####################################################
MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE
Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0
Catalog number: M00131
Uniform title: mahotsavavidhikrama
Author : aghoraśiva
Editor : Richard Davis

Description: 
Transcribed by prof. richard davis from printed book published in south India in grantha script. bibliographical details not available. corrections by prof. Richard Davis.  original readings in the printed edition noted in 
brackets and labeled 'k'.


Notes: 


Revision 0: Sept. 22, 2008

Publisher : unknown
Publication year : 
Publication city : 
Publication country : India
####################################################


(k: +oṃ
śivamayam

mahotsavavidhikramaḥ

āgamaśekharaṃ

vande mahāgaṇapatiṃ madanārisūnuṃ
vāmorususthavanītā bhujaveṣṭitāṅgaṃ |
vallīśapūrvajamabhīṣṭadamāśritā nāṃ
vāṇī patipramukha devagaṇārcitāṃghriṃ ||
sākṣāt sadāśiva purān svayameva śaṃbhuḥ
bhaktān narānanugṛhī tu mihāgatoyaḥ |
nāmnā sadāśiva iti prathitotrakāñcyāṃ
asadguruntamati saumyaguṇaṃ namāmi ||

taduktaṃ kāmike -

atha vakṣye mahesaśya mahotsavavidhiṃ guha |
vṛṣayāgādi bhaktānāmutsavāntaṃ yathā kramaṃ ||
prathamaṃ vṛṣayāgañca dhvajārohaṃ dvitīyakaṃ |
bṛhatālaṃ tṛtīyañca caturthaṃ cāṅkurārpaṇaṇam ||
yāgaśālārcanañcaivamastrayāgamataḥ paraṃ |
saptamaṃ balidānañca yā na kramamathāṣṭamm ||)




oṃ

śivamayam

mahotsavavidhikramaḥ

prathamaṃ vṛṣayāgañca dhvajārohaṃ dvitīyakam |
bṛhattālaṃ tṛtīyañca caturthañcāṃkurārpaṇam ||

yāgaśālā lakṣaṇañcāstrayāgamataḥ param |
saptamaṃ balidānañca yānakramamathāṣṭakam (k: -mam) ||

navamaṃ pariveṣañca daśa (k: daśaṃ) nīrāñjanakramam |
ekādaśaṃ kautukañca dvādaśaṃ tīrthasaṃgraham ||

cūrṇotsavaṃ trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ tu tīrthakam |
avarohaṃ pañcadaśa (k: -śaṃ ) ṣoḍaśa (k: -śaṃ) snapanaṃ 
bhavet ||

vaivāhikaṃ saptadaśaṃ haktotsava mataḥ param |

	ityādibhedenotsavaṃ jñātvā śaivādi daivikānta 
bhedenottamottama navāhotsavavidhiḥ (k: -vidhir) vidhīyate ||
tadyathā - tatpūrvarātrau (k: -rātrā) adhivāsanamārabhet (k: 
vadhi-) | tatrācāryādayaḥ ārohaṇādyavarohaṇa paryantameka 
bhuktodhaśśayana tailābhyañjana (k: 2) strīsaṃparka parānna 
bhojanādi rāhityaḥ triṣavaṇasnāyinaḥ vapanapūrvakaṃ hataṃ 
vāsaḥ paridhāya saṃkalpa pūrvaṃ iṣṭadevatāṃ namaskṛtya 
evamācaret
	tatra dhvajārohaṇaṃ pūrvedyuḥ vapanaṃ kāryaṃ |
	p. 2) prathama dvitīya tṛtīya caturtha pañcama ṣaṣṭi (k: 
ṣaṣṭa) saptāṣṭa navāheṣu dvivāraṃ baliḥ kāryaḥ |
tīrthadine prātarbalindatvā pūrṇotsavaṃ tīrthamārabhet (k:- 
mācaret) |
navāhotsavaṃ dhvajārohaṇa pūrvameva kāryaṃ ||
nakṣatrādinirṇayaḥ

mārgaśīrṣamāse ārdrāntaṃ | puṣye puṣyāntaṃ | māghe 
māghāntaṃ | phalgune uttaraphalgunyantaṃ | caitre citrāntaṃ (k: 
cittāntaṃ |) vaiśākhe viśākhāntaṃ jyeṣṭhe jyeṣṭhāntaṃ 
mūlāntaṃ vā āṣāḍhe uttarāṣāḍhāntaṃ pūrvāṣāḍhāntaṃ 
(k: -ṣāḍāntaṃ) vā śrāvaṇe śravaṇāntaṃ bhādrapade 
purvabhādrapāntaṃ (k: purvābhādrāntaṃ) āśvije (k: āśvīje) 
aśvinyantaṃ kārtike kṛttikāntamevaṃ saddṛkṣāṇi |
	samudratīre parvaṇi nadyādau paryukte (k: parvayukte) viyukte 
vā māghe sitaṣaṣṭhyanta (k: -ntaṃ |) (k: 3) ṣaṣṭhyantajyeṣṭhe (k: * 
* jyeṣṭhe) kṛṣṇāṣṭamyantaṃ vā athavā ācārya bhūpa 
yajamāna deva grāmādi nakṣatreṣu vā kartuḥ (k: kartur) abhīṣṭa 
nakṣatre vā tīrthaṃ kārayet |
	samudre pūrvāhneva (k: pūrvāhne * |) pūṣkarādiṣu (k: -
ṣva) parāhne (k: -hṇe |) nadyāṃ madhyadine (k: madhyaṃ dine |) 
tīrthaṃ grāmyanakṣatrāditye (k: grāhyaṃ nakṣatrāditye) sāyāhne 
tīrthaṃ grāhayet |
	ṛkṣadvaye tithidvaye vā ekasin māse saṃprāpte'pare (p. 3) 
viṣvayana saṃkrāntyādi yogayuktañcet pūrvameva grāhyaṃ |
	ārohaṇādi tīrthāntamekasin māse śreṣṭhaṃ 
viṣvantamayanāntaṃ grahaṇāntaṃ vā (k: ve) iti (k: * ti)  
tīrthamārabhet |
	śaivāditya śivotsave prātaḥkāle avabhṛtaṃ niśiprātaḥ 
dhvaja iti niśi sāyaṃ divāprātaḥ dhvajārohaṇaṃ kārayet |
dhvaje dhvajaṃ na kartavyaṃ (k: karnavyaṃ) kartavyaṃ 
vṛṣabhadhvajaṃ |
anyeṣāṃ dhvaja ārabdhe mahādoṣaḥ prajāyate ||
eka vāstuni vā grāmādau vā devotsavamadhye nuḥ 
kalyāṇaṃ na kārayet kṛtañcet (k: kṛtañced) rājño rāṣṭrasya 
doṣo bhavati

k: 4) vināyakotsavam

utsavārambha pūrve vāhanādi rathāntaṃ navīkṛtya 
devadhāmādi vīthyantān (k: vīdhyantān) kadalīstaṃbha 
pūgastaṃbha nālikera likucādi tatkālocita phalapallava puṣpamālā 
darpaṇadvāratoraṇa vitānadhvajamālādibhiḥ (k: -bhir) alaṃkṛtya 
prapādi viśrāmamaṇṭapāntaṃ cālaṃkṛtya sammārjana jalase ca 
nādikārayitvā bhūśuddhiṃ kārayet |
	p. 4) bhadrakālyutsavānte vighneśvarasya navāha saptāha 
tryahaṃ ekāhaṃ vā utsavaṃ (k: unsavaṃ) kārayet |
	tadyathā - vināyaka skanda vīraśāstā pañcaviṃśati bera 
skanda caṇḍeśa (k: caṇḍagaṇeśa) śivāstra bhaktavigrahādi 
sahitān viśeṣataḥ pañcagavya purassaraṃ saṃpūjya alaṃkṛtya 
ācārya ṛtvik bhūpa yajamānāḥ brāhmaṇaiḥ (k: -ṇais) 
sauryatrikaiḥ (k: tauryatrikais) saha śubhe lagne utsavārthaṃ 
vighneśvara (k: vighneśa *) pūjāpurassaraṃ mahādeva 
śabdaviśiṣṭaṃ (k: śabdaṃ viśiṣṭaṃ) puṇyāhaṃ vācayitvā 
snapanapūrvaṃ vighneśaṃ saṃpūjya modaka bhakṣya bhojyādi 
naivedyantaṃ (k: -dyan *) datvā brāhmaṇān bhojayitvā 
avighnamastu iti (k: -mastviti) prārthya devālayakarmaratān sarvān 
dīnāndhān (k: * nāndhān) kṛpaṇādhān (k: kṛpaṇānanādhān) 
bhojanācchādanaiḥ (k: -nais) santoṣyāstrarājaṃ caṇḍeśvaraṃ (k: 
caṇḍheśvarañ) ca vināyakapūrvaṃ (k: 5) rathe vā śibikādau vā 
āropyadarpaṇa chatracāmarādi nānādhvajasahitaṃ gandhapuṣpa 
dhūpadīpa nānāvoda? (k: nānāvādya) vedaghoṣasahitaṃ 
grāmaṃ pradakṣiṇī kṛtyāsthānamaṇṭape niveśayet |

dārusaṃgrahaṇaṃ

	tataḥ śilāgrahaṇavat dārusaṃgrahaṇaṃ kuryāt |
	bilvakhādira devadāru cambakārjuna (k: caṃpakār-) aśoka 
śirīṣa veṇu ityādi vṛkṣāṇāṃ ekaṃ agramūlaṃ (k: agraṃ-) 
parīkṣya śivaṃsaṃpūjya baliṃ vidhāya nirudhya paraśunā 
chindyāt |
	p. 5) pūrve cottare caiśānyāṃ patitaṃ cet śobhanaṃ (k: 
cecchobhanaṃ |) anya dhātu santyajet |
	taccaturaśrīkṛtya ādāya śilpinā saha rathe ca āropya ānīya 
gavyena snāya kautukaṃ agre badhvā punaḥ puṇyāhaṃ vācayitvā 
snānamaṇṭape nidhāya gandha tailādinā vimṛjya sarveṣāṃ 
tāmbūlaṃ dakṣiṇāṃ (k: dikṣiṇāñ) ca dāpayet |

dhvajadaṇḍam (k: ththvaja-)

	tatra sthaṇḍilaṃ vidhāya madhye daṇḍaṃ vinyasya 
vastrādyairalaṅkṛtya mālyādibhiḥ (k: -dirbhi) vibhūṣya (k: * 
bhūṣya) (k: 6) dhūpadīpau datvā -  vedāśra - vasvaśra 
vṛttabhāgeṣu śivabhāgāditaḥ tatvatrayaṃ seśvaraṃ saṃpūjya (k: 
saḥpūjya) praṇavena utthāpya (k: praṇanotthāpya) tatsthāne 
niveśya sāmānyapratiṣṭhoktavat pratiṣṭhāpayediti sthūpyanta 
cūlikāntaṃ vā śukanāsāntaṃ vā yaṣṭitraya phalakātrayaṃ 
upadaṇḍadvaya ghaṇṭāsahitaṃ aṣṭādhikaśata darbhakūrcayuktaṃ 
darbharajju veṣṭitaṃ valayasahitaṃ kārayediti dārusaṃgraha 
daṇḍapratiṣṭhāvidhiḥ |

mṛtsaṃgrahaṇam

	nadītīrādisthale pūrvoktavat mṛtsaṃgrahaṇaṃ kṛtvā 
vighneśvarādi berasahitaṃ nānāvādyavedaghoṣasahitaṃ gatvā 
pūrvoktavat mṛtsaṃgrahaṇaṃ kṛtvā tanmṛdaṃ paricārakaiḥ 
māheśvaraiḥ rudragaṇikābhiḥ (k: -bhiṃ) gajādyaiḥ (k: -dyair) 
vāhayitvā puraṃ (p. 6) pradakṣiṇīkṛtya prāsādaṃ praviśya 
aṅkurārpaṇa vedikāyāṃ nikṣipya vighneśaṃ modakādyaiḥ (k: -
dyair) apūpaiḥ (k: -pair) ikṣu daṇḍa nālikera kapittha mātulaṅgaka 
kadalyādi tatkālocita phalaiḥ (k: phalaiś) caṇaka mudga tāmbūlādi 
nivedya sarvopacāraiḥ pūjayediti mṛtsaṃgrahaṇavidhiḥ |

3 - aṅkuram

k: 7) dhvajāṅkurantu prathamaṃ dvitīyaṃ cotsavāṅkuram |
tīrthāṅkuraṃ tṛtīyamiti pūrvoktavat kuryāt ||

ityaṅkurārpaṇavidhiḥ

2 - atha vṛṣayāgaḥ

	dhvajārohaṇapūrvedyuḥ rātrau (k: rātrā) adhivāsana (k: va-
) kriyāṃ kārayet |
	tataḥ śivaṃ saṃpūjya vijñāpya vitānādyaiḥ (k: dyair) 
vṛṣasthānaṃ alaṅkṛtya guruḥ (k: -gurur) uttarābhimukho bhūtvā 
sthirāsanaṃ pūrvoktavat aṅganyāsādikaṃ kṛtvā arghyaṃ (k: * 
rghyaṃ) saṃsādhya (k: saṃsthāpya) vṛṣeśaṃ saṃpūjya 
mudgānnaṃ (k: -ntaṃ) nivedya tasyāgre sthaṇḍilaṃ vidhāya 
aṅgulyādibhiḥ madhye padmaṃ vilikhya kuśaiḥ puṣpaiḥ paristīrya 
navakalaśān saṃsthāpya madhyakumbhe vṛṣabhaṃ 
ṣaḍutthāsanapūrvaṃ saṃpūjya pūrvādīśānta dikṣu ukṣāya 
namaḥ - gopataye namaḥ - śṛṅgiṇe namaḥ - nandine namaḥ - 
vṛṣapataye namaḥ - viṣāṇine namaḥ - śaṅkukarṇāya (p. 7) namaḥ 
- mahodarāya namaḥ - ityāsanādi mūlamantraiḥ (k: -ntrair) 
abhyarcya-

(yadvā lokapālān saṃpūjya) dhvajapaṭamuktavannava hastādikaṃ 
pañcabhāgaikavistāraṃ vistārasamaṃ pucchaṃ pucchārdhaṃ 
śiraḥ stitaṃ sūkṣmaṃ ślakṣaṇaṃ kārpāsādi sambhavaṃ 
tattribhāgaṃ kṛtvā madhyabhāge vṛṣabhaṃ tribhāgaika bhāge vā 
samālikhya tena ratnena śṛṅgakarṇāṅkurāṇi pītena 
pucchamakṣīṇi śvetakṛṣṇena kṛtvā tatpurastāt pūrṇakumbhaṃ 
tatpaścāt dīpaṃ ghaṇṭāṃ śrīvatsaṃ svastikaṃ 
śeṣamaṅgalarūpāṇi ca vilikhya dhvajayāgamārabhet |

	athavā (k: adhavā) daṇḍadīrghaṃ daṇḍanāsavistāraṃ (k: -
nāha-pūrvavat paṭaṃ vinyasya) puṇyāhaṃ vācayitvā 
pañcagavyādibhiḥ prokṣya vṛṣe calāsanaṃ saṃpūjya tasyāgre 
sthaṇḍilaṃ (k: ṣthaṇḍilaṃ) kṛtvā agnikāryoktamārgeṇa homañca 
vidhāya beraśuddhyanantaramanyatra sthaṇḍiladvayaṃ saṃpādya 
vṛṣapaṭamadhye nyastvā hematūlikāyā (k: -kayā) 
sūryasomamantrābhyāṃ akṣimocanaṃ vṛṣa gāyatryā vā 
vidhāya-
	tīkṣṇaśṛṅgāya vidmahe vedapādāya dhīmahi |
	tanno vṛṣaḥ pracodayāt ||
p. 8)	akṣimocanānantaraṃ godarśanādi sarvaṃ vidhāya mṛdbhiḥ 
pañcagavyena śivāmbhasā ca prokṣya darpaṇe gavyādibhiḥ 
snāpya jale adhivāsayet |
k: 9)	jalāduttirya yāgaśālāyāṃ dhvajapaṭamānīya vṛṣa 
gāyatryā punaḥ gavyādinā saṃprokṣya sthaṇḍile saṃsthāpya 
vṛṣe ṣaḍutthāsanaṃ saṃpūjya mūrtiṃ dhyānapurassaraṃ 
saṅkalpayet |
	paścāt vāsasā ācchādya brahmāṇi vinyasya dhūpadīpau 
datvā nidrākumbhaṃ saṃsthāpya ukṣādīn paritaḥ vinyasya 
pūjayet |
	vṛṣamūle sthitvā mūrdhādi pādaparyantaṃ catustriṃśat 
tatvāni sādhipāni vinyaset |
	tadyathā - sadāśivatatvāya namaḥ - sadāśivatatvādhipāya 
brahmaṇe namaḥ - ityārabhya pṛthivītatvāya namaḥ - 
pṛthivītatvādhipāya śrīkaṇṭhāya namaḥ - ityantaṃ saṃpūjya 
trikhaṇḍaṃ parikalpya puṣpamālā pratisaraṃ datvā pūrvavat 
bhāgatrayaṃ saṅkalpya pratibhāgaṃ pūrvādikrameṇa -
kṣmāvahniyajamānārka jalavātendukhāni ca | iti mūrtaya |
	ukṣā gopati śṛṅgī (k: śṛṃgi) nandi vṛṣapatiḥ (k: -tir) 
viṣāṇi śaṅkukarṇa mahodarān mūrtyadhipān vinyasya 
jīvanyāsaṃ tanmūlena kṛtvā k: 10) sthāpanādyupacāraiḥ 
saṃpūjya bhasmadarbhatilaiḥ (p. 9) prākāratrayaṃ bahiḥ (k: bahir) 
vidadhyāt |
	lokapālān adhyeṣya) kuṇḍe ādhāraśaktaye namaḥ ityagnau 
saṃpūjya āhutitrayaṃ datvā ātmatattve (k: * tmatatve) vidyātatve 
śivatatve brahmaviṣṇuśivebhyo namaḥ iti saṃpūjya pratyekaṃ 
āhutitrayaṃ datvā kṣmāmūrtīḥ (k: kṣādi-) tadadhipebhyo namaḥ 
iti saṃpūjya pratyekaṃ āhutitrayaṃ datvā mūlabrahmāṅgāni ca 
pratyekaṃ śatamardhaṃ vā hutvā pūrṇāṃ datvā-
	guruḥ śāntikumbhahastaḥ vṛṣasamīpaṃ gatvā śānti 
kumbhajalena prokṣya tanmūlena kuśamūlamadhyāgraiḥ (k: -grair) 
bhāgatrayaṃ saṅkalpya saṃspṛśya japtvā hutvā 
varmaṇāvakuṇṭhya (k: -ṇā'va-) nirudhya tatvādhi-pānājñāṃ 
śrāvayitvā, jñānaśaktiṃ vinyasya nirudhya homaiḥ (k: homair) 
vedādighoṣaiḥ (k: -ṣai) vā (k: nāsti) nṛttagītamahotsavaiḥ (k: -vair) 
bhaktito ekarātraṃ vā kuryāt |
vṛṣādhivāsanaṃ dik baliñca nivedya guruḥ pūrvavat svapediti 
vṛṣādhivāsavidhiḥ |

2- dhvajārohaṇam-

	aparedyuḥ prātasnānādikaṃ (k: prātaḥsnā-) kṛtvā 
saṅkalpya sakalī kṛtya sāmānyārghyaṃ saṃsādhya (k: 11) nityavat 
(k: nityavad) ātmapūjāvidhiṃ (k: vidhi) sarvaṃ vidhāya paṭaṃ 
kumbhādīn yathākrameṇābhyarcya vahnāvapi (p. 10) samidājya 
carubhiḥ (k: -bhir) aṣṭottaraśataṃ hutvā pūrṇāṃdatvā nirudhya 
maṇṭapādiṣu maṇḍalatrayaṃ kṛtvā paricārakamāhūya astreṇa 
saṃprokṣya soṣṇīṣaṃ uttarīyaṃ ca dhārayitvā paṭakubhādi 
sahitaṃ uddhṛtya astrādi caṇḍeśāntaṃ sarvātodya (k: sarva-) 
samāyuktaṃ śaṅkhadundubhi nirghoṣaiḥ (k: -ṣair) 
vedādighoṣaissaha grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā ālayaṃ praviśya 
paṭamekasmin astrarājamekasmin kumbhamekasmin sthaṇḍilatraye 
nidhāya puṇyāhaṃ vācayitvā pañcagavyārghyodakena, saha 
prokṣya vṛṣaṃ kumbhajalena prokṣya ukṣādighaṭairabhiṣicya 
gandhādyairalaṅkṛtya haviścaṇakādi nivedya astrarājamapi 
tatkumbhajalena abhiṣicya alaṅkṛtya nivedya japāntaṃ saṃpūjya 
astrarājasya rajanīcūrṇaṃ datvā svayañca dhṛtvā rājñāṃ 
bhaktānāṃ paricārakānāṃ sarveṣāñca rajanīcūrṇaṃ dāpayet 
|
	tato dhvajadaṇḍamalaṅkṛtya śiva (k: nāsti) gāyatryā 
ghaṇṭāṃyāṃ (k: ghaṇṭāyāṃ) abhyarcayet |
k: 12)	devaṃ rathādau samāropya śūlaṃ agre agrataḥ ācāryaḥ 
pṛṣṭhataḥ yajamānaḥ bhaktajanaissarvaissārdhaṃ (p. 11) 
sarvātodyasamāyuktaṃ (k: sarva-) maṅgalāṅkurasahitaṃ pūrṇa 
kumbhasahitaṃ nānāvidha chatracāmara dīpasaṃyuktaṃ 
yātrādānasahitaṃ digvidikṣu gītanṛttabalidāna sahitaṃ puraṃ 
pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ praviśya dhvaja sthāne samānīya 
puṇyāhaṃ vācayitvā savedikamabhyukṣya śaktyādi śaktyantaṃ 
vedikāyāṃ abhyarcya-

dhvajadaṇḍa dhyānam

ekaṃ ca pādaṃ dvibhujaṃ triṇetraṃ romāvalīrājita darbharajjuṃ |
śvetāṅgarūpaṃ śukanāsikāntaṃ ārūḍha padmāsana 
daṇḍarūpaṃ ||

iti dhyātvā-

	daṇḍe sadāśivamāvāhya yaṣṭiphalakāsu śaktitrayaṃ 
upadaṇḍe sūryasomau, rajjau takṣādhidaivatyaṃ paṭe vāyuṃ, 
dhvaje vṛṣaṃ, krameṇābhyarcya mudgānnaṃ pāyasaṃ vā (k: ca 
cā) vṛṣāya nivedya (k: |)
dhūpadīpau datvā brāhmaṇānāṃ svarṇādi datvā dhvajapaṭaṃ 
samuddhṛtya rajjunā bandhayitvā kariṣyamāṇa (k: -ṇaṃ) utsavaṃ 
akriyata iti (k: 13) śivaṃ vijñāpya brahmatāla paṭhanaṃ kṛtvā 
vighnanirasanārthaṃ asaṃkhya nālikera baliṃ datvā sumuhūrte 
nānāvādya sahitaṃ deśiko (p. 12) daṇḍamūle sthitvā arghyeṇa 
āropitaparicārakaṃ (k: arghyeṇāropi-) ca prokṣya svayamādau 
spṛṣṭvā mūrtipaissaha śīghramāropayet |

	savyakrameṇa rajjunā saha veṣṭanaṃ kṛtvā daṇḍamūle 
bandhayet |
	atha prabhṛti tīrthāntaṃ vṛṣaṃ trikālaṃ dvikālaṃ vā 
pūjayet |
	paścāt kumbhāntikaṃ (k: kuṇḍāntikaṃ) gatvā 
prāyaścittaṃ hutvā vṛṣayāgāgniṃ visṛjet |
	digvidikṣu śuddhanṛttaṃ kāryamiti dhvajārohaṇavidhiḥ |

balipiṇḍapramāṇam |

nārikelapramāṇaṃ tu pañcaviṃśati piṇḍakaṃ |
daṇḍapīṭhena śuddhaṃ syāt

(k: + tatbiṃḍaṃ prāśayennārī aputrāputramāpnuyāt |
vyādhighnaṃ sarvadoṣaghnaṃ vṛṣościṣṭaṃ śikhidhvaja ||)

k: 14) dhvajārohaṇam (k: +phalaṃ)

yatraitat kriyate rāṣṭre dhvajayaṣṭiniveśanam |
nā kālamṛtyustatrāsti nālakṣmīḥ pāpakṛtsvapi ||
nopasarpabhayaṃ tatra noparāgo na vibhramaḥ |
viparītāśca matayoḥ (k: -yo) yogināmapi bhūyasā ||
svakālavarṣī parjanyaḥ (k: pharjanyaḥ) subhikṣaṃ vijayī nṛpaḥ |
śāntāni sarvabhūtāni payasvinyaḥ payobhṛtaḥ ||
kṛtaghno brahmahā goghno dṛṣṭādhvajaniveśanaṃ (k: dṛṣṭvā-) |
prāpnoti pāpanirmokṣaṃ kimu kartuḥ kulatrayam ||

p. 13)

kṛte mahādhvajārohe tatkoṭiguṇitam phalaṃ |

3 - bherī (k: berī) - brahmatālavidhiḥ |

uktaṃ utsavapadhtyāṃ sarvadeva priyārthakam |
sāyarakṣā'vasāne ca bherīṃ santāḍyate yathā ||

devāgre dhvajāgre vā devatāhvānakriyāṃ samārabhet |

tatra sthaṇḍilatrayaṃ kṛtvā ekasmin śūlaṃ tatpurato paṭaṃ 
tadagre bherīṃ nyasya (k: vinyasya) dakṣiṇe ghoṇadaṇḍaṃ vinyaset |
(k: + tatastriśūle tatvabhuvanavarṇapada mantra kalādīn 
vinyaset |)

tadyathā (k: -dhā) - madhyapatre śivatatvāya namaḥ - 
śivatatvādhipāya rudrāya namaḥ - vāmapatre vidyātatvāya namaḥ 
- vidyā tatvādhipataye viṣṇave namaḥ - dakṣiṇapatre ātmatatvāya 
namaḥ - ātmatatvādhipāya brahmaṇe namaḥ - phalakāyāṃ (k: -
yaṃ) pārvatyai namaḥ - kumbhadeśe senānyai namaḥ - tadāsye 
vighna rājāya namaḥ - daṇḍāgre madanāya namaḥ | bhāskarāya 
namaḥ - daṇḍamūle caṇḍeśvarāya namaḥ - āgneyādi 
saptadaleṣu brāhmyai namaḥ - māheśvaryai namaḥ - kaumāryai 
namaḥ - vaiṣṇavyai namaḥ - vārāhyai namaḥ - māhendryai namaḥ 
- cāmuṇḍyai namaḥ - paścimadalamadhye jyeṣṭhāyai namaḥ 
kuberadalamadhye kātyāyanyai (k: -yinyai) namaḥ - śūlamūle - 
ekādaśarudrā dvādaśādityāṣṭa (k: -ṣṭā) vasavaśca 
aśvinidevatā aṣṭādaśagaṇāśca āvāhya (k: -nīdevatāṣṭā- -
ṇāścā'vāhya) abhyarcya tānāhūyā śiṣṭaścoktvā (k: -
yā'śiṣa-) bherīṃ santāḍayet |
	tato bherīṃ vicitravastreṇa āveṣṭya (k: -vastreṇāveṣṭya) 
madhye rudraṃ sapta kīleṣu mātṝn kīle navagrahāśca (k: -
grahāṃśca) rajjuṣu vāsukīṃ (p. 14) prahare ṣaṇmukhaṃ krameṇa 
(k: krame * ṃissing page no. 16, 17) abhyarcya gandhādibhiralaṅkṛtya 
bherītāḍanaṃ kuryāt |

	ācāryaṃ śastraṃ bindurūpaṃ dhyātvā darbheṇa 
trivāraṃ tāḍayet |
	tannādaṃ prāṇināṃ śravaṇapathaṃ cet apetakilbiṣā 
bhavanti |
	paścāt vādyakamāhūya yajñasūtramuttarīyañca 
gandhamālyādi dhārayitvā taddhaste puṣpaṃ datvā sopi 
ācāryā'nujñayā bheryāṃ puṣpaṃ nikṣipya vādyaṃ skandhe 
samāropya nanditālena tāḍayet |
	tataḥ śivādi sarvadevāṃśca aṣṭādaśagaṇāṃśca indrādi 
dikpatīṃśca samudrān parvatān dvīpān pātālān sakalāṃśca 
āhūya śrāvayet |
	tataḥ madhyādi devatāhvānārthaṃ astrarāja somāskanda 
devi vināyakaskanda nandi caṇḍa bhaktavigrahādisahitaṃ 
sarvamaṅgalaissaha vṛṣasthānamāśritya pūjābaliṃ datvā nṛtta 
gītavāyvādibhiḥ santoṣaṃ brahmasthānamāśritya tanmaṇḍale 
puṇyāha prokṣaṇādi sarvaṃ vidhāya dhyātvā saṃpūjya 
naivedyārthaṃ baliṃ datvā anantaraṃ tālaṃ brahmatālaṃ rāgaṃ 
vaṅkulaṃ nṛttaṃ samapādaṃ paṇ pañcamaṃ vādyaṃ 
gucchapuṭaṃ ityādibhissantoṣya anantaraṃ indradiśamāśritya 
tanmaṇḍale pūrvavat āsanādi (p. 15) balyantaṃ kṛtvā tālaṃ 
samatālaṃ nṛttaṃ bhujaṅgaṃ paṇ kaumeśīṃ vādyaṃ sā ca 
paṭamiti kṛtvā āgneyāṃ diśi agneḥ pūjādi balyantaṃ kṛtvā 
rāgaṃ varāṭi tālaṃ mattā varaṇaṃ nṛttaṃ maṇḍalaṃ paṇ 
kollivādyaṃ udghaṭitamityādibhiḥ santoṣya yāmyadiśi yamaṃ 
pūjādibalyantaṃ vidhāya vāgaṃ rāmagiri tālaṃ 
bhṛṅgiṇītālaṃ nṛttaṃ daṇḍapādaṃ paṇ kauśikaṃ vādyaṃ 
militamaṭṭayaṃ ityādibhiḥ santoṣya nai-ṛte ni-ṛte ni-ṛtiṃ 
pūjābaliṃ datvā rāgaṃ bhairavītālaṃ mallatālaṃ nṛttaṃ 
bhujaṃgatrāsaṃ paṇ naṭṭabhāṣā vādyaṃ lambakamityādi kṛtvā 
vāruṇe varuṇaṃ pūrvavat balidānaṃ kṛtvā rāgaṃ kuñjarī 
tālaṃ nāgatālaṃ nṛttaṃ ākuñcikaṃ paṇ śrīkāmaraṃ 
vādyaṃ siṃhanādamiti kṛtvā vāyavyāṃ vāyuṃ pūrvavat baliṃ 
datvā rāgaṃ deśāgiri tālaṃ bali tālaṃ nṛttaṃ bhujaṅgalamitaṃ 
paṇ navakeśi vādyaṃ (k ṃissing up to here, k: 18) jampaṭamiti 
kṛtvā uttare kuberaṃ pūrvavat dhyātvā baliṃ datvā rāgaṃ 
gauḍhikaṃ tālaṃ gaulitālaṃ nṛttaṃ ākuñcitaṃ paṇ kauśikaṃ 
vādyaṃ pañcamamiti santoṣya īśāne īśānaṃ pūrvavat 
dhyātvā saṃpūjya baliṃ datvā rāgaṃ tuṇḍīraṃ tālaṃ 
ḍhakkarī nṛttaṃ ūrdhvapādaṃ paṇ śālāpāṇi vādyaṃ 
kumbhavādyaṃ ityādibhiḥ (k: -bhi)  santoṣya indrādibhiḥ krameṇa 
(k: kraṃ * ṇe) pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ praviśya dhvaja (p. 16) 
mūle balipīṭhe vā viśeṣaṃ kṣipediti bṛhattālavidhiḥ (k: brahma-) |

5 - yāgaśālārcanāvidhiḥ

tataḥ pūrvoktaprakāreṇa maṅgalāṅkuraṃ nivṛtya 
anantaraṃ (k: nirvṛtyā'nantaraṃ) yāgaśālārcanaṃ |
devāgre vā īśānāgneye saumyavāreṇe (k: -vāruṇe) vā 
pañca hastādi maṇṭape paścimadvāraṃ vidhāya tanmadhye 
yathokta vedikā darpaṇodaravat (k: -vad) upavedikā sahitā kāryā |

	tadbahiḥ pūrvādīśāntakuṇḍāni krameṇa āśrayāni 
ardhacandra (k: -ṇāśrayānyardhacaṃdra) trikoṇavṛtta ṣaṭkoṇa 
padmāṣṭakoṇa kuṇḍāni - 

candreśānayormadhye (k: indre-) vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā-
k: 19) yadvā - pañcapakṣe vṛttaṃ pradhānaṃ īśāne caturdikṣu 
caturaśrāṇi kuṇḍāni |
	athavā - ekaṃ vṛttaṃ caturaśraṃ vā kṛtvā gomayena 
upalipya (k: -yenopalipya) vitānadhvajachātra 
darbhamālādidvāratoraṇa maṅgalāṣṭayuktaṃ (k: -ṣṭa ayutaṃ) - 
darpaṇaṃ pūrṇakumbhaṃ ca vṛṣabhaṃ yugmacāmaraṃ |
śrīvatsaṃ svastikaṃ śaṅkhaṃ dīpo devāṣṭamaṅgalamiti ||
vajraṃ śaktiṃ ca daṇḍaṃ ca khaḍgaṃ pāśaṃ tathāṅkuśaṃ |
dhvajaṃ gadā ca śūlaṃ ca padmacakramiti
daśāyudhasahitaṃ sruk (k: sṛk) 
suvādikārakasamūhayuktaṃ (k: sra-) vidhāya sāyāhne 
utsavārambhaṃ kuryāditi yāgaśālālakṣaṇavidhi (k: -vidhiḥ)

p. 17)
6 - astrayāgavidhiḥ |

ācāryo ṛtvigbhissaha sāyaṃ saṃdhyāṃ viśeṣa 
saṃdhyāṃ ca nirvṛtya ālayaṃ praviśya devāgre sthaṇḍilaṃ 
vidhāya astreṇa saṃprokṣya kumbhān susnigdhān sudṛḍhān 
navān hemādi mṛṇmayāntān niṣkalaṅkān sakūrcān 
savidhānān (k: sapidhānān + sa) vastra phalapallava (k: + sa) 
sūtrasahitān sahiraṇya ratnādi saṃyuktān yathokta (k: yathektā) (k: 
20) lakṣaṇān astreṇa vāriṇā prakṣālya (k: prākṣalya) 
dhūpayitvā hṛdā gandhatoyena āpūrya (k: -yanāpūrya) sthaṇḍilo 
pari madhye śivakumbhaṃ uttare vardhanīṃ (k: -tīṃ) 
paritoṣṭaghaṭān saṃsthāpya mūrtimantreṇa kumbhaṃ śaktyā 
vardhanīṃ (k: -tīṃ) ca anantādi śikhaṇḍyantān (k: 
śikaṃḍyantān) kalaśeṣu saṃpūjya tatparitaḥ nandyādi 
āyudhāṃ (k: nandyādyāyudhāntañ) ca paricārakamāhūya 
śivakumbhavardhanyau ca krameṇa dhārayitvā vajrādi cakrāntaṃ 
śaṅkhadundubhi nirghoṣaiḥ (k: -ṣair) vedādi ghoṣaiśca vimānaṃ 
pradakṣiṇīkṛtya yāgaśālāṃ praveśya vedikāmadhye 
aṣṭadroṇaśālibhiḥ (k: -madhyeṣṭa- -bhis) sadarbha (k: tadardha) 
taṇḍulaiḥ (k: -lais) tadardha tilalājaiḥ (k: -jais) saptadhānyaiśca 
paristīrya tanmadhye śivakumbhavardhanyau vidyeśvaraghaṭāśca 
saṃsthāpya dharmādi sūryāntasthāne saṃsthāpya ṛtvigbhiḥ (k: -
bhir) yajamānaiḥ (k: -nais) saha guruḥ (k: gurur) 
vināyakapūjāpurassaraṃ puṇyāhaṃ vācayitvā saurapūjāṃ 
nityavat kṛtvā visṛjyaiva samācamya sakalīkṛtya sāmanyārghyaṃ 
(k: sāmānyārghyaṃ) saṃsādhya pūrvādi dvārāṇi saṃpūjya 
pratidvāraṃ (p. 18) dvau dvau nandyādi caṇḍāntaṃ pūrvavat 
saṃpūjya paścime nityavat dvārapālān ārādhya (k: -
lānārādhya) nai-ṛte vāstunāthaṃ saṃpūjya brahmasthānāt (k: -
nād) dakṣiṇato duṅmukhe (k: -taḥ'ṅmukhe) (k: 21) samupaveśya 
bhūtaśuddhyādi viśeṣārghyaṃ ca kṛtvā ātmānaṃ (k: 
kṛtvātānaṃ *) gandhādi uṣṇīṣāntaiḥ (k: gandhādyuṣṇīṣāntai) 
mūrtipaissaha alaṅkṛtya pañcagavyaṃ vidhivat vidhāya 
pañcagavyārghya jalaiḥ maṇṭapaśuddhiṃ vidhāya 
śivakumbhavardhinyau pūrvavat (k: -vaj) japāntaṃ saṃpūjya 
lokapālān vāhanāyudhasaṃyuktān dhyātvā saṃpūjya 
mahālakṣmīṃ gaṇapatiṃ gurupaktiṃ (k: -paṅtiṃ) cā abhyarcya 
sarvān śivājñāṃ śrāvayet |

	tataḥ sthaṇḍilāddakṣiṇataḥ upaviśya śivakumbhe śaktyādi 
śaktiparyantāsanaṃ saṃpūjya daṇḍabhaṅgī muṇḍabhaṅgī 
kalābhaṅgī ca nyastvā sarvādhvopetaṃ śivaṃ pūrvoktavat (k: -
vad) dhyātvā ātāhya (k: dhyātvā'vāhya) vardhanyāṃ 
śrīkaṇṭhanyāsaṃ vidhāya-

devīdhyānam |

dvibhujāṃ cāruvadanāṃ sustanāṃ ca suyauvanāṃ |
dukūlavadanāṃ (k: vasanāṃ) śāntāṃ kiñcit brahmasitānanāṃ 
(k: prahasitā-) ||
sarvābharaṇasaṃyuktāṃ āsane haravat sthitām |
karaṇḍamakuṭopetāṃ devīṃ (k: nāsti) dhyāyedanukramāditi (k: 
dhyāyed devīmanu-) ||
k: 22)	dhyātvā tanmūlena āvāhya (k: -nāvāhya) tau 
pañcāvaraṇa pañcopacāraiḥ (k: -cārais) saṃpūjya naïvedya 
japañca samarpya hutvā (k: -rpyastutvā) prārthya āgneyādi koṇeṣu 
dharmādīn saṃpūjya śivājñāṃ śrāvayitvā kuṇḍāntikaṃ 
vrajeyuḥ |

p. 19)

	kuṇḍasaṃskārādi pūrṇāntaṃ vidhāya agniṃ navadhā 
pañcadhā vā vibhajya pūrvādi kuṇḍeṣu (k: kuṃbheṣu) nikṣipya 
tattacchivaṃ sāṅgaṃ saṃpūjya caruhavanaprāyaścittāṅga (k: -
ṅgaṃ) mūrtipaiḥ (k: -pais) saha juhuyuḥ |

	tattat kuṇḍeṣu śivaṃ viśeṣataḥ saṃpūjya - 

yajñasamidhaḥ |

aśvatthodumbara plākṣa vaṭāḥ pūrvādi dikṣu ca |
śamī khādira māyura śrīvṛkṣāgnyādi koṇataḥ ||
pradhānena (k: -ne tu) palāśaṃ syāt sa ca sarvatra sammataḥ |
	carulājasarṣapayavatilamudga māṣaśimbāḍhaka caṇaka 
kulutthāṃśca hutvā dravyānte vyāhṛtibhiśca (k: -hṛtī-) hutvā 
mūlena aṣṭottaraśataṃ sahasramardhaṃ vā pūrṇāsahitaṃ 
juhuyuḥ |
k: 23)	tataḥ śrotracandanādikaṃ (k: śotravandanā-) kṛtvā vahniṃ 
nirudhya homarakṣāṃ mūlaliṅgādi beraṇāṃ (k: berāṇāñ) ca 
dāpayitvā svayaṃ ca ṛtvigbhissaha dhṛtvā tatra īśāne (k: 
tatreśāne) mārute vā śūlaṃ samānīya (k: -nīyya) sthāpayitvā 
pratidinaṃ sāyaṃ prātaḥ (k: prātar) evameva kārayet |

	ityastrayāgavidhiḥ |

11 - rakṣābandhanavidhiḥ |

	tataḥ svarṇarajata kārpāsebhyo anyataḥ (k: nyatamaṃ) 
rakṣāsūtraṃ tithiraudranavātmakaṃ ṣoḍaśāṅgulayāmaṃ (k: -
lāyāmaṃ) liṅgasya tannāha samaṃ piṇḍikāyāṃ nālasamaṃ 
sthalikāyāṃ (k: sthā-) taṇḍulalāja puṣpairāpūrya tanmadhye 
padmamālikhya (k: padamā-) tadupari vinyasya bhasmarajanī 
dhūrvāgandha (k: dūrvā-) puṣpaphala suvarṇa (k: sa-) 
tāmbūlādidatvā (p. 20) tatsūtraṃ tryambakena bhasmanā 
saṃmṛjya puṇyāhaṃ vācayitvā ṣaḍutthāsanapūrvaṃ abhyarcya 
dhūpadīpau datvā ālayaṃ pradakṣiṇī kṛtya antaḥ praviśya śivaṃ 
saṃpūjya dhūpadīpau datvā vāsukiṃ dhyātvā liṅgamūle 
mūlena dhṛtvā piṇḍikāyāṃ nālabhāṅgatanmūlena (k: 
nālabhāge-) bandhayitvā tryambakena bhasma samarpya tadupari 
rajanīṃ datvā gandhādibhirabhyarcya astrarājasya (k: 24) 
madhyapatre bandhayitvā astrādi bhaktānta berāṇāṃ tryambakena 
(triyaṃbakena) sahṛdā dakṣahaste bandhayet |
	gauryādi strīberāṇāṃ ca gaurīmūlamantreṇa vāmahaste 
kautukaṃ bandhayet |
	svasya ca ṛtvijāṃ ca balivāhakasya bherītāḍanasya ca 
daśāyudhānāṃ ca kautukaṃ bandhayitvā tadupari bhasmarajanī 
samarpya dhvajadaṇḍamadhye kautukaṃ dhṛtvā sapuṣpaṃ granthiṣu 
(k: grandhi-) rajanyā saha sudṛḍhaṃ bandhayet |
	sarveṣāṃ rajanīcūrṇaṃ svarṇaphala tāmbūlādi 
dāpayediti rakṣābandhanavidhiḥ |

7 - balidānavidhiḥ |

	tato baliḥ mahotsave sāyaṃ prātaḥ brahmasthānādi 
dhvajāntaṃ vā vṛṣādi balipīṭhāntaṃ (k: -bīṭhāntaṃ) vā (k: ve) 
iti (k: * ti) baliṃ dadyāt |
	tadyathā - brahmasthānādi sthāneṣu hastapramāṇavistāra 
dīrghaṃ tadardha vistāra dvādaśāṅgulaṃ aṣṭāṅgulaṃ vā 
ghanaṃ mekhalātrayayutaṃ ekaikapīṭhaṃ (k: -kaṃpīṭhaṃ) 
karṇikāṣṭadalayutaśilāmayaṃ (k: -yutaṃ-)
p. 21) athavā iṣṭikāmayaṃ sāradārumayaṃ vā salakṣaṇaṃ 
pīṭhāni nirmāya ālepya (k: -yālekhya) pañcacūrṇaistattaddigalaṃ 
kṛtya droṇaṃ vā tadardhataṇḍulaṃ (k: 25) vā vipacya balipātre ca 
ādāya (k: * dāya) astreṇa saṃprokṣya tadanyat (k: tadatyat) 
sthālikāyāṃ tadardhaṃ samānīya annaliṅgaṃ (k: -yāntaliṅgaṃ) 
salakṣaṇaṃ kurvīta (k: prakurvīta) |

	tad (k: tat) dvādaśāṅgulamunnataṃ nāhaṃ vedāṅgulaṃ 
(k: devāṅgulaṃ) sapīṭhaṃ prakalpya dadhnācālipya (k: -likhya) 
vidhivat pratiṣṭhāpyadhyānaṃ-

pāśupatadhyānaṃ |

triṇetraṃ caturbhujaṃ devaṃ jaṭāmakuṭadhāriṇaṃ |
varadābhayahastaṃ ca vāmahaste'kṣamālikāṃ ||
dakṣiṇe śūlasaṃyuktaṃ (k: -ktāṃ) raudradṛṣṭisamanvitam |
nāgābharaṇasaṃyuktaṃ ūrdhvaṃ (k: ūrdhva) kaśamadhokṣi 
(keśa-) ca ||
etat pāśupataṃ divyaṃ liṅgamadhye prapūjayet |
yadvā - pūrvavacchivaṃ saṃpūjya ācāryaḥ sa-ṛtvik 
daśāyudhāstrarājayuktaḥ bhasmādyuṣṇīṣāntaiḥ (k: 
bhasmārdyaṣṇī- -tair) alaṅkṛtaḥ paricārasahito (k: -cārakasahito) 
vicitradhvajachatra cāmarādi sahito nānā vādyaghaṃṭā 
brahmaghoṣaiścaiva (k: -ṣaiśca *) nṛttakī (k: nṛttagīta) nartaka 
gāyaka sahito baliṃ dadyāt |

	navāhotsave viśeṣabalidevān krameṇa ucyate |
k: 26)	prathame'hani vighnarājāya svāhā - dvitīye bhūtebhyaḥ 
svāhā - tṛtīye ṛṣibhyaḥ svāhā - caturthe indrāya svāhā - 
pañcame - brahmaṇe svāhā - ṣaṣṭhe viṣṇave svāhā - saptame 
rudrāya (p. 22) svāhā - aṣṭame īśvarāya svāhā - navame 
sadāśivāya svāhā - ityeteṣu divaseṣu haviḥ (k: havir) 
liṅgapūjānte kāryaṃ |
	śuddhānnamājyayuktaṃ dadhiplutaṃ 
kukkuṭāṇḍapramāṇaṃ kṣipet |

viśeṣabaliḥ |

	gosthāne rudrāya kumbhodarāya kuśeṣu laṅkāyai nadīṣu 
gaṅgāyai taṭāke kṣetramūrtaye sabhāsthāne sarasvatyai durgāyai 
kośe mahālakṣmyai (k: -mahāmakṣmyai) gopure bhīmāya svāhā 
(k: svāhe) ityevaṃ (k: * tyevaṃ) sāyaṃ prātaḥ (k: prātar) baliṃ 
diśet |

	brahmasthānādi balipīṭhāntaṃ daṇḍāntaṃ vā ālyaṃ 
praviśya balipīṭhe śeṣaṃ kṣipet |

	annaliṅgaṃ jale visṛjya pādau prakālya arcya (k: acamya) 
śuddha bhasmanā uddhūlya (k: -noddhūlya) praveśayediti 
balipramāṇavidhiḥ |

8 - yānakramavidhiḥ

	pūrvoktavat vīthīḥ (k: vīdhīs) samalaṅkṛtya rathe raṅge 
kheṭake śimbikādau (k: śibikādau) vā nānālaṅkāra (k: 27) puṣpa 
prabhāsamāyuktaṃ devaṃ śaktyā sahitaṃ mūlasthāne samānīya 
āvāhya (k: -nīyāvāhya) dhūpadīpau datvā puṣpāñjalinā 
abhyarcya (k: -nābhyarcya) śaktyādi bhaktānta berasahitaṃ 
pradakṣiṇaṃ upakramet |

	agrato nānālaṅkārasahitaṃ bheryādi vādyasahitaṃ 
śailādiṃtadantarāle nandiṃ vināyaka subrahmaṇyau madhye devyā 
saha somāskandaṃ agrataḥ pṛṣṭhato vā bhaktaberāṃśca tat 
paścāt caṇḍeśvaraṃ ca deśikaḥ (k: -kas) savyabhāge sthitvā 
mūlamaghoraṃ vā saṃkhyaṃ (k: asaṃkhyaṃ) japet |

p. 23)	vāmabhāge nṛpaḥ pṛṣṭhadeśe bhṛtyāḥ devasya purato 
nartakavaṃśaka gāyakamaddalakāśca pārśvadvaye nṛttayuktāni 
rudragaṇikā agre mahāśaivāḥ pṛṣṭhato vedādi ghoṣasaṃyutāḥ 
tatpaścāt cāturvarṇodbhavāḥ māheśvarāśca anugacchantaḥ 
aśvamedhaphalaṃ prāpnuvanti |

	evaṃ devaṃ santoṣya prathame'hani prātaḥ aṅgaṃ (k: 
raṅgaṃ) rātrau siṃhaṃ (k: sihmaṃ) dvitīye'hani 
sūryasomayantraṃ tṛtīye bhūtayantraṃ rātrau haṃsaṃ caturthe 
nāgaṃ rātrau vṛṣabhaṃ vṛṣa pradakṣiṇāntarāle pariveṣaṇaṃ 
kuryāt |

k: 28) 9 - pariveṣaṃ (k: pariveṣaṇaṃ) |

tadyathā - udyanādivṛṣaṅkapoṅkaṇe (k: udyānādiṣvaṃ 
kaṇekaṃṇe) vedastuti śrutivīṇā veṇugāyaka nṛttaka 
rudragaṇikāsahitaṃ phalādyupahāraiḥ (k: -rais) tāmbūlādibhiśca 
pade pade devaṃ santoṣya ālayaṃ praveśayet |
	pañcame'hani āndolikā rātrau śikhariyuktā 
rāvaṇayantraṃ ṣaṣṭhe'hani śibikāyāṃ kheṭakā vā samāropya 
cūrṇotsavaṃ vakṣyamāṇavat kṛtvā kuṅkuma musumbha (k: 
kusumbha) haridrādijalaiśca devān saṃprokṣya kuṅkumapaṅkaiḥ 
(k: -paṃkair) devānālipya sarvān prokṣayet |
	rātrau gajārūḍhaṃ saptame rathaṃ rātrau kalpatarau aṣṭame 
prātaḥ (k: prātar) āndoliko (k: -kā) rātrau aśvāropaṇaṃ (k: -
rohaṇaṃ) kṛtvā yānakāle aśvārūḍhā kuntādyāyudha yuktāḥ 
(k: yuktaḥ) dhanuḥ kheṭakayuktāḥ (k: kheṭa * yuktāḥ) 
sarvālaṅkārasahita rudragaṇikāḥ parito vrajeyuḥ |
	atrāntare duṣṭanigraha śiṣṭaparipālanaṃ kṛtvā sakala 
dharmādharmān (k: * * dharmān) śrāvayitvā ālayaṃ praveśayet |

p. 24)

	navāhe puruṣayantrayukta āndolikā (k: -yuktāndolikā) 
sagheṭake (k: sakheṭake) rātrau kṛṣṇagandhaṃ daśame'hani 
ratnasiṃhāsane (k: -sihmāsane) śimbikādau (k: śibi-) vā devaṃ 
samāropya (k: 29) purādikaṃ pradakṣiṇīkṛtya harmyāgre 
dhvajāgre vikṛtānnaṃ paribhrāmya taccatuṣpathe prakṣipet |
	anantaraṃ garuṇā suvāsinībhiḥ rudragaṇikābhirvā 
nīrāñjanaṃ kārayet |	
tato gopurāgre dhvajāgre vā devāya ghaṭadīpaṃ datvā 
anantaraṃ ghaṭadīpasahitā rātrika nīrāñjana hastayuktā 
rudragaṇikā nṛttagītādibhiḥ (k: -bhis) sakalavādyaissaha 
pradakṣiṇaṃ kramāt kṛtvā śailādi nandi vināyaka skanda devī 
bhaktacaṇḍeśvaraissaha prātaḥ pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ vrajeyuḥ |
	tato maṅgalagāyantībhiḥ (k: -bhis) sarvavādyaissaha 
somāskandamālayaṃ praveśayitvā sthānamaṇṭapādau (k: 
āsthāna-) saṃsthāpya pracchannapaṭaṃ kṛtvā mahāhaviṃ nivedya 
sarvopacāraiḥ (k: -rai) sampūjya śramaharaṇārthaṃ nālikera (k: -
re) ikṣusāra (k: * kṣu-) mudgatatkālocita phalāni nivedya 
brāhmaṇān gandhapuṣpairalaṅkṛtya bhojayet |

	śivabhaktān dīnāṃdīṃśca avicāreṇa bhojayet (k: 
bhojaṇayet) |
	athavā anyaprakāreṇa (k: * nya-) yānaṃ kuryāditi 
yānakramavidhiḥ |

10 - nīrāñjanavidhiḥ -

	nīrāñjanārthaṃ svarṇarajata tāmrakāṃsyādi pātrāṇi 
vitastivistāra moṣṭhamekāṅgulaṃ pañca saṃgṛhya maṇḍalopari 
vinyasya gandhapuṣpādinā'gnibījena (k: -ta) brahmabhirabhyarcya 
catussaṃskāraiḥ saṃskṛtya śūlamudrāṃ dhenumudrāṃ 
pradarśya (p. 25) svastisūktaiḥ (k: -ktair) maṅgalavācakaiḥ (k: -
vācacais) sapiṣṭaiḥ pātraiḥ dīpamādāya śirasi nidhāya 
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā devasyāgre maṇḍalake (k: maṃḍape) 
saṃsthāpya devasya śiraḥ prabhṛti pādāntaṃ tridhā tridhā 
brahmabhiḥ paribhrāmya darpaṇachatracāmara vyajana bhasmādi (k: 
bhasādi) samarpya mūlena śivāya puṣpāñjaliṃ datvā praṇamya 
gaṇikābhiḥ pūrvavat vāhayitvā pādyādibhissaha (k: vādyā-) 
pīṭhāgre vṛṣāgre vā prakṣipet |
	pādaprakṣālanādikaṃ kṛtvā ālayaṃ praviśediti 
nīrāñjana (k: -ñja *) vidhiḥ |

12 - tīrthasaṃgrahaṇavidhiḥ |

	tīrthasya pūrvasmin dine tīrthaṃ saṃgrahet |
	rakṣāṃ pūrvavat kṛtvā āśiṣo vācayitvā maṇṭapamadhye 
(k: maṇapamadhye + pūrvavat sthaṃḍilamekaṃ (k: 31) kṛtvā 
tanadhye) manonmanokarakaṃ (k: manonanīkaraṃ) 
tatparitoṣṭakarkarīssaṃsthāpya madhye -

	sindūrābhāṃ triṇetrāmṛtaśaśikalā (k: -trāmamṛ- -lāṃ) 
śekharīṃ raktavastrāṃ
	pīnottuṅga pravṛttastanabharanamitāṃ 
yauvanārambhaṇāḍhyāṃ |
	nānālaṅkārayuktāṃ sarasijanilayāṃ 
bījasaṃkrāntamūrtiṃ (k: -mūrtīṃ) devīṃ
	pāśāṅkuśāḍhyāṃ abhayavarakarāṃ viśvayoniṃ 
namāmi ||

	iti dhyātvā saṃpūjya pūrvādi aṣṭaghaṭeṣu (k: 
pūrvādyaṣṭa-) gaṅgāyai namaḥ - yamunāyai namaḥ - narmadāyai 
namaḥ - sarasvatyai namaḥ - sindhave namaḥ - godāvaryai namaḥ - 
kāveryai namaḥ - tāmraparṇyai namaḥ - ityāvāhanādi 
sarvopacāraiḥ (k: -rais) saṃpūjya śirasā vāhayitvā 
astrasamanvitaṃ sarvato'dya (k: sarvātodya) samāyuktaṃ (k: sama-) 
puraṃ pradakṣiṇīkṛtya nadyādi (p. 26) tīrtheṣu snānārthaṃ 
saṃpradeśayediti (k: saṃprave-) tīrthasaṃgrahaṇavidhiḥ (k: -
saṃgraha * vidhiḥ) |

13 - cūrṇotsava vidhiḥ |

	tīrthasaṃgrahadivasāt (k: -sād) aparadineṣu balidānāt paraṃ 
cūrṇamārabhet |
k: 32)	prāsādāgre sthaṇḍila dvitaye padmamālikhya puṇyāhaṃ 
vācayitvā darbhaiḥ paristīrya ekasmin śūlaṃ saṃsthāpya plakṣo 
dumbarāśvattha paṭādi vṛkṣeṇa ulūkhalaṃ musalaṃ khādireṇa 
salakṣaṇaṃ (k: śa-) kṛtvā paraiḥ (k: parais) saṃsthāpya (k: 
saṃsthaṃpya) astreṇa saṃprokṣya catussaṃskāraiḥ (k: -rais) 
saṃskṛtya ulūkhalaṃ musalaṃ ca vastreṇa āveṣṭya (k: -
ṇāveṣṭya) brahmadaivatyamiti ulūkhalāstrayoḥ (k: -yor) madhye 
rudrakumbhaṃ parito lokapālāṣṭa kalaśān saṃpūjya-

	yadvā - śivaṃ cābhyarcya (k: vābhyarcya) ulūkhale paritaḥ 
pūrvādi daleṣu dūrvā sahadevī koṣṭhaṃ rajanīṃ tailaphala 
tāmbūla gandhapuṣpa bhasma (k: bhasa) saṃsthāpya 
catussaṃskāraiḥ (k: -rais) saṃskṛtya ulūkhale pṛthvīṃ musale 
merumabhyarcya tadulūkhale (k: tadalū-) prakṣipya padamantreṇa vā 
bhaktastotreṇa vā musalāghātena gaṇikābhiḥ (k: -bhis) 
cūrṇīkṛtya taccūrṇaṃ rajanyāṃ tailaghṛtagandhākhyodakena 
miśrīkṛtya sahiraṇyamācāryaḥ taccūrṇaṃ gṛhītvā pātreṣu 
nikṣipya saṃskṛtya mūlaliṅge bhasmanā saha dāpayitvā 
kuṅkumoṣṇīṣaṃ dhṛtvā tatpaṅkairālipya (k: tatpaṅkenā-) 
nivedya dhūpadīpau datvā sarveṣāṃ
k: 33) berāṇāṃ ca cūṇaṃ dhṛtvā tatpaṅkena ālipya (k: -nālipya) 
padmamudrāṃ pradarśya (p. 27) svayaṃ ca dhṛtvā sarveṣāṃ ca 
uṣṇīṣa rajanīphala tāmbūlādi datvā purādikaṃ triśūlena saha 
pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ praveśayet |

	athavā - astrakumbhaṃ vajrādikalaśāṃśca saṃsthāpya 
saṃpūjayediti cūrṇotsavavidhiḥ |
	paścāt pūrvavat (k: -vad) aṅkuraṃ kṛtvā 
tīrthasnānamācaret |

14 - tīrthasnānaṃ |

	sarveṣāṃ aspṛṣṭaiḥ spṛṣṭadoṣanivṛtyarthaṃ tīrthaprasāda 
sidhyarthaṃ sarvadevapriyāvahaṃ dharmādiphalasidhyarthaṃ (k: -
sidhyatthaṃ) sālokādi (k: -lokyādi) padaprāptyarthaṃ tīrthatīre 
śaktyā saha astrarāja somāskandādi aṅkura (k: -skandādyaṃkura) 
chatra cāmarādi nānāvādya ghoṣastutibhiḥ (k: -bhis) sārdhaṃ 
tīrthakumbhasahitaṃ vihitaprapādike devān saṃsthāpya tadagre 
sthaṇḍile manonmanīṃ madhye 
gaṅgādyaṣṭakumbhāṃścāvatīrya pālikāsaha (k: pālikayāsaha) 
saṃsthāpya viśeṣataḥ (k: -tas) saṃpūjya īśānyāṃ durgāṃ 
āvāhya triśūlasannidhau trayastriṃśaddevatāśca 
aṣṭādaśagaṇāśca
k: 34) lokapālāṃśca āvāhanaṃ (k: -ścāhvānaṃ) kṛtvā 
sastrādi devatānāṃ kautukaṃ visṛjya tīrthamadhye prakṣipya 
pālikaissaha śivādyastra paryantaṃ tattat ghaṭaiḥ (k: -ṭair) abhiṣicya 
sarvajanaiḥ sārdhaṃ snānamācaret |
	tataḥ ācāryaḥ  tīrthadevānudvāsya ālayaṃ praviśya 
sarveṣāṃ devānāṃ svaṃ svaṃ kumbhamabhiṣicya naivedya 
dhūpadīpādi datvāa ālayaṃ praviśya sthānasthāḥ (k: -sthās) 
sarve ācārya haste brahmaghoṣasahitā āśyakṣatāṃ datvā deśika 
āśyakṣataiḥ (k: -tair) āśīrvādapurassaraṃ svaṃ svaṃ sthānaṃ 
praveśayediti tīrthasnānavidhiḥ |

p. 28) atha ghaṭasnānavidhiḥ |

	harotsavasya cūrṇārthaṃ janānāṃ sthitikaraṇārthaṃ deva 
prasādasidhyarthaṃ indrādidevatā sāmipya sidhyarthaṃ 
ghaṭasnānaṃ kārayet |
	kuṇḍeṣu viśeṣahomaṃ vidhāya kuṇḍeṣu viśeṣeṇa 
pūrṇāhutīḥ (k: pūrvā-) juhuyuḥ |
	tattadīśaṃ pradhāne saṃyojya śivamabhyarcya punaḥ 
pūrṇāṃ datvā śivakumbhādīn viśeṣeṇa abhyarcya (k: 35) 
saṃyojya dhūpadīpau datvā ācāryādibhyo yathokta dakṣiṇāṃ 
datvā paricārakādibhyo vastra hemādi datvā pūrvavat kumbhān 
uddhṛtya ālayaṃ pradakṣiṇīkṛtya garbhadehaṃ (k: -gehaṃ) 
praviśya saṃsthāpya ṣaḍadhvanyāsapūrvaṃ 
mūlaliṅge'bhiṣecayet |

	vardhanīṃ pīṭhe vidyeśakalaśān tattatsthāne'bhiṣicya 
devīṃ śrīkaṇṭhanyāsapurassaraṃ kalaśena abhiṣicya mahāhaviḥ 
(k: -vir) nivedya dhūpadīpau datvā agnisadanaṃ yāyāt |
	śivāgnau saśirasā mūlāghīrāsinā (k: -ghorāsinā) 
śatādhikaṃ hutvā pūrṇāṃ datvā agniṃ yāgeśe saṃyojya 
gurūpadiṣṭa prakāreṇa kumbha vardhanyādi pañcāvaraṇādeva (k: 
-ṇa devatāḥ) tattatsthāne saṃyojya tamapi visarjayet |
	atha devaṃ jalakrīḍādibhiḥ (k: -bhis) santoṣya 
prabhūtahaviṣaṃ datvā bimbaṃ pratisnapanaṃ kārayet |

	iti ghaṭasnānavidhiḥ |
	duṣṭanigraha śiṣṭaparipālanārthaṃ 
tīrthadivasapūrvāhnādike (k: -hṇādike)
p. 29)	rātrau vā brahmatālapaṭhanapūrvaṃ (k: 36) avarohaṃ (k: 
avā-) kartavyaṃ uttamottamaprakāreṇeti dhvajasthaṃ vṛṣabhe 
saṃyojya vṛṣamapi śivāgre sthita vigrahe samāropya 
āvaraṇadevāṃśca (k: -ropyāvaraṇa-) tadāvaraṇe saṃyojya 
yathāvidhi (k: -vithi) pūjayet |

	taddine maunabaliḥ |

15 - avarohaṇam |

	homānte havirbhāgaṃ devatānāmiti uktatvāt tannimittaṃ (k: 
tanti-) maunabalimārabhet |
	ācāryaḥ (k: -ryas) somāskandasamīpaṃ gatvā śaktyādi 
śaktyantaṃ saṃpūjya daṇḍabhaṅgī muṇḍabhaṅgī (k: -bhāgi) 
ekatriṃśat kalānyāsaṃ śrīkaṇṭha nyāsaṃ ca kṛtvā dhyāyet |

dhyānam |

dakṣālambita nidritānya padayādevāyutaṃ madhyataḥ |
skandenābjakaradvayena sahitaṃ somaṃ guheśaṃ bhaje ||

	iti sāṅgaṃ pañcāvaraṇopetaṃ pracureṇa saṃpūjya 
vakṣyamāṇavat taddevīṃ dhyātvā'bhyarcya jagataḥ (k: -taś) 
śubhaṃ prārthya tasmāt labdhānujño maunavratadharo 
baddhāñjalipuṭo bhūtvā annaliṅga (k: bhūtvānna-) samanvitaṃ 
astrādi devān yāne (k: 37) samāropya gandhapuṣpādisaṃyuktā (k: 
-yuktaṃ) khaḍga kheṭakāstrādi saṃyuktā bahurūpaṃ hṛdi 
smaranto maunavratadharā vādyaghoṣaṃ vinā grāsārthaṃ 
kukkuṭāṇḍamātraṃ vā brahmasthānādi sandiṣṭhapīṣṭheṣu (k: 
sandiṣṭa-) tattatsthāne vādyaghoṣasahitaṃ dhvajāvarohaṇapūrvaṃ 
baliṃ vidhāya pūrvavat sandhidevān yathākrameṇa visṛjya (p. 30) 
pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ praviśya avaruhya pūrvasthale vinyasya 
sarvānapi ca annaliṅgaṃ jale visarjayediti avarohaṇavidhiḥ (k: -
dityavaro-)

caṇḍotsavavidhiḥ |

	paścāt caṇḍamūrtiṃ yāgālaye samānīya tatkumbhena 
abhiṣicya yathāvidhi saṃpūjya nirmālyādinā vibhūṣya 
prāyaścittaṃ agnau śataṃ sahasramardhaṃ vā hutvā tamapi 
visṛjya ālayaṃ (k: -jyālayaṃ) taurya trikeṇa bhaktajanaissārdhaṃ 
pradakṣiṇīkṛtya tatsthāne niveśayediti caṇḍotsavavidhiḥ |

ācāryapūjā |

ācāryaṃ pūjayet paścāt dakṣiṇāṃ ca pradāpayet |
gobhūmihemaratnādi vastrāntāni pradāpayet ||
ācāryamanasastṛptiḥ tasmāt (k: -stṛpti * smāt) tṛptiḥ (k: tṛpniḥ) 
paraśśivaḥ || (k: -va) iti ||
tamapi ṛtvigbhissaha śivavat saṃpūjya rathe śibikādau vā 
saṃsthāpya nānāvādyaiḥ (k: -dyair) nṛttagītādibhiḥ (k: -bhir) 
vedādighoṣaiḥ (k: -ṣair) bhakta samitibhiśca (k: bhaktastutibhiśca) 
chatracāmarādi nānāvidhadīpaissaha bhūpayajamāna 
sarvajanaiśca puraṃ pradakṣiṇīkṛtya yānena saha svagṛhaṃ 
praveśayet (k: -yed) ityācāryotsavavidhiḥ |

rathārohaṇam

	saptamena vā rathārohaṇaṃ kāryaṃ tatpūrvarātrau 
rakṣāṃ kṛtvā prabhāte snapanābhiṣekaṃ nityapūjāvasāne 
vidhāya yathāvidhi saṃpūjya agnikāryoktamārgeṇa 
caruhavanaprāyaścittāntaṃ pūrvavat kṛtvā ājyaṃ mūlena 
samidīśena caruṃ aghoreṇa hṛdā lājaṃvāmena tilaṃ kavacena 
gulaṃ netreṇa bilvaṃ yathāśakti hutvā īśāne (k: nāsti) dravyāṇi 
(k: nāsti) dhānyāni (k: nāsti) hṛdā (k: nāsti) vyāhṛtībhiśca (k: 
nāsti) hutvā (k: nāsti) pūrṇāṃ datvā yāgeśaṃ nirudhya 
rakṣāṃ samarpya pūrṇakumbhaṃ tilapātraṃ savatsāṅgaṃ (k: -
ṅgāṃ) darśayitvā brāhmaṇebhyo dadyāt |
	vighneśaṃ saṃpūjya modakaṃ nivedya devatānāṃ 
pāyasaṃ nivedya paścāt raupyakaṭāhe kuṅkumāgaru 
karpūracandana haridrādyaiḥ (k: -dyair) vāriṇā saṃyojya kaṭāhe 
pāṭalyutpala (k: 39) jāti punnāga campakādyādi paṅkaṃ nikṣipya 
kuṅkumavastrādinā kaṭāhaṃ pariveṣya (k: -veṣṭya) śivāgre 
sthaṇḍile vinyasya kaṭāhe kāmabījena abhyarcya ārdrapaṅkaṃ 
mūlena abhyarcya saṃskṛtya dhūpadīpau datvā mūla liṅgādi 
berāṇāṃ ca taddatvā deśikaḥ svayaṃ ca ṛtvigbhiḥ (k: -bhis) saha 
ārdrapaṅkaṃ kuṅkumoṣṇīṣaṃ ca bhūpayajamānabhaktādi 
sarvajanānāṃ ārdrapaṅkaṃ uṣṇīṣaṃ dadet |
	paścāt rathaṃ pañcagavyaṃ puṇyāhajalena saṃprokṣya 
rathaṃ catussaṃskāraiḥ (k: -rais) saṃskṛtya tasmin devaṃ 
samāropya sthāpayitvā rathe sarvān devān prapūjayet |
	cakreṣu sūryāya namaḥ - candramase namaḥ - paritaḥ - 
haraye namaḥ vajriṇe namaḥ - ekāṅghraye namaḥ - dvidaṇḍakāya 
namaḥ - ityabhyarcya patākāsu śatarudrān gātreṣu dharmādīn 
sthalikāyāṃ (k: sthala-) sadāśivāya namaḥ - sandhiṣu 
dakṣiṇāmūrtaye namaḥ - viṣṇave namaḥ - brahmaṇe namaḥ - 
skandāya namaḥ ityabhyarcya rathaprāntān (p. 32) lokapālān 
rajjuṣu uragebhyo namaḥ - ityevaṃ krameṇa abhyarcya 
vicitrapaṭavastrādyaiḥ (k: -dyair) (k: 40) alaṅkṛtya digvidikṣu 
dvārapārśve ca saiṃha kadalī pūga (k: būga) stambakaṃ (k: 
staṃbakadalī) nālikera vicitra paṭādinā suśobhitaṃ kṛtvā 
brahmāṇaṃ sārathyaṃ kalpayitvā sacchastre (k: sacchatre) 
pāśupatāstraṃ āvāhya sadhvaje vṛṣamabhyarcya

pañcavarṇaṃ mahādīptaṃ abhayaṃ varadānvitaṃ |
ṣaṭpadañcaika kukṣiṃ ca śūlaṃ pāśaṃ caturbhujaṃ ||
ekavaktraṃ triṇetrañca ṣaṭsthalaṃ maṅgalānvitaṃ |
pādacakrasamāyuktaṃ (k: -catra-) bhūtādhāraṃ ca jāṅghikam ||
prauḍhasthalaṃ sujānvākhyaṃ uparisthalamūrukaṃ |
kukṣirdevāsanaṃ proktaṃ hṛdayaṃ stambhavargakam ||
kūṭaskandhadvayaṃ proktaṃ sarvamaṅgalakāraṇaṃ iti dhyātvā 
saṃpūjayet |

evaṃ devī skanda vaināyaka caṇḍeśvarāṃśca tattadrathe 
samāropya ārdrapaṅkaṃ (k: -ropyārdrapaṃkaṃ) hṛdālipya 
kuṅkumoṣṇīṣaṃ kavacena dhṛtvā phalāpūpādi nivedya 
raktapuṣpaiḥ (k: -puṣpair) abhyarcya dānādi datvā ācāryādi 
bhaktānāṃ vastrahemaphala tāmbūlāni datvā sarvān santoṣya 
sumuhūrte śubhāṃśe (k: śubhāśeṃ) caralagne (k: 41) 
svastipūrvaṃ samasta vādyayuktaṃ puraṃ pradakṣiṇīkṛtya 
rathādavatārya ālayaṃ praviśya snapanapūrvaṃ snāpayitvā 
śilpādi rathaniyantṝṇāṃ vastrādi datvā mahāhaviḥ (k: -vir) 
nivedya sarveṣāṃ (p. 33) dāpayediti rathārohaṇavidhiḥ |

nṛttamūrtyutsavaḥ |
kṛṣṇagandhavidhiḥ |

iṣṭakāmyārtha (k: -rthaṃ) sidhyarthaṃ (k: nāsti) 
suputrāvāptihetukaṃ |
brahmahatyādi hananaṃ sarvaśatru nibarhaṇam ||
yo vā ko vā nṛttamūrti (k: -mūrtiḥ) darśanāt phalamaśnute |
tadanu nṛttamūrtiṃ āsthānamaṇṭape samānīya aṣṭama dina 
apararātrau rakṣāṃ pūrvavat kṛtvā phalatāmbūlādi yuktaṃ haste 
kṛtvā citravastrādinā ubhāvapi alaṅkṛtya (k: -vapyalaṃkṛtya) 
naivedyādi datvā ālayaṃ pradakṣiṇīkṛtya maṇṭape saṃsthāpya 
vinodadarśanena rātriśeṣaṃ vyapohayet |
	aparedyuḥ (k: -dyur) utsavāntaṃ kārayitvā sāyāhnasamaye 
devāgre sthaṇḍiladvitayaṃ vidhāya padmamālikhya darbhaiḥ 
puṣpaiḥ paristīrya tanmadhye k: 42) kālāgaruṃ saṃsthāpya 
vināyakapūjā purassaraṃ puṇyāhaṃ vācayitvā śāntikumbhaṃ 
vidhivat (k: -vad) vidhāya saṃpūjya agnikāryokta mārgeṇa 
kuṇḍasaṃskārādi pūrṇāntaṃ vidhāya tasmin maheśaṃ 
saṃpūjya samillāja sarṣapa yavatilādīn pratyekaṃ taṃ mūlena 
aṣṭottaraśataṃ hutvā bilvotpala kadalī panasādīṃśca 
madhutrayāṇi ca hutvā dravyānte vyāhṛtiḥ (k: -tir) hutvā 
pūrṇāṃ datvā devaṃ saṃsnāpya alaṅkṛtya sthalikāyāṃ 
taṇḍulena āpūritāyāṃ (k: -nāpūritāyāṃ) kṛṣṇagandhaṃ 
nidhāya vastreṇāveṣṭya śāntikumbhajalena prokṣya karpūrādyaiḥ 
(k: -dyais) sugandhibhiḥ (k: -bhir) miśritaṃ astreṇa saṃśodhya 
varmaṇā avakuṇṭhya (k: -ṇāvakuṇṭhya) brahmāṅgaiḥ (k: ṅgair) 
abhimantrya mūlena saṃpūjya dhenumudrāṃ pradarśya 
pādyācamanārghya dhūpadīpādi datvā sampātābhirhutaṃ 
kṛtvā cūrṇāṃ (k: pūrṇāṃ) vidhāya agniṃ visṛjya ālayaṃ (k: 
visṛjyālayaṃ) śaṅkhadundubhiḥ (k: -bhi) vādyaghoṣasahitaṃ 
pradakṣiṇīkṛtya garbhagehaṃ praviśya mūlaliṅge samarpya 
anantaraṃ maheśāgre saṃsnāpya (k: saṃsthāpya) śaktyādi 
śaktyantāsane daṇḍa muṇḍabhaṅgyā ca (k: 43) ekatriṃśat 
kalātmakaṃ śrīkaṇṭha nyāsaṃ ca vidhāya |

saṅkīrṇajjaṭamindu hema kurarī muṇḍāsthidevāpagā
śvetārka mudrarāja (k: drumarāja) piñchakadharaṃ vaiyāghra 
kṛtyambaraṃ |
sarvaṃ (k: sarpaṃ) savyakare'bhayaṃ ḍamarukaṃ vāmaṃ 
prasāryānyakaṃ
vāme'gniṃ dadhataṃ śayānabharitā pasmārapṛṣṭhe sthitaṃ ||
vajrīkṛtya svadakṣiṇaṃ tu caraṇaṃ coddhṛtya vāmaṃ padaṃ
madhyasthadhvaja kiṅkiṇī maṇitulākoṭi sphuratpādukaṃ |
dakṣe nakrasukuṇḍalaṃ śrutipuṭe vāme tu patrānvitaṃ
bhasmā liptamumāyutaṃ triṇayanaṃ vande naṭeśaṃ śivaṃ ||

iti dhyātvā

śyāmā dvinetrā dvibhujā tribhaṅgī savyāpasthitakuñcitāṅghrī 
(k: savyāpasavyasthita-) |
savyotpalāvā kaṭakānvitāḍhyā (k: -tāvā) hastāvalambā 
parameśvarī syāt || 

k: 44)
ityubhāvapi saṃpūjya dhūpadīpādi datvā vaiṣṭyena (k: 
paiṣṭyena) pāyasena (p. 35) pāyasena (k: nāsti) phalāpūpādinā ca 
(k: + saha) nivedya tāmbūlaṃ datvā kṛṣṇagandhalepanaṃ kāryaṃ 
|
	lalāṭe aghoreṇa śikhayā (k: -yāṃ) bāhvau sarvatra sadyena 
vā dāpayet |
	paścāt sadāśivādimūrtīnāṃ (k: -dirmūtīnāṃ) dāpayet 
|
	strīberāṇāṃ lalāṭegale tanmūlena hṛdā'vadhārayet (k: 
hṛdā vā dhāra-) |
	paścāddeśiko mūrtipaissaha dhṛtvā sarveṣāṃ sādhakādi 
bhaktajanānāṃ ca dāpayet |
	devaṃ ratnasiṃhāsane tadvāme gaurī (k: gaurīṃ) savye 
deśikena saha āropya (k: sahāropya) vāmato'grato vā nṛpaḥ 
nartaka nartakī (k: nṛttakī) mardakāśca ubhayoḥ pārśvayoḥ 
geyanartanaṃ ca kṛtvā vādyaissaha saptagraha paryantaṃ naṭitvā 
ālayaṃ praviśya nīrājanādi pūrvavat kuryāt |
	paścāt (k: paścād) āsnānamaṇṭape (k: āsthāna-) 
saṃsthāpya sāṣṭāṅgaṃ arghyaṃ datvā phalaissaha nivedya 
nīrājanādyaiḥ pūjayet |
	paścāt gavyasnapanādīnāṃ (k: gavyasnāpanā-) 
saṃsnāpya (k: saṃsthāpya) śuddhakarpūraṃ pūrvavat saṃskṛtya 
phālādi (k: 45) sarvāṅgaṃ dhṛtvā suśvetaiḥ (k: -tair) jātipuṣpaiḥ 
śuklavastraiśca alaṅkṛtya pāyasānnaṃ nivedya dhūpadīpau datvā 
yānakāle paṅktiyānaṃ śanaiśśanaiḥ kāryaṃ |
	tatra vedanṛttagītādibhiḥ gopurāgre dhvajāgre vā pūrvavat 
paṅktiyānaṃ kṛtvā nīrājanādi sarvaṃ pūrvavat kṛtvā ālayaṃ 
praviśya sarvopacāraiḥ (k: -rais) saṃpūjya rātriśeṣaṃ 
vinodadarśanena vyapohayet |

p. 36)

	aruṇodaye nṛtteṣaṃ saṃpūjya alaṅkṛtya nadyādau 
pūrvavat tīrthaṃ kṛtvā kautukaṃ visṛjya purādikaṃ pradakṣiṇī 
kṛtya śuddhadeśe duṣṭanigraha śiṣṭaparipālanaṃ 
sarvavyavahāravācakaṃ ca śrāvayitvā devyāḥ praṇayakalahaṃ 
(k: dra-) vyapohya pariveṣaṃ vinālayaṃ praveśayediti svasthāne 
saṃsthāpya (k: saṃpūjya) snapanādyaiḥ (k: -dyair) abhiṣicya 
śuddhanṛttaṃ kārayediti kṛṣṇagandhavidhiḥ |

17 - vaivāhikaṃ |

	anantaraṃ daśame saptame pañcame vā ahni (k: vāhni) 
vivāhaṃ vidhivat aupacārikeṇa kalyāṇavratotsavaṃ kārayet |

k: 46) devyutsavavidhiḥ |

	navāha (k: navāhañca) saptāha (k: -haṃ) tryahaṃ ekāhaṃ 
vā utsavaṃ kārayet |
	ekādaśadivasarātrau (k: -rātrā) indravimānādi (k: viṃdra-) 
sarvamalaṅkṛtya saṃprokṣya snapanapūrvaṃ devaṃ abhiṣicya 
alaṅkṛtya devān sarvān tattadvimānaṃ adhiropya 
purapradakṣiṇakāle aiśānyāṃ diśi prapāṃpuṣpādidhvajaiḥ (k: -
jair) alaṅkṛtya tanmadhye (k: nāsti) vimānasthaṃ śivamānīya taṃ 
devipūrva caṇḍeśāntaṃ bhūpayajamāna vādyaissaha 
pradakṣiṇatrayaṃ kārayitvā layapraveśakāle gopurāgre harmyāgre 
vā praṇayakalaha vyapohanaṃ vinodadarśanaṃ ca kārayitvā yathā 
vidhi praveśayediti devyutsavavidhiḥ |

18 - bhaktotsavavidhiḥ |

	atha bhaktaberādin (k: -bherādīn) śivāgre maṇṭape vā 
saṃsthāpya snapana pūrvaṃ calācala berānabhiṣicya alaṅkṛtya 
pūrṇotsavaṃ pūrvavat kṛtvā bhaktaberāṇāṃ dhṛtvā ācārya 
sādhakādīnāṃ dīkṣitānāṃ bhaktānāṃ (k: -nāḥ) cūrṇāṃ 
(k: cūrṇaṃ) dāpayitvā kuṅkumoṣṇīṣa pavitramālādi datvā 
bhaktastutibhiḥ (k: -bhi) stutvā śivabhaktānāṃ tāmbulādi (k: 47) 
datvā puraṃ pradakṣiṇīkṛtya ālayaṃ praviśya tattat sthāne sarvān 
saṃsthāpya nivedya dhūpadīpau datvā śiva gānavidāṃ vastrādi 
dāpayediti bhaktotsavavidhiḥ |

utsavaśāntiḥ |

	aparedyuḥ mahāsnapanapūrvaṃ śāntihoma mūrtihoma 
diśā homādikaṃ krameṇa kṛtvā abhiṣicya (k: kṛtvābhiṣicya) 
śramaharaṇaṃ kārayet |

utsavapañcakakṛtyaṃ (k: -pañca * kṛtya) |

utsavaṃ pañcadhā proktaṃ sthityupattilayātmakaṃ (k: -
tyutpattilayātakaṃ) |
tirobhāvānugrahañca sṛṣṭyādyaṃ pañcakṛtyakam ||
aṅkurārpaṇakalyāṇaṃ dhvajārohaṇameva ca |
rakṣābandhanamityuktaṃ sṛṣṭikarmamudāhṛtam (k: -karma-
udāhṛtaṃ) ||
vāhanotsavasaṃyuktaṃ homakarmabalibhramaṃ |
sthitikarmamiti (k: -karmeti hi) proktaṃ saṃhāraḥ kathyate'dhunā ||
rātricūrṇasamāyuktaṃ rathārohaṇameva ca |
kālāgarūtsavaṃ caivaṃ āgameṣu prasiddhitam (k: -siddhimat) ||
k: 48) maunotsavatirobhāvaṃ śaktiyātrātvanugraham |
tīrthasya divasādyante praṇayaḥ kalahotsavaḥ ||
bījakṣetre samāyuktaṃ sṛṣṭyādyaṃ pañcakṛtyakam |

iti parameśvarā paranāmadhyeya śrīmadaghoraśivācārya 
viracitāyāṃ kriyākramadyotikāyāṃ vaināyakotsavādi 
bhaktotsavavidhiḥ (k: bhaktotsavānta-) samāptaḥ |



māsotsavavidhiḥ |

puṇyakālavidhiśca |

sakrānti samayassūkṣmo durjñeyaḥ (k: -yo) viśitekṣaṇaiḥ |
tadyogāccāpyadhaścordhvaṃ triṃśannāḍyaḥ pavitratā ||
bhaviṣyatyayane puṇyaḥ (k: -puṇyas) triṃśadeva tu dakṣiṇe |
atita uttare nāḍya iti proktā haradvijāḥ ||
saṅkrānti viṣuvaṃ caiva viśeṣeṇāyanadvayam |
vṛṣavṛścikakumbheṣu siṃhaṃ (k: sihme) caiva tu dakṣiṇe ||
k: 49) etat viṣṇupadaṃ nāma viṣuvādadhikaṃ phalaṃ |
kanyāyāṃ mithune mīne dhanuṣyapi ravergatiḥ |
ṣaḍaśīti mukhāḥ proktāḥ puṇyādhikatamā dvijāḥ ||
nāḍyaḥ (k: nāḍyaṣ) ṣoḍaśapūrveṇa saṅkrānterapareṇa (k: -nteḥ 
apa-) ca |
vartamāna (k: -ne) tulā meṣa (k: meṣe) nāḍyastūbhayato daśa ||
bhaviṣyatyayane viṣṇau vartamāne tathā viṣau |
ṣaḍaśīti mukhe caiva hyatīte cāntarāyaṇe ||
rāhudarśanasaṅkrānti vivāhātyayavṛddhiṣu |
snānadānādikaṃ kāryaṃ niśikāmyapradeṣu (k: -vrateṣu) ca ||
devotsavaṃ ca tatraiva pūjāṃ kuryācchivasya (k: ryāt śivasya) ca |
yā yāssannihitā nāḍyaḥ tāstāḥ puṇyatamā (k: -māḥ) smṛtāḥ ||

	atha saṅkrānti samaye'pi pūrvavat snapanādi purassaraṃ 
devamabhiṣicya mūlaliṅgādīn sarvālaṅkāraiḥ (k: -rair) alaṅkṛtya 
sarvāto'dya samanvitaṃ vināyaka somāskandādi bhakta bera 
sahitaṃ grāmaṃ vā puraṃ ālayaṃ vā pradakṣiṇaṃ nītvā 
brahmasthāne vṛṣāgre vā pūrvaṃ nīrājanādi kṛtvā sva sthāne 
niveśayediti |

k: 50) evaṃ yaḥ kriyate rāṣṭre māsadoṣo na vidyate |
tasmāt sarvaprayatnena utsavaṃ samyagācaret ||
iti māsotsava vidhiḥ |

atha pakṣotsavavidhau

amāvāsyotsavaḥ |

aṣṭame'mśe caturdaśyāṃ kṣīṇo bhavati candramāḥ |
amāvāsyaṣṭameṃśe vā punaḥ kila bhavedaṇuḥ ||
draṣṭacandrā (k: dṛṣṭa-) sinīvālī naṣṭacandrā kuhūrmatā |
madhyāhnādyātvamāvāsyā parasthā saṃpravartate ||
bhūtaviddhā tu sā jñeyā na sā pañcadaśī bhavet |
ghaṭikaikāpyamāvāsyā pratipatsu na cettadā ||
bhūtaviddhāpi kartavyā daivapityapi karmaṇi |
pratipat svapyamāvāsyā pūrvāhṇavyāpinī yadi ||
bhūtaviddheva (k: -viddhaiva) sā kāryā daivakarmaṇi (k: daive-) 
sarvadā |
tulāmakaramīneṣu kanyāyāṃ mithune tathā |
bhūtaviddhāpyamāvāsyā pūjyā bhavatu yatnataḥ ||
k: 51) caturdaśyatra saṃpūrṇā nandādyākṣayagāminī |
devotsavaṃ tu bhūtāyāṃ amāyāṃ tīrthamācaret ||
amāvai somavāreṇa ravivāreṇa saptamī |
caturthī bhaumavāreṇa viṣuvatsadṛśaṃ phalaṃ ||
amā vai somavāre tu śivarātri samo bhavet |
rātrau jāgaraṇaṃ kuryāt (k: kuryād) daivotsavamathācaret ||
amāvāsyā yadārdrāyāṃ yuktā cet somavāsare |
koṭiyajñatapodāna phalaṃ prāpnoti tadvṛtāt ||
	atha amāvāsyāyāṃ mūlaliṅgādyā sthāpanotthāpana 
berāṇāṃ pañcagavya purassaraṃ mahābhiṣekaṃ kārayitvā 
sarvālaṅkāraiḥ (k: -rair) alaṅkṛtya mahāhaviḥ (k: -vir) nivedya 
grāmakheṭādike (k: grāmaṃ-) bali grahaṇaṃ (k: bhramaṇaṃ) vinā 
chatracāmarādi saṃyuktaṃ anekāvicitradīpikā (k: aneka vi-)  
sahitaṃ nānāvādya sahitaṃ devaṃ pradakṣiṇaṃ nītvā 
brahmasthāne samānīya (k: -nīyya) pūrvavat (k: -van) nīrājanādi 
(k: -ja * di) kṛtvā svasthāne niveśayet |

k: 52)	evaṃ yaḥ kārayenmartyaḥ sapuṇyāṃ gatimāpnuyāt |
	putrārthī labhate putrān kanyārthī kannikāṃ śubhāṃ ||

p. 41) dhanārthī vipulānarthān mokṣārthī mokṣamāpnuyāt |
nākālavarṣī parjanyo (k: varjanyā) na rogo nirupadravaḥ ||
amāvāsyotsavenaiva sarvān kāmānavapāpnuyāt (k: -navāpnuyāt) 
|
ityamāvāsyotsavavidhiḥ |

paurṇamāsyotsavavidhiḥ |

rākācānumatī caiva paurṇamāsī dvidhāmatā |
yā pūrvā paurṇamāsī sānumatiryottarā saha ||
pakṣāntā pañcadaśyākhyā paurṇamāsīti sā smṛtā |
ṣoḍaśe hanyabhīṣṭeti madhyā pañcadaśe'hani ||
caturdaśī jaghanyeti pāpā saptadaśe'hani |
pratipat prabhṛtayassarvā udayādyodayādraveḥ |
saṃpūrṇā iti vikhyātā daive karmaṇi pāvani ||
yugmāgniyamabhūtānāṃ ṣaṇmanyorvasurandhrayoḥ |
rudreṇa dvādaśī yuktā caturdaśyā ca paurṇimā ||
k: 53) bhūtavidvāpyamāvāsyā (k: -viddhāpya-) tithyoryugma (k: -
gmaṃ) mahatphalaṃ |
tatrāpi pūrvat vighneśa pūjā purassaraṃ naivedyāntaṃ 
karma kṛtvā vighneśādi devān sarvālaṅkārasaṃyuktān purādi 
pradakṣiṇaṃ nītvā pūrvavat svasthāne samāropayediti |

	samastavidhivat (k: -vac) chidradoṣo naśyet (k: naśyec) 
śivājñayā (k: chivā-) iti paurṇamāsyotsavavidhiḥ (k: -māsotsava 
vidhiḥ) |

ṛkṣotsava vidhiḥ

yatroktyo'stamayādbhānuṃ (k: yatroktostama-) nayedudayamindunā 
|
tatraivopasavedrakṣaṃ (k: -pavasedṛkṣaṃ) nakṣatraṃ śravaṇaṃ 
vinā ||
yāvadastamanādūrdhvaṃ udbhavāt trimuhūrtagā |
tatraivopasavedrakṣaṃ (k: -vasedṛkṣaṃ) snānaṃ pūjāṃ ca taddine 
||
yatrārdhayāmādarvāktu nakṣatraṃ prāpyate dine |
tannakṣatravrataṃ kuryāt (k: kuryād) udite pāraṇaṃ kvacit ||
kṛttikāsu śivaṃ pūjya saukhyamāpnoti mānavaḥ |
apatyakāmo rohiṇyāṃ saumye cojasvivān bhavet ||
k: 54) ārdrāyāṃ sarvasampatti kṣatrāditi punarvasau |
puṣṭiṃ puṣye haraṃ pūjya āśleṣāyāṃ (k: pūjyāśleṣāyāṃ 
ca) parān (k: varān) sutān ||
mukhāsusvajanaśreṣṭhaṃ (k: makha-) saubhāgyaṃ pūrvaphalgunī |
pradānaśīlo bhavati saphalgunyuttarāsu ca ||
prāpnoti śreṣṭhatāṃ satsu haste tu harapūjakaḥ |
svarūpavantī (k: -vantīṃ) cittāsu tathā patnīmavāpnuyāt ||
vāṇijyalābhadā svātī viśākhe bahukāmavān |
kurvatāṃ cānurādhāyāṃ (k: cānū-) dadyuścakrapravartakam ||
jyṣṭhāsvartha susampattiṃ mūle cārogyamuttamaṃ |
ādyāṣāḍhe yaśaḥ prāptiḥ (k: prāptir) uttarāsu yaśonnatā ||
śravaṇe ca sukhān bhogān dhaniṣṭhāsu (k: yaniṣṭhāsu) dhanaṃ 
mahat |
vedaviccābhijīti (k: -tī) tu bhiṣatsiddhiṃ tu vāruṇe ||
p. 43) ajāmbikaṃ (k: ajāvikaṃ) proṣṭhapade vindet gāśca taduttare |
revatyāṃ tu haressupyaṃ aśvinyāṃ tu taraṅgamān (k: tu-) ||
k: 55) pūjakastattadāpnoti bharaṇyāmāyuruttamaṃ |
tasmāt sarvaprayatnena ṛkṣeṣveteṣu cotsavaṃ ||
tat koṭi koṭiguṇitaṃ ārdrāyāṃ copavāsatā |
hayamedhasahasrāṇi yajñakoṭiśatāni ca ||
koṭikanyāpradānasya phalaṃ prāpnoti śāṅkare |
samayī putrako vāpi sādhako haradīkṣitāḥ (k: -taḥ) ||
nācaredyastu śarvarkṣaṃ sapāpī narakaṃ vrajet |
brāhmaṇā (k: -ṇāḥ) kṣatriyā vaiśyā (k: vaiśyāḥ) 
śūdrāścāvāntarā narāḥ |
kanyā vā vidhavā vāpi sumanā vā yativratiḥ (k: yatir-) ||
dīkṣito dīkṣito vāpi prati-ṛkṣaṃ dvijottamāḥ |
rātrau pūjāṃ ca bhuktiṃ ca snānaṃ dānaṃ ca tatra tu ||
darśanaṃ devadevasya kṛtvā stutvā praṇamya ca |
brāhmaṇebhyo yathāśakti svarṇacchādana (k: svarṇācchā-) 
bhojanaiḥ ||

	atha sāyaṅkālapūjānantaraṃ ghṛtasnapanaṃ vinā yathā 
vibhavavistareṇa sarvān devān (k: 56) yathāvidhi saṃpūjya 
mahāhaviḥ (k: -vir) nivedya somāskandaṃ chatracāmarādi 
bahuvicitradīpikā sahitaṃ puramālayaṃ vā pradakṣiṇaṃ kṛtvā 
nīrājanādi pūrvavat kṛtvālayaṃ praveśayet |

p. 44) evaṃ yaḥ kārayenmartyaḥ sarudro nātra saṃśayaḥ |
utpātāstasya naśyanti grahapīḍāśca dāruṇāḥ ||
sarvavyādhivinirmuktaḥ (k: -muktaś) cirāyussukhamedhate |
ekasmin vatsare viprāḥ suputraṃ labhate dhruvaṃ ||

vārotsavaḥ |

ādityavāre yadraudraṃ prāpte cārogyamuttamaṃ |
some saukhyapradaṃ bhaume saṃgrāmavijayapradaṃ (k: -grāme-) ||
budhavāre sarvakāmaṃ gurau vidyāssaśāstrakāḥ |
śukre mahaddhanaṃ mande cāpamṛtyuvināśanaṃ ||
evaṃ jñātvā prayatnena śivaṃ tatra prapūjayet |

iti parameśvara nāmadheya śrīmadaghoraśivācāryaviracitāyāṃ 
kriyākramadyotikāyāṃ brahmattālādiṛkṣotsavāntavidhiḥ 
(k: bṛhattā- -vidhis) samāptaḥ |

###########   END OF FILE  #######
