādhivāsanam | bhavedbimbotsavo yatra kevalāntaṃ vinirdiśet || tadeva bhramaṇimāhurvaśāt pakṣotsavādiṣu | dhvajārohaṇapūrvādi bhedairbhinnāstridhā punaḥ || śaivaṃ bhauṇaṃ vibhūtau ca varjayet keturohaṇam | bhauvanā dvijayāntau ca dhvajārohaṇamārabhet || tatrokta dinamātre ca dviguṇe dviguṇe kramāt | aṃkurārpaṇa pūrvaṃ ca kārayedutsavaṃ sudhīḥ || dhvajāropayitvāhni bherīṃ santāḍya taṃ niśi | utsavasyādi rātrau tu yatrasyādaṃkurārpaṇam || dhvajārohaṇapūrvaṃ tu vijānīyādvicakṣaṇaḥ | pūrvaṃ nidhissamuktā syāt bherīṃ paścāt dhvaja kriyām || kṛtvāṃ kurārpaṇaṃ yatra kuryādvai pūrvavanniśi | bherī tāḍana pūrvaṃ syāt rātrai caivāṃkurārpaṇam || dhvajāroha dinātpūrvaṃ dyāsādarvāk śubhe dine | dāru saṃgahaṇaṃ kuryāt yathā teranusa karmaṇi || anurūpaśamepetaṃ vanamudyānameva ca | praviśya pūrvarātrai tu deśikaḥ śilpibhissaha || p. 38) bhūmyastreṇa samāyuktaṃ caṇḍanāthasamanvitam | vṛkṣaṃ saṃpūjya santarpya kautukaṃ bandhayeddhṛdā || tataḥ prabhāte vimale śūlāstrasahito muruḥ | pūrvavatpūjayitvātha visṛjyavanadevatām || vṛttāttena kuṭhāreṇa cchīradyā mṛtyujitaṃ japan | śilpibhiḥ cchedayetpaścāt vāstuvidyāviśāradaiḥ || pādaṃ vilakṣayet tasya śubhāśubha vibhedataḥ | antarnyattatpalāśāṃbumaruddikṣu na śobhanaḥ || pāto vanaspateḥ śiṣṭaṃ dikṣu pādasuśobhanaḥ | deśikaṃ pūjayet pūrvaṃ vastrahemāṃgulīyakaiḥ || daivajñaṃ pūjayetpaścāt tāmbūlaṃ dāpayejjanaiḥ | evaṃ sagrīṣu vṛkṣādīnāropya śakaṭādikaiḥ || karmaśālā niveśyātha vindatīkarathodikān | taddineṣu muhūrteṣu tu kuryānmaṅgalaiḥ saha || tatra yānaṃ prapādīnāṃ muhūrtastambha veśanam | prākāraṃ gopuraṃ śālāṃ maṇṭapādyantaraṃ tathā || paricārā layaṃ pīṭhaṃ ṛṣabhaṃ tacca tuṣkaram | kārayuktasudhāpiṇḍa kṛtānisannibandhanam || tatsādhu dhavalaṃ kṛtvā citrayeccitraktimaiḥ | yatrālaṃkṛtalīlārthaṃ āsthānaṃ kurute vibhuḥ || tatra tatra vidhātavyā maṇṭapādyāssuśobhatām | p. 39) sāghrakeśa ghṛtālipyā raṃgalekhā citāṃcatāḥ | vitānavastrātapatreṇa saṃyuktādāmabhūṣitaḥ || śubhābhirvaijayantībhiḥ utpatantī vṛtā parī | haimaratnārcitā citra dukūlāmbarabhūṣitā || sa pauṣpā deva devasya vidhātavyā rathārayaḥ | nānā vidhāni yantrāṇi kartavyāni pṛthak pṛthak || athādistama bhānu hunena dārucarmamayaṃ japet | śaila ṛṃceṣṭakaṃ cānya nāsī kuryādvicakṣaṇaḥ || aṃkurāṇyarpayitvādau pūrvoktavidhinā guruḥ | vṛṣayāgaṃ tataḥ kuryācchivaṃ vijñāpya deśikaḥ || dhvajārohaṇa pūrvedyuḥ nītagandhādinā vṛṣam | arcayitvā śivāgrasthaṃ kautukaṃ bandhayena vā || śṛṅgesavṛṣamantreṇa baddhā'gre pṛṣṭhato'pi vā | deśe saṃbhādhanirmukte śālibhistaṇḍulaiḥ tilaiḥ || tatra deśānurodhena saṃkalpya sthaṇḍila dvayam | pṛthamāsthāpayetketuṃ tallakṣaṇamihocyate || dṛsalakṣyāḥ sitaḥ sūkṣmo ghaṭitaḥ punakartṛbhiḥ | lokacira dhvajā naṣṭā vavīyadvā samānayet || śivadhvajāddaśāṃśādi litāntāya vistarān | tadvāhane yuto petān svasvavarṇānusārataḥ || p. 40) rakta pīto'thavā kṛṣṇa śrutvā vasavassutapasaiḥ | rasairbhūtakaraissamyagāyato romavājitaḥ || śo * thā cekṣapramāṇena kartavyāstu dhvajaḥ | devādi sarvadevānāṃ utsavasthāpanādiṣu || dhvajavastrādi sarvāṇi śālikāsyadhikāritaḥ | tadvaṃśa jāti kanyābhiḥ kartṛtai tantubhiḥ śubhaiḥ || pavitrārohaṇādyaṃtu karmasarvatrasaṃsthitam | āyāme pañca ṣaṭ sapta bhāge bhāgena vismṛtaḥ || tanmāna samapūjo vā kiñca nyūnādhikothavā | tadardha śikharopetastadbhāgaśiro'pi vā || vetradvayasamopetastadagre rajjuyatravat | dhvajamevaṃ samāropya tanmadhye vṛṣamālikhet || dvārorcannavadhā kṛtvā bhāga bhāga pramāṇataḥ | jyeṣṭhādi kanyāsāntāni navamānāni kalpayet || mukhadvālābhiparyantaṃ vānaṃthatvā vṛṣāṃgulaiḥ | kalākolakabhāgādi * * kalpyabuddhimān || śilpaśāstrokta mārgeṇa sthitaṃ vā śayitaṃ tu vā | padmāsanasamārūḍhaḥ pārśve dīpādyathānvitam || cchatracāmarasaṃyuktaṃ pūrṇakumbhātmarānvitam | triśulāstraiḥ samāyuktaṃ rahitaṃ vā vicakṣaṇaḥ || śilpinā kārayitvaivamācaredakṣimocanam | p. 41) prokṣitaṃ puṣyatoyena sthāpayitvā śivāmbhasā || saṃprokṣyavṛṣamantreṇa gandhādyairarcayedguruḥ | tadagre sthaṇḍilaṃ nyastvā navakumbhā nalaṃ kṛtān || vṛṣaṃ lokeśvarā naṣṭau madhyame parito yajet | tadagre sthaṇḍile homaṃ samirdyarudhratairguruḥ || vṛṣa gāyatri mantreṇa śatamardhārdhameva vā | hutvātāmagrato daṇḍaṃ sthāpayitvādhivāsayet || dhāmadvitriguṇaṃ vātha samaṃ vā śikharāvadhiḥ | nāsikāntaṃ galāntaṃ vā vṛṣasthalasamaṃ tu vā || catustri dvitalāntaṃ vā bahubhūmiṣu sadmasu | navahastaṃ samārabhya yadvā tithi karāvadhi || vaiṇavaṃ sāradārūḍhaṃ kramukaṃ vā'pyaninditam | tatvāṅgulādi bhānvantaṃ śubhanāmasamanvitam || vaiṇavaṃ kramukaṃ daṇḍaṃ gṛhṇīyāt svapramāṇataḥ | sureśa bhānu nimnāṅga rasa vedasamāṃgulaiḥ || āyatāri viyataistārardhaṃ dhanasaṃyataiḥ | darvākārairyathā yogyaṃ randhaisskandaistribhiryutam || yathā balaṃ yathāśobhaṃ darvyanābhānvi tena ca | vaiṇavādyupadaṇḍeṣu tu yantrarajvā śrayeṇa tu || lohajena tu nīlena kaṭakena samanvitam | p. 42) jyeṣṭhāṅgulinā hetu balayasyo na rajjunā | dhvajāroha kriyāyogya daivena ca samanvitam || darbhamālāsamāyuktaṃ prokṣitāṃ cāstrato yataḥ | gandhādibhirathābhyarcya jayaśabdādi maṅgalaiḥ || pīṭhagopurayormadhye vṛṣagopurayorapi | pīṭhāgre vā vṛṣāgre vā pṛṣṭhe vā'pyubhayorapi || catustāla pramāṇena khātvā mṛtsadavarjite | nammatrale hemajaṃ kūrma praṇavena vinikṣipet || daṇḍaṃ saṃsthāpya yantreṇa tanmūle vedikāṃ kuru | śilā pārśveṣṭakodbhūtau yadvāpakṣeṣṭakānvitām || ekahastā trihastāntā tryaṅgulārghyāsuvistṛtām | samādyaṣṭāṃśa vṛddhyā tu sādhāntaṃ pañcatonatām || uccārdhordhonnata vyāsa pañcatriṃśadvaśobhitam | uccādyātvādi rudrānta bhāgeṣvekāṃśa mānataḥ || patopānapatīmūle yadi vā mekhalāvatīm | mānāṅgula vaśāt kuryāt mātrāṃgula vaśena tu || vedimathasopādya kṛtvā śilpivisarjanam | gomayā lepanaṃ kṛtvā rajobhistu vicitrayet || śuddhatoyena samprokṣya pūrvaniśyadhivāsayet | athavā dhvajadaṇḍāṃ tu sadya evādhivāsayet || p. 43) evamevādhivāsyātha sarvālaṃkārasaṃyutam | triśūlena samāyuktaṃ dadyādgrāma balirna vā || prabhāte nityapūjānte dhvajaṃ puṣpādyalaṃkṛtam | gandhādīnāṃ samabhyarcya mudgānnaṃ vinivedayet || tāmbūlaṃ mukhavāsañca śrīmatpañca mahādhvaniḥ | ātapatraṃ ca mukuraṃ cāmare ca pradarśayet || kalā nyādi śivaprāntaṃ prapañcādhārarūpiṇam | śaktiṃ dhyātvā vṛṣaṃ sākṣāt devadevaṃ ca śūlinam || samāropya ratheraṅge śibikāyāṃ ratheṣu vā | nānā vādya samāyuktaṃ nānā gānaiḥ samanvitam || astramūrtisamāyuktaṃ dikpatibhyo baliṃ kṣipet | evaṃ pradakṣiṇaṃ nītvā prasādābhyantaraṃ viśet || dhvajaṃ sthaṇḍilasaṃyuktaṃ brahmaghoṣasamanvitam | grāma pradakṣiṇaṃ kṛtvā daṇḍasthānaṃ praviśya ca || muhūrte deva nirmukte yajamānaśubha prade | puṇyāhaṃ vācayitvā tu prokṣayitvā tadambhasaḥ || vidyādehamayaṃ daṇḍaṃ dhyātvā gandhādibhiryajet | taddaṇḍasya caturdikṣu nṛttageya ravānvitam || rajju yantreṇa saṃyojya dhvaja ghaṇṭāsamanvitam | vṛṣamantraṃ samādāya kumbhamān vṛṣahṛdi nyaset || p. 44) gandhādyairarcayitvā'tha viprasvādhyāyaghoṣaṇaiḥ | dhvajamārohayenmantrī na drutañca vilambitam || lokapālaghaṭastoyaiḥ yojayeddaṇḍamūlataḥ | astraṃ sampūjya gandhādyairmudgānnaṃ vinivedya ca || āmantrayeddhvajaṃ paścāt bhramaṇaṃ ceha tatra ca | kāryādvayā sthireṇāpi bhogamokṣārtha siddhaye || prāsādadhvajamapyasmin kāle cāro payetsudhīḥ | dhvajārohaṇavelāyāṃ vṛṣabhasya niveditam || bhuktvā cāsyā labhet putramīśvarāṃśaṃ na saṃśayaḥ | yatraitat kriyate rāṣṭre dhvaja yaṣṭiniveśanam || nā kālamṛtyustatrā'sti nā'lakṣmīḥ pāpakṛtsvapi | svakalā ca triparjanyaḥ subhikṣaṃ vijayī nṛpaḥ || bhavāni sahitaṃ devaṃ āropyaśibikādiṣu | dhvajena vā tadante vā sarvamaṅgalasaṃyutam || puraṃ pradakṣiṇīkṛtyāmayedāsthānamaṇḍapam | pariveṣa kramaṃ kṛtvā sopacāraṃ yathocitam || punarastaṃ gate bhānau bhāgaṃ nirvartyanaittikam | muhūrte samanu prāpte bherītāḍana mārabhet || devāgre vā'tha liṅgāgre śālibhistaṇḍulaistilaiḥ | sthaṇḍala dvitayaṃ kṛtvā garbhapuṣpādyalaṃkṛtam || p. 45) ekasmin kṣapayitvāstraṃ gandhādyairarcayedguruḥ | tadagre sthāpayedbherīṃ lakṣaṇoktāmaninditām || agre pṛṣṭhe yathāsavyaṃ vāmātmakamukhadvayam | sauraṃ cāndraṃ yathādehaṃ mukhasaṃkalpya ca || puṇyāhaṃ vācayitvātha prokṣayitvā ca toyataḥ | nandī bījaṃ nyasenmadhye sauraścāndramukhasya yoḥ || sampūjyagandhapuṣpādyaiḥ naivedyāntairūpaskaraiḥ | āmarū yuktato mantrī nandikeśaṃ sumantrataḥ || dundubhidhvaninādo vārthaṃ paramānanda nandikaḥ | nandīśvara namastubhyaṃ triṇetrāya mahātmane || santāsya hetimantreṇa triḥkṛtvā prathamaṃ guruḥ | āhūya śuddhaṃ śaivadīkṣā sama * * * nvitam || samprokṣya gandhatoyena tatvatorusamaṃkṣipet | saukhyācārairvidagdhai bherīdgenodyapañcabhiḥ || tatpuṣpaṃ tatra nikṣipya manaskṛtvā taninditam | vādayetsumukho bhūtvā vādya vidyā vicakṣaṇaḥ || nartako mardanaścaiva gāyakovaṃśakastathā | taṇḍimoravikaśceti pañcācārya udāhṛtāḥ || pañcācārya vidhauvarṇā anulomāśca sarvataḥ | nānāvādyairathātodyairbherī paṭahamardikaiḥ || p. 46) tumulo jhallarībhiśca saritkārīt tathā paraiḥ | vīṇā veṇu mṛdaṅgaiśca śaṃkhakāhalakaccaktaiḥ || sakakīma bhija jayākhaṇḍābhirindra bahubhāṣitaiḥ | śrīmatpañca mahāyajñe bdardeva śrutisutipradaiḥ || vādayekaśśānta samatālādi tālakāt | carmacchannaṃ ca saktañca dharaṇaṃ vaṃśameva ca || gānaśceti viduḥ pañca mahāśabdāmanīṣiṇaḥ | kvacittadabhisaṃjñābhiḥ kīrtitā parameṣṭhinā || tatoditālageyañca tattaddikpāla tṛptaye | brahmaṇi samabdhnā ca bhṛṅgiṇī mallatālakam || navākhyo bali tālañca choṭitālaṃ caḍhakkarī | gaurī kuṭi varādī ca kūrjarī bheripastathā || deśāriśīrṣa trayaṃnta ityete gānamucyate | antāli megha nāgañca kollikauśikapañcamaḥ || śālako naṭṭanāgañca tuṅganāgañca tarkaśaḥ | brahmādīśānaparyantaṃ tālakeyāḥ prakīrtitāḥ || tato devāssamāhūya tadā mantreṇa pūrvakam | deśiko vā'tha tacchiṣyaṃ sampādya bali sādhanam || grāmapradakṣiṇaṃ kuryādastramūrtisamanvitam | śuddhaudanena sājyena dikpatibhyo baliṃkṣipet || p. 47) dikpālā evayetsarvān tattirkṣañca vicakṣaṇāḥ | bheryāghoṣeṇa celāya dadyāstu divasaṃ nidhe || prāṇinaḥ sarvathā tasmāt na gaccheyussicekinaḥ | tato deveśakalyāṇaṃ savyamātīrthakarṣaṇam || tīrtha snānaṃ tato'nye kāryamārogyakāṃkṣibhiḥ | cakravartī mahārājñā naivāyaṃ niyamo bhavet || parā yatnātmanyaṃ puṃsāmapi tasyātmanāhate | deveśetha dhvajārohe bhave naivāntaradhvajaḥ || devakalyāṇa velāya nṛpakalyāṇaṃ tathā bhavet | vighnayāga nādarvāk dhvajāroha dinopari || pakṣavārotsavādiśca naiva kurvīta vā sudhīḥ | ūrdhvatānapi tatkāle samārabdhe mahāmakhe || kuṇḍāstrānala kḷptassyānna pṛthagyāga yāminī | yāgeśvarārcanaṃ homaṃ tattaddviguṇamācaret || bimbodbhavaṃ tataḥ kuryāt naivavāka vāñchitā | yāgārthaṃ maṇṭapaṃ kuryāt vitānadhvaja yādṛśam || tadātra nikhilaṃ vakṣye śarvaindro vārarā le | kartā śayānarūpeṇa sonyatrāpi samīritaḥ || kanyaso madhyamaṃ jyeṣṭhastrividho'pi tridhā bhavet | pañcabhyo saptamairhastaiḥ yāvastrisapta yatnayaḥ || p. 48) mānaṃ hite bahirmadhya bhyantaraṃ bhuyo gataḥ | tatra bhakti yathā stambhāśśuddhāṣpaṭṭāravothavā || ghanoghoṣadhī rāgaśca kāñcanaṃ kāmarāmakau | sughoṣā sarvarodakṣā maṇṭapā nava mānatāḥ || śailajaṃ veṣṭake vātha mṛṇmayaṃ yāga mandiram | samārthaṃ nirgamaṃ kakṣye gīto veda ca toraṇam || caturdikṣodako vāpi mukhaśālāvirājitam | prāgāpyavāhitaddvāraṃ saṃbodheta digantare || samantataḥ pracācchāyācchanna prāṅkaṇabhūtalam | suvibhaktāṅgasampūrṇaṃ bhadraṃ yajña niketanam || kārayecchilpikocido * * * nātha śilpinā | nānā kāropa bhinnairvā kuṇḍairnavabhiranvitam || pañcabhirvai kṛto vā'tha mūrtibheda vaśo na vā | tanmaṇḍalairalaṃ kuryāt parito makhamaṇḍapam || śāntibhūti balārogya saṃjñānitādito nyaset | trikārā sa ca pañcānta pāda pāda vivardhanāt || utsedhāya viśālāni saṃchantyūnādhikāniva | toraṇāni payo vṛkṣa (jāti)jātibhedena vaikataḥ || śākhā vistāra bāhulyaṃ dvyaṅgulādyāvidhaṅgulam | aṣṭāṅgulātkarā bhāri śūlaśṛṅgāṇyathopari || p. 49) ūrdhvaśākhā lalāṭastha madhyame tu vināyakam | tatsavye vāmabhāge ca śriyaṃ vāgīśvarīmapi || pārśvayoḥ svastikaṃ padmaṃ utpalaṃ vā niveśayet | abhāve pādapānāṃ tu yathālā * pramāṇataḥ || ātmārthe vā parārthe vā toraṇāni prakalpayet | aṣṭamaṅgalasaṃyuktaṃ vajrāyudhasamāratham || sravantī vāri sampūrṇaiḥ tripādādhāravartibhiḥ | ājñādi pallavāstīrṇavatyai phala vibhūṣitaiḥ || pūrṇakumbhe pratidvāraṃ rambhāstambhaiśca bhūṣayet | bhīmendrāyudha bandūka kṛṣṇanīlāghanopamaiḥ || hemāmbhoja nibhaiḥ śārva dhvajaiśca parimaṇḍitam | savitāra samādañca samprokṣya ca samācaret || maṇḍapaśśāṃkaraṃ dhāma nirvṛtyādi kalā mayam | sadāśivaṃ smaret sākṣāt pātākaśśaktilakṣitam || tanmadhye vekoṃ kuryāt hastairbhaktivaśena vā | tri catuḥ pañcahastairvā tadvistāraṃ tribhāgataḥ || ekahastasamutsedyāḥ yadvāmuṣṭisamunnitām | upavedikayopetā yathāśobhapramāṇataḥ || darpaṇodara vacchuddhāṃmasṛṇāṃ tadvadeva tu | kuṇḍāni paritaḥ kuryā nava pañcaika bhedataḥ || p. 50) vediyośaśāṅkārdha tryaśrāvṛttāni pañcasu | te suśrāśca jāṣṭha koṇāni dikṣu nyāsaṃ prakalpayet || vatulaṃ navamaṃ madhye vāruṇāṃ vṛṣāṅkayoḥ | sarvatra caturaśrāṇi bhaveyurvartulāni ca || caturaśrāmayekaṃścet vartulaṃ padmameva vā | bahiraṅguṣṭhakābhatvā ca strīdyaṅgulāḥ kramāt || ardhvatomevalāstisro yadi vekāśaḍaṅgulāḥ | uttarābhimukhā teṣu nābhinakanalākiṣu || pūrvānanāstṛtānyeṣu yathāśobhaṃ samantataḥ | vedi toraṇakuṇḍānāṃ tasyavādi prabhedataḥ || mānaṃ mānāṅgulairmātrāṃgulairvā kalpayedguruḥ | itthaṃ vinirmite tatra kṛtvāśilpivisarjanam || gomayā lepite vāstu homakarmasamanvite | puṇyāha prokṣaṇopete viśuddhe makhamaṇṭape || śaivādi vijayāntānāṃ utsavaṃ vijayātmakam | karturicchedyathadā yatra dhvajārohanomitaḥ || dvādaśe'hani vighnārtha marcayitvā yathāvidhiḥ | nānāvidyepaharaṇi nivedyaprārthayedguruḥ || bhagavānmādi śaivo'syāhaṃ mahotsavaḥ | pravartita pradhātvantaṃ vighnaṃ tava sannidhau || p. 53) evaṃ saṃprārthyavighneśaṃ sarvamaṅgalasaṃyutam | grāmaṃ pradakṣiṇī kṛtya praviśya bhagavān tataḥ || kautukaṃ bandhayetsomaṃ yadvā somārdha dhāriṇam | utpāta dhaukaṃ vādhaivaṃ vā naikaṃ vā kartṛvācchayā || corādyaiḥ saṃkulo ṣṭre śūlāstraṃ kevalaṃ tu vā | saṃsnāpya devadeveśaṃ śuklāmbara vibhūṣitam || śuklottarīya samamālyā maṇḍapādā balaṃ kṛte | sthāpayitvātha tasyāgre sthaṇḍile śāli nirmite || hemaraupyādi pātrāṇi taṇḍule ca prapūjayet | tripādyupari vinyasya tadūrdhve kautukaṃ nyaset || sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi kṣauma kārpāsatantujam | niṣkamardhaṃ tadardhaṃ vā pañcatrisarajaṃ tu vā || bhasma tāmbula pūrvaṃ syāt puṇyāhaṃ vācayeddvijān | gandhādibhirhṛdābhyarcya deśoko mantra vigrahaḥ || soṣṇīṣaḥ sottarāssa kuṇḍalādyairalaṃkṛtam | tāmbūlaṃ puṣkalaṃ dadyāt kevaṃ sevādyatāṃ nṛṇām || muhūrte samanuprāpte tryambakena tu mantrataḥ | tadbhasmanyāsamālabhya dhyātvā tattu paṇimakaṅkaṇam || devasya dakṣiṇe haste bandhayetkotukaṃ(su)hṛdā | dhyātvā candrakalā rūpaṃ devyāḥ savyekarāmbuje || p. 52) skanda nandīśa caṇḍeśa yadi tatpārśvavartinaḥ | teṣāmapi kare savye sandhayet svasvamantrataḥ || bhasmanāpi kalā dadyāt drakṣoghnā laukikaṃ vibho | atrāviśiṣṭā tadbhasmā bhaktito bhaktiṃ nayaṃ nithau || nandayanti pitrān sarvān mandanti yamalatrayam | sarvamaṃgalasaṃyuktaṃ astralokeśa hetibhiḥ || naye dantetha deveśaṃ pīno vāmala trayam | sakṛtaḥ puṇyatoyaiśca garvairgandhodakairapi || prokṣayitvāstramantreṇa samantādyāgamandiram | sampūjya dvāraśākhāsu daghādi dvārapālakān || praviśyāntarathaiśānyāṃ kṛtvāsthaṇḍilamuttamam | tadūrdhve vinyasedastraṃ lokeśāstra samadvṛtaḥ || sampūjya gandhapuṣpādyairhavirantairūpaskaraiḥ | śivāgniṃ kalpayitvāndre tvīśānaśu madhyame'thavā || sarvamurtātmakaṃ dhyātvā tarpayetsamidādibhiḥ | pālāśasamidājyāntaṃ lājānatha tilānapi || siddhārthamakasya rājānnaṃ śivenāṅgaranu kramāt | hutvā tadante tāmbulaṃ pūrṇāmante vidhāya ca || tato'ntarbalidānānte rodhayitvā yuvānalam | ādiśyabalisāmagrī dadyādgrāma baliṃ punaḥ || p. 53) brahmādīśāntakaṃ yatra dvādaśāśśaṃkarāvapi | bahuvidhiyute grāme madhye vā tadbahistu vā || kartavyastu vicāreṇa yathā yogaṃ baliṃ kramāt | catuṣpatheṣu paritā valika * ri daṇḍake || kevalaiḥ daṇḍakaiḥ pūrvodīśānāntaṃ yathāvidhi | tattaddinātha e dhānāṃ uktadravyeṇa mantravit || dravyāstraṃ lokapālāstraṃ annaliṅgasamanvitam | samāropya rathe asmin piñchādyaissamalaṃkṛtam || balivādyasamudghoṣaiḥ suretara bhayaṃkaraiḥ | grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā kṣipedbhūta baliṃ kramāt || śuddhodanena sājyena dadhikānnena vā guruḥ | tato grāma baliṃ dadyāt tadante taṃ praviśya ca || mahāpīṭhe baliṃ dadyāt tadanyenya praviśya ca | yakṣādi svasvamantrataḥ * * * * * * * * || annaliṅgaṃ visṛjyāstraṃ sāvratīn sarva vinyaset | evaṃ datvā baliṃ prātaḥ kālaṃ sāyaṃ tane'pi vā || tadante kārayeddevaṃ grāmādiṣu mahotsavam | nānāvidha mahāratna sūktahemāmbarādikam || dukūlapaṭṭakārpāsa sadvastrairāvṛtaṃ bahum | divyaratnamayākalairmaṇḍitaṃ makuṭādibhiḥ || p. 54) aparivyaktasaurabhya nānā sṛkdāmabhūṣitam | lalaṭa locanāloka nirasta nikhilāsuram || dakṣiṇo pādaṅgadānātta manoratha mahājanam | gaurī mukhāmbujā sakta vāmākī bhramaraṃ haram || bodhayantamivā dityamadanidrāvaśaṃ gatān | aśeṣaḥ prāṇinaḥ padma kuḍmalānīva bhāskaraḥ || śibikādau samānīya vedātodyaravānvitam | ātapatreṇa śubhreṇa hemadaṇḍena copari || nirastakaṭakaprabhājālaṃ vidyamānīṃ ca cāmaraiḥ | nānā parikaropetaṃ rājñāmiva mahājanām || agrato gamyamānābhirapsarobhiralaṃkṛtam | hiraṇyakāsāṃsi vāsāṃsi pakṣayantaṃ tadasthiṣu || * * * * * * vedī śābda sandarbha garbhitaiḥ | nima sabhaktiścarvīka sīmatamanombujaiḥ || āmandita janākīrṇaṃ prayuktastotrasaṃvidaiḥ | nīlanīraru(ha)chāyā taskarairāyatekṣaṇaiḥ || davasyo bhayo muktere paurairarcyamānaṃ vikāsibhiḥ | kvacit sevāntike śaive kvacidbhairavatāntrikaiḥ || vāmasthaiḥ kulamārgasthaiḥ bhūtatantrārthavedibhiḥ | gurusairitimārgajñaiḥ kvacidadhyātmavādibhiḥ || p. 55) vedikairlaukikairanyaiḥ paralokā * * dibhiḥ | svasvasiddhāntamārgeṇa stavānaiścānu sevitam || kāmakālānukāghāta tripuradhvaṃsanādibhiḥ | nānāvidhapiśācaiśca stūyamānaparākramam || saṃsārasāgaroddhāra paurabhūtapurogasām | vālukāvilasādhvasta śikhāśodhitabhūtalam || candanakṣetha saugandhikotpalomiśravāribhiḥ | jaladairivasaṃsikta sarvamaṅgalavidhiṃkramām || dhvajasragdarbhamālābhirākīrṇā bhavanākhilam | ābaddhakiṃkiṇīmālā samutkṣiptamahādhvajam || sa pūga kadalīstambha baddhakāñcana toraṇam | dīpāṃkuropakumbhādyaiḥ pratidvāraṃ vibhūṣitam || santāda * * * dhūpagandhādi kṛtadiṅmukham | divyapānīyatāmbūla mukhavāsā nanu kramāt || tattatkālocitācārairdevāya praticatvaram | sandhyāmārabhya tatkāle bhūyo bhūyo nivedayet || vāstu pradakṣiṇaṃ kuryāt somasomārdhamūrdhajam | yasmin purā purā dātu yadi tāmrā karoti ca || bimbotsavañca tatraiva kārayet tatra vittamaḥ | viprakṛṣṭamadhiṣṭhānaṃ nadyādyantarikṣāt yadi || p. 56) tadanya trāpyadhiṣṭhānena doṣāya mahotsavam | tuṣāracāra corādyaissaṃbādhe tatra vāstu kṛti || bali cātra vidhiṃ kṛtvā śānti homaṃ samācaret | tadante deva deve * bhayedāsthānamaṇṭapam || bhadraṃ pīṭhe samāsīne devadevaṃ jagatpatim | maṇṭape vā'tha raṅge vā prapādye vā manohare || dukūlāmbarapuṣpādi vitānādyairalaṃkṛtam | pariveṣasamāsādya tatrokta vidhipūrvakam || pādyamācamanaṃ cārgyaṃ datvā devāya pūrvavat | upacārairyathāyogaṃ upatiṣṭhet samāhitaḥ || hemābharaṇa vastrādi karmakārālayotsave | sāyaṃ prātaḥ yathāśaktyā snapanaṃ śānti homakam || nṛttavāditra gītādyai rathakālaṃ vilaṃbayet | evaṃ dināni catvāri nītvā pañcamavāsare || sarittaṭe vodyāne kedāre vā manohare | sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ prāpayitvā maheśvaram || prāṅmukhaḥ sā gatābhūmiṃ nājñāmāhartuṃ īpsitām | tattatpade yajedbhūmiṃ dhyātvā pūrvokta vigraham || pṛthvī bījena gandhādyairbhūmimāmantrayet tataḥ | oṃ bhavya sugandhare bhadre sarvabhadrāśraye sthite || p. 57) sarvakāma prade devi bhūpateracalā bhava | evamabhyarcya gandhādyaiḥ devīmāmantrayet tataḥ || bhūpatirvijayī bhūyādbhūmiḥ saṃvardhatāmapi | tajjanāḥ sukhinassarve bhūyāsaṃ cottarottaram || āharediṣṭa koṣṭhasthāṃ bhūmiṃ tadvāsu rūpiṇīm | hemarūpyādi pātreṣu tadbījena gurūttamaḥ || ityādāne nṛpaśreṣṭhaṃ āhariṣyāmi bhūtalam | parameśa viśeṣo'yaṃ yāgāstra vijayātmanaḥ || mṛtsaṃgrahe'ṅkurārthañca vidhireṣassanātanaḥ | tṛtīye divase vāstra mūrtiṃ caṇḍasamanvitam || sauvarṇādyaṅkurādhārairagrataḥ samalaṃkṛtaiḥ | nīyamānairmaheśāṃśai verūṣṇīṣa dhāribhiḥ || vāstuṃ pradakṣiṇī kṛtya nityodgānādikāṃśubhiḥ | saṃprokṣya hetinā bhūmiṃ khātvākuddālato mṛdam || gṛhītvā bhavanaṃ nītvā yāti cāstaṃ gate sati | kṛtvāṃ kurārpaṇaṃ pūrva vidhinā deśikottamaḥ || sumuhūrte śubhe lagne vistīrṇāyāgamārabhet | alabdhvā vidhisāmagrīmastrayāgamahotsave || anarcyāstraṃ mahāghoraṃ kovāśatrūn jayiṣyati | amoghenāstrayāgena nṛpāstrasthāpyamoghataḥ || p. 58) mūladhvajāḥ catuḥ pañca ṣaḍaṃśena pramāṇakam | yadvātatthi dikpāla heti vāhana lakṣitam || sataṃ tāmbūla harmyādi dikṣvaṣṭāsu dhvajāṣṭakam | antahīrāṅgaṇe madhye hārassyādi bhittike || aṣṭau daṇḍān nyaset proktāste'pi mūlapramāṇataḥ | catuḥpañca ṣaḍaṃśe tatpīṭhe tathaiva ca || skandopadaṇḍarajvādīn yathārhaṃ parikalpayet | prāsādābhimukhān ketu tattaddikpālamantrataḥ || āropya pūrvavanmantrī gandhādyairarcayet tataḥ | dikpālavarṇamannaṃ vā śuddhānnaṃ vā nivedayet || dvārapūjā tatoyāga gṛhaṃ prāpya dvārapūjādikaṃ caret | toraṇāni ghaṭānyaṣṭau nyastvā pūrvāditaḥ kramāt || caturdikṣūttamāṅgeṣu vighneśaṃ bhārataṃ śriyam | nandiṃ kālaṃ yajet pūrve'thādya bhṛṅgī vināyakau || vāruṇe vṛṣabhaskandau devī caṇḍau yathottare | svābhidhānaiścaturthyante nānyantaiḥ praṇavādibhiḥ || tatastoraṇa śākhāsu tadbhāvaiḥ saha pūjayet | nidhī naṣṭau yajet proktaṃ praśāntaśiśiro tataḥ || parjanyā śoka nāmānau bhūsaṃjīvanatāmṛtau | dhanaśrīdau ca kumbheṣu praṇavena hṛdā tathā || p. 59) kṛtvā trividha vijñāna maṇḍapādapasārayan | viśetpañcādyamārgeṇa vāmapādapurassaram || pradakṣiṇa krameṇābja maṇḍalā sthāna dakṣiṇe | sthitvottarā nano yajña dravyāṇi śubhalokayan || bhadrapīṭhe samāsīne tatvadṛṣṭyā samāhitaḥ | prākṛtīṃ tanumutsṛjya śaivamāpādyaśaṃbaraiḥ || iṣṭvā hutvā samādhāya śivaṃ hīnobhabinduṣu | kṛtvā vyapātraṃ taddravyaiḥ karmahastaṃ vidhāya ca || vardhanī saṃhṛtyatānathaiśānyāṃ vardhanyādhārakalpane | ahaṃ gandhārghya pānīyaiḥ saṃprokṣyamakhamaṇḍapam || īśānyāṃ sthaṇḍile kumbhaṃ śivārghyaṃ vikiropari | nyastvā paścimadignālā vardhanīmapi deśikaḥ || vidhāta sūtratatkūrcaṃ phalapallavasaṃyutam | sa hema puṣpaṃ kumbhāyā pūjayet tajjalāsanam || mūrtiñca devaṃ khaḍgaṃ ca mantrigandhādibhiryajet | vardhanyāṃ siṃhasaṃsthāyāṃ nyasetpāśupatāstrakam || indrādi ghaṭasaṃstheṣu lokapālāṃśca sāyudhān | vardhanīṃ saumyamādāya ghaṭapyaṣṭānu gāminīm || vardhanīdhārayāyukta śivakumbhaṃ paribhramet | śivājñā śrāvayan lokapālebhyo yāgarakṣaṇe || p. 60) saṃsthāpya kuṇḍavardhanyo yajeddevaṃ sthirādasam | vardhanyāsaṃyajet paścāt sthaṇḍilaṃ vedikopari || śālibhirvimalairarghastattaddalaiḥ stiktaiḥ | lājadarbhaiḥ prakalpyātha pañcadyaireka vṛddhidaḥ || tatvāntasya nalinaṃ samyagālikhet | madhyame vinyaset kumbhaṃ śivākhyaṃ vardhanīṃ tathā || uttare nālanaṃ yuktaṃ vidyeśvara ghaṭānapi | tatsūtra veṣṭanopetān sāpidhānān sa kūrcakān || khāridroṇapramāṇaiśca śivakumbhādikān kramāt | navaratnaṃ śivākhye tu vardhanyāṃ pañcaratnakam || abhāve pañcaratnānāṃ vardhanyāṃ hema nikṣipet | vidyeśvara ghaṭeṣvevaṃ hemapuṣpāṇi vinyaset || ratnabhāge guruhema puṣpaṃ śivaghaṭe nyaset | śivākhye vastra yugmaṃ ca vardhanyāmekavastrakam || * * ṣvekaiva vastraṃ ca lokapālaghaṭeṣvapi | evaṃ sampādya sarvaṃ tu deveśaṃ prapūjayet || viśeṣa snapanopetaṃ viśeṣayatanānvitam | prabhūtahaviṣopetaṃ tāmbūlādi samanvitam || tato vistīrṇa yāgārthaṃ somāskandeśvarādike | viśeṣasnapanopetaḥ prā patkautukamācaret || p. 61) tato maṇṭapamāsādya deveśasahitaṃ tu vā | śivakumbhaṃ yajeddevaṃ sādhanaṃ ca samūrtikam || sāṅgāṃ manonmanīṃ devīṃ vardhanyāsaṃprapūjayet | yajedvidyeśvarā prokta niśānāntaghaṭeṣvapi || darpaṇādaukamādarke jalādekṣapadāgidīn ? | śriyaṃ sarasvatiṃndumarcayantaṃ yajedgurum || prāgvat saṃskṛtyakuṇḍādyaṃ śivāgniṃmantrakalpayet | navadhā pañcadhā kṛtvā svasvakuṇḍe svadiggatam || tasyāgniṃ madhyamāṃśe tu śivaṃsāṅgaṃ ca tarpayet | dravyaiḥ pūrvoditairevaṃ śatamaṣṭottaraṃ guruḥ || juhuyāt svasvamantreṇa śivāṇvardhena mūrtipāḥ | ante tu juhuyāt pūrṇaṃ tāmbūla prabhṛtīnapi || homānte tu balīṃ dadyāt homādau vā vicakṣaṇaḥ | sarvādi tatrānṛttaṃ ca sarvālaṃkārasaṃyutam || ṛgyajuḥ saghanaṃ mantra japaṃ stotraṃ japaṃ tathā | caturdikṣu prakartavyā dadyādantarbaliṃ tataḥ || dadyāccandana tāmbūlān janebhyo gurupūrvakam | tadante balidānaṃ syāt tadvidhānamihocyate || navānnaliṅgakaṃ kuryāt dadhimiśrahavirmayam | prāgvat pradhānaṃ tadbāhu patātriṃ gandhapuṣpakaiḥ || p. 62) lokapālādikānyeṣu annaliṅgeṣu pūjayet | tantastri śūlasaṃyuktaṃ daśāyudhasamanvitam || vṛṣādi parivārāṇāṃ baliṃ dadyāddhvajāvadhi | praviśyanagarādyaṃ tu devatārcana deśake || baliṃ dadyāt krameṇaiva deśikaḥ śiṣya eva ca | gulāpūjādi bhakṣyaṃ ca prathamehni gaṇeśvaram || pāyasaṃ padmapuṣpañca brahma priya dvitīyake | tṛtīye kṛsarānnaṃ tu bhūtānāṃ sa ghṛtaṃ balim || caturtha rātrau cūrṇānnaṃ gandharvāṇāṃ ghṛtānvitam | pañcamehni priyaṃ yanna sājyamindra priyārthakam || veṇvannaṃ dadhimṛṣīṇāṃ ṣaṣṭame'hani | gulānnaṃ ghṛtasaṃyuktaṃ ṛṣīṇāṃ ṣaṣṭhame'ni || dadhāttu saptame * * * * * * * * * * | aṣṭame rākṣasānāṃ tu māṣānnaṃ tu ghṛtānvitam || śuddhānnaṃ dadhisaṃyuktaṃ śivasya navamehani | brahmasthānā * * * * * * * ta baliṃ kṣipet || sarveṣāṃ dina devānāṃ śuddhānnena balistu vā | tato lokeśa tṛptyarthaṃ śuddhānnaṃ dadhisaṃyutam || baliṃ dadyāt svamantreṇa prāsādaṃ saṃpraviśya ca | balipīṭha * * * * * * sarvānna liṅgakam || p. 63) saptāhe vā'tha pañcāhe tridino vyomarātrike | beradhātrā bhavet prāgvat pradīpa bahulānvitam || pūrvokta sarvālaṃkāra sarvamaṅgalasaṃyutam | evaṃ pradakṣiṇīkṛtya praviśyā sthānamaṇṭapam || pariveṣa kramaṃ nītvā yathāyogyasamanvitam | datvā pādyādikaṃ dhūpa dīpaṃ bhasma ca dāpayet || evaṃ pratidinaṃ sāyaṃ uṣaścāhni vidhikramam | dvitīya dinamārabhya prātaḥ sāyāntare'pi vā || tripuraghnādi devānāṃ yānaṃ kuryādviśeṣataḥ | teṣāṃ tatpūrvarātrau tu kṛtvā kautukabandhanam || yānānte snapanaṃ kāryaṃ havirdatvā praveśayet | tṛtīya dinamārabhyotsavaṃ candraśekharam || caturtha dinamārabhyomāskandotsavaṃ bhavet | pañcama dinamārabhya vṛśeśvaramathārcayet || ṣaṣṭha dinamārabhyārdha nārīśvaraṃ tathā | pūrvarātrau kautukaṃ sarva * * * * devatām || caturthe pañcame ṣaṣṭhe kuṅkumāgarukardamam | candanañca krameṇaiva samālipya viśeṣataḥ || alaṃkṛtya ca deveśaṃ yānaṃ tailaṃ kṛtvā samācaret | saptame'hani sāyāhne tailābhyaṅgaṃ samācaret || p. 64) devāgre taṇḍulaṃ dhāryaṃ tailaṃ tadupari nyaset | prokṣyārghyeṇa ca tammantra saṃhitā manunā labhet || avakuṇṭhya tanutryeṇa hṛdā gandhādibhiryajet | dantakāṣṭhaṃ ca tāmbūlaṃ datvā darśanakaṃ hṛdā || tailaṃ śivāṇunā devā kruddhavādo dāpayedguruḥ | devādi dantakāṣṭhādi krameṇaiva tu dāpayet || nandi caṇḍeśvarādīnāṃ dāpayettu pṛthak pṛthak | taila tāmbūla sahite * * bhyo gurupūrvakam || pradadyāddevadeveśaṃ snapanādyaṃ vidhāya ca | tattadante samānīyāt kalpipataṃ yāga maṇḍape || devaṃ snāpya sampūjya vinodālokanaṃ nayet | grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā bhavana * prapūjayet || aṣṭame'hani deveśaṃ mṛgayātrārtha mānayet | yuddhārambha kriyopetaṃ nāgavājisamanvitam || punaścaṇḍeśvaropetaṃ mṛgayātrāṃ samācaret | mṛgayātrā vasāne tu deve * snapanādibhiḥ || vidhāya pūrvavidhinā punaḥ sāyantana kriyā | tadrātrāvapi nṛtteśaṃ snāpayitvā vicakṣaṇaḥ || sitavastrādibhirdevaṃ alaṃkṛtya viśeṣataḥ | dhūpadīpādikaṃ datvā kautukaṃ bandhayet tataḥ || p. 65) prāgukta vidhinā tatra sarvamaṅgalasaṃyutam | prabhūtahaviṣaṃ dadyāt apūpādisamanvitam || śibikāyāṃ samāropya sarvālaṃkārasaṃyutam | nānādīpasamāyuktaṃ pradakṣiṇavaśaṃ nayet || āsthānamaṇḍape tatra nṛttādyairjāgaraṃ nayet | tataḥ prabhāte nṛtteśaṃ arghyagandhavidhirguruḥ || sahasraṃ vā tadardhaṃ vā'ṣṭottara śataṃ tu vā | ūnamekaṃ tu pañcāśat athavāpañcaviṃśatiḥ || agnyādhānādikaṃ sarvaṃ agnikāryoktamārgataḥ | prāyaścittaṃ tu vidhinā ante pūjyāhutiṃ hunet || snāpayet kalaśaṃ paścāt vastramācchādanaṃ param | nānābharaṇasaṃyuktaṃ nānāmālāsamanvitam || alaṃkṛtya tatodadyāt dhūpanaivedyakādikam | tatpārśve sthaṇḍilaṃ kṛtvā pātrāgniṃ yakṣakardamam || karpūrādi samāyuktaṃ sthaṇḍilopari vinyaset | saṃprokṣya hetināmantrya saṃhitāhi samālabhet || gandhādibhirhṛdābhyarcya kavace naiva kuṇṭhayet | tadagre sthaṇḍilaṃ kuryāt śivāgniṃ vidhivadguruḥ || samidājyena caruṇā hutvā mūlāṇunā śatam | udbhūte ye tadāṃśena aṅgā nāmāhutirbhavet || p. 66) ānte pūrṇāhutiṃ kuryāt śivāgniñca visarjayet | pātrasthaṃ tatsamādhāya nṛtteśe mūlamantrataḥ || bhāvādyathāṅgamālipya devīnāṃ dāpayedguruḥ | tato bhakta janebhyaśca dāpayedyakṣa kardamam || savatsāṃgāṃ suvarṇañca taṇḍulaṃ lavaṇaṃ tilam | sarpistailaṃ krameṇaiva dadyādācāryaṃ tṛptayet || jalapradānasaṃyuktaṃ yātrādānamiti smṛtam | sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ mukheṇasamanvitam || sthānācārya samopetaṃ āropya śibikottame | pañcaprākāra madhye vā tadbāhye vā pradakṣiṇam || kṛtvā yāna kramaṃ proktaṃ yogyamaṅgalasaṃyutam | praviśya maṇṭapaṃ paścāt pariveṣakramaṃ nayet || tadā pādyādikaṃ datvā * * nādi samanvitam | nālikera jalādyantu datvā''camanaṃ punaḥ || agrataḥ prakīryātha dūrvā puṣpākṣatādikam | dhūpadīpādikaṃ datvā sarvālaṃkārasaṃyutam || vinoda darśanopetaṃ tataḥ saṃsnāpayecchivam | kautukaṃ tu visṛjyātha gurave tatpradāpayet || viśeṣasnapanopetaṃ gandhādyaiḥ saṃprapūjyataḥ | prabhūtahaviṣopetaṃ tāmbūlaṃ saṃpradāpayet || p. 67) * * * * * * * * * * yānaṃ samācaret | sāyāhnasamaye devaṃ alaṃkṛtya viśeṣataḥ || yānaṃ tadaṅkaṇe kuryāt pūrva * * * dantike | nīrājanaṃ tataḥ prāgvat prakuryānmaṅgalaiḥ saha || rātraṃ te tu samāropya * * veśaṃ praveśayet | mahānase tathā yāga maṇḍape samalaṃkṛtam || nivedya devaṃ tatraiva lājaiḥ pādya homabhūtiṃ sadāpayet | dvija praviśya ghnaṃ paścāt snapanādi kramācare . || tadrātrau taddinasyo dayāt pūrve gatva caivaṃ jalāśayam | * * * * * * * * * * * hmaṇaṃ guruḥ || he devi gaṅge yamune narmade ca sarasvatīm | sindho godāvarītvañca kāverī sannidhirbhavet || iti rūdhvaṃ raverastamanaṃ ye tu dīkṣitām | pāpaśuddhyai ca tanmadhye triśūlapaścācchivamantramanusmaran || vācyaṃ * * tukaṃ tīrthaṃ prakuryāddeśikottamaḥ | daśame'hani homānte cūrṇotsavamathā caret || gomayā lepanaṃ nītvā tatpuraḥ sthaṇḍiladvayam | ekatra śūlamanyatra lukhalaṃ musalaṃ nayet || nyastvā dūrvākṣataṃ tailaṃ tāmbūlaṃ bahulaṃ tathā | ulūkhale rātri cūrṇaṃ tu nikṣipya tadanantaram || p. 68) pūjayeddevadeveśaṃ pādyādyairdhūpa cāritam | dūrvāṅkurākṣatādyaistu kuryāddhṛtaśirorpaṇam || śiva tatvādito vātmā tatvādīnāmathāpi vā | sa mukhaṃ vāpi devyāṃ śūlaṃ tathāṃ tatham || musale ulūkhale bījaṃ ādhārākhyaṃ kramādyajet | tayordūrvā pradhānañca kartavyaṃ deśikādibhiḥ || tato'sinā tridhā rātriṃrvādyaiḥ cūrṇayet kramāt | astreṇādāya taccūrṇaṃ nānāpātreṣu bhāvitam || liṅgabera triśūlārthaṃ janārthaṃ kalaśādiṣu | tailaṃ pṛthak pṛthak pātra liṅgaberārthamāharet || prokṣadinā hṛdāyaṣṭvā dadyāttambulapūrvakam | rātri cūrṇañca deyaṃ syāt triśūle * * samanvitam || kuryāccūrṇotsavaṃ śīghraṃ gamyānu paricārakaiḥ | janebhyaḥ tailatāmbūlaṃ dāpayedgurupūrvakam || tataḥ samudranadyādau mahātīrthārthamānayet | berī triśūlasaṃyuktaṃ sarvālaṃkārasaṃyutam || sthaṇḍila dvitayaṃ tīre kuryācchālyādinā tataḥ | eka triśūlaṃ saṃsthāpya manyatra kalaśaṃ na vā || sūtrakūrca samāyuktān savastrādi sa pallavān | puṇyāhaṃ vācayitvā tu teṣu gandhādikāṃ yajet || p. 69) devānāhūya pūrvokta dāmadoṣa visarjayet | kautukasya visṛjyātha śūlaṃ saṃsnāpyettutaiḥ || tīrtha madhye tataḥ prāgvat avagāhanamācaret | jalātriśūla mūrtiryattattīre vinivedya ca || pūjayitvā tataḥ śūlaṃ bhavanaṃ sanniveśayet | triśūlena sahasnānaṃ ye kurvanti narottamāḥ || te'pi yānti śivasthānaṃ na teṣāṃ tu punarbhavet | yāgamaṇḍapamāsādya pūrṇāhutimathā caret || tato madhyāhna samaye devaṃ sampūjya deśikaḥ | yāgastha kumbhamānīya sarvamaṅgalasaṃyutam || pradakṣiṇavaśānnītvā liṅgapīṭha manu kramāt | deva devīṃ ca vidyeśān īśā syāt parito nyaset || * * * yena saṃprokṣya viśeṣa snapanānvitam | tataḥ sampūjayet paścāt yathā vibhavavistaram || sāyāhna samaye paścāt nayettīrthārthamuttamam | tadrātrau lokapālānāṃ * * * mavarohaṇam || kṛtvā taddinamārabhya pariveṣakramaṃ nayet | saptāha sarvavādyādi sahitaṃ yānahīnakam || maunaṃ saptadinaṃ paścāt yajanena samanvitam | caṇḍapūjāṃ tadante tu homastavanasaṃyutam || puraścaṇḍeśvaraṃ nītvā yānaṃ saptāha mācaret | p. 70) (saptāha sarvavādyādi sahitaṃ yānahīnakam |) tadante pūrvavattīrthaṃ triśūla sahitaṃ nayet || dhvajārohaṇa tadrātrau vidadhyādvidhipūrvakam | vijayākhyotsavaḥ proktaḥ viśeṣādyeṣu gamyate || vijayoktaṃ nayetsarvaṃ tripañcāhādi paitṛkaiḥ | lokapālā dhvajaṃ cāṣṭau bhaktaliṅga vihāya ca || devi koddiṣṭaśāhāni paitṛ * * * dācaret | devike bhavane tīrthaṃ dine rātra dhvajasya hi || avarohaṃ tripañcābdhi graharudra gaṇeṣu ca | viśvapañca daśakṣo vā prāyaścittaṃ tadūrdhvataḥ || dhvajāvaroha nakṣatre śuddhākhyaiḥ snapanaṃ nayet | liṅge bere vṛṣe śūle snapanoktaprakārataḥ || arcanoktaṃ samabhyarcya mālābhirabhi bhūṣayet | tadrātrau pūjayeccaṇḍa īśvaraṃ snapanaṃ yutam || śuddhā vadyakaṃ datvā homena ca yutaṃ tu vā | jñānato'jñānato vā'pi kṛtaṃ nyūnādhikaṃ mayā || tatastu marmasaṃpūrṇaṃ caṇḍanātha tavājñayā | dhvajapīṭhādikaṃ paścāt gatvā homaṃ nayedguruḥ || visarja * rthamukṣastu śatāhutyāvṛṣāṇunā | tato visṛjya vṛṣabhaṃ * * * catvāro hayet || p. 71) tato grāmabaliṃ dadyāt annaliṅgasamanvitam | triśūlena yutaṃ sarvaṃ vādyaghoṣana * * * || bali pradāna kāle tu sarvavādyaṃ praghoṣayet | anyatra maunamāsthāya maunākhyaṃ balimācaret || grāmaṃ praviśya brahmādīn baliṃ datvā visarjayet | tataḥ praviśya bhavanaṃ bali pīṭhe baliṃ kṣipet || utsavādau ca madhye ca bhaktānāmutsavaṃ bhavet | utsavānte sa eva syāt kartavyaṃ cā vaśena tu || damanā rohaṇādau tu māsapūjārthamutsavam | vidhāya kautukaṃ pūrvaṃ rātrau vādya eva vā || ācārya pūjā kartavyā vastra hemāṅgulīyakaiḥ | nindā tripañca niṣkāntaṃ tadvṛddhyā dakṣiṇā bhavet || yāgopayuktaṃ yaddravyaṃ deśikāya pradāpayet | evaṃ mahotsavaṃ kuryācchraddhāpūrvaṃ narottamaḥ || tri sapta kulamuddhṛtya śaivaṃ sthānamavāpnuyāt | iti vijayatantre trisahasrasaṃhitāyāṃ bhaktotsava paṭalaḥ || iti vijayottaratantraṃ samāptam ########### END OF FILE #######